مشاوره مديريت - آموزش مديريت - آموزش فروشندگي حرفه‌اي
 
نويسندگان
عضویت
نام کاربری :
پسورد :
تکرار پسورد:
ایمیل :
نام اصلی :
آمار
امروز : 3416
دیروز : 1950
افراد آنلاین : 12
همه : 5159805

 

راهنماي نگارش پروپزال
 

خلاصه:هدف كلي هر پروپوزال ترغيب خواننده آن به انجام كاري است. اين خواننده مي تواند يك مشتري بالقوه باشد كه در نظر داريم تشويق به خريداري محصول يا خدمات ما گردد، و يا كارفرمايي كه مي خواهيم او را به سرمايه گذاري در امر اجراي يك پروژه ترغيب كنيم.
هر پروپوزال يك طرح براي برآورده ساختن يك نياز پيشنهاد مي نمايد و دريافت كننده آن، طرح پيشنهادي را با توجه به اينكه پروپوزال مزبور به سوالات زير تا چه اندازه خوب پاسخ مي دهد، ارزيابي مي نمايد:
پيشنهاد ما چيست؟
• • براي انجام آن چگونه طرح ريزي كرده ايم؟
• • چه زماني را براي انجام آن برنامه ريزي كرده ايم؟
• • چقدر هزينه براي انجام اين طرح لازم است؟

در نگارش پروپزال سطح دانش مخاطبين و نيز موقعيت آنان بايستي در نظر گرفته شود. اگر مخاطب پروپوزال داراي دانش فني كافي نيست، بايد همراه در ابتداي آن يك مقدمه اجرايي به زبان غيرفني و ساده آورده شود.
استاندارد كاملاً تعريف شده اي براي نگارش يك پروپوزال وجود ندارد، ليكن فرمت هاي متداول متعددي موجود است و برخي از سازمانها، بخصوص سازمانهاي سرمايه گذار و اعطا كننده كمك مالي، فرمت هاي از پيش تعيين شده اي براي اينكار دارند. در اينجا يك فرمت كلي براي اين منظور پيشنهاد مي شود.
فرمت كلي يك پروپوزال
1. مقدمه
معرفي پروپوزال
اگر پروپوزال را در پاسخ به يك “درخواست پروپوزال“ (RFP) ارسال مي كنيد، مقدمه اي براي آن فراهم كنيد كه در آن شماره، تاريخ، شماره تماس با مشتري يا كارفرما و غيره آورده شده باشد. در غير اينصورت، دليل ارسال پروپوزال، دريافت كننده آن (با نام) و چگونگي پاسخ مورد انتظارتان را در اين مقدمه ذكر كنيد.
معرفي سازمان ارسال كنده پروپوزال
سازمان ارسال كننده را بروشني معرفي كرده و بر ارزش نقش آن براي كارفرما يا مشتري تاكيد كنيد.
سوابق كاري
تجارب و سوايق كاري سازمان يا شركت خود را بطور خلاصه ذكر كنيد.
 

2-1. محصولات ارائه شده
معماري
معماري طراح شده براي محصولات يا خدمات ارائه شده را شرح دهيد.
پيكربندي
نحوة پيكربندي محصولات توسط خود يا مشتري را بيان كنيد.
جنبه هاي خاص و مزايا
اصلي ترين جنبه هاي محصولات پيشنهادي و مزاياي مربوط به آنها را شرح دهيد.
مشخصات
عملكرد و ساير مشخصات محصولات پيشنهادي را شرح داده و يا در ضميمه پروپوزال بياوريد.
 

2-2. خدمات ارائه شده
بكارگيري
نحوه نصب و بكارگيري را شرح دهيد.
يكپارچه سازي
نحوه يكپارچه سازي با محيط موجود را شرح دهيد.
نگهداري و پك سازمان مي شود و يافتن راه حل براي آن.

3.فرضيه تحقيق فرضيه، بياني است حدسي يا علمي و مبتني بر دانش و آگاهي هاي قبلي پژوهشگر كه، روابط بين دو يا چند متغير را مورد بررسي قرار مي دهد. وقتي فرضيه اي را عنوان مي كنيم در حقيقت مي گوييم «اگر شرايط چنين و چنين رخ دهد، نتايج چنان و چنان خواهد شد». (فرضيه در واقع حالت خاصي از نظريه(تئوري) است. پژوهشگر با آزمون فرضيه، نظريه را شكل داده و دانش و آگاهي جديدي را توليد مي نمايد).با توجه به اين كه فرضيه بياني حدسي در باره روابط بين دو يا چند متغير است لذا، بايد با آزمايش سنجيده شود. يعني پژوهشگر در جريان تحقيق حدس هاي خود را امتحان مي كند تا، علت واقعي مشكل را يافته و راه حل درست را پيدا نمايد.اشاره شد كه پژوهشگر براي بيان چگونگي روابط بين متغيرها فرض هايي را مطرح ساخته و روابط متغيرها را معمولا مورد بررسي و دستكاري قرار مي دهد. حالت هاي مختلف چگونگي روابطي كه ممكن است بين متغيرها وجود داشته باشد به شرح زير است:

الف.فرضيه بررسي تفاوت تاثير- در اين فرضيه پژوهشگر به دنبال بررسي و مقايسه تفاوت تاثير دو يا چند متغير مستقل بر متغير وابسته مي باشد. مثال هايي از اين نوع فرضيه عبارتند از «بررسي نقش بكارگيري مديريت آمرانه و يا مديريت بر اساس مشورت با كاركنان و تاثير آن بر بازدهي كارخانه». يا «ميزان فشار رواني بر پرستاران بخش هاي مراقبت هاي ويژه با ميزان فشار رواني بر پرستاران بخش هاي داخلي و جراحي تفاوت ندارد». و يا «ميانگين نمره هاي دانشجوياني كه با روش «الف» آموزش داده مي شوند از ميانگين نمره هاي دانشجوياني كه به روش «ب» آموزش مي بينند بيشتر است».در اين گونه پژوهش ها براي آزمون فرض ها، نتايج به دست آمده از آزمون هاي آماري را با استفاده از مفاهيم آمار استنباطي مورد تجزيه و تحليل قرار مي دهند.اگر تفاوت تاثير را [1]D و خطاي آماري را [2]E در نظر بگيريم، رابطه آماري و رياضي اين نوع فرضيه ها به صورت خواهد بود.ب.فرضيه بررسي ميزان همبستگي و رابطه چند متغير- در اين نوع از فرضيه ها پژوهشگر ميزان رابطه همبستگي و جهت آن بين دو يا چند متغير را بررسي و مطالعه مي نمايد. يعني پژوهشگر صرفاً درصدد كشف مقدار (شدت) و جهت همبستگي متغيرهاي مورد مطالعه مي باشد و نه يافتن رابطه علت و معلولي بين آنها. مثال «ميزان آگاهي بيماران قبل از جراحي با ميزان اضطراب آنها ارتباط دارد»و يا «بررسي پرداخت پاداش نقدي و رابطه ي آن با پيشرفت كار».در پژوهش هايي با اين گونه فرض ها، نتايج به دست آمده از آموزن هاي آماري مي تواند صفر تا يك باشد. «صفر» به معني نبودن رابطه همبستگي و «يك» بيانگر وجود رابطه همبستگي بسيار زياد(صددرصد) بين متغيرها مي باشد. اگر ارتباط و همبستگي بين متغيرها مستقيم (همسو) باشند همبستگي مثبت (+) و اگر بين متغيرها ارتباط معكوس وجود داشته باشد همبستگي منفي(-) خواهد بود.

 به عبارت ديگر اگر افزايش يك متغير باعث افزايش متغير ديگر شود و برعكس، مي گويند بين دو متغير رابطه مستقيم وجود دارد، و اگر افزايش يك متغير باعث كاهش متغير ديگر شود و برعكس، در اين حالت مي گويند بين دو متغير ارتباط معكوس وجود دارد. (مثال رابطه مستقيم، درآمد و پس انداز و مثال رابطه معكوس پس انداز و مصرف مي باشند.)اگر C[3] نشانه همبستگي وE[4] خطاي آماري باشد، در صورت عدم وجود رابطه بين متغيرها و در صورت وجود رابطه خواهد بود.پ. فرضيه بررسي وجود رابطه علت و معلولي- در اين قبيل از فرضيه ها، پژوهشگر به دنبال كشف و تعيين وجود رابطه علت و معلولي بين دو يا چند متغير است. به بيان ديگر هدف وي فقط تعيين ارتباط و همبستگي دو يا چند متغير نيست بلكه، ولي مي خواهد بيان كند كه متغيري (يا متغيرهايي) علت به وجود آمدن متغير ديگر است. مثال «علت پيشرفت دانشجويان رشته علوم اجتماعي هوش آنان مي باشد». يا «بررسي علل سقوط هواپيما شركت الف در مسير پرواز به شهر ب» و «بررسي علل ورشكستگي شركت ج»در اين گونه پژوهش ها نيز براي آزمون فرض ها، نتايج به دست آمده از آزمون هاي آماري را با استفاده از مفاهيم آمار استنباطي مورد تجزيه و تحليل قرار مي دهند.اگر R[5] نشانه علت يك پديده و E خطاي آماري باشد، بيان آماري مسئله عبارت خواهد بود از

4.بيان فرضيه (موضوع تحقيق)موضوع تحقيق ممكن است از تجربه هاي انسان سرچشمه بگيرد كه در اين صورت بايد فرضيه اي ساخته و اين تجربه ها را در چارچوب فرضيه آزمون نمود. دومين منبع فرضيه، استفاده از نظريه هاي علمي است و سومين آبشخور فرضيه، بررسي پژوهش هاي ديگران و ادامه راه آنها مي باشد.مهمترين اقدام در كار پژوهش بيان موضوع مورد نظر به صورت علمي مي باشد. يعني مسئله مورد نظر را بايد به صورتي مطرح نمود كه روشن و گويا بوده و دامنه آن محدود باشد تا بتوان آن را در بوته آزمون قرار داد. مثال، انتخاب عنوان «بررسي وضعيت اقتصادي در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان» قابليت پژوهش ندارد، چون مسئله مطرح شده كلي و مبهم است. «وضعيت اقتصادي» عنواني گويا نيست و ابهام زيادي دارد. هم چنين عنوان «دانش آموز» شامل كليه كساني مي باشد كه در مقاطع مختلف ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان تحصيل مي نمايند. و نيز محيط پژوهشي (مكاني كه پژوهش در آن انجام مي شود) بسيار گسترده است. براي اين كه پژوهش قابل اجرا باشد بايد عنوان آن را به صورت زير تغيير داد. مثال «بررسي وضعيت اقتصادي خانواده هاي كارمند، در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال دوم راهنمايي مدارس دولتي شهرستان بابل»5.فرضيه صفر (فرضيه پوچ يا آماري)فرضيه صفر در برابر (تقابل) فرضيه تحقيق قرار دارد. در فرضيه تحقيق، وجود «تفاوت» يا «همبستگي» و يا «رابطه علت و معلولي» بين چند متغير مطرح مي گردد. فرضيه صفر مي گويد «تفاوت»، «همبستگي» و يا «رابطه علت و معلولي» بين متغيرها وجود ندارد. مگر آن كه با ارايه دلايلي بتوان وجود آنها را آزمون و اثبات نمود.فرضيه پوچ يا آماري (فرضيه صفر) در واقع، هدفش رد فرضيه تحقيق مي باشد. اگر اين فرضيه پس از آزمون تاييد شود و مورد پذيرش قرار گيرد، به معني آن است كه فرضيه تحقيق رد شده و از نظر آماري معنا ندارد. اگر فرضيه پوچ پس از آزمودن رد شود، اين امر، بيانگر آن است كه فرضيه تحقيق مورد قبول بوده و از نظر آماري قابل پذيرش است. به مثال هايي از فرضيه تحقيق و فرضيه صفر(فرضيه پوچ يا آماري) توجه فرماييد:فرضيه تحقيق: «بين پرداخت پاداش نقدي به كارگران كارخانه الف و بازدهي كارخانه همبستگي وجود دارد» فرضيه پوچ: «بين پرداخت پاداش نقدي به كارگان كارخانه الف و بازدهي كارخانه همبستگي وجود ندارد».ف. ت: «بين تدريس به روش الف و تدريس روش ب تفاوت وجود دارد».ف. پ: «بين تدريس روش الف و تدريس روش ب تفاوت وجود ندارد».ف. ت: «ضعف آموزشي خلبان موجب سقوط هواپيماي شركت الف در مسير پرواز شهر آ به شهر ب شده است».ف. پ: « ضعف آموزشي خلبان موجب سقوط هواپيماي شركت الف در مسير پرواز شهر آ به شهر ب نشده است».ف. ت: سربازان بي سواد، بعد از خدمت سربازي، باسواد شده، مهارتي كسب نموده و روحيه همكاري در آنها تقويت مي گردد».ف. پ: «رفتار سربازان بي سواد، قبل و بعد از خدمت سربازي يك سان بوده و تغييرات مهمي در آنها به وجود نمي آيد».ف. ت: «نظام جديد آموزش و پرورش باعث مي شود تا دانش آموزان به استعدادهاي دروني خود بيشتر از توجه به قبولي در دانشگاه ها اهميت دهند».ف. پ: «نظام جديد آموزش و پرورش نتوانسته موجباتي را فراهم سازد تا دانش آموزان به استعدادهاي دروني خود بيشتر از توجه به قبولي در دانشگاه ها اهميت دهند».رابطه رياضي بين متغيرها در فرضيه صفر:الف. در مورد «تفاوت» مي باشد، يعني بين عملكرد متغيرها تفاوتي نيست.ب. در مورد «همبستگي» مي باشد، يعني بين متغيرها رابطه همبستگي وجود ندارد.پ. در مورد «رابطه علت و معلولي» مي باشد، يعني بين متغيرها رابطه علت و معلولي وجود ندارد.6.تعريف متغيرمتغيرها، آن شرايط يا خصوصياتي هستند كه بتوانند تغيير نمايند. مثلاً در پژوهش «بررسي ميزان فشار رواني در پرستاران شاغل در بخش مراقبت هاي ويژه بيمارستان هاي دولتي تهران و ارتباط آن با كيفيت مراقبت هاي پرستاري ارايه شده توسط آنها». موارد زير جزو متغيرهايي هستند كه بايد مورد مطالعه قرار گيرند. الف. ميزان فشارهاي رواني ب. كيفيت مراقبت هاي پرستاريمتغيرها از نظر نقشي كه در تحقيق دارند به سه دسته تقسيم مي شوند:الف. متغير مستقل يا تاثيرگذار- اين متغير در تغييرات خود مستقل بوده و به ساير عوامل پژوهش دستكاري و كنترل مي كند تا رابطه علت و معلولي انها را با متغير ديگر- در موقعيتي ويژه- مشاهده و بررسي نمايد. در مثال بالا «ميزان فشار رواني» پرستاران، متغير مستقل است.ب.متغير وابسته يا تاثيرپذير- آن شرايط و ويژگي اي است كه وقتي پژوهشگر، متغير مستقل را در موضوع تحقيق وارد يا خارج نموده و يا آن را تغيير مي دهد، ظاهر يا محو شده و يا تغيير نمايد. به بيان ديگر متغير وابسته به خودي خود وجود نداشته و محصول اِعمال و يا تغييرات متغير مستقل است. در مثال بالا «كيفيت مراقبت هاي پرستاري» متغير وابسته است.پ. متغيرهاي ناخواسته (نامربوط)- در تحقيات علوم تجربي(مادي)، تمام متغيرها تحت كنترل پژوهشگر مي باشد. به بيان ديگر دانشمندان علوم مادي با پديده هايي رو به رو هستند كه فيزيكي بوده و در كنترل آنهاست. ولي، در تحقيقات علوم انساني كه موضوع اساسي آن «رفتار» انسان به طور كلي است، متغيرهاي ناخواسته زيادي وجود دارند كه كنترل تمام آنها غيرممكن مي باشد.متغيرهاي ناخواسته متغيرهايي هستند كه، يا مورد نظر پژوهشگر نبوده و يا وي قادر به كنترل آنها نمي باشد ولي، بر نتيجه تحقيق تاثير مي گذارد. در مثال ياد شده، سن پرستاران، جنس پرستاران، نوع بيماران بستري در بخش، مديريت بيمارستان و سطح استانداردهاي بيمارستان، جزو متغيرهاي ناخواسته مي باشند كه، بر كيفيت كار پرستاران تاثير مي گذارد و چنانچه كنترل و يا حداقل شناسايي شوند نتيجه پژوهش را غير قابل اعتماد خواهد ساخت.برخي از متغيرهاي ناخواسته قابل كنترل پژوهشگر نمي باشد ولي، بايد بايد آنها را شناسايي نموده و در قسمت «محدوديت هاي پژوهشي» به آنها اشاره نمايد. متغيرهاي ناخواسته اي هم وجود دارند كه توسط پژوهشگر قابل كنترل مي باشد، اين قبيل متغيرها در واقع محدوديتي است كه پژوهشگر خودش ايجاد مي نمايد. اين محدوديت ها بايد در قسمت «محدوديت هاي پژوهشگر» در پايان تحقيق اشاره شود.7.زمينه و تاريخچه موضوع پژوهش (ادبيات پژوهش)در اين قسمت اهميت مسئله پژوهش شرح داده مي شود يعني، خواننده با مطالعه اين قسمت متوجه مي شود كه به چه دلايلي لازم بوده و ضرورت داشته تا اين پژوهش انجام گيرد در اين بخش تاريخچه موضوع پژوهش توسط ديگران، نتايج مطالعات انجام گرفته در گذشته و كتاب ها، مجله ها، مقاله ها و ... و هر نوع بررسي انجام شده در باره موضوع تحقيق توسط ديگران مطرح مي شود.8. سوال هاي ويژه پژوهش قبلاً گفته شد كه فرض هاي پژوهش بايد مورد آزمايش قرار گيرد و در نهايت مشخص شود كه مورد قبول هستند يا خير. در برخي از پژوهش ها، طرح فرض ها به شكلي كه بتوان از طريق آزمون هاي آماري، پذيرش يا رد آنها را آزمود ميسر نيست. در اين موارد فرض هاي تحقيق به صورت سوال مطرح مي شود كه به آن «سوال هاي ويژه پژوهش» مي گويند. پژوهشگر، در پايان كار بايد قادر باشد به اين سوال ها پاسخي مناسب دهد. براي مثال، در ارتباط با موضوع «بررسي ويژگي هاي رواني- اجتماعي نوجوانان بزهكار» سوال ها مي تواند به صورت زير مطرح شود و پژوهشگر پس از انجام پژوهش پاسخ آنها را به دست خواهد آورد:الف. نوجوانان بزهكار داراي چه زمينه هاي فردي مشترك هستند؟ ب. نوجوانان بزهكار داراي چه زمينه هاي خانوادگي مشترك هستند؟پ. نوجوانان بزهكار داراي چه زمينه هاي اقتصادي مشتركي هستند؟9. پيش فرض هاپيش فرض ها بيانيه هايي درباره ويژگي هاي موضوع يا جامعه مورد بررسي هستند كه درستي و اعتبار آنها پذيرفته شده و مورد قبول بوده و نيازي به استدلال ندارد. در واقع موضوع پژوهش و انجام آن بر اساس اين پيش فرض ها بنا شده است. پيش فرض ها مانند پايه هايي هستند كه ساختمان پژوهشي بر روي آنها بنا ميگردد. چنانچه اين پايه ها وجود نداشته يا سست باشد كار پژوهشگر قابل نقد و ايراد بوده و مي توان وي را مورد سوال قرار داد. پژوهشگر بايد پيش فرض هاي مربوط به پژوهش خود را به خوبي شناسايي كرده و به صورت روشن و صريح بيان نمايد. به چند مثال زير توجه فرماييد: در ارتباط با موضوع تحقيق «ارزيابي كيفيت مراقبت هاي پرستاري» پيش فرض عبارت است از «بيماران نياز به مراقبت هاي پرستاري دارند و بدون اين مراقبت ها حياتشان در خطر است». يا در موضوع تحقيق «تاثير حركت دادن بيمار در جلوگيري از تشكيل شدن لخته خون در رگ ها». پيش فرض عبارت است از «توقف خون و يا حركت كند خون در رگ ها تشكيل لخته را تسريع مي كند». يا در تحقيق «مطالعه روش تدريس در يك دانشكده پرستاري». موضوع پيش فرض اين است «پرستاري مانند نظام هاي عملي ديگر احتياج به روش آموزشي دارد كه دانشجو را قادر سازد تا دانش خود را در عمل به كار برد».10.روش انجام پژوهشيدر كتاب هاي روس تحقيقي، روش هاي پژوهش به تفاوت از سه تا هشت روش ذكر شده است. در اين مقاله به هشت روش مزبور، به صورت خلاصه، اشاره مي شود.الف. روش پژوهش تاريخي- در تحقيقات تاريخي(منظور از كلمه «تاريخ» در اين روش مسايل مربوط به حوادث تاريخي نمي باشد) هدف اين است كه، با جمع آوري اطلاعات قابل قبول و مستند، حقايق مربوط به يك موضوع خاصي در گذشته آشكار شود، مثال: «بررسي وضعيت صادرات و واردات ايران در دوران حكومت صفويه».«بررسي وضعيت اجتماعي زنان در دوره پهلوي اول»هر يك از دو موضوع فوق مي تواند مورد تحقيق قرار گيرد. در مورد اول محقق مي تواند به دنبال اين فرضيه باشد كه صادرات و واردات ايران جهت نفوذ بيگانگان در ايران، رونق گرفت. و در مورد دوم، محقق به دنبال آزمون اين فرضيه مي رود كه مثلا «آزادي به زنان براي از بين بردن هويت ديني صورت گرفته است».ب. روش پژوهش توصيفي- در اين روش، توصيف عيني حوادث و رويدادها مورد بررسي قرار مي گيرد. سرشماري هاي عمومي در كشور، جمع آوري عقايد و نظرهاي مردم در مورد يك موضوع يا يك فرد خاص و بررسي موقعيت هاي شغلي فارغ التحصيلان دبيرستان البرز تهران مواردي از پژوهش توصيفي مي باشند.پ. روش تحقيق موردي و زمينه اي- اگر پژوهشگر قصد انجام پژوهش در مورد موضوعي خاص يا زمينه اي ويژه را داشته باشد، استفاده از اين روش بسيار مناسب مي باشد. در اين روش، پژوهشگر «آن چه كه هست» يا «واقعيت» را بطور گسترده و كامل مورد مطالعه و بررسي قرار داده و پس از تحليل توالي و روابط عوامل «آن چه كه هست»، «آن چه كه بايد باشد» يا «حقيقت» را ارائه مي دهد. به عنوان مثال، اگر موضوع پژوهش «بررسي نظام برنامه ريزي درسي آموزش پزشكي ايران و ارايه الگويي براي آن» باشد، استفاده از اين روش مناسب مي باشد.با استفاده از اين روش يك بررسي تطبيقي بين نظام برنامه ريزي درسي آموزش پزشكي چند كشور انجام مي گيرد. نتايج حاصل از اين بررسي، تصوير كامل و سازمان يافته اي از نظام آموزش پزشكي ايران را نشان خواهد داد. (آن چه كه هست). سپس ضرورت تغيير و نهادينه كردن نظام علمي برنامه ريزي درسي آموزش پزشكي در ايران، با ارايه دلايل و الگوهاي پيشنهادي براي آن بيان مي شود. (پيشنهادها يا آن چه كه بايد باشد). از اين روش مي توان براي مطالعه مشخصات رفتاري افراد نيز استفاده نمود. به عنوان مثال «بررسي ويژگي هاي سربازي كه مرتكب غيبت هاي متوالي مي شود» يا «بررسي ويژگي هاي رفتاري مردم شهر الف».لازم به توضيح است كه حاصل پژوهش موردي و زمينه اي فقط در همان جامعه مورد بررسي كاربرد داشته و يافته هاي آن را نمي توان به ساير جوامع تعميم داد.ت. روش پژوهش تداومي و مقطعي- اگر پژوهشگري علاقه مند باشد كه تغييرات يك يا چند متغير را در طول زمان بررسي نمايد، بايد از روش مزبور استفاده نمايد. به عنوان مثال در پژوهشي با موضوع «بررسي تغييرات رفتاري جوانان بي سواد در طول مدت دو سال خدمت سربازي». و يا موضوع «تغييرات رشد جسماني و يا عقلاني كودكان منطقه الف از ابتداي تولد تا هفت سالگي» مي توان از روش مزبور استفاده نمود. در اين صورت بايد در مورد مثال دوم- تعدادي كودك به صورت نمونه گيري علمي در منطقه مورد نظر انتخاب نمود و مدت هفت سال آنها را تحت نظر قرار داد.ث.روش تحقيق همبستگي و همخواني- اگر هدف پژوهشگر شناخت رابطه بين متغيرها باشد بايد از اين روش استفاده نمايد. به عنوان مثال در پژوهشي با عنوان «بررسي رابطه بين موقعيت اقتصادي خانواده كارگران و نقش آن بر پيشرفت تحصيلي فرزندان» پژوهشگر نظرش شناخت رابطه و همبستگي بين دو متغير «موقعيت اقتصادي» و «پيشرفت تحصيلي» مي باشد.در بررسي همبستگي بين متغيرها سه نكته بايد روشن شود.1.آيا بين متغيرها رابطه و همبستگي اي وجود دارد 2.وجود دارد مقدار اين رابطه(همبستگي)را بايد به دست آورد.3.جهت رابطه بين متغيرها چگونه است. همسو و مثبت است يا غير همسو و منفي.ج. روش پژوهش پس از وقوع (پژوهش هاي علّّي)- هنگامي كه متغير وابسته (حادثه يا رويداد) در دسترس بوده و هدف پژوهش يافتن علت يا علل به وجود آمدن رويداد باشد مي توان از اين روش استفاده نمود. بعنوان مثال فردي خودكشي مي نمايد و يا هواپيمايي سقوط مي كند. يافتن علل و انگيزه هاي خودكشي و يا شناخت علل سقوط هواپيما، موضوع پژوهشي علي را شكل مي دهد، يعني پژوهشگر در تلاش شناسايي علل و انگيزه ها مي باشد.در اين روش امكان دستكاري و يا كنترل كردن متغير يا متغيرهاي مستقل براي پژوهشگر وجود ندارد.لازم به ذكر است كه در بررسي مسايل مربوط به علوم انساني و رفتاري نمي شود براي حادثه يا رويدادي علتي خاص- يك علت- مطرح نمود. به عنوان مثال، اگر نوجواني دست به خودكشي مي زند و يا از خانه فرار مي كند، اگر اعتياد به مواد مخدر در جامعه اي زياد مي شود، اگر ميزان مصرف نوشابه هاي الكلي در جامعه اي افزايش مي يابد و يا اگر تعدادي از دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصيلي، ترك تحصيل مي كنند، عوامل بسيار زيادي در پديدآمدن اين رويدادها موثر بوده اند كه پژوهشگر بايد سعي كند همه اين عوامل را شناسايي نمايد. روش پژوهش تجربي حقيقي- پژوهشگر در اين روش نظير پژوهشگر علوم تجربي عمل مي نمايد. در تحقيقات علوم تجربي دو گروه آزمودني(نمونه) مورد نياز پژوهشگر مي باشد. گروهي كه تحت تاثير متغير مستقل قرار مي گيرند (گروه آزمايشي يا گروه تجربي) و گروهي كه از متغير مستقل به دور هستند، يعني تحت تاثير متغير مستقل قرار نمي گيرند. (اين گروه را گروه شاهد يا گروه كنترل مي گويند).پژوهشگر علوم انساني، در صورت استفاده از روش تحقيق تجربي حقيقي، بايد مانند پژوهشگر علوم تجربي عمل نمايد، يعني يك نمونه از جامعه آماري(آزمودني را تحت تاثير متغير مستقل قرار مي دهد و تاثير متغير مستقل را بر آزمودني بررسي مي نمايد. و سپس نتايج را، با گروهي ديگر از آزمودني كه تحت تاثير متغير مستقل قرار نداشته اند، مقايسه مي نمايد. به عنوان مثال در «بررسي نقش تشويق در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دبستاني شهر الف با استفاده از گروههاي تجربي و شاهد». پژوهشگر ابتدا فرضيه يا سوال ها و يا اهداف ويژه اي را مطرح مي نمايد. مثلا «تشويق موجب پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دبستاني است». سپس جامعه آماري، محيط پژوهش، روشهاي تحليل آماري و روشهاي گردآوري اطلاعات را بيان مي كند. در مرحله بعد با استفاده از روش تصادفي، نمونه گيري انجام شده و دو گروه تجربي(گروهي كه قرار است مورد آزمايش قرار گيرد) و گروه شاهد(گروهي كه تحت آزمايش قرار نمي گيرد) انتخاب مي شوند. گروه تجربي در طي مدت مورد نظر (يك ترم يا يك سال تحصيلي) مورد تشويق قرار مي گيرد ولي گروه كنترل تشويق نمي شود. در پايان دوره يافته ها و نتايج، تجزيه و تحليل شده و با گروه كنترل مقايسه مي گردد و نهايتاً پيشنهادهايي ارائه مي گردد.ح. روش پژوهشي نيمه تجربي- اين روش كه براي اولين بار در سال 1957 توسط كمپبل مطرح شد، به اين دليل بود كه انجام تحقيق به روش قبلي، به دليل نياز به انتخاب دو گروه شبيه به يكديگر، بسيار مشكل زمان بر و پرهزينه مي باشد. روش تحقيق نيمه تجربي به سه شكل زير قابل اجرا ميباشد:1.طرح تحقيق نيمه تجربي با بكارگيري، پيش آزمون و پس آزمون، با استفاده از گروههاي تجربي و كنترل، بدون انتخاب تصادفي. 2.طرح تحقيق نيمه تجربي با بكارگيري چند پيش آزمون و چند پس آزمون، با استفاده از يك گروه آزمودني.3.طرح تحقيق نيمه تجربي با بكارگيري چند پيش آزمون و چند پس آزمون، با استفاده از گروههاي تجربي و كنترل، بدون انتخاب تصادفي. (چون توضيح درباره روش پژوهش نيمه تجربي و انواع آن مفصل بوده و باعث افزايش حجم مقاله مي گردد لذا، پيشنهاد مي شود براي كسب اطلاعات دقيق به كتاب هاي روش تحقيق در علوم اجتماعي و انساني مراجعه شود)11.جامعه و نمونه آماري پژوهش (نمونه گيري)جامعه آماري عبارت است از مجموعه اي از افراد يا اشيايي كه داراي ويژگي هاي همگن و قابل اندازه گيري باشد. به عنوان مثال اگر پژوهشگري بخواهد در باره دانشجويان دانشگاه صنعتي شريف، پژوهشي انجام دهد، جامعه آماري مورد نظر، دانشجويان آن دانشگاه مي باشند.نمونه آماري.عبارت است از يك گروه انتخاب شده از جامعه مورد نظر كه بايد داراي خصوصيات و صفات جامعه آماري باشد تا بتوان نتايج پژوهش به دست آمده از نمونه را به جامعه تعميم داد. در انتخاب نمونه آماري بايد موارد زير رعايت شود:الف-نمونه آماري با توجه به اهداف پژوهش انتخاب شود.ب-تعداد (حجم) نمونه آماري بايد قبل از شروع پژوهش دقيقا مشخص شود.پ-انتخاب نمونه بايد بدون اعمال غرض و تعصب صورت گيرد.12.روش هاي نمونه گيريبه منظور انتخاب نمونه (n) پژوهش از جامعه مادر (n) ، به دور از اِعمال نظر و تعصب و جانبداري، روش هايي وجود دارد كه عبارتند از:الف. روش نمونه گيري تصادفي ساده ب. روش استفاده از جدول اعداد تصادفيپ.روش نمونه گيري ناحيه اي يا خوشه ايت. روش نمونه گيري طبقاتي(براي كسب اطلاعات بيشتر در مورد جامعه، نمونه آماري و روش هاي نمونه گيري به كتاب هاي آمار مراجعه شود).13.روش هاي گردآوري داده هابراي جمع آوري داده هاي مورد نياز يك طرح پژوهشي مي توان از روش هاي زير استفاده نمود.1.مشاهده(ديدن)2.انجام مصاحبه 3.تكميل پرسش نامه 4.بررسي اسناد و مدارك(آرشيو و كتابخانه).پژوهشگر با توجه به نوع پژوهش، روش پژوهش و نوع داده هايي كه قصد جمع آوري آنها را دارد، تصميم مي گيرد از چه روشي استفاده نمايد.(جهت آگاهي بيشتر از ويژگي، مزايا، ضعف ها و موارد استفاده هر يك از چهار روش بالا به كتاب هاي آمار مراجعه شود).14.روش تجزيه و تحليل داده هابعد از جمع آوري اطلاعات (داده ها) پژوهشگر با استفاده از روش هاي آماري، به تجزيه و تحليل داده ها پرداخته و سپس آنها را تفسير مي نمايد. در بسياري از موارد لازم است پژوهشگر داده ها را به صورت جداول و نمودارها ارايه داده و با استفاده از فرمول هاي آماري داده ها را تجزيه و تحليل نمايد. در تجزيه و تحليل و تفسير نتايج به دست آمده، پژوهشگر بايد متوجه باشد كه نبايد با قاطعيت ادعا نمايد كه داده ها چيزي يا امري را ثابت مي كند بلكه، همواره بايد در نتيجه گيري هاي خود از پيش جمله هايي نظير «چنين نشان مي دهد» ، «امكان دارد»، «مي توان حدس زد» ، «اين طور به نظر مي رسد» ، «احتمال دارد» و .. استفاده نمايد زيرا، داده هاي گردآوري شده همواره صددرصد واقعي نبوده و در موارد زيادي انعكاسي از واقعيت مي باشند. (وقتي سن فردي سوال مي شود پاسخ داده واقعي است ولي، چنان چه از كسي در مورد حادثه اي كه شاهد وقوع آن بوده سوال مي شود پاسخ، انعكاسي از واقعيت مي باشد).15.خلاصه پژوهش و پيشنهادهادر پايان تحقيق لازم است خلاصه اي از پژوهش، به صورت جامع و دقيق، ارايه شود. در اين قسمت موضوع هاي اساسي اي كه در تحقيق به بررسي آنها پرداخته شده است، از بيان مسئله، اهميت و ضرورت انجام پژوهش، فرضيه ها، سوال ها و يا هدف هاي كلي و ويژه پژوهش، روش انجام كار ديدگاه هاي نظري درباره موضوع پژوهش، مراحل انجام كار تا تحصيل يافته ها و تجزيه و تحليل يافته ها بايد به صورتي بسيار خلاصه و روشن آورده شود تا خواننده با مطالعه اين قسمت بتواند تصويري صحيح، دقيق و روشن از آن چه انجام شده در ذهن خود به دست آورد. (در مورد پايان نامه ها دانشگاهي استادان با مطالعه خلاصه تحقيق در جلسه دفاعيه حاضر مي شوند).در پايان همين قسمت پژوهشگر دستاوردهاي پژوهش را ارايه مي نمايد. مثلا نتايج اين پژوهش در چه زمينه هايي مي تواند مورد استفاده قرار گيرد. الگو يا الگوهايي، براساس موضوع پژوهش پيشنهاد مي شود. محدوديت هاي پژوهش – اعم از محدوديت هايي كه در كنترل پژوهشگر قرار داشته اند و يا خارج از كنترل وي بوده اند- بيان مي گردد. پيشنهادهايي براي پژوهش هاي بعدي و پيوست ها(شامل سوال هاي مصاحبه، نمونه اي از پرسش نامه، نمونه هايي از مكاتبات انجام شده با دستگاه ها و ...) ارايه مي گردد.پژوهش هاي علمي و يا پايان نامه هاي تحصيلي در فصل هايي به شرح زير تشكيل مي گردد. فصل اول- طرح پژوهش فصل دوم- ديدگاههاي نظري يا ادبيات پژوهشفصل سوم- متدولوژي يا روش و مراحل اجراي پژوهشيفصل چهارم- يافته هاي پژوهش فصل پنجم- تجزيه و تحليل يافته هافصل ششم- خلاصه پژوهش و پيشنهادهادر برخي از پژوهش ها و رساله هاي تحصيلي فصل هاي چهارم و پنجم در يكديگر ادغام مي شود. علاوه بر فصل هاي بالا، در ابتدا قبل از فصل اول پيش گفتار، فهرست مطالب، جدول ها و شكل ها و پس از فصل ششم فهرست منابع، نمونه اي از پرسش نامه ها- در صورت استفاده- و نمونه اي از مكاتبه هاي انجام شده با دستگاه ها، براي كسب اطلاعات ، ارايه مي گردد. فهرست منابع1.خليلي شوريني، سياوش، روش هاي تحقيق در علوم انساني- انتشارات يادواره كتاب تهران 13752.دلاور، علي، مباني نظري و عملي پژوهش در علوم انساني و اجتماعي- انتشارات رشد. تهران 13743.ساده، مهدي، روش هاي تحقيق با تاكيد بر جنبه هاي كاربردي- انتشارات هما- تهران 13754.معين، محمد، فرهنگ فارسي- انتشارات اميركبير- تهران 13715. نادري، عزت الله، سيف نراقي، مريم، روش هاي تحقيق و چگونگي ارزشيابي آن در علوم انساني- انتشارات بدر- تهران 13766. نبوي، بهروز، مقدمه اي بر روش تحقيق در علوم اجتماعي- انتشارات فروردين- تهران 1375
منبع:
www.kar-afarini.com/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=52
 


 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۳۵:۰۰ ] [ مشاوره مديريت ]

 

اشتباه هاي رايج در طرحهاي پژوهشي
 

   اشتباهات متداول در تدوين يك مطالعه تحقيقي


          1- انتخاب مسئله تحقيق را تا گذراندن تمام دروس يا بيشتر آنها به تعويق مي اندازند

          2- اولين ايده تحقيقي يا موضوع پيشنهادي را بدون انجام بررسي انتقادي مي پذيرند

          3- مسئله اي را براي تحقيق انتخاب مي كند كه خيلي وسيع يا خيلي مبهم است

          4- فرضيه هاي تحقيقي مبهم يا غير قابل آزمايش را تدوين مي كند

 

  اشتباهات متداول در مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقيق

          1- به خاطر شروع هرچه زودتر تحقيق ادبيات تحقيقي مربوط را با شتاب زدگي مطالعه مي كنند .

          2- بيش از حد بر منابع دست دوم ، اعتماد وتاكيد مي كنند .

          3- در هنگام مطالعه مقاله هاي تحقيقي ،بر روي يافته هاي پژوهشهاي گذشته تمركز كرده واز بررسي روشهاي جمع آوري واندازه گيري در آن پژوهشها خود داري  مي كنند

          4- منابع ديگري را نظير روزنامه ومجله هاي عمومي كه اغلب شامل مقاله ها وبحثهاي مفيدي در زمينه موضوع مورد تحقيق هستند ،ناديده مي گيرند

          ادامه اشتباهات مربوط به بررسي منابع

          5- در تعريف دقيق ورضايت بخش ازعنوان تحقيق كوتاهي مي كنند وهمين امر ،موجب محدود شدن مطالعه ادبيات تحقيق مي شود.مرورگسترده ووسيع منابع نيز ممكن است موجب دلسردي شود.

          6- اطلعات كتابشناختي را نادرست يادداشت مي كنند ،به طوري كه در صورت نياز نمي توانند آنها را پيدا كنند

          7- بدليل عدم درك روشن طرح تحقيق توسط دانشجو ،مطالب وموارد بي اهميت زيادي فيش برداري مي شود.

 

 اشتباهات متداول در جمع آوري داده ها

          1- به برقراري وحفظ ارتباط با آزمودنيها توجه كافي نشان نمي دهند .اين امر منجر به نگرش منفي در آزمودنيها وكاهش اعتبار مي شود.

          2- به منظور سهولت تغييراتي را در نحوه انتخاب آزمودنيها ايجاد مي كنندودر نتيجه باعث تضعيف طرح تحقيق مي شوند

          3- در تشريح اهداف ادازه گيري تحقيق براي افراد متخصص كوتاهي مي كنند

          4- در ارزشيابي روشهاي اندازه گيري موجود قبل از انتخاب روش نهايي كوتاهي مي كنند .اين مسئله باعث مي شود از روشهاي بي اعتبار ووسايل اندازه گيري نامناسب در تحقيق استفاده شود.

          ادامه اشتباهات جمع آوري اطلاعات

          5- ابزارهايي رادراندازه گيري خود به كار مي برند كه از پايايي زيادي برخوردار نيستند

          6- روشهايي را براي اندازه گيري به كار مي برند كع شرايط لازم را براي اجرا ندارند

 

اشتباهات متداول در كاربرد وسايل اندازه گيري

          1- به اعتبار محتوايي ابزار توجه نمي كنند

          2- نقش مجريان تحقيق در در جمع آوري داده هارا كنترل نمي كنند

          3- اعتبار وپايايي وسايل اندازه گيري را به صورت كلي بررسي مي كنند

          4- بدون ارزشيابي اعتبارداده ها ،فرض مي كنند ابزار آنچه را ادعا مي كند مي تواند اندازه گيري كند

          5- وسايلي را براي اندازه گيري به كار مي برند كه براي اجرا وتجزيه وتحليل آن آموزش كافي نديده اند

          6- وقت زيادي را براي اجراي آزمونهاي طولاني به كار مي برند ، وآزمونهاي كوتاهتر را كه هدف را اندازه گيري مي كنند مورد استفاده قرار نمي دهند.

          7- وسايل اندازه گيري را قبلا به صورت آزمايشي اجرا نمي كنند

 

 اشتباهات رايج در استفاده از ابزار آماري )تكنيكهاي آماري (

               1- ابزارهاي آماري صحيح يا مناسبي را براي تجزيه وتحليل موضوع مورد استفاده ،انتخاب نمي كنند .

          2- داده هاي تحقيقي را جمع آوري مي كنند ، سپس مي كوشند براي تجزيه وتحليل آنها ابزار آماري مناسبي پيدا كنند .

          3- در مطالعاتي كه مي توان روشهاي آماري مختلفي را به كار برد ،تنها ازيك روش آماري استفاده مي كنند.اين امر اغلب به ناديده گرفتن نتايجي منجر مي شوند كه مي توانندسهم مهمي در پايان نامه داشته باشند .

          4- از ابزار آماري در موقعيتهايي استفاده مي كنند كه داده ها ،مفروضه هايي را كه ابزار ها بر آنها مبتني هستند ، برآورده نمي كنند .

          ادامه اشتباهات مربوط به تكنيكهاي آماري

          5- در بيان اختلافهاي جزيي كه از نظر آماري معني دار هستند اغراق مي كنند .

          6- درشرايطي كه نمي توانند از همبستگي پيرسون استفاده كنند، از به كار بردن روشهاي تحليلي همبستگي ،خودداري مي كنند.

          7- اغراق در تفسير معني ضريب همبستگي 

 

 اشتباهات متداول در طرح وروش تحقيق

          1- جامعه آماري مورد بررسي را به طور دقيق تعريف نمي كنند.

          2- نمونه هايي با حجم كم را انتخاب مي كنند ودر نتيجه نمي توانند زير گروههاي موجود درتحقيق رامورد تجزيه وتحليل قرار دهند .

          3- سعي مي كنند از پاسخگوياني استفاده كنند كه داوطلب شركت در تحقيق هستند.

          4- طرح تحقيق خودرا به خاطر سهولت اجرا وجلب توجه مديران يا سفارش دهندگان در هنگام اجراي طرح تغيير مي دهند ودر نتيجه از اعتبار طرح مي كاهند.

          5- در انجام تحقيق مي كوشند تا داده هاي بيشتري را جمع آوري كنند وهمين امر سبب فشار زياد به آزمودنيها ودر نتيجه منجر به عدم همكاري آنان مي شوند.

          6- كوشش مي كنند كه مطالعه اي را كه به 2 يا 3 سال وقت نياز دارد ، در مدت يك ترم تحصيلي به اتمام رسانند

          7- جزييات برنامه جمع آوري اطلاعات را به منظور اجتناب از عيان شدن اشتباهات ،به صورت كامل وكافي بيان نمي كنند.

          8- قبل از اجراي تحقيق مطالعه مقدماتي را انجام نمي دهند يا وسايل وروشهاي اندازه گيري را مورد آزمون قرار نمي دهند .

 

 اشتباها متداول در پردازش داده ها

          1- روش منظمي را براي كدگذاري و ثبت داده ها مشخص نمي كنند

          2- جزئيات تغييرات ارزشهاي داده ها را هنگام اجراي روش توضيح نمي دهندودر هنگام توصيف داده ها ،قادر به ياد آوري آنچه اتفاق افتاده است نيستند.

          3- روش امتياز دهي سوالها در جريان انجام تحقيق را تغيير مي دهند.

 

 اشتباهات متداول در تهيه گزارش تحقيق

          1- فعاليتهاي مربوط به تهيه منابع وماخذرا تا اتمام تحقيق به تعويق مي اندازند.

          2- در فيش برداري اطلاعات ضروري براي تدوين گزارش نهايي كوتاهي مي كنند .

          3- تنظيم مطالب بر مبناي زمان تدوين انجام گزارش انجام مي شود نه معيارهاي علمي .

          4- اهميت منابع به لحاظ ارتباط با موضوع ناديده گرفته مي شود وبه همه آنها جاي يكسان داده مي شود .

          ادامه اشتباهات تدوين گزارش

          5-  نتايج بدست آمده جاصل از مطالعه منابع مرتبط با موضوع را به خوبي مطالعه نمي كنند

          6- نقل مستقيم از آثار را زياد به كار مي برند ، ازبيان مطالب با جملات خود كوتاهي مي كنند .

          7- در باره روش انتخاب نمونه وشاخصهاي اندازه گيري به كار برده شده توضيح كامل ومناسبي نمي دهند.

          8- از تاكيد بر يافته هاي مهم خود داري مي كنند . .قت زيادي را صرف داده هاي جزيي مي كنند .

 

  اشتباهات متداول در تحليل محتوي

          1- محتوايي را انتخاب مي كنند كه به سهولت قابل دستيابي است وغالبا نمونه بدون سوگيري تمام محتوايي كه از آن انتخاب شده است ، نيست وارتباطي به هدف تحقيق ندارد.

          2- پايايي روشهاي تحليل محتواي مورد نظر را تعيين نمي كنند.

          3- روشي را براي طبقه بندي به كار مي برند كه به اندازه كافي مشخص وجامع نيست .

 

   اشتباهات متداول در مطالعات پيمايشي

          1- پرسشنامه را براي مطالعه مسايلي به كارمي برند كه حل آن مسايل با استفاده از روشهاي ديگر ،نتايج تهتري را در برخواهد داشت .

          2- توجه كافي به تهيه وتنظيم پرسشنامه ندارند وآنرا به صورت آزمايشي اجرا نمي كنند .

          3- پرسشهاي زيادي را در پرسشنامه مي گنجانند واين امر موجب اتلاف وقت پاسخ دهندگان مي شود .

          4- درتدوين پرسشنامه به نكات چاپي ،املايي،ونظايرآن كمترتوجه مي كنندكه درصورت رعايت ،تصويرمثبتي را در ذهن پاسخ دهنده ،به وجود مي آورد.

          5- به منظور دست يافتن به سوگيريهاي ممكن،آزمودنيهايي را كه به پرسشنامه جواب نداده اند ،مورد بررسي قرار نمي دهند.

     منبع: http://naghibulsadat.blogfa.com/post-31.aspx


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۳۴:۵۹ ] [ مشاوره مديريت ]

 

فهرست برخي از پايگاههاي مرتبط با پايان نامه ها


www.irandoc.ac.ir

دستيابي به اطلاعات علمي:پايان‌نامه‌ها، طرحهاي پژوهشي، همايشها، مقاله‌‌ها و گزارش هاي دولتي

  www.iska.ir/PayBody.asp?Page=1

جستجو در پايان‌نامه‌هاي قرآني دانشجويان ايران

 www.miu.ac.ir/index.aspx?siteid=1&pageid=322

جستجو در پايان نامه هاي دفاع شده مركز المصطفي العالميه

  http://kamyarsedaghat.blogfa.com/cat-15.aspx

نمونه اي از عناونين پايان نامه هاي تربيت مدرس با محوريت انديشه هاي علامه طباطبايي و شهيد مطهري

 http://fegh-arak.blogfa.com/post-15.aspx

عناوين پايان نامه هاي دوره كارشناسي ارشد رشته فقه و مباني حقوق اسلامي دانشگاه آزاد اسلامي اراك

 www.kargah82.blogfa.com/post-1.aspx

موضوعات و عناوين پايان نامه هاي دانشجويان رشته معارف اسلامي و فرهنگ و ارتباطات

 www.hadith.ac.ir/view.aspx?pageid=155

چكيده و عناوين پايان نامه‌هاي علوم حديث

 http://ka110.blogfa.com/post-1239.aspx

معرفي برخي عناوين پايان نامه هاي دانشگاه تربيت مدرس در حوزه حقوق فقه و قرآن

 www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=51478&

كتاب، پايان نامه و كتابشناسي امام خميني (ره)

 www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=54689

پايان نامه، كتاب و كتاب شناسي توحيد

 www.nahad.ir/Payannamehdini

مشخصات برخي از پايان نامه هاي در سايت نهاد مقام معظم رهبري در دانشگاهها

 www.navideshahed.com/fa/index.php?Page=archive&ID=33

چكيده  و اطلاعات پايان نامه هاي پايگاه اطلاع رساني فرهنگي شاهد


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۳۴:۵۸ ] [ مشاوره مديريت ]

 

چگونگي اطلاع از پايان نامه هاي موجود در آن موضوع

براي پي بردن به پايان نامه هايي كه در همان موضوع شما نوشته شده است راههايي رجود دارد. كه در اينجا به چند مورد از آنها اشاره مي كنيم. گاهي ناچار خواهيد بود تا از چند روش براي رسيدن به هدفتان سود جوييد.

1- مراجعه به اساتيد و محققان صاحب نام و برجسته هر رشته: در اغلب اوقات اساتيد و محققان هر رشته از اتفاقات رخ داده از جمله نوشته شدن پايان نامه در باره موضوع مورد نظر و يا كتابهاي در باره آن مطلع هستند كه با مراجعه به آنان مي توانيد از پايان نامه هاي نوشته شده در باره آن موضوع مطلع شويد.

2- مراجعه به مراكز تخصصي: مراجعه به مراكزي كه درباره رشته شما داراي تخصص و يا هيئت و گروه علمي قويي هستند. به طور مثال اگر قصد داريد پايان نامه اي درباره علوم حديث به نگارش در آوريد بهتر است ضمن مراجعه به پژوهشكده علوم حديث و صاحبنظران آن مركز از فهرست پايان نامه هاي موجود در آن مطلع شويد.

3- پايگاه اينترنتيِ مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران: يكي از بهترين راههاي مطلع شدن از پايان نامه هاي نوشته شده در كشور، مراجعه به پايگاه اينترنتيِ مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران (http://www.irandoc.ac.ir ) مي باشد. شما با ورود به اين پايگاه و انتخاب گزينه پايان نامه و جستجوي كلمه مورد نظر در آن از پايان نامه هاي نوشته شده مطلع مي شويد. اين پايگاه 15 صفحه نخستين پايان نامه را به طور رايگان در اختيار شما قرار مي دهد كه قالباً شامل كتابشناسي، فهرست مطالب و گاهي مقدمه مي باشد. شما با مرور در فهرست مطالب، با مطالب آن آشنامي شويد كه اين امر چندين فايده مي تواند براي شما داشته باشيد. الف) چنانچه موضوعي را انتخاب كرده باشيد با بررسي فهرست آن در خواهيد يافت كه آيا به همان موضوع شما مي پردازد و يا موضوع شما، بنا به جهاتي با آن پايان نامه نگاشته شده متفاوت مي باشد. ب) اگر موضوعي انتخاب نكرده ايد با بررسي آن پايان نامه، مي تواند ايده هاي نو و موضوعات جديد را در ذهن خود بپروراند. ج) با بررسي پايان نامه با منابع استفاده شده توسط آن محقق و هچنين خود محقق آشنا مي شويم كه اين امر موجب مي شود تا با برقراري ارتباط با آن محقق، مسير خود را آسان تر بپيماييم.

نكته: بايد دقت داشت كه با تمام قوتي كه پايگاه اينترنتيِ مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران دارد، اين پايگاه داراي نقاط ضعف عمده اي نيز مي باشد كه بايد به آن توجه داشت و ان اينكه پايان نامه هايي كه در اين پايگاه قرار دارند با تأخير و كندي فراوان در سايت قرار داده مي شوند كه اين امر موجب مي شود تا از پايان نامه هايي كه جديداً دفاع شده اند مطلع نشويد. با اين كه اين پايگاه بسيار قوي مي باشد ولي نبايد از شوه هاي ديگر غافل شد.

4- استفاده از كتابشناسي ها و مأخذ شناسي هاي پايان نامه ها: يكي از راههاي كه به شما كمك مي كند تا با پايان نامه هاي نوشته شده در باره آن موضوع مطلع شويد مراجه به كتابهايي است كه عناوين و يا چكيده پايان نامه هاي نوشته شده درباره موضوع خاص را شامل مي شود. به طور مثال كتابهايي چون

1. چكيده پايان نامه هاي حديثي
محمد دلال موسوي، مهدي هوشمند
نشر: دار الحديث (1383)

2. چكيده پايان نامه هاي علوم قرآني: كارشناسي ارشد و دكترا، دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي
جعفر نكونام (گردآورنده)
نشر: رايزن (06 تير، 1384)

3. آشنايي با پايان نامه هاي قرآني: قرآني
عزت الله مولايي نياهمداني، محمدعلي هاشم زاده
نشر: فرهنگ سبز

4. چكيده پايان نامه هاي كارشناسي ارشد دانشجويان پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي
نشر: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي (12 آذر، 1384)

5. فهرست پايان نامه هاي دانشگاهي در زمينه دستور زبان فارسي 1333 تا 1382
آسيه غروي (ويراستار)، محمدامين ناصح (گردآورنده)
نشر: فرهنگستان زبان و ادب فارسي (09 آبان، 1384)

6. مجموعه خلاصه پايان نامه هاي رشته تربيت بدني و علوم ورزشي، دكترا و كارشناسي ارشد تا پايان سال 1379
نشر: اميددانش (1382)

7. كتابنامه پايان نامه هاي زبان و ادبيات عرب، كارشناسي ارشد و دكتري دانشگاهها و موسسات آموزش عالي
عبدالله شفيعي، ابوالحسن امين مقدسي
نشر: جهاد دانشگاهي (دانشگاه تربيت معلم) (1382)

8. ماخذشناسي فلسفه غرب: معرفي توصيفي منابع فارسي (كتاب، مقاله و پايان نامه) تا 1380
حسينعلي رحمتي
نشر: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي

اين موارد ذكر شده مََثل مشت نمونه خروار مي باشد شما مي توانيد كتابهاي ديگري از اين دست بيابيد. علاوه بر اين دست از كتابها كتابهاي ديگري وجود دارند كه به جمع آوري و تدوين كتابشناسي موضوعي مي پردازند. اين نوع از كتابها ضمن اينكه راهنما خوبي براي يافتن منبع مي باشد براي :يافتن موضوع پايان نامه مي باشد.در اين جا نمونه هايي از نوع كتابها ذكر مي گردد

كتابشناسي مهدويت
نشر: پايگاه اطلاع رساني سراسري اسلامي (پارسا) (27 تير، 1384)

كتابشناسي اختصاصي امام حسين (ع)
حشمت الله صفرعلي پور
نشر: ياقوت (1381)

كتابشناسي پيامبر اعظم (ص)
سلمان حبيبي
نشر: كتاب طه(وابسته به موسسه فرهنگي طه) (25 آذر، 1386)

كتابشناسي اسماعيليه
مهدي انصاري كرماني
نشر: فرزان روز (06 شهريور، 1384)

كتابشناسي جامع حديث (رجال)
ناهيد باقري خرمدشتي
نشر: آفتاب توسعه (05 دي، 1385)

كتابشناسي هنر اسلامي
نشر: موسسه اطلاع رساني اسلامي مرجع (05 آذر، 1384)

استفاده از پايگاهها اينترنتي: تعدادي از پايگاههاي اينترنتي، از جمله بعضي از پايگاههاي متعلق به دانشگاهها، ليستي از پايان نامه ها را ارائه مي دهد. كه ليست برخي از آنها را ذكر مي شود.

جستجو در پايان‌نامه‌هاي قرآني دانشجويان ايران
www.iska.ir/PayBody.asp?Page=1


جستجو در پايان نامه هاي دفاع شده مركز جهاني علوماسلامي

www.qomicis.com/farsi/pnameh/pnameh.aspx

 

نمونه اي از عناونين پايان نامه هاي تربيت مدرس با موضوعات متنوع و همچنين با محوريت انديشه هاي علامه طباطبايي، شهيد مطهري
http://kamyarsedaghat.blogfa.com/cat-15.aspx

 

فهرست عناوين پايان نامه هاي دورة كارشناسي ارشد رشتة فقه و مباني حقوق اسلامي دانشگاه آزاد اسلامي اراك

http://fegh-arak.blogfa.com/post-15.aspx

 

موضوعات و عناوين پايان نامه هاي دانشجويان رشته معارف اسلامي و فرهنگ و ارتباطات

www.kargah82.blogfa.com/post-1.aspx

 

چكيدۀ و عناوين پايان نامه‌هاي علوم حديث

www.hadith.ac.ir/view.aspx?pageid=155

 

معرفي برخي عناوين پايان نامه هاي دانشگاه تربيت مدرس در حوزه حقوق فقه و قرآن

http://ka110.blogfa.com/post-1239.aspx

 

پايگاه اينترنتي حوزه در پايگاه خود بخشي به عنوان پايان نامه دارد كه ما در اينجا دو پيوند از آن را به عنوان نمونه ذكر مي كنيم:


كتاب، پايان نامه و كتابشناسي امام خميني ره
www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=51478&

 

پايان نامه، كتاب و كتاب شناسي توحيد
www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=54689

 

پايگاه اطلاع رساني نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها گزينه اي به نام پايان نامه هاي ديني دانشگاهها به آدرس ذيل دارد:
www.nahad.ir/Payannamehdini/default.asp


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۳۴:۵۷ ] [ مشاوره مديريت ]

 

انتخاب موضوع پژوهش براي نوشتن پايان نامه

انتخاب موضوع تحقيق يكي از مهم ترين مرمي ( مانند ترجمه از زبان عربي و يا انگليسي به فارسي ) ، استفاده از نسخ خطي، داشتن وقت كافي، دارا بودن اساتيد برجسته و در دسترس، داشتن دوستان ياري دهنده، منابع مالي متناسب با پژوهش، و ... از نقش مهمي در انتخاب موضوع پژوهش برخوردارند و همين مثال هاي به ظاهر ساده براي همگان ميسر نمي باشد. پس از نگارش دقيق و كامل امكانات خود، به شكل كاملا متفاوتي وارد بررسي موضوع پژوهش مي شويد. حتي ممكن است علاقمند به برخي از حوزه هاي علمي خاص گرديد كه پيشتر به آن فكر نمي كرديد.

2. با تهيه ي دفتر كوچكي، پاسخ هاي خود را تا انتهاي برنامه ي موضوع يابي در آن يادداشت كنيد. در دوره هاي مختلف زماني و در مراحل انتخاب موضوعات جديد بار ديگر به دفترچه ي خود مراجعه كرده و پاسخ هاي جديد خود را با پاسخ هاي قبلي، مورد « مقايسه » قرار دهيد. با اين كار علاوه بر تصحيح اشتباهات گذشته، امكان مقايسه ي تحول علمي خود را در طي زمان خواهيد داشت.


ب ـ موضوع شناسي:

در اين زمينه نيز نيازمند طرح چند پرسش اساسي مي باشيم:

پرسش اول: در زمينه ي مورد علاقه ي من چه موضوعاتي وجود دارد؟

به جهت رسيدن به پاسخ اين پرسش اين راه ها را دنبال نماييد: ( فرض نماييد كه شخصي علاقمند به پژوهش در حوزه ي تاريخ اسلام است. )

به كتابخانه برويد.

1) ابتدا آخرين شماره هاي مجلات تخصصي در حوزه ي تاريخ و تاريخ اسلام را مشاهده نماييد. عناوين مقاله هاي مجلات فوق را يادداشت نماييد.

2) چند كتاب اصلي در زمينه ي تاريخ اسلام را انتخاب نموده و « فهرست مطالب » كتاب هاي فوق را به دقت مطالعه نماييد. ( در اين مرحله نيازي به مطالعه ي خود كتاب نداريد. ) سعي كنيد با دقت در فهرست هاي فوق به نحوه ي « طبقه بندي دوره هاي تاريخي » نويسنده آگاه گرديد.

3) با راهنمايي از كتابدار كتابخانه از فهرست هاي كتابشناسي در زمينه ي مورد علاقه ي خود استفاده نماييد.

4) از افراد مطلع بپرسيد.

از اساتيد صاحب نظر در تاريخ اسلام درباره ي حوزه هاي مختلف تحقيق در زمينه ي تاريخ اسلام پرسش نماييد. دقت نماييد كه افرادي انتخاب شوند كه اولا در زمينه ي مورد سئوال تخصص داشته باشند و ثانيا خود از زمره ي پژوهشگران به نام آن محسوب شوند.

بهترين راه دستيابي به آنها آگاهي از ساعات تدريس شان در مدارس ديني و يا دانشگاهي و حضور در فاصله ي ميان تدريس ايشان است. تنها در چند دقيقه مي توان اطلاعات مورد نياز را اخذ نمود. پاسخ هاي ايشان را به دقت يادداشت نماييد.

اكنون شما فهرستي از عناوين مهم ترين مقالات مربوط به تاريخ اسلام و نيز برخي از عنوان هاي مطالب كتاب ها و پيشنهادهاي افراد متخصص و خبره را در اختيار داريد. ممكن است از صدها حوزه ي موجود در تاريخ اسلام علاقمند به مطالعه در زمينه ي تاريخ اندلس در دوران درخشش تمدن اسلامي در آن شده باشيد.( توجه داشته باشيد كه اين تنها يك مثال است. ) همانگونه كه مشاهده مي شود در پايان اين بخش از موضوع يابي حوزه ي پژوهش ما تا حد زيادي محدود شده است. به عبارت ديگر تاريخ اسلام به تاريخ اندلس در دوران اسلامي تقليل يافته است. اكنون زمان طرح پرسش بعدي است.

پرسش دوم: در زمينه ي انتخابي من تا كنون چه كارهايي انجام شده است؟

به جهت پاسخ به اين پرسش يكبار ديگر به كتابخانه ( فضاي اصلي انجام پژوهش ) برويد. اين بار تنها مقالاتي را كه پيش تر درباره ي اندلس ديده بوديد به دقت مطالعه نماييد. در كتابخانه كليه ي كتاب هاي موجود در زمينه ي تاريخ اندلس را شناسايي كرده و در يك فهرست يادداشت فرماييد. فراموش نكنيد كه اين كار را با دقت هر چه تمام تر انجام دهيد. چه آنكه نتيجه ي اين بررسي فصل پيشينه ي تحقيق و ادبيات موجود در زمينه ي مورد نظر شما را پوشش مي دهد.

چند كتابي را كه در سال هاي اخير به چاپ رسيده اند از كتابخانه گرفته و آنها را مورد مطالعه قرار دهيد. معمولا كتاب هاي مفيد علمي به پيشينه ي تحقيق خود اشاره نموده اند. لذا آخرين آثار علمي در زمينه ي اندلس ممكن است نياز پژوهشگر فرضي ما را برآورده نمايد.

پرسش سوم : انجام چه تحقيقاتي، دوباره كاري و تكرار مكررات محسوب نمي گردد؟

پاسخ اين پرسش را زماني مي توان داد كه به پرسش پيشين به خوبي پاسخ داده شده باشد. يعني ديگر بدانيد كه پيش از كار شما چه خبر بوده است. اشتباه بسياري از دانشجويان در عدم توجه به اين واقعيت است كه بدون مطالعه ي پژوهش هاي انجام شده درصدد پاسخ به اين پرسش بر مي آيند. نويسنده غالبا با چند پرسش ساده از دانشجويان متوجه شده است كه ادعاي بسياري از آنها مبني بر اينكه « تحقيق من پيشينه ي مطالعاتي ندارد. » ناشي از عدم تحقيق كافي در اين زمينه بوده است. توجه داشته باشيم كه گسترش جهل مركب از بزرگترين خطرات فرا روي مطالعات علوم اسلامي است.

از آنجا كه معمولا رساله هاي مقاطع تحصيلي دكترا دربردارنده ي پيشنهادي عملي به منظور معرفي حوزه هاي نيازمند انجام مطالعات جديد مي باشد، مي توان به اين رساله هاي پژوهشي مراجعه نمود. فهرست اين رساله هاي پژوهشي در كتابخانه هاي دانشكده هاي مربوطه موجود است. برخي از دانشگاه ها اطلاعات مربوط به رساله هاي پژوهشي دانشجويان خود را در پايگاه هاي اطلاع رساني خود در شبكه ي « اينترنت » قرار داده اند. از اين طريق مي توان به سهولت رساله هاي مورد نياز خود را شناسايي و با يادداشت مشخصات كتابخانه اي آن، جهت استفاده به دانشكده ي مربوطه مراجعه نمود.

توصيه مي شود كه با توجه به عدم استحكام كافي برخي پژوهش هاي مقاطع كارشناسي ارشد ( و حتي بي اطلاعي از پيشينه ي تحقيق خود ) « با احتياط » از اين رساله ها استفاده شود.

پرسش چهارم: امكانات من با كدام يك از حوزه هاي كار نشده داراي بيشترين هماهنگي است؟

پژوهش به نوعي تمرين هماهنگي است. كسي كه مي خواهد رساله ي پژوهشي را بنويسد بايد آن را در حد و توان خود تنظيم نمايد. به اين مثال ها توجه نماييد.

شخصي كه مسلط به زبان اسپانيايي نيست نبايد زاويه ي پژوهش خود را به اتكاي چند كتاب ترجمه شده به مطالعه ي وضعيت مسلمانان اندلس از نگاه« اسناد اسپانيايي » قرار دهد.

شخصي كه دسترسي به نسخه ي خطي كتاب « طبقات محدثين اندلس » اثر محمد بن حارث الخشني ( سده ي چهارم هجري قمري ) ندارد،[3] و يا حداقل داراي نسخه ي منتشر شده ي مطمئني از آن نمي باشد، نبايد بررسي اين اثر را به اتكاي چند مقاله و تحقيق دست دوم انجام دهد. همواره نسبت به اصالت منابع خود حساس و مراقب باشيد. توجه نماييد كه در فرايند موضوع يابي يك عنوان كلي مانند بررسي تاريخ اسلام آن اندازه محدود مي شود تا سرانجام به صورت يك پرسش در آيد.


نكته ي بسيار مهم: هيچگاه موضوع يابي خود را بدون تبديل كردن به پرسش رها نكنيد.


حال لازم است موضوع نهايي را به صورت يك پرسش مطرح نماييد.

مثلا سياست كليساي اسپانيا در جهت نصراني كردن مسلمانان اندلس پس از سقوط شهر غرناطه در سال 897 هجري مشتمل بر استفاده از چه راهكارهايي بوده است؟ نحوه ي مقابله ي مسلمانان اندلس با آن چگونه بوده است؟ [4] و حتي { در مطالعه اي مقايسه اي } اين پرسش كه اين سياست در تاريخ معاصر اروپا چگونه تعقيب مي گردد؟

با طرح پرسش تحقيق ، فرايند موضوع يابي به پايان خواهد رسيد.

مثال:
يكي از پژوهش هايي كه همواره مورد توجه دانشمندان بزرگ شيعه بوده است، انجام مطالعه به منظور روش ساختن حقانيت مكتب اهل بيت عصمت و طهارت عليهم افضل صلوات الله و دفاع از آن در برابر ديدگاههاي افراد ناآگاه و يا دشمن خاندان وحي بوده است. حال تصور نماييم كه دانشجويي علاقمند به پي گيري اين مطالعات مي باشد. او ابتدا بايد بداند كه جديدترين آثار و نظراتي كه درباره ي تشيع در جهان اسلام صادر شده است، چه مي باشد. در اينجا، علاوه بر علاقه، نيازمند داشتن حداقل سه قابليت ديگر است: 1. تسلط به زبان عربي 2. دسترسي به منابع مكتوب موجود در دانشگاه هاي جهان اسلام ( چه به صورت مسافرت به آن كشورها و يا تهيه ي منابع فوق توسط نهادهاي دولتي ) 3. داشتن زمان كافي براي پژوهش.

چنين فردي مي تواند با جستجو در كتابخانه هاي دانشگاه هاي جهان اسلام، منابع مورد نظر را شناسايي نموده، و نسبت به تهيه ي آنها اقدام كند. روزآمد كردن سنت مطالعاتي افرادي چون مرحوم علامه شرف الدين ( ره ) عالي ترين انتخاب موضوع براي كسي است كه از قابليت و توانايي اين مهم برخوردار است. بسياري از پرسش هاي نوين در ضمن مطالعات مستمر بر مطالب و منابع جديد حاصل مي گردد. اگر قادر به انتخاب موضوعات اساسي و مورد ابتلاي جوامع اسلامي هستيد، وقت خود را به تكرار پژوهش هاي پيشين نگذرانيد. فهرست زير به عنوان نمونه اي از صدها مطالعه و تبليغ ( به ويژه از سوي وهابيت ) از آن رو بيان مي شود كه به خاطر داشته باشيم كه ديگران و به ويژه مخالفان تشيع، بيكار ننشسته اند. لذا در انتخاب موضوع تحقيقاتي مسئوليت زيادي بر عهده ي ماست. [5]

ـ عنوان پايان نامه: اصول مذهب الشيعة الامامية الاثني عشرية : عرض و نقد

نام دانشجو و استاد راهنما: ناصر بن عبدالله بن علي القفاري ؛ اشراف محمد رشاد سالم ، سالم بن عبدالله الدخيل

دانشگاه : جامعة الامام محمد بن سعود

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1407 هـ

ـ عنوان پايان نامه: العقيدة في أهل البيت بين الافراط و التفريط

نام دانشجو و استاد راهنما: سليمان بن سالم بن رجاء السحيمي ، اشراف احمد بن عطية الغامدي .

دانشگاه :الجامعة الاسلامية ،

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1413هـ

ـ عنوان پايان نامه: المهدي المنتظر عند الشيعة الاثني عشرية

نام دانشجو و استاد راهنما: جلال الدين محمد صالح ؛ اشراف سعدي بن مهدي الهاشمي .

دانشگاه : الجامعة الاسلامية

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1413هـ

ـ عنوان پايان نامه : اثر التشيع على الروايات التاريخية في القرن الاول الهجري

نام دانشجو و استاد راهنما: عبدالعزيز محمد نور ولي ؛ اشراف اكرم ضياء العمري .

دانشگاه : الجامعة الاسلامية ،

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1415هـ

ـ عنوان پايان نامه: التحفة الاثنى عشرية : من اوله الى نهاية الباب الرابع

نام دانشجو و استاد راهنما: عبدالعزيز بن ولي الله الدهلوي ؛ ترجمة محمد الاسلمي ؛ دراسة و تحقيق عمر بن سعود العيد ؛ اشراف سالم بن عبدالله الدخيل؛

دانشگاه : جامعة الامام محممد بن سعود الاسلامية

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1414 هـ

ـ عنوان پايان نامه: خليفتان عثمان و علي رضي الله عنهما بين السنة و الشيعة الاثنى عشرية

نام دانشجو و استاد راهنما: انور بن عيسى السليم ؛ اشراف ناصر القفاري

دانشگاه : جامعة الامام محمد بن سعود الاسلامية

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1418 هـ

ـ عنوان پايان نامه: جهود ابي الثناء الآلوسي في الرد على الرافضة مع تحقيق ثلاث رسائل له في ذلك : الاجوبة العراقية على الاسئلة اللاهورية ؛ نهج السلامة إلى مباحث الامامة ؛ النفحات القدسية في الرد على الامامية

نام دانشجو و استاد راهنما: عبدالله بن بوشعيب البخاري ؛ اشراف احمد بن عطية الغامدي .

دانشگاه : الجامعة الاسلامية

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1418 هـ

ـ عنوان پايان نامه: موقف الأئمة الأربعة و أعلام مذاهبهم من الرافضة و موقف الرافضة منهم

نام دانشجو و استاد راهنما: عبدالرزاق بن عبدالمجيد ألارو ؛ اشراف عبدالرزاق بن عبدالمحسن البدر

دانشگاه : الجامعة الاسلامية ،

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1422 هـ
 

[1] محمد السعيد جمال الدين : 2002، مناهج البحث و المصادر في الدراسات الاسلامية و العربية ، القاهرة ( الطبعة الخامسة ) دار القلم للنشر و التوزيع، ص 39 الي 42  ( با تلخيص و تغيير )

[2] رجاء وحيد دويدري : 2002، البحث العلمي اساسياته النظرية و ممارسته العملية، دمشق ( الطبعة الثانية ) دارالفكر بدمشق، ص 400 الي 406  (با تلخيص و تغيير)

[3] موجود در كتابخانه ي سلطنتي در رباط به شماره ي 6916

[4] مثال هاي اين كتاب صرفا جنبه ي آموزشي دارد. اين مثال با توجه به اين اثر انتخاب شده است: عبدالواحد ذنون طه: 2004="viwer.php?pid=56823">

[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۳۴:۵۳ ] [ مشاوره مديريت ]

روش تحقيق در علوم اجتماعي

عباس تيموري آسفيچي
طرح تحقيق:
برنامه طرح تحقيق بايد با نظمي منطقي و معقول تنظيم و تدوين گردد.براي بسياري از محققين نوشتن طرح تحقيق به منزله برآورد هزينه آن و درخواست كمك هزينه از دولت يا سازمانهاي ذيربط است .حال شما خواه در فكر درخواست كمك مالي باشيد و خواه نباشيد بايد طرح تحقيق تان سودمند باشد در اينجا شما را با مراحل انجام و اتمام طرح تحقيق بيشتر آشنا مي كنم.
1-طرح موضوع تحقيق
قبل از هر گونه اقدامي براي انجام يك تحقيق مي‌بايد موضوع مورد مطالعه را از جهات مختلف مورد شناسايي دقيق قرار دهيم. در اين شناسائي نكاتي مورد توجه قرار مي‌گيرد كه عبارتند از:
پيشينه تحقيق:محقق در معرفي موضوع مورد مطالعه از كليه تحقيقات انجام شده قبلي مي‌تواند كمك بگيرد و احاطه خود را نسبت به موضوع بيشتر نمايد. تحقيقات اجتماعي انجام شده پيشين همچنين مي‌تواند علاوه بر شناخت موضوع به مسائل و مشكلاتي كه محققان ديگر ضمن انجام تحقيق با آن روبرو بوده‌اند و پي ببرد و بدين ترتيب از خطاها و دوباره كاريها احتراز نموده و در مقابل از تجربيات پيشينيان بهره گيرد.
تعريف مفاهيم: محقق براي تبيين و تشريح موضوع مورد مطالعه و تعيين متغيرهايي كه مربوط به موضوع مورد تحقيق مي‌گردد بايستي مفاهيم موجود در طرح تحقيق خود را يكايك تعريف نموده تا مفاهيم از يكديگر باز شناخته شوند و پرسشگران و ساير كساني كه محقق را ياري مي‌دهند با آگاهي و تسلط كامل به جزئيات موضوع بكار تحقيق بپردازند . در تعريف مفاهيم اصطلاحات و واژه‌هاي بكار رفته در طرح بايد مشخصاً و دقيقاً تعريف شوند. مثلاً در تحقيقات روستائي مفاهيمي مانند "خوش نشين" ,"زارع صاحب نسق", "جفت گاو" و "آيش" و "واحد بهره برداري و...دقيقا" تعريف شوند و يا در مطالعه مربوط به يك گروه اجتماعي اصطلاحات و مفاهيمي مثل "انسجام گروهي" و "ارتباط متقابل" ,"برون گروه" ,"درون گروه","شبه گروه","پاره گروه" و ....تعريف شوند.
محدوده موضوع: در طرح موضوع مورد مطالعه محدوده موضوع نيز به طور روشن و بوضوع مشخص مي‌شود و اين يكي از مسائلي است كه بسيار حائز اهميت است زيرا انجام تحقيقي كه محدوده و چهارچوب مشخصي نداشته باشد عملاً امكان پذير نيست و چنانچه موضوع را بدون در نظر گرفتن جامعه آماري و حد و مرز معيني مورد مطالعه قرار دهيم نتايج بدست آمده اعتبار علمي نخواهد داشت . مثلاً چنانچه ما عنوان كنيم كه قصد مطالعه دانشجويان دانشگاه تهران را داريم موضوع مورد مطالعه ماگسترده و در حال بسيار مبهم است زيرا معيين نشده است كه مطالعه ماد در ارتباط با چه ويژگي از جامعه دانشجويان است و كداميك از دانشكده‌ها يا رشته ‌ها يا كلاسها يا گروهاي سني را در بر مي‌گيرد و آيا مطالعه ما تنها مربوط به جامعه دانشجويان مرد مي‌شود و يا زنان و يا هر دو را در بر مي‌گيرد؟ و ابهامات يكديگر از اين قبيل...بنابراين مشاهده مي‌شود كه ابهامات و سئوالات بيشماري در مورد چنين موضوع مطرح مي‌شود كه جواب به تمام آنها از جانب محقق قبل از شروع تحقيق ضرورت كامل دارد .مشخص و محدود كردن دقيق جامعه مورد مطالعه و تعيين چارچوب موضوع, گذشته از آنكه نتايج بدست آمده از تحقيق را قابل قبول و معتبر مي‌سازد , محقق و پرسشگران و ساير افرادي را كه در پژوهش شركت دارند , از سردرگمي و ابهام
و ترديدهايي مي‌دهد.
هدف تحقيق: در طرح موضوع مرود مطالعه , محقق بايد بوضوح دقيقاً هدف يا اهداف خود از انتخاب موضوع و انجام تحقيق در مورد آن را
روشن نمايد و نتايجي را كه در ارتباط با فرضيه يا فرضيات تحقيقات در پي آن است بطور كامل بيان كند, بدين ترتيب وي و همكارانش از ابتدا مي‌دانند كه بدنبال چه ميگردند و چرا . اين موضوع نيز يكي از مسائلي است روشن شدن آن براي محققين قبل از اقدام به تحقيق از اهميت بسيار زيادي برخوردار است .بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه طرح موضوع مورد مطالعه به معناي تعريف موضوع تحقيق و شكافتن ابعاد و ويژگيهاي مختلف آن تلقي مي‌گردد
2-ارائه فرضيه و زمينه سنجي
تعريف بسيار ساده و كوتاهي كه مي‌توان از فرضيه ارائه داد اين است كه بگوئيم فرضيه يك تئوري ثابت نشده است يا به عبارت ديگر نظريه‌اي است كه هنوز به محك آزمايش در نيامد است . اما تعريف دقيق تر هم مي‌توانيم از فرضيه ارائه دهيم بشرح زير :
"حدس و گماني است كه در ذهن محقق در باره رابطه احتمالي علت و معلولي (علي )بين دو يا چند متغير بوجود مي‌آيد. اما هر نوع حدس و گماني را نيز نمي‌توانيم فرضيه بدانيم زيرا ارائه آن مي‌بايد بر اساس شرايطي باشد كه پس از آزمون بتوان آنرا بعنوان فرضيه پذيرفت . بعبارت ديگر آنچه را كه ما بعنوان فرضيه در بوته آزمايش قرار مي‌دهيم بايستي از حداقلي از صلابت و اعتبار برخوردار باشد و نه آنچنان حدسي كه در مراحل آغازين جمع آوري اطلاعات بكلي باطل گرديده و محقق اجباراده مي‍شود. پرسشنامه بصورت مختلف زير مورد استفاده قرار مي‍گيرد:
تكميل پرسشنامه توام با مصاحبه
در اين شيوه با پاسخگو خود پرسشنامه را در دست گرفته و سئوالات را به ترتيب طرح نموده و جواب آنها را پس از دريافت از پاسخگو در پرسشنامه مي‍نويسد.
معمولا اين نوع استفاده از پرسشنامه در جوامع يا محافلي اعمال مي‍گردد كه سطح سواد و آگاهيهاي عمومي نسبتاً پايين بوده و پاسخگويان شخصاً قادر به خواندن سئوالات و يا درك مفهوم آنها نيستند. در مواردي هم جواب به يك سئوال معين مثلاً مقدار در آمد ساليانه يك كشاورز و يا مقدار مصرف ماهانه يا سالانه قند و شكر يا سيگار مورد استفاده و يا حتي محاسبه مقدار زمين زير كشت يك خانوار روستايي در مناطقي كه واحدها و مقياسات رسمي هنوز در روستاها عموميت نيافته است ,براي يك فرد روستايي بسيار مشكل بوده بطوريكه به تنهايي مي‍تواند از عهده به چنين سئوالاتي بر آيد بنابراين كاربرد چنين شيوه‍اي كه در عين حال مي‍توان آنرا نوعي مصاحبه نيز دانست از رايج ترين شيوه‍هاي استفاده شده است .
تكميل پرسشنامه بدون مصاحبه
در اين شيوه پرسشنامه را پاسخگو خود شخصاً تكميل مي‍كند و پرسشگر تنها بكار تكميل پرسشنامه نظارت مي‍نمايد. اين شيوه را معمولاً در مواردي بكار مي‍برند كه پاسخگويان از اقشار تحصيلكرده و برخوردار از حد متوسطي از آگاهيهاي اجتماعي باشند. پرسشگر پرسشنامه را بين آنها توزيع نموده و تنها در مواردي كه لازم است ابهامات احتمالي ايجاد شده براي پاسخگويان را بر طرف مي‍سازد. معمولاً در اين شيوه قبل از طرح با تهيه و تكميل پرسشنامه و تحقيق مورد نظر شرح داده و پاسخگو را مطمئن مي‍نمايد كه طراح سئوالات در ارتباط با يك بررسي عليم بوده و هدفهاي ديگري را تعقيب نمي‍كند. البته براي جلب اعتماد بيشتر پاسخگويان و زدودن سوظن با ابهامات احتمالي از اذهان آنان بهتر است كه پرسشنامه بدون نام تهيه گرديد و در صفحه اول پرسشنامه نيز اصطلاح بدون ناممشخصا قيد گزدد.
در موارديكه امكان اين هست كه پاسخگويان را در سالن يا اطاق معيني گرد آوريم و پرسشنامه رابين آنها توزيع كنيم و سپس شرحي كوتاه نيز در ارتباط با اهداف خود از تكميل پرسشنامه و انجام تحقيق دهيم , كار توجيه پاسخگويان آسانتر انجام گرفته و توزيع و تكميل و جمع آوري پرسشنامه نيز راحت تر انجام مي‍گيرد.
ارسال پرسشنامه بوسيله پست
در مواردي هم پرسشنامه را بوسيله پست براي افراد جامعه مورد مطالعه ارسال مي‍دارند . معمولاً موسسات سنجش افكار وابسته به دستگاههاي دولتي يا سازمانهاي خصوصي , از اين شيوه سود مي‍جويند اما كار پرسشنامه پستي در تمام جوامع و محافل امكان پذير نيست زيرا در غالب موارد به آساني جواب نمي‍گيرد . معمولاً اين نوع پرسشنامه با سئوالات كمتري ارائه مي‍شود و محقق بايستي سعي نماد تا كوچكترين ابهامي در سئوالات براي پاسخگو ايجاد نشود.
محقق مقدمه كوتاهي بر چنين پرسشنامه‍اي كه اهداف وي را روشن مي‍كند اضافه نموده و همراه با پاكتي كه آدرس موسسه تحقيقاتي يا محقق بر روي آن قيد گرديده و تمبر پستي نيز به آن الصاق شده است براي پاسخگويان ارسال مي‍كند . همانطور كه اشاره نموديم استفاده از پرسشنامه پستي – واردي موفقيت آميز خواهد بود كه پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنايي داشته و از سطح سواد و آگاهي نسبتاً بالايي نيز برخوردار باشند.

انواع پرسشنامه هاي تحقيقاتي

پرسشنامه را از لحاظ مختلف مي‍توان تقسيم بندي نمود كه معروفترين آنها عبارتند از :
۱- پرسشنامه با سئوالات باز
۲- پرسشنامه با سئوالات بسته

سئوالات در پرسشنامه تحقيقاتي نوع اول به صورتي است كه پاسخگو را آزادانه و براحتي نظريان و عقايد خويش را مي‍تواند بيان كند مثلاً در مواقعي كه نظر پاسخگو راجع به واقعه يا واقعيتي اجتماعي مي‍پرسيم و سئوالات خود را با عبارتي نظير "به نظر شما .."يا "خواهشمند است عقيده خود را در ين مورد ذكر كنيد "آغاز مي‍كنيم , سئوالات ما از نوع باز محسوب مي‍شوند اما سئوالاتي كه قبلاً چند جواب از جوابهاي تعيين شده را انتخاب كند , بنام سئوالات بسته خوانده مي‍شوند . سئوالات چهار جوابي يا بيشتر كه غالباً در امتحانات ورودي دانشگاهها مورد استفاده قرار مي‍گيرد از نوع بسته محسوب مي‍شوند اما سئوالات بسته نيز خود انواعي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از :
سئوالات دو جوابي ,سئوالات چند جوابي ساده و سئوالات چند جوابي مدرج.
سئوالات متعدد سنجش عقايد , سئوالات در جه بندي و شايستگي
معايب و محاسن سوالات باز و بسته

هر كدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست كه پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر كنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد

در تحقيقاتي كه محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي كه بسته بودن آنها به كار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍ن
محقق پس از ارائه طرح تحقيق و انتخاب جامعه مورد مطالعه و انجام مراحل مقدماتي با يد كليه ماءخذ و منابعي را كه در ارتباط با موضوع مورد تحقيق وي وجود دارد جمع آوري نموده و مشخصات هريك را بر روي يك فيش بنويسيد. بدين ترتيب در ارتباط با موضوع تحقيق دهها و گاهي صدها فيش ماءخذ جمع آوري مي‌گردد كه منابع آنها به ترتيب خاصي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
2-فيش موضوعي
فيش موضوعي فيشي است كه براي استخراج محتواي كتب و مقالات مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در قطع‌هاي مختلف تهيه مي‌شود ولي رايجترين آنها فيشي است به طول پانزده و عرض ده سانتيمتر محتواي كتب و مقالاتي را كه بعنوان منابع تحقيق قبلاً از طريق فيش ماءخذ مشخص نموده‌ايم به حسب موضوعات اصلي و موضوعات فرعي در فيش هاي موضوعي وارد كرده و بدين ترتيب مي‌توانيم در پايان مرحله استخراج , عصاره منابع استخراج شده را بصورت صدها و هزاران فيش موضوع داشته باشيم و سپس با استفاده از آنها نوشتن گزارش خود را آغاز كنيم.

نمونه گيري
براي مطالعه يك جامعه لازم نيست كه همه آن مشاهده شود بلكه در اغلب موارد مشاهدة جزيي از آن كافي است به تعبير ديگر در بيشتر تحقيقات، مشاهده نمونه اي محقق را به مقصود مي رساند. هدف اصلي از نمونه گيري بدست آوردن نمونه اي است كه معرف و نماينده مناسبي براي جامعه باشد. محقق آشنا با نمونه گيري و طرحهاي نمونه اي قادر است نمونه را چنان برگزيند كه معرف جامعه باشد از اين رو مي توان گفت نمونه گيري به روش هايي اطلاق مي شود كه در تحقيقات اجتماعي براي انتخاب افراد يا واحدهاي تحليل بكار مي رود و در تحقيقات پيمايشي، نمونه گيري عبارتست از روشي كه از طريق آن پاسخگويان براي تحليل انتخاب مي شوند.
مزاياي نمونه گيري
1ـ كاهش هزينه: چون حجم داده هاي نمونه اي نسبت به حجم جامعه كوچك است به طور حتم هزينه تهيه آنها به مراتب كمتر از هزينه سرشماري است. 2ـ افزايش سرعت كار: چون حجم نمونه بسيار كمتر از حجم جامعه در سرشماري است گرد آوري و تلخيص داده ها با سرعت بيشتر، يعني با صرف وقت كمتر انجام مي شود. اين مزيت خصوصاً وقتي كه كسب نتايج و تهيه اطلاعات جنبه فوريت دارند مزيتي مهم است. 3ـ بالا بودن ميزان درستي كار: چون براي انجام نمونه گيري به دليل كم بودن حجم كار نسبت به سرشماري، امكان آموزش افراد براي انجام مصاحبه ها و يا اندازه گيريها وجود دارد، ميزان درستي نتيجه كار اين افراد در مقايسه با سرشماري بيشتر است.
مفاهيم پايه
جامعه آماري: منظور مجموعه افراد يا واحدهايي است كه در نهايت مي خواهيم نتايج را به آن تعميم دهيم. در مسأله نمونه گيري معمولاً جامعه متناهي است و تعداد عنصرهاي آن را حجم جامعه مي نامند. كار مهم محقق اين است كه با دقت و به صورتي كامل جامعه را تعريف كند.
نمونه
بخشي از جامعة تحت بررسي است كه با روشي از پيش معين شده انتخاب مي گردد به قسمي كه به كمك آن با توجه به روش انتخاب، مي توان استنباطهايي درباره كل جامعه انجام داد. فرايند انتخاب نمونه، استخراج نتايج و استنباطهاي حاصل را بررسي نمونه اي گويند. بررسيهاي نمونه اي را به دو نوع رده بندي مي كنند. توصيفي و تحليلي، در بررسي توصيفي، هدف صرفاً كسب اطلاعاتي درباره گروههاي بزرگ است مثلاً درصد زنان و مرداني كه يك برنامه تلويزيوني خاص را مي بينند. در بررسي تحليلي، بين زير گروههاي متفاوت جامعه، براي كشف تفاوتهاي آنها مقايسه هايي صورت مي گيرد. يا فرضهايي را دربارة تفاوتهاي موجود بيان كرده و درستي يا نادرستي آنها را آزمون مي كنند.
واحد نمونه گيري
واحدهاي نمونه گيري مجموعه عنصرهايي از جامعه هستند كه اجتماع آنها كل جامعه را تشكيل مي دهند. مثلاً در نمونه گيري از افراد يك شهر، هر فرد شهر را مي توان يك واحد تلقي كرد در صورت لزوم هر خانوار را مي توان يك واحد در نظر گرفت .
مراحل اصلي در يك بررسي نمونه اي
1ـ مشخص كردن هدف : هميشه بايد دربارة هدفهاي بررسي حكمي روشن و گويا در دست باشد.
2ـ مشخص كردن جامعة مورد نمونه گيري: جامعه اي را كه مي خواهيم از آن نمونه بگيريم با يد دقيقاً تعريف كنيم با اين تعريف متغير تحت بررسي مشخص مي شود البته تعريف دقيق جامعه هميشه امكان پذير نيست.
3ـ مشخص كردن درجة دقت مطلوب: نتايج يك بررسي نمونه اي هميشه با عدم حتميت همراه است زيرا اولاً بخشي از جامعه مورد اندازه گيري قرار گرفته است، ثانياً اندازه گيريها با خطا همراه اند. ميزان عدم دقت را مي توان با افزايش حجم نمونه و با استفاده از وسايل دقيقتر اندازه گيري و گماردن افراد خبره براي انجام كار، تقليل داد. مسلماً اين كار با افزايش هزينه و با صرف دقت بيشتر انجام مي شود و اين افزايش هزنيه و صرف دقت بيشتر، نسبت مستقيم با ميزان دقتي دارد كه مايليم برآوردهاي مورد نظر داشته باشند بنابراين مشخص كردن درجه دقت مطلوب برآوردها گامي مهم در اجراي نمونه گيري است اين تشخيص ميزان دقت، وظيفه استفاده كنندگان از داده ها و برآوردهاست.
4ـ انتخاب روش نمونه گيري: با انجام مراحل بالا، به مرحله اي مي رسيم كه بايد واحدهاي نمونه را از بين واحدهاي جامعه انتخاب كنيم براي انتخاب نمونه، طرحها، روشهاي متعددي وجود دارند. با توجه به هدف مورد نظر، اندازه واحدها و ميزان تغيير آنها روش خاصي مناسب مي باشد.
5ـ روشهاي اندازه گيري: در هر بررسي نمونه اي، براي اندازه گيري واحدهاي نمونه تهيه ابزار اندازه گيري و مشخص كردن روشهاي اندازه گيري از اهميتي خاص برخوردار است. ممكن است بررسي نمونه اي صرفاً به وسيله پرسشنامه و يا به وسيله مصاحبه با طرح سئوالاتي انجام شود كه از پيش تعيين شده اند. مصاحبه ممكن است حضوري، يا با تلفن و يا تركيبي از هر دو صورت گيرد در هر حال پرسشنامه يا مصاحبه هم وسيله اي براي اندازه گيري هستند.
6ـ آموزش آمارگيران: در بررسيهاي نمونه اي، اغلب با مسائل خاص حرفه اي رو به رو هستيم لذا آمارگيران بايد قبلاً دربارة هدف نمونه گيري، واحد نمونه گيري، روشهاي اندازه گيري و ساير مسائل آموزش ببينند.
7ـ پيش آزمون: لازم است كه قبل از انجام نمونه گيري، براي بررسي كارايي پرسشنامه و روش كار و مشكلات اجرايي، عمل نمونه گيري را در مقياس كوچك انجام دهيم اين نمونه گيري با حجم كوچك مقدماتي، نتايجي به دست مي دهد كه بر اساس آنها مي توان پرسشنامه ها را اصلاح كرد، به آمارگيران آموزش تكميلي داد، در مورد زمان لازم براي نمونه گيري اصلي برآوردي به دست آورد، هزينه عملي نمونه گيري را بازبيني نمود و در نتيجه از بروز اشكالات عمده در نمونه گيري اصلي كه حجمي زياد دارد جلوگيري كرد اين فرآيند را پيش آزمون مي نامند. 8ـ گرد آوري داده ها: براي گرد آوري داده ها معمولاً از پرسشنامه استفاده مي كنند تهيه متن پرسشها از نظر تطبيق با اهداف، ايجاد انگيزه براي پاسخ و جلوگيري از ايجاد انحراف در پاسخ كاري فني است و بايد پرسشنامه به وسيله افراد خبره تهيه شود.
9ـ پردازش داده ها: اولين گام در اين مقطع آماده كردن پرسشنامه هاي تكميل شده و يا هر نوع دادة ديگر براي انتقال به ماشين است. در اين مرحله خطاهايي كه ثبت شده اند بايد اصلاح شوند و پرسشنامه هايي كه در آنها، به وضوح برخي اقلام اشتباهاً ثبت شده اند حذف و با مراجعه مجدد اصلاح شوند.
10ـ نگهداري اطلاعات حاصل براي بررسيهاي آينده: هر نمونه اي كه از جامعه گرفته مي شود علاوه بر نتايج استنباطي آن، راهنمايي بالقوه، براي بهتر كردن فرآيند نمونه گيريهاي بعدي است، در هر نمونه گيري كارها دقيقاً همان گونه كه طراحي شده اند انجام نمي شوند با بررسي فرآيند نمونه گيري انجام شده، مي توان خطاهايي را كه موجب اين مشكل شده اند شناسايي و از تكرار آن در نمونه گيريهاي بعدي جلوگيري كرد.
انواع روشهاي نمونه گيري احتمالي
نمونه احتمالي به چهار نوع اصلي تقسيم مي شوند انتخاب هر يك از اين انواع نمونه احتمالي به ماهيت مسأله تحقيق، هزينه و سطح دقت مطلوب در نمونه و روش گردآوري اطلاعات بستگي دارد. بعضي از شيوه هاي نمونه گيري احتمالي عبارتند از: 1ـ نمونه گيري تصادفي ساده 2ـ نمونه گيري سيستماتيك 3ـ نمونه گيري طبقه بندي 4ـ نمونه گيري خوشه اي
تعيين حجم نمونه
به منظور تعيين حجم نمونه ساده ترين روش استفاده از فرمول كوكران مي باشد
در فرمول كوكران
n=
دهنده حجم نمونه نشان
n
حجم جمعيت آماري (حجم جمعيت شهر, استان,و.....(
N
در صد خطاي معيار ضريب اطمينان قابل قبول
t
نسبتي از جمعيت فاقد صفت معين (مثلا جمعيت مردان(
p
نسبتي از جمعيت فاقد صفت معين (مثلا جمعيت زنان)1-
p
درجه اطمينان يا دقت احتمالي مطلوب
d
طبق فرمول بالا اگر بخواهيم حجم نمونه را با شكاف جمعيتي 5/0 (يعني نيمي از جمعيت حايز صفتي معين باشند . نيمي ديگر فاقد آن(

p=0/5, 1 - p = 0/5
و پذيرش خطاي نمونه گيري
(
d=0/05)
از ميان جمعيت ،برآورد كنيم ،خواهيم داشت :
n=
بدين ترتيب با قرار دادن حجم جمعيت آماري (تعداد سكنه شهر يا شهرستان مورد بررسي ) در فرمول بالا و انجام يك محاسبه ساده تعيين حجم نمونه امكان پذير خواهد بود.

روش نمونه گيري چند مرحله اي ( تلفيقي‌ (
روش نمونه گيري چند مرحله اي تركيبي از چند روش فوق است كه به ترتيب زير انجام مي گيرد
1ـ نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم:
ابتدا در هر منطقه جمعيت و تعداد خانوارهاي ساكن را مشخص مي سازيم براي مثال در مناطق 22 گانه تهران جمعيت منطقه، در صد مردان، درصد زنان و تعداد خانوار از اطلاعات مركز آمار جمع آوري شده است. با استفاده از روش نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم، تعداد نمونه اي را كه از هر منطقه مورد نياز است مشخص مي سازيم به طور مثال اگر حجم نمونه كل برابر 1000 باشد از منطقه 1 تهران كه 98/3 درصد خانوارهاي شهر تهران در آنجا ساكن هستند بايد 40 نمونه جمع آوري شود و اين فرآيند براي تمام مناطق تكرار مي شود.
2ـ خوشه اي:
پس از آنكه حجم نمونه در همه مناطق مشخص شد نقشه اين مناطق را تهيه مي كنيم و تمام بلوكهاي مشخص شده در نقشه يك منطقه را شماره گذاري مي كنيم و آنها را به عنوان خوشه در نظر مي گيريم به كمك روش نمونه گيري خوشه اي تعدادي از اين خوشه ها را به تصادف انتخاب مي كنيم . براي مثال در منطقه 1 تهران پس از شماره گذاري بلوكها براي تهيه 40 نمونه 4 بلوك را انتخاب مي كنيم تا از هر بلوك 10 نمونه تهيه شود.
3ـ روش سيستماتيك:
در اين مرحله پرسشگر به بلوك مورد نظر مراجعه كرده و به كمك روش سيستماتيك خانوارهاي مورد نظر را انتخاب مي كند جزئيات روش به شرح زير مي باشد: ابتدا پرسشگر تمام بلوك را دور زده و خانوارهاي ساكن در بلوك را به طور تقريبي برآورد مي كند سپس تعداد خانوارها را بر عدد 10 تقسيم مي نمايد تا فاصله نمونه گيري بدست آيد مثلاً اگر تعداد خانوارهاي ساكن در يك بلوك 70 خانوار باشد با تقسيم 70 بر 10 فاصله نمونه گيري برابر 7 بدست مي آيد، سپس از بين اعداد 1 تا 7 عددي را به تصادف انتخاب مي كند مثلاً اگر عدد 4 انتخاب شود با اضافه كردن عدد فاصله به عدد 4 نمونه ها به ترتيب زير بدست مي آيند: 4، 11، 18، 25،....
نكته: اعداد بالا شمارة خانوارها مي باشند.
4ـ نمونه گيري تصادفي ساده:
پرسشگر با مراجعه به خانوار مورد نظر به تصادف از يكي از افراد واجد الشرايط پرسشنامه را پر مي نمايد

منبع:

http://www.fasleno.com/archives/000381.php

دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق

آخرين مطالب


» سايت هاي مفيد براي دانلود رايگان مقالات و كتاب هاي الكترونيكي و اينترنتي ( سه شنبه يكم آذر 1390 )
» بيش از
۴۰ پايگاه مفيد براي دانلود كتاب هاي الكترونيكي ( پنجشنبه نهم آبان 1387 )
» نشانه‌ها ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بخوانيد، بنويسيد، ويرايش كنيد ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بيش نويسي و وقفه در نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» عادات نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نويسندگي ظرايف و طرايف ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» تجربه هاي نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» توصيه به نويسندگان رمان ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نوشتم و نويسنده شدم ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» از پنجره‌ اتاق‌ نويسنده‌ ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نويسنده كيست؟ ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )


چگونه پايان نامه بنويسيم؟
پايان نامه
يادم هست موقعي كه پايان نامه مي نوشتم چه مكافاتي كشيدم. هيچ كس نبود كمك كند. يه عده به نام استاد راهنماو مشاور از دولت پول مي گرفتند كه مثلا چه كار كنن اون هم هيچي. به فكرم رسيد اگه يه نفر بخواد پايان نامه بنويسه چه چيزي بايد بدونه. چه چوري موضوع انتخاب كنه؟ چه جوري پروپزالش پر كنه؟ حتي چطور بنويسه؟ چون مشكل بعضي ها اينه كه نوشتن بلد نيستن. واينه چه طوري ويرايش كنه. من رو توي اين راه كمك كنيد تا به يك منبع مطمئن وجامع تبديل بشه


http://dissertations.blogfa.com/cat-3.aspx


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۳۴:۵۲ ] [ مشاوره مديريت ]
 

روش تحقيق-5

انتخاب نام « كوتاه » و « گويا » براي اثر تحقيقي
2. تيترها و عناوين فرعي، هر چه كوتاه‌تر و گوياتر باشد، بهتر است. عنوان‌ها نبايد حالت جمله داشته باشد.
3. پرهيز از افراط و تفريط در فصل بندي و تيتر و عنوان. فصل بندي بايد با حجم نوشته تناسب داشته باشد. عنوان‌ها مثل ايستگاه‌هاي اتوبوس مي‌ماند كه نه خيلي با فاصله بايد باشد، نه خيلي نزديك به هم.
4. در نقل قول‌ها، اگر نقل مستقيم است، در عبارت، دخل و تصرف نشود و در صورت تغيير حتماً اشاره شود كه مثلاً: اقتباس ، تلخيص، تغيير، ترجمه آزاد، نقل به مضمون، تصرف در الفاظ و ... است، تا توسط خوانندگان تهمت تحريف و عدم امانت زده نشود و اگر ترجمه متون عربي، به ويژه در متن‌هاي دشوار، از ترجمه خاصّي استفاده شده است، قيد گردد تا حق ديگران تضييع نشود.
5. در منابعي كه در پاورقي آورده مي‌شود، بايد نام كتاب به صورت كامل، و نيز نام مؤلف، شماره جلد و صفحه بيان شود. اگر كتابي چند چاپ شده و نوع آن‌ها در صفحات مختلف است، در ارجاع، به نوبت چاپ هم اشاره شود. اگر بار اول، اطلاعات مربوط به كتاب مأخذ داده شد، در نوبت‌هاي بعد لازم نيست.
6. در ارجاعات، از روش تلخيص و كد و رمز استفاده مي‌شود؛ مثلاً به جاي اين‌كه نوشته شود در اين باره به كتاب الميزان، تأليف مرحوم علامه طباطبايي، جلد دوم، صفحه 45 از چاپ بيروت مراجعه كنيد، مي‌توان نوشت: (ر.ك: الميزان، علامه طباطبايي، ج 2، ص 45، ط. بيروت)
7. مطالب را در حد امكان، از منابع اصلي و قديمي و دست اول نقل كنيم، نه از كتاب‌هاي دست چندم و دمِ دست.
8. نوشته‌ها برخوردار از: زيبايي خط، سليقه و تميزي، فاصله مناسب بين سطور، فاصله مناسب سطور از اطراف صفحه، سرسطر آمدن‌ها و پاراگراف بندي، جايگاه مناسب تيترها در صفحات و ... باشد.
9. جملات، طولاني و داراي تعبيرات دشوار و نامأنوس نباشد.
10. اگر در نوشته، آيات و احاديث يا اسماء نامأنوس عربي يا غربي يا اصطلاحات باشد، اعراب گذاري شود، تا خواننده دچار اشتباه نگردد.
11. در نوشته، علايم نگارشي مانند: . ، : « » ـ ( ) ؟ ! و امثال اين‌ها به كار رود.[1]
12. در نوشته‌هاي علمي و تحقيقي، از قلم پردازي‌هاي غير لازم و لفاظي‌هاي انشايي پرهيز شود.
13. انسجام و پيوستگي مطالب، قدم به قدم تا حصول نتيجه.
جواد محدثي، روش‌ها، ص 73.

[1] . توضيح بيشتري پيرامون اين علايم در بخش « روش نگارش » خواهد آمد.

منبع:

http://www.andisheqom.com/Files/gunagun.php?idVeiw=743&level=4&subid=743&page=5

دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق

روش تحقيق در علوم اجتماعي

عباس تيموري آسفيچي
طرح تحقيق:
برنامه طرح تحقيق بايد با نظمي منطقي و معقول تنظيم و تدوين گردد.براي بسياري از محققين نوشتن طرح تحقيق به منزله برآورد هزينه آن و درخواست كمك هزينه از دولت يا سازمانهاي ذيربط است .حال شما خواه در فكر درخواست كمك مالي باشيد و خواه نباشيد بايد طرح تحقيق تان سودمند باشد در اينجا شما را با مراحل انجام و اتمام طرح تحقيق بيشتر آشنا مي كنم.
1-طرح موضوع تحقيق
قبل از هر گونه اقدامي براي انجام يك تحقيق مي‌بايد موضوع مورد مطالعه را از جهات مختلف مورد شناسايي دقيق قرار دهيم. در اين شناسائي نكاتي مورد توجه قرار مي‌گيرد كه عبارتند از:
پيشينه تحقيق:محقق در معرفي موضوع مورد مطالعه از كليه تحقيقات انجام شده قبلي مي‌تواند كمك بگيرد و احاطه خود را نسبت به موضوع بيشتر نمايد. تحقيقات اجتماعي انجام شده پيشين همچنين مي‌تواند علاوه بر شناخت موضوع به مسائل و مشكلاتي كه محققان ديگر ضمن انجام تحقيق با آن روبرو بوده‌اند و پي ببرد و بدين ترتيب از خطاها و دوباره كاريها احتراز نموده و در مقابل از تجربيات پيشينيان بهره گيرد.
تعريف مفاهيم: محقق براي تبيين و تشريح موضوع مورد مطالعه و تعيين متغيرهايي كه مربوط به موضوع مورد تحقيق مي‌گردد بايستي مفاهيم موجود در طرح تحقيق خود را يكايك تعريف نموده تا مفاهيم از يكديگر باز شناخته شوند و پرسشگران و ساير كساني كه محقق را ياري مي‌دهند با آگاهي و تسلط كامل به جزئيات موضوع بكار تحقيق بپردازند . در تعريف مفاهيم اصطلاحات و واژه‌هاي بكار رفته در طرح بايد مشخصاً و دقيقاً تعريف شوند. مثلاً در تحقيقات روستائي مفاهيمي مانند "خوش نشين" ,"زارع صاحب نسق", "جفت گاو" و "آيش" و "واحد بهره برداري و...دقيقا" تعريف شوند و يا در مطالعه مربوط به يك گروه اجتماعي اصطلاحات و مفاهيمي مثل "انسجام گروهي" و "ارتباط متقابل" ,"برون گروه" ,"درون گروه","شبه گروه","پاره گروه" و ....تعريف شوند.
محدوده موضوع: در طرح موضوع مورد مطالعه محدوده موضوع نيز به طور روشن و بوضوع مشخص مي‌شود و اين يكي از مسائلي است كه بسيار حائز اهميت است زيرا انجام تحقيقي كه محدوده و چهارچوب مشخصي نداشته باشد عملاً امكان پذير نيست و چنانچه موضوع را بدون در نظر گرفتن جامعه آماري و حد و مرز معيني مورد مطالعه قرار دهيم نتايج بدست آمده اعتبار علمي نخواهد داشت . مثلاً چنانچه ما عنوان كنيم كه قصد مطالعه دانشجويان دانشگاه تهران را داريم موضوع مورد مطالعه ماگسترده و در حال بسيار مبهم است زيرا معيين نشده است كه مطالعه ماد در ارتباط با چه ويژگي از جامعه دانشجويان است و كداميك از دانشكده‌ها يا رشته ‌ها يا كلاسها يا گروهاي سني را در بر مي‌گيرد و آيا مطالعه ما تنها مربوط به جامعه دانشجويان مرد مي‌شود و يا زنان و يا هر دو را در بر مي‌گيرد؟ و ابهامات يكديگر از اين قبيل...بنابراين مشاهده مي‌شود كه ابهامات و سئوالات بيشماري در مورد چنين موضوع مطرح مي‌شود كه جواب به تمام آنها از جانب محقق قبل از شروع تحقيق ضرورت كامل دارد .مشخص و محدود كردن دقيق جامعه مورد مطالعه و تعيين چارچوب موضوع, گذشته از آنكه نتايج بدست آمده از تحقيق را قابل قبول و معتبر مي‌سازد , محقق و پرسشگران و ساير افرادي را كه در پژوهش شركت دارند , از سردرگمي و ابهام
و ترديدهايي مي‌دهد.
هدف تحقيق: در طرح موضوع مرود مطالعه , محقق بايد بوضوح دقيقاً هدف يا اهداف خود از انتخاب موضوع و انجام تحقيق در مورد آن را
روشن نمايد و نتايجي را كه در ارتباط با فرضيه يا فرضيات تحقيقات در پي آن است بطور كامل بيان كند, بدين ترتيب وي و همكارانش از ابتدا مي‌دانند كه بدنبال چه ميگردند و چرا . اين موضوع نيز يكي از مسائلي است روشن شدن آن براي محققين قبل از اقدام به تحقيق از اهميت بسيار زيادي برخوردار است .بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه طرح موضوع مورد مطالعه به معناي تعريف موضوع تحقيق و شكافتن ابعاد و ويژگيهاي مختلف آن تلقي مي‌گردد
2-ارائه فرضيه و زمينه سنجي
تعريف بسيار ساده و كوتاهي كه مي‌توان از فرضيه ارائه داد اين است كه بگوئيم فرضيه يك تئوري ثابت نشده است يا به عبارت ديگر نظريه‌اي است كه هنوز به محك آزمايش در نيامد است . اما تعريف دقيق تر هم مي‌توانيم از فرضيه ارائه دهيم بشرح زير :
"حدس و گماني است كه در ذهن محقق در باره رابطه احتمالي علت و معلولي (علي )بين دو يا چند متغير بوجود مي‌آيد. اما هر نوع حدس و گماني را نيز نمي‌توانيم فرضيه بدانيم زيرا ارائه آن مي‌بايد بر اساس شرايطي باشد كه پس از آزمون بتوان آنرا بعنوان فرضيه پذيرفت . بعبارت ديگر آنچه را كه ما بعنوان فرضيه در بوته آزمايش قرار مي‌دهيم بايستي از حداقلي از صلابت و اعتبار برخوردار باشد و نه آنچنان حدسي كه در مراحل آغازين جمع آوري اطلاعات بكلي باطل گرديده و محقق اجباراً سعي در ارائه فرضيه ديگري نمايد . بنابراين براي ارائه فرضيه يافت فرضياتي كه بتوان بر اساس آنها تحقيقي را شروع نمود بايد به نكات زير توجه دقيق مبذول نمود.
ارائه دهنده فرضيه بايد احاطه وسيعي نسبت به موضوع مورد مطالعه داشته باشد و تجاربي در آن زمينه داشته باشد بعنوان مثال ارائه فرضيه درباره پديده‌اي مثال بزهكاري نوجوانان شهري يا تغييرات خانواده مستلزم صاحب نظر بودن و داشتن تجارب كافي در زمينه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات جامع شناسي شهري و خانوادگي است. البته افراد غير متخصص نيز ممكن است در اين زمينه‌ها به طرح فرضياتي بپردازند ولي بدليل عدم احاطه آنها بر موضوع اين امكان وجود دارد كه فرضيات آنان حتي قبل از قرار گرفتن در بوته آزمايش با انجام يك "زمينه سنجي" محدود و باطل گردد.
ارائه فرضيه مي‌بايد با تكيه بر منابع و مآخذي صورت گيرد كه عبارتند از:
1-تجارت شخصي و اطلاعات پراكنده
محقق از مجموع اطلاعات كلي و پراكنده‌اي كه ضمن جامعه مورد مطالعه داشته است ,براي ارائه فرضيه مي‌تواند استفاده كند. علاوه بر تجارت شخصي, محقق گاهي نيز كه ارتباط مستقيمي با موضوع مورد مطالعه نداشت است مي‌تواند از اطلاعات و تجارب شاهداني كه مستقيماً در ارتباط با جامعه مورد نظر بوده‌اند براي بدست آوردن اطلاعات مقدماتي درباره پديده و متغيرهاي آن استفاده نمايد و بعنوان مثال چنانچه موضوع تحقيق ما مطالعه در تضاد يا ستيز نقش ها در بين پرسنل يك سازمان اداري يا بيمارستان باشد بدون گردآوردن اطلاعات مقدماتي از جوي كه حاكم بر آن سازمان يا بيمارستان است , ارائه فرضيه براي ما امكان پذير نيست , بنابراين در اين مرحله كه اطلاعات ما بسيار ضعيف و يا تقريباً هيچ است و چنين كاري نيز بر عهده ما قرار گرفته است. ناچاريم براي شروع كار با انجام مصاحبه و تماس برخوردهاي مستقيم و غير مستقيم با مسئولين و پرسنل آن سازمان يك يا چند رابطه علي احتمالي را در ذهن خود پرورانده و بعنوان فرضيه ارائه دهيم تا ضمن تحقيق به محك آزمايش در آيد.
2-تحقيقات انجام شده قبل
تحقيقات انجام شده قبلي در زمينه مورد مطالعه و يا زمينه‌هاي مشابه در غالب موارد مي‌تواند به ما كمك فراواني نموده و از بسياري جهات درارائه فرضيه و كار تحقق ما را رهنمون باشد بنابراين لازم است كه محقق قبل از ارائه فرضيه به تحقيقات انجام شده در موسسات پژوهشي دولتي و غير دولتي رجوع نموده تا از دوباره كاري احتمالي و يا احياناً از ارائه فرضياتي كه قبلاً به محك آزمايش در آمده و باطل گرديده پرهيز گردد. ضمناً محقق مي‌تواند از تكنيك هاي الگوها و شيوه‌هاي بكار گرفته شده در تحقيقات انجام شده قبلي نيز ياري گيرد.
3-اطلاعات و آگاهيهاي تئوريك
محققي كه به منظور دست يابي به روابط علت و معلولي بين متغيرهاي موجود يك پديده اجتماعي به تحقيق مي‌پردازد, لازم است كه علاوه بر اعمال دقت كامل در كار پرسشگري و عمليات ميداني و بطور كلي در انجام جمع آوري دقيق اطلاعات , بايستي بتواند واقعيت هاي موجود يا نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نموده و با ديدي جامعه شناختي تبيين نموده و نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نمايد .
در حقيقت تفاوت بين مشاهده‌گري كه واقعيت ها را مي‌بيند و از هرگونه تحليلي درباره آنها عاجز است با مشاهده‌گري كه هر واقعيت اجتماعي را با روش بيني و نكته سنجي علمي تبيين وتفسير مي‌كند آنست كه مشاهده گر اول فاقد اطلاعات تئوريك درباره پديده هاي اجتماعي بوده در حاليكه مشاهده‌گر دوم از اطلاعات نظري گسترده‌اي برخودار است و هر واقعيت يا پديده را با بياني عملي تعريف نموده و آنرا با پديده‌هاي ديگر در رابطه علي قرار مي‌دهد .
زمينه سنجي : زمينه سنجي با تحقيق مقدماتي مرحله كوتاهي است كه غالباً در پژوهشهاي ميداني قبل از ارائه فرضيه و تجديد جامعه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. در تحقيق مقدماتي معمولاً از تكنيك مشاهده و گاهي نيز از "فهرست سئوالات" استفاده مي‌شود.
در اين مرحله سعي مي‌شود تا ويژگيهاي كلي و ابعاد جامعه مورد مطالعه شناسائيي گرديده و در صورتيكه قصد نمونه‌گيري داشته باشيم, بتوانيم نمونه‌هاي خود را با توجه به گونه‌گوني جغرافيائي و تنوع اقليمي و ساخت اقتصادي , اجتماعي منطقه انتخاب نمائيم . در تحقيقات ميداني گاه نيز بجاي "زمينه سنجي", اصطلاح "ديد كلي " را بكار مي‌برند كه منظور همان مشاهده كلي و عمومي محقق قبل از ارائه فرضيه و محدود نمودن دقيق جامعه مورد مطالعه است .
3-جمع آوري اطلاعات تحقيق
مرحله بعدي كار تحقيق كه مرحله بسيار با اهميتي نيز محسوب مي‌گردد, زماني است كه پس از انجام مقدمات كار يعني مشخص و معين شدن جامعه مورد مطالعه و تنظيم فرضيه‌ها با توسل به تكنيك هاي خاصي ,اطلاعات و ارقام لازم را از جامعه مورد مطالعه جمع آوري مي‌كنيم .
مهمترين تكنيكهاي جمع آوري اطلاعات
۱-پرسشنامه تحقيقاتي ۲-مشاهده در تحقيق ۳-استفاده از فيش ۴- نمونه گيري ۵- مونو گرافي

۱-پرسشنامه تحقيقاتي
پرسشنامه يكي از شيوه‍هايي است كه در كار تحقق رواج فراوان دارد و در جامعه شناسي بيش از هر تكنيك ديگر از آن استفاده مي‍شود. پرسشنامه بصورت مختلف زير مورد استفاده قرار مي‍گيرد:
تكميل پرسشنامه توام با مصاحبه
در اين شيوه با پاسخگو خود پرسشنامه را در دست گرفته و سئوالات را به ترتيب طرح نموده و جواب آنها را پس از دريافت از پاسخگو در پرسشنامه مي‍نويسد.
معمولا اين نوع استفاده از پرسشنامه در جوامع يا محافلي اعمال مي‍گردد كه سطح سواد و آگاهيهاي عمومي نسبتاً پايين بوده و پاسخگويان شخصاً قادر به خواندن سئوالات و يا درك مفهوم آنها نيستند. در مواردي هم جواب به يك سئوال معين مثلاً مقدار در آمد ساليانه يك كشاورز و يا مقدار مصرف ماهانه يا سالانه قند و شكر يا سيگار مورد استفاده و يا حتي محاسبه مقدار زمين زير كشت يك خانوار روستايي در مناطقي كه واحدها و مقياسات رسمي هنوز در روستاها عموميت نيافته است ,براي يك فرد روستايي بسيار مشكل بوده بطوريكه به تنهايي مي‍تواند از عهده به چنين سئوالاتي بر آيد بنابراين كاربرد چنين شيوه‍اي كه در عين حال مي‍توان آنرا نوعي مصاحبه نيز دانست از رايج ترين شيوه‍هاي استفاده شده است .
تكميل پرسشنامه بدون مصاحبه
در اين شيوه پرسشنامه را پاسخگو خود شخصاً تكميل مي‍كند و پرسشگر تنها بكار تكميل پرسشنامه نظارت مي‍نمايد. اين شيوه را معمولاً در مواردي بكار مي‍برند كه پاسخگويان از اقشار تحصيلكرده و برخوردار از حد متوسطي از آگاهيهاي اجتماعي باشند. پرسشگر پرسشنامه را بين آنها توزيع نموده و تنها در مواردي كه لازم است ابهامات احتمالي ايجاد شده براي پاسخگويان را بر طرف مي‍سازد. معمولاً در اين شيوه قبل از طرح با تهيه و تكميل پرسشنامه و تحقيق مورد نظر شرح داده و پاسخگو را مطمئن مي‍نمايد كه طراح سئوالات در ارتباط با يك بررسي عليم بوده و هدفهاي ديگري را تعقيب نمي‍كند. البته براي جلب اعتماد بيشتر پاسخگويان و زدودن سوظن با ابهامات احتمالي از اذهان آنان بهتر است كه پرسشنامه بدون نام تهيه گرديد و در صفحه اول پرسشنامه نيز اصطلاح بدون ناممشخصا قيد گزدد.
در موارديكه امكان اين هست كه پاسخگويان را در سالن يا اطاق معيني گرد آوريم و پرسشنامه رابين آنها توزيع كنيم و سپس شرحي كوتاه نيز در ارتباط با اهداف خود از تكميل پرسشنامه و انجام تحقيق دهيم , كار توجيه پاسخگويان آسانتر انجام گرفته و توزيع و تكميل و جمع آوري پرسشنامه نيز راحت تر انجام مي‍گيرد.
ارسال پرسشنامه بوسيله پست
در مواردي هم پرسشنامه را بوسيله پست براي افراد جامعه مورد مطالعه ارسال مي‍دارند . معمولاً موسسات سنجش افكار وابسته به دستگاههاي دولتي يا سازمانهاي خصوصي , از اين شيوه سود مي‍جويند اما كار پرسشنامه پستي در تمام جوامع و محافل امكان پذير نيست زيرا در غالب موارد به آساني جواب نمي‍گيرد . معمولاً اين نوع پرسشنامه با سئوالات كمتري ارائه مي‍شود و محقق بايستي سعي نماد تا كوچكترين ابهامي در سئوالات براي پاسخگو ايجاد نشود.
محقق مقدمه كوتاهي بر چنين پرسشنامه‍اي كه اهداف وي را روشن مي‍كند اضافه نموده و همراه با پاكتي كه آدرس موسسه تحقيقاتي يا محقق بر روي آن قيد گرديده و تمبر پستي نيز به آن الصاق شده است براي پاسخگويان ارسال مي‍كند . همانطور كه اشاره نموديم استفاده از پرسشنامه پستي – واردي موفقيت آميز خواهد بود كه پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنايي داشته و از سطح سواد و آگاهي نسبتاً بالايي نيز برخوردار باشند.

انواع پرسشنامه هاي تحقيقاتي

پرسشنامه را از لحاظ مختلف مي‍توان تقسيم بندي نمود كه معروفترين آنها عبارتند از :
۱- پرسشنامه با سئوالات باز
۲- پرسشنامه با سئوالات بسته

سئوالات در پرسشنامه تحقيقاتي نوع اول به صورتي است كه پاسخگو را آزادانه و براحتي نظريان و عقايد خويش را مي‍تواند بيان كند مثلاً در مواقعي كه نظر پاسخگو راجع به واقعه يا واقعيتي اجتماعي مي‍پرسيم و سئوالات خود را با عبارتي نظير "به نظر شما .."يا "خواهشمند است عقيده خود را در ين مورد ذكر كنيد "آغاز مي‍كنيم , سئوالات ما از نوع باز محسوب مي‍شوند اما سئوالاتي كه قبلاً چند جواب از جوابهاي تعيين شده را انتخاب كند , بنام سئوالات بسته خوانده مي‍شوند . سئوالات چهار جوابي يا بيشتر كه غالباً در امتحانات ورودي دانشگاهها مورد استفاده قرار مي‍گيرد از نوع بسته محسوب مي‍شوند اما سئوالات بسته نيز خود انواعي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از :
سئوالات دو جوابي ,سئوالات چند جوابي ساده و سئوالات چند جوابي مدرج.
سئوالات متعدد سنجش عقايد , سئوالات در جه بندي و شايستگي
معايب و محاسن سوالات باز و بسته

هر كدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست كه پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر كنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد

در تحقيقاتي كه محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي كه بسته بودن آنها به كار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍نمايد (مثل سن و جنس و تعداد فرزندان , درجه تحصيلات و وضعيت تاهل و..(

استخراج و طبقه بندي نمودن پاسخ هاي سئوالات بسته هم بصورت دستي و هم با ماشين بسيار آسانتر و سريع‍تر از سئوالات باز انجام پذير است در حالي كه استخراج و دسته بندي نمودن جوابها در سئوالات باز بدليل آنكه جوابها بسيار متنوع و گونه گون مي‍باشند, كار بسيار مشكلي است.

يكي ديگر از عيوب سئوالات بسته آنست كه ممكن است ايده‍هايي را در رابطه با مشخص نمودن جوابهاي احتمالي به ذهن پاسخگو القاء نمايد در حاليكه در سئوالات باز چون پاسخگو به هيچگونه جوابي رهنمون نمي‍گردد بنابراين ذهن پاسخگو مستقلاً و بر كنار از هر نوع تلقيني در جستجوي پاسخ بر مي‍آيد.
تنظيم هر كدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست كه پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر كنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد

در تحقيقاتي كه محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي كه بسته بودن آنها به كار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍نمايد (مثل سن و جنس و تعداد فرزندان , درجه تحصيلات و وضعيت تاهل و..(

استخراج و طبقه بندي نمودن پاسخ هاي سئوالات بسته هم بصورت دستي و هم با ماشين بسيار آسانتر و سريع‍تر از سئوالات باز انجام پذير است در حالي كه استخراج و دسته بندي نمودن جوابها در سئوالات باز بدليل آنكه جوابها بسيار متنوع و گونه گون مي‍باشند, كار بسيار مشكلي است.

• يكي ديگر از عيوب سئوالات بسته آنست كه ممكن است ايده‍هايي را در رابطه با مشخص نمودن جوابهاي احتمالي به ذهن پاسخگو القاء نمايد در حاليكه در سئوالات باز چون پاسخگو به هيچگونه جوابي رهنمون نمي‍گردد بنابراين ذهن پاسخگو مستقلاً و بر كنار از هر نوع تلقيني در جستجوي پاسخ بر مي‍آيد.

تنظيم پرسشنامه تحقيقاتي

در تنظيم پرسشنامه بايد دقت كافي مبذول نمود زيرا جمع آوري اطلاعات از طريق پرسشنامه يكي از مراحل بسيار پر اهميتي است كه موفقيت يا عدم موفقيت را بايستي تا حد بسيار زيادي مرهون دقت سئوالات و تنظيم پرسشنامه دانست.
يكي از مسائلي كه در تنظيم پرسشنامه بايستي كاملاً رعايت نمود تقدم و تاخر سئوالات است بدين صورت كه سئوالات ساده‍تر كه پاسخگو سريعتر قادر به پاسخ بدانهاست در ابتدا آورده مي‍شود و بتدريج بر دشواري آنها افزوده مي‍گردد. بعبارت ديگر رد طرح سئوالات بايد سعي بر آن داشت تا از سئوالات آسان تدريجاً به سئوالات پيچيده تر برسيم .

مسئله ديگر در تنظيم پرسشنامه طرح سئوالات شخصي و خانوادگي كه در پرسشنامه است كه بايستي دقيقاً بدان توجه كامل مبذول نمود . در غالب موارد كه پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنائي ندارند و بطور كلي هدف از مطالعات اجتماعي بر ايشان مفهوم نيست . عنوان نمودن طرح سئوالات خصوصي مثل نام و نام خانوادگي و نام فرزندان و شغل و ميزان درآمد و وضع مسكن در آغاز كار پرسشگر مشكلات جدي و عمده‍اي براي طرح سئوالات بعدي و ادامه كار پرسشگري بوجود خواهد آورد. بنابراين لازم است با توجه به جامعه مورد مطالعه و ويژگيهاي فرهنگي و رواني پاسخگويان نظم و تقدم و تاخر موضوعات مورد سئوال كاملاً رعايت شود , بعنوان مثال در مطالعات جوامع روستايي زماني كه محقق قصد تكميل پرسشنامه‍هاي خانوار روستايي را دارد آغاز پرسشگري وي نبايد با طرح سئوالات شخصي از فرد روستايي همراه باشد و در صورت طرح چنين سئوالاتي قبل از آنكه اعتماد و اطمينان متقابلي بين آنها بوجود آمده و شك و ترديد و سوظن احتمالي فيما بين زدوده شده باشد, فرد روستايي بدليل روحيه محافظه كاري سنتي دچار ترس و واهمه گرديده و از جواب دادن به بقيه سئوالات يا احتراز نموده و يا در صورت عدم امتناع از پاسخ ,پاسخهايي را عنوان مي‍كند كه به تصور وي مورد علاقه و نظر پرسشگر است . بنابراين پرواضح است كه چنين جوابهايي از دقت و اعتبار لازم برخوردار نخواهد بود. "موريس دوورژه" جامعه شناس فرانسوي در زمينه شرايط تنظيم پرسشنامه مي‍نويسد:

"پرسشنامه يك سلسله پرسش نيست كه با آنها سر تا ته كاغذي را بي آنكه به ترتيب آنها توجهي شده باشد پر كرده باشند . بر عكس , تنظيم پرسش ها بر پايه تنظيم است كه بطور جدي بررسي شده باشد .به همين سان , عده پرسش هاي مربوط به يك موضوع , گروه بندي احتمالي آنها بصورت "قسمت "هاي مختلف مسئله‍هاي باريك و مهمي را مطرح مي‍سازند...

در همين زمينه "موريس دوورژه" اضافه مي‍كند " اغلب در آغاز پرسشنامه‍ها پرسش‍هايي را مي‍گذارند كه براي بررسي اهميت مستقيمي نداشته باشد و هدفشان اين باشد كه پاسخگو را "سرذوق" بياورد و اعتمادش را جلب كند .

البته پرسشگران بايد كاملاً مراقب باشند و ره طوري شده اين محيط اعتماد را ايجاد كنند. هنگامي كه قرار باشد پاره‍اي پرسشهاي حساس را مطرح سازند عموماً آنها را در پايان پرسشنامه مي‍آورند: در پايان پرسشنامه پاسخگو اعتمادش جلب شده است و پرسشگر شانس بيشتري دارد كه پاسخ درستي بگيرد, در هر صورت اگر پاسخگو ناراحت هم بشود , اين ناراحتي بر روي پرسشهايي كه پيش آن از او شده است اثر منفي نخواهد گذاشت . اگر چندين پرسش حساس وجود داشته باشد بايد آنها را در ميان پرسش‍هاي پرسشنامه چنان پخش كرد كه هر يك وضع ملايمتري پيدا كند

مشاهده در تحقيق

مشاهده از تكنيك هايي است كه غالباً در مطالعات مردم شناسي مورد استفاده قرار مي‌گيرد و در عين حالي كه گاهي هم در جامعه شناسي خصوصاً رشته جامعه شناسي روستائي بكار برده مي‌شود. معمولاً از تكنيك مشاهده در مواردي استفاده مي‌گردد كه نمونه گيري و كاربرد پرسشنامه تحقيقاتي عملي نباشد . مثلاً زماني كه قصد مطالعه جابجائيهاي فصلي يك از ايلات را از ييلاق به قشلاق داريم از اين تكنيك استفاده مي‌شود.
مشاهده را بطور كلي به دو نوع مي‌توان تقسيم نمود بشرح زير :
1-مشاهده با مشاركت مستقيم و فعالانه محقق در جامعه مورد مطالعه
2-مشاهده بدون مشاركت محقق
مشاهده از نوع اول در موردي مصداق پيدا مي‌كند كه محقق خود عضوي از جامعه مورد مطالعه شده باشد و بنابراين مانند فردي از افراد جامعه در حقيقت خود نيز در محدوده پژوهشي قرار گيرد كه مي‌خواهد آنرا انجام دهد . بعنوان مثال محققي كه خود ساكن يك روستا بوده و قصد مطالعه بعضي از رفتارهاي گروهي يا مراسمي را دارد غالباً بدو آنكه اعضاء آن جامعه در جريان تحقيق وي قرار بگيرند. رفتار مردم را زير ذره بين گذاشته و با استفاده از ابزارهايي مثل دوربين عكاسي , اسلايد , دوربين فيلمبرداري و فيش هاي ثبت وقايع به بررسي جامعه مورد مطالعه خود مي‌پردازد.

در اين نوع مشاهده محقق چون خود عضوي از جامعه است. گذشته از اينكه فرصت زيادي براي تعمق و دقيق شدن در رفتارهاي گروهي مردم خود را دارد , از اين امتياز نيز برخوردار است كه افراد جامعه مورد مطالعه وي در مقابل او و رفتار طبيعي خود را از دست نداده و بنابراين مستقيماً با واقعيت هاي موجود آنچنان كه وجود دارند روبرو مي‌گرد. در چنين روشي زمان جمع آوري اطلاعات زمان معيني نيست بلكه محقق در تمام مدتي كه در جامعه مورد نظر بسر مي‌برد, مي‌تواند به مشاهده بپردازد.

در نوع دوم مشاهده , محقق عضو جامعه مورد نظر نبوده بلكه از خارج بدان جامعه وارد مي‌شود, در چنين مواردي مشكلات تحقيق بسيار زيادتر از نوع پيشين است زيرا ورود محقق به جامعه مورد مطالعه , عكس العملهايي در بين افراد جامعه بوجود مي‌آورد كه موجب تغيير در رفتار طبيعي آنها مي‌شود. مشاهده نوع اول را مي‌توان به نوعي فيلمبرداري يا عكسبرداري تشبيه نمود كه بدون مقدمه و ناگهاني از فرد يا افرادي صورت مي‌گيرد بنابراين رفتار مردمي كه جلوي دوربين عكسبرداري قرار گرفته‌اند كاملاً طبيعي است ولي در حالت دوم عكس العملهاي ناشي از ترس , ترديد , سوظن و ابهام موجب مي گردد كه نتايج تحقيق اعتبار و اطمينان خود را تا اندازه‌اي از دست بدهد . براي برطرف نمودن اين مشكل , محقق در بدو ورود خود به جامعه‌اي كه قصد مطالعه آنرا دارد بايستي سعي در جلب اعتماد مردم آن جامعه نموده و ترديد و سو ظني را كه احتمالاً از آمدن وي در آنها ايجاد گرديده است از ذهن آنها بزدايد , بعبارت ديگر محقق يابد هنگامي كار خود را آغاز كند كه افراد جامعه به منظور و مقصود علمي وي پي‌برده و بدون واهمه به سئوالاتش جواب دهند. در حقيقت چون تكنيك مشاهده بيشتر بوسيله مردم شناسان و در مطالعه ايلات و جوامع ابتدايي و محدود بكار برده مي‌شود . بنابراين لازم است دانش پژوهاني كه از اين تكنيك استفاده مي‌نمايد. شرايط و خصوصيات جامعه مورد مطالعه و مردم آن را بدقت در مد نظر داشته و قبل از هر نوع تماسي با مردم جو دوستانه و قبل اعتمادي براي ادامه كار خود ايجاد نمايند.

در هر دو نوع مشاهده , مشاهدات و اطلاعات كه ابتدا بصورت يادداشتهاي پراكنده‌اي جمع آوري شده‌اند بايستي به فيش هاي موضوعي خاصي كه بدين منظور تهيه گرديده وارد گرديده و سپس دسته بندي شوند.
استفاده از فيش
در مطالعاتي كه محقق با پديده اجتماعي با جامعه مورد مطالعه مستقيماً نمي‌تواند تماسي داشته باشد در جمع آوري اطلاعات از اسناد و مدارك و كتب استفاده مي‌كنند, اين تحقيقات را كتابخانه‌اي مي‌ناميم . در اين نوع تحقيقات براي جمع آوري اطلاعات از ابزاري تحت عنوان "فيش"بهره مي‌گيريم و اصطلاحاً اين شيوه را فيش برداري مي‌گوئيم . فيش مورد استفاده در تحقيقات كتابخانه‌اي به دو نوع تقسيم مي‌شود بشرح زير:
1-فيش مآخذ
2-فيش موضوعي
1-فيش ماءخذ
فيش ماءخذ است كه مشخصات كتاب ,مقاله يا مدرك مورد استفاده در تحقيق را بر روي آن مي‌نويسيم. از قطعه كاغذ يا مقوايي به طول دوازده و عرض هشت سانتيمتر مي‌توان يك فيش ماءخذ تهيه نمود. فيش ماءخذ حاوي نكاتي است كه به قرار زير :
نام كتاب
نام نويسنده
نام مترجم( در صورتيكه كتاب از زبان خارجي به فارسي ترجمه شده باشد(
نام ناشر
سال انتشار
چاپ( در صورتيكه براي دومين بار با دفعات متعدد كتاب به چاپ رسيده است دفعات چاپ ذكر مي‌شود(
قطع (قطع جيبي , وزيري و...(
تعداد صفحات
محل كتاب (در موارديكه كتاب ناياب است بايستي نام كتابخانه يا مكاني كه كتاب در آنجا يافت مي‌گردد ذكر شود.(
محقق پس از ارائه طرح تحقيق و انتخاب جامعه مورد مطالعه و انجام مراحل مقدماتي با يد كليه ماءخذ و منابعي را كه در ارتباط با موضوع مورد تحقيق وي وجود دارد جمع آوري نموده و مشخصات هريك را بر روي يك فيش بنويسيد. بدين ترتيب در ارتباط با موضوع تحقيق دهها و گاهي صدها فيش ماءخذ جمع آوري مي‌گردد كه منابع آنها به ترتيب خاصي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
2-فيش موضوعي
فيش موضوعي فيشي است كه براي استخراج محتواي كتب و مقالات مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در قطع‌هاي مختلف تهيه مي‌شود ولي رايجترين آنها فيشي است به طول پانزده و عرض ده سانتيمتر محتواي كتب و مقالاتي را كه بعنوان منابع تحقيق قبلاً از طريق فيش ماءخذ مشخص نموده‌ايم به حسب موضوعات اصلي و موضوعات فرعي در فيش هاي موضوعي وارد كرده و بدين ترتيب مي‌توانيم در پايان مرحله استخراج , عصاره منابع استخراج شده را بصورت صدها و هزاران فيش موضوع داشته باشيم و سپس با استفاده از آنها نوشتن گزارش خود را آغاز كنيم.

نمونه گيري
براي مطالعه يك جامعه لازم نيست كه همه آن مشاهده شود بلكه در اغلب موارد مشاهدة جزيي از آن كافي است به تعبير ديگر در بيشتر تحقيقات، مشاهده نمونه اي محقق را به مقصود مي رساند. هدف اصلي از نمونه گيري بدست آوردن نمونه اي است كه معرف و نماينده مناسبي براي جامعه باشد. محقق آشنا با نمونه گيري و طرحهاي نمونه اي قادر است نمونه را چنان برگزيند كه معرف جامعه باشد از اين رو مي توان گفت نمونه گيري به روش هايي اطلاق مي شود كه در تحقيقات اجتماعي براي انتخاب افراد يا واحدهاي تحليل بكار مي رود و در تحقيقات پيمايشي، نمونه گيري عبارتست از روشي كه از طريق آن پاسخگويان براي تحليل انتخاب مي شوند.
مزاياي نمونه گيري
1ـ كاهش هزينه: چون حجم داده هاي نمونه اي نسبت به حجم جامعه كوچك است به طور حتم هزينه تهيه آنها به مراتب كمتر از هزينه سرشماري است. 2ـ افزايش سرعت كار: چون حجم نمونه بسيار كمتر از حجم جامعه در سرشماري است گرد آوري و تلخيص داده ها با سرعت بيشتر، يعني با صرف وقت كمتر انجام مي شود. اين مزيت خصوصاً وقتي كه كسب نتايج و تهيه اطلاعات جنبه فوريت دارند مزيتي مهم است. 3ـ بالا بودن ميزان درستي كار: چون براي انجام نمونه گيري به دليل كم بودن حجم كار نسبت به سرشماري، امكان آموزش افراد براي انجام مصاحبه ها و يا اندازه گيريها وجود دارد، ميزان درستي نتيجه كار اين افراد در مقايسه با سرشماري بيشتر است.
مفاهيم پايه
جامعه آماري: منظور مجموعه افراد يا واحدهايي است كه در نهايت مي خواهيم نتايج را به آن تعميم دهيم. در مسأله نمونه گيري معمولاً جامعه متناهي است و تعداد عنصرهاي آن را حجم جامعه مي نامند. كار مهم محقق اين است كه با دقت و به صورتي كامل جامعه را تعريف كند.
نمونه
بخشي از جامعة تحت بررسي است كه با روشي از پيش معين شده انتخاب مي گردد به قسمي كه به كمك آن با توجه به روش انتخاب، مي توان استنباطهايي درباره كل جامعه انجام داد. فرايند انتخاب نمونه، استخراج نتايج و استنباطهاي حاصل را بررسي نمونه اي گويند. بررسيهاي نمونه اي را به دو نوع رده بندي مي كنند. توصيفي و تحليلي، در بررسي توصيفي، هدف صرفاً كسب اطلاعاتي درباره گروههاي بزرگ است مثلاً درصد زنان و مرداني كه يك برنامه تلويزيوني خاص را مي بينند. در بررسي تحليلي، بين زير گروههاي متفاوت جامعه، براي كشف تفاوتهاي آنها مقايسه هايي صورت مي گيرد. يا فرضهايي را دربارة تفاوتهاي موجود بيان كرده و درستي يا نادرستي آنها را آزمون مي كنند.
واحد نمونه گيري
واحدهاي نمونه گيري مجموعه عنصرهايي از جامعه هستند كه اجتماع آنها كل جامعه را تشكيل مي دهند. مثلاً در نمونه گيري از افراد يك شهر، هر فرد شهر را مي توان يك واحد تلقي كرد در صورت لزوم هر خانوار را مي توان يك واحد در نظر گرفت .
مراحل اصلي در يك بررسي نمونه اي
1ـ مشخص كردن هدف : هميشه بايد دربارة هدفهاي بررسي حكمي روشن و گويا در دست باشد.
2ـ مشخص كردن جامعة مورد نمونه گيري: جامعه اي را كه مي خواهيم از آن نمونه بگيريم با يد دقيقاً تعريف كنيم با اين تعريفرسي ) در فرمول بالا و انجام يك محاسبه ساده تعيين حجم نمونه امكان پذير خواهد بود.

روش نمونه گيري چند مرحله اي ( تلفيقي‌ (
روش نمونه گيري چند مرحله اي تركيبي از چند روش فوق است كه به ترتيب زير انجام مي گيرد
1ـ نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم:
ابتدا در هر منطقه جمعيت و تعداد خانوارهاي ساكن را مشخص مي سازيم براي مثال در مناطق 22 گانه تهران جمعيت منطقه، در صد مردان، درصد زنان و تعداد خانوار از اطلاعات مركز آمار جمع آوري شده است. با استفاده از روش نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم، تعداد نمونه اي را كه از هر منطقه مورد نياز است مشخص مي سازيم به طور مثال اگر حجم نمونه كل برابر 1000 باشد از منطقه 1 تهران كه 98/3 درصد خانوارهاي شهر تهران در آنجا ساكن هستند بايد 40 نمونه جمع آوري شود و اين فرآيند براي تمام مناطق تكرار مي شود.
2ـ خوشه اي:
پس از آنكه حجم نمونه در همه مناطق مشخص شد نقشه اين مناطق را تهيه مي كنيم و تمام بلوكهاي مشخص شده در نقشه يك منطقه را شماره گذاري مي كنيم و آنها را به عنوان خوشه در نظر مي گيريم به كمك روش نمونه گيري خوشه اي تعدادي از اين خوشه ها را به تصادف انتخاب مي كنيم . براي مثال در منطقه 1 تهران پس از شماره گذاري بلوكها براي تهيه 40 نمونه 4 بلوك را انتخاب مي كنيم تا از هر بلوك 10 نمونه تهيه شود.
3ـ روش سيستماتيك:
در اين مرحله پرسشگر به بلوك مورد نظر مراجعه كرده و به كمك روش سيستماتيك خانوارهاي مورد نظر را انتخاب مي كند جزئيات روش به شرح زير مي باشد: ابتدا پرسشگر تمام بلوك را دور زده و خانوارهاي ساكن در بلوك را به طور تقريبي برآورد مي كند سپس تعداد خانوارها را بر عدد 10 تقسيم مي نمايد تا فاصله نمونه گيري بدست آيد مثلاً اگر تعداد خانوارهاي ساكن در يك بلوك 70 خانوار باشد با تقسيم 70 بر 10 فاصله نمونه گيري برابر 7 بدست مي آيد، سپس از بين اعداد 1 تا 7 عددي را به تصادف انتخاب مي كند مثلاً اگر عدد 4 انتخاب شود با اضافه كردن عدد فاصله به عدد 4 نمونه ها به ترتيب زير بدست مي آيند: 4، 11، 18، 25،....
نكته: اعداد بالا شمارة خانوارها مي باشند.
4ـ نمونه گيري تصادفي ساده:
پرسشگر با مراجعه به خانوار مورد نظر به تصادف از يكي از افراد واجد الشرايط پرسشنامه را پر مي نمايد

منبع:

http://www.fasleno.com/archives/000381.php

دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق

آخرين مطالب


» سايت هاي مفيد براي دانلود رايگان مقالات و كتاب هاي الكترونيكي و اينترنتي ( سه شنبه يكم آذر 1390 )
» بيش از
۴۰ پايگاه مفيد براي دانلود كتاب هاي الكترونيكي ( پنجشنبه نهم آبان 1387 )
» نشانه‌ها ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بخوانيد، بنويسيد، ويرايش كنيد ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بيش نويسي و وقفه در نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» عادات نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نويسندگي ظرايف و طرايف ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» تجربه هاي نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» توصيه به نويسندگان رمان ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نوشتم و نويسنده شدم ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» از پنجره‌ اتاق‌ نويسنده‌ ( چهارشنب

امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۳۴:۵۱ ] [ مشاوره مديريت ]

روش يادداشت برداري
هم‌چنين يادداشت‌ها، اگر به صورت ترجمه، تلخيص، نقل به معني، اقتباس، نقل قول غير مستقيم، تغيير عبارات و ... انجام گرفته و « عين عبارت » نيست، به اين روش و خصوصيت اشاره شود.گاهي يك مطلب، در منابع متعددي وجود دارد. اگر به يكي ز آن‌ها كه معتبرتر و كهن‌تر است اكتفا شود بهتر است؛ مگر اين‌كه به دليل خاصّي بخواهيم به منابع متعدد اشاره كنيم، كه در اين صورت مدرك دقيق مطلب را از هر چند مأخذ ذكر مي‌كنيم.تهيه كنندة يادداشت و نويسنده آن ( فيش نويس ) خوب است قيد شود، تا معرف برگه‌هاي يادداشت باشد. ذكر تاريخ يادداشت برداري هم مفيد و مكمل آن است. وقتي كه صرف تهيه يك فيش دقيق و استاندارد مي‌شود هدر نرفته است، زيرا از هدر رفتن‌هاي وقت در آينده و بي ثمر بودن يادداشت‌ها جلوگيري مي‌كند. نوعي سرمايه گذاري زماني است كه بهرة آن در آينده روشن مي‌شود.مراجعة مجددگاهي بايد سراغ يادداشت‌هاي قبلي رفت. در اين مراجعه، چه بسا نياز به اصلاح يا تمكيل آن‌ها باشد كه عملي مي‌شود. گاهي اطلاع از يادداشت‌هاي پيشين، سبب جلوگيري از دوباره كاري و يادداشت مول امور تحقيقات علمى (در ايران مركز اسناد و مدارك علمى وزارت فرهنگ و آموزش عالى چنين مسئوليتى را برعهده دارد.) چه بصورت موضوعى و چه بصورت مقاطع زمانى (ماهانه، سالانه و ...) اقدام به تدوين فهرست تحقيقات انجام شده مى‌نمايند. اين فهرست‌ها شامل تحقيقاتى است كه استادان يا مراكز تحقيقاتى و سازمان‌هاى دولتى انجام مى‌دهند. همچنين، پايان‌نامه‌هاى دانشجويان بصورت عمومى يا بصورت رشته‌اى تنظيم و منتشر مى‌گردد و مى‌تواند مورد استفاده محقق قرار گيرد. بررسى اين فهرست‌ها براى محقق از اوليت خاصى برخوردار است؛ زيرا وى بايد در آغاز كار از تحقيقات ديگران در مورد مسئله خود مطلع شود تا دچار دوباره‌كارى نگردد. استفاده از چكيده‌ها براى سهولت دسترسى محققان به مقالات و گزارش‌هاى تحقيقي، معمولاً مؤسسات علمى و دانشگاهى اقدام به تهيه كتابچه يا جزوه‌اى مى‌نمايند كه حاوى چكيده و خلاصه‌اى از محتواى مقالات و گزارش‌هاى تحقيق و پايان‌نامه‌ها است و معمولاً بصورت يك يا دو صفحه تهيه مى‌شود و استفاده از آنها باعث صرفه‌جويى در وقت محقق مى‌گردد. استفاده از مجموعه مقالات از آنجا كه براى بحث و بررسى دربارهٔ مسائل علمى معمولاً هم‌انديشى‌ها، سخنرانى‌‌ها، محافل علمي، انجمن‌ها، و كنگره‌هاى علمى تشكيل مى‌گردد، محقق بايد محتواى مقالاتى را با مسئله تحقيق او ارتباط دارد مورد بررسى و مطالعه قرار دهد. مقالات اين‌گونه مجامع علمى معمولاً قبل از تشكيل بصورت خلاصه مقالات و بعد از تشكيل بصورت مجموعه مقالات تدوين و منتشر مى‌گردد كه مى‌تواند مورد استفادهٔ محقق قرار گيرد. استفاده از روش مصاحبه از اين روش، محقق به دو صورت مى‌تواند استفاده كند: اول، با استادان و صاحب‌نظران و آگاهان مصاحبه كند و كتاب‌شناسى و فهرست منابع موضوع مورد مطالعه خود را كمتر نمايد. دوم، با صاحبان آثار و محققان ديگر در خصوص توضيح و توجيه بيشتر مسئله و روش‌هاى كار، مصاحبه نمايد و از نظريات آنها استفاده كند. استفاده از آرشيوها روزنامه‌ها، جرايد، تصاوير معمولى و ماهواره‌اي، نقشه‌ها، فيلم‌ها و نوارها از منابع مهم مطالعاتى محقق هستند. اينگونه منابع داراى آرشيو خاصى هستند. اينگونه منابع داراى آرشيو خاصى هستند و محقق مى‌تواند با مراجعه به آرشيو مربوط از اطلاعات مندرج در آن استفاده نمايد. منبع: سايت آفتاب دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق دانشجويان و مهارتهاي پژوهشي مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران نوشته: Barbara Quartonترجمه: فرزانه امين پور[1] چكيدهدانشجويان جديد دانشگاهها و موسسات آموزشي اغلب از وجود منابع اطلاعاتي كه از طريق كتابخانه دانشگاهي آنان قابل دسترسي است، بي اطلاع‌اند. به همين دليل، بسياري از آنان براي برطرف كردن نيازهاي پژوهشي و اطلاعاتي خود به سايتهاي اينترنتي كه بطور آزاد در دسترس عموم مردم قرار دارد، مراجعه مي كنند. تاكيد اين دانشجويان بر استفاده از چنين منابعي خود موجب تضعيف تحقيقات و پژوهشهاي آكادميك آنان مي شود زيرا اينترنت - برخلاف عقيده اكثر دانشجويان – در برگيرنده همه دانش موجود در جهان نيست و در آينده هم نخواهد بود. در واقع، دانشجويان بايد لزوم بكارگيري ابزارهاي مخصوص پژوهش را درك كرده، با كاربرد اين ابزار آشنا شده و بياموزند كه به همه منابع اطلاعاتي موجود - از جمله اينترنت - با ديده اي انتقادي بنگرند. اين مقاله به بررسي و تشريح سياستهاي آموزشي[2] و مهارتهاي پژوهشي[3] مورد نيازي مي پردازد كه مي تواند در زمينه استفاده از كتابخانه، انجام تحقيق و تهيه يك مقاله پژوهشي[4] مستدل و ارزشمند مورد استفاده دانشجويان و استادان رشته هاي گوناگون دانشگاهي قرار گيرد.مقدمهدر حال حاضر، كتابخانه هاي دانشگاهي منابع اطلاعاتي متنوع و برجسته‌اي را در دسترس دانشجويان و ساير كاربران خود قرار مي دهند كه شامل دايره المعارفهاي موضوعي[5]، تك نگاشتها، پيايندها و پايان نامه ها مي شود. علاوه بر آن، ابزارهاي قدرتمندي نظير فهرستهاي پيوسته[6]، سرويس هاي امانت بين كتابخانه اي[7] و بانكهاي اطلاعاتي ويژه اي را براي دسترسي به اين منابع در اختيار كاربران خود قرار مي دهند. متاسفانه تعداد زيادي از دانشجويان يا اساسا از وجود چنين منابعي بي اطلاع هستند و يا نمي دانند كه چگونه از آنها استفاده كنند.از آنجا كه تنها تعداد بسيار اندكي از دانشگاهها ارزيابي سواد اطلاعاتي[8] دانشجويان را به عنوان بخشي از شرايط فارغ التحصيلي آنان ضروري مي دانند، بسياري از دانشجويان واحدهاي درسي رشته خود را در حالي پشت سر مي گذارند كه تنها دانش اندكي در زمينه انجام پژوهش، چگونگي استفاده از ابزار پژوهش[9] و ارزيابي منابع دارند. از اين روي، دانشجويان فاقد مهارتهاي پژوهشي و سواد اطلاعاتي لازم پس از فراغت از تحصيل قادر به فعاليت موثر و مطلوب در محيط هاي تكنولوژيكي پيشرفته نخواهند بود.هر چند كه تقريبا همه مدرسان و اساتيد دانشگاه بر ضرورت نقش سواد اطلاعاتي به عنوان يك عنصر اساسي در آموزش عالي تاكيد دارند، اما در عين حال اين نكته روشن نيست كه سواد اطلاعاتي در كدام يك از برنامه هاي درسي دانشگاه مورد توجه قرار مي گيرد: كلاس كامپيوتر؟ كلاس آيين نگارش؟ كلاس درس روش تحقيق؟ ...واقعيت آن است كه سواد اطلاعاتي فراتر از متون درسي خاص است و مي تواند در كلاسهاي درسي گوناگون مطرح شده و آموزش داده شود. اساتيد دانشگاه در هر كلاسي مي توانند به طرح تكاليفي بپردازند كه موجب افزايش مهارتهاي سواد اطلاعاتي دانشجويان شود. تمرين درس روش تحقيقتمرينات و تكاليف مربوط به درس روش تحقيق معمولا شامل انتخاب يك عنوان در يك زمينه موضوعي خاص و نوشتن مقاله مربوط به آن است. در اين حال، دانشجويان موظف به ارائه يك فرضيه پژوهش و اثبات آن با استفاده از اطلاعات موجود مي باشند. طرح چنين تكاليفي هر چند كه ساده به نظر مي رسد ولي موجب بروز مشكلات و سوالات بسيار براي دانشجوياني كه از سواد اطلاعاتي لازم بي بهره اند، مي شود. بطور مثال:- چگونه مي توان يك عنوان خاص انتخاب كرد؟- چگونه مي توان اطلاعات تخصصي مربوط به آن عنوان را يافت؟- اصولا اطلاعات تخصصي چيست و چگونه مي توان آن را از ديگر متون منتشر شده متمايز ساخت؟تمركز روي يك عنوانپژوهشگران تازه كار معمولا شناخت زيادي در مورد روشهاي مختلف پژوهش و انتخاب يك روش خاص، طرح سوال پژوهشي[10] و گردآوري اطلاعات تخصصي مربوطه ندارند. دايره المعارفهاي موضوعي از مهمترين ابزارها و مواد كتابخانه اي محسوب مي شوند كه مي توانند در جريان طرح سوالات پژوهشي و تهيه اطلاعات معتبر مورد استفاده آنان قرار گرفته و به عنوان يك نقطه شروع براي پژوهشگران و ساير افرادي كه در جستجوي اطلاعات جامع و معتبر مي باشند، مفيد واقع شوند. دايره المعارفهاي موضوعي برخلاف دايره المعارفهاي عمومي[11] داراي مقالات طولاني تر و تخصصي تري هستند كه در آن هر مدخل بطور جامع مورد بررسي قرار مي گيرد. اين نوع دايره المعارفها معمولا جنبه هاي تاريخي، چارچوبهاي نظري و مباحثات مطرح شده در يك رشته يا يك زمينه موضوعي را مطرح كرده و به اين طريق به پژوهشگر كمك مي كنند تا اطلاعات مستند و معتبري در آن زمينه كسب نمايد.كتابشناسي ها در زمره منابع كتابخانه اي محسوب مي شوند كه دانشجويان را به منابع مطالعاتي مرتبط ديگري هدايت كرده و به آنان امكان مي دهند تا موضوعات مورد نظر خود را به شيوه اي نظام مند كشف كنند. به اين ترتيب، حس كنجكاوي دانشجويان براي كشف و ارزيابي مطالب و منابع اطلاعاتي ديگر نيز تحريك مي شود. راهبرد آموزشيبا وجود همه محسنات و جنبه هاي مثبت دايره المعارفهاي موضوعي، اكنون اين سوال مطرح است كه: آيا اين ابزار در جريان يك تحقيق مورد استفاده دانشجويان قرار مي گيرد؟ پاسخ اين است: بندرت!در واقع، تعداد معدودي از دانشجويان حتي از وجود دايره المعارفهاي موضوعي مطلع هستند و يا تنها نام برخي از دايره المعارفهاي عمومي مانند بريتانيكا[12] را شنيده اند. در بيشتر موارد، جستجو براي يك سوال پژوهشي از طريق اينترنت و به شيوه اي نه چندان دقيق صورت مي گيرد. واقعيت اين است كه استفاده از سايتهاي فاقد اعتبار معمولا منجر به كسب نتايج و اطلاعات پيش پا افتاده و متوسطي مي شود كه يا بسيار كلي هستند و يا بارها مورد استفاده قرار گرفته اند. براي ممانعت دانشجو نسبت به استفاده از چنين روشهاي نامطمئني، بهتر است از وي خواسته شود كه متني در حدود نيم صفحه در زمينه عنوان پژوهش و سوالات پژوهشي مربوط به آن تهيه كرده و در آن به معرفي دايره المعارف موضوعي بپردازد كه در تهيه اين متن مورد استفاده قرار داده است. علاوه بر آن، يك برگ فتوكپي از مقالات مورد استناد خود از دايره المعارف مربوطه به ضميمه متن ارائه نمايد. اين تمرين دانشجويان را ملزم مي كند كه براي ارائه ديدگاهي مستند در زمينه هاي موضوعي خاص، از منابع اطلاعاتي معتبر استفاده كنند. موارد مطرح شده فوق نمونه هايي از مهارتهاي سواد اطلاعاتي محسوب مي شوند كه بر پايه تفكر انتقادي[13] استوار است.طرح يك جستجوي موثردانشجوياني كه عناوين پژوهشي منتخب خود را به خوبي درك كرده و سوالات پژوهشي مناسبي نيز مطرح ساخته اند، براي طرح ريزي استراتژي جستجوي[14] خود كاملا آماده اند. در اين مرحله، مهمترين مسئله اي كه با آن روبرو مي باشند اين است كه اطلاعات مربوط به پژوهش خود را در كجا بيابند. نخستين منبعي كه بيشتر دانشجويان به آن مراجعه مي كنند، اينترنت است. البته استفاده از اينترنت براي انجام امور روزمره و كسب اطلاعات عمومي ايده بدي به نظر نمي رسد. مشكل از هنگامي آغاز مي شود كه دانشجويان براي يافتن اطلاعات مورد نياز پژوهش هاي علمي خود به همان شيوه اي عمل كنند كه امور روزمره اينترنتي خود را انجام مي دهند.كتابخانه هاي دانشگاهي و موسسات ديگر معمولا بانكهاي اطلاعاتي پيوسته بخصوصي را براي مقاصد علمي خاص خود مشترك مي شوند. متاسفانه، بيشتر دانشجويان از وجود اين بانكهاي اطلاعاتي و تفاوت آنها با محيط عمومي اينترنت اطلاع ندارند. بنابراين، تصور مي كنند كه محيط عمومي اينترنت براي جستجوي اطلاعات مربوط به پژوهش آنان كاملا مناسب است. هر چند كه در اينترنت وب سايتهاي معتبري مانند سايتهاي سازمانهاي دولتي و آموزشي مرتبط با موضوعات مختلف وجود دارد، اما دانشجوياني كه جستجوي خود را از طريق بانكهاي اطلاعاتي مرتبط انجام مي دهند معمولا پژوهش خود را با كيفيت بهتري به انجام مي رسانند.ذكر اين نكته ضروري است كه انتخاب بانك هاي اطلاعاتي براي اشتراك كتابخانه بر اساس مولفه هاي مشخصي نظير محتوا[15]، كاربردي بودن[16] و ميزان ارتباط[17] با برنامه هاي درسي دانشگاه صورت مي گيرد. اين بانك ها براي بازيابي اطلاعات الكترونيكي نيز برنامه ريزي شده اند. كاربران ميتوانند پس از وارد كردن گزاره جستجو[18] و داده هاي خود در سيستم به اطلاعات كتابشناختي ركوردهاي بازيابي شده و در برخي موارد حتي به متن كامل مقالات هم دسترسي داشته باشند. بنابراين چگونگي تنظيم داده ها و تهيه گزاره جستجو نكته بسيار مهمي است. در واقع، سوالات پژوهشي بايد در قالب كليد واژه ها[19] يا عباراتي كه آنها را توصيف مي كنند، خلاصه شوند.براي روشن شدن مطلب به مثال زير كه مربوط به پژوهشي است در مورد تاثير جنسيت (مذكر يا مونث بودن) زوجين بر ميزان رضايت آنان از ازدواج، توجه كنيد:سوال پژوهشي: What is the effect of perceived gender roles on marital satisfaction? كليدواژه ها: gender roles, marital satisfaction در اين مثال گزاره جستجو از طريق ارتباط دو كليدواژه فوق با استفاده از عملگر[20] and به صورت زير تنظيم شود: gender roles and marital satisfaction وارد كردن اين گزاره در بانك اطلاعاتي مورد نظر معمولا منجر به بازيابي فهرستي از نتايج جستجو مي شود كه هر دو عبارت gender roles و marital satisfaction در هر يك از مقالات يا نتايج بازيابي شده وجود دارد. با اين حال بايد به اين نكته توجه داشت كه برخي از نويسندگان ممكن است براي بيان منظور خود از كلمات و عبارات مترادف ديگري استفاده كنند. از آنجا كه دانشجويان ممكن است با تكنيك هاي جستجوي پيشرفته در بانكهاي اطلاعاتي آشنا نباشند، تنظيم و كاربرد چند گزاره جستجو از طريق كلمات كليدي مشابه نيز مي تواند در تكميل پژوهش هاي آنان كاملا مفيد و موثر باشد.راهبرد آموزشي دانشجويان تنها در صورتي مي توانند سوال پژوهشي خود را در مهلت مقرر و به شيوه اي صحيح تنظيم كنند كه بجاي جستجوي آزاد در اينترنت، جستجوي خود را از طريق بانكهاي اطلاعاتي مناسب انجام دهند. بنابراين، اساتيد بايد از دانشجويان خود بخواهند كه از بانكهاي اطلاعاتي مورد اشتراك كتابخانه استفاده كنند و مهم تر آن كه پيش از شروع جستجو در بانك اطلاعاتي مورد نظر، اقدام به طرح برنامه اي براي پژوهش خود بنمايند تا بتوانند آن را به شيوه دقيق تري انجام دهند. براي اطمينان از تسلط دانشجويان در زمينه جستجو در بانكهاي اطلاعاتي، بهتر است از آنان خواسته شود كه ليستي از كليدواژه ها و همچنين مترادف ها و اشكال گوناگون كلمات مرتبط با پژوهش خود را تهيه كنند و پس از آن چند گزاره جستجو براي استفاده در بانكهاي اطلاعاتي تنظيم نمايند.ملزم ساختن دانشجويان به ارائه خلاصه اي از طرح برنامه پژوهشي خود نه تنها موجب مي شود كه دانشجويان با ديدي انتقادي به فعاليتهاي آينده خود بنگرند، بلكه به مدرسان نيز كمك مي كند تا از سير پيشرفت و كسب مهارت دانشجويان در زمينه انجام پژوهش مطلع شوند. به علاوه، موجب مي شود دانشجويان به تفكر و تعمق در مورد كلمات، معاني آنها و همچنين ارتباط بين آنها با ديگر كلمات نيز عادت كنند. اين مهارتي است كه در جريان كار با بانكهاي اطلاعاتي گوناگون ضروري بوده و به اين ترتيب در مورد دروس ديگر هم قابل تعميم است. جستجوي متونپس از تهيه يك سوال پژوهشي مناسب و تنظيم چند گزاره جستجو كه آن سوال را بخوبي توصيف كند، دانشجويان براي جستجو و يافتن اطلاعات در زمينه موضوع تحقيق خود با استفاده از بانكهاي اطلاعاتي مورد اشتراك كتابخانه آماده مي باشند. با اين حال، كتابداران شاغل در اين كتابخانه ها اغلب متوجه مي شوند كه دانشجويان معمولا به سمت بانكهاي اطلاعاتي عمومي گرايش دارند كه امكان دسترسي آنان را به مقالات كوتاه مجلات و نشريات علمي فراهم مي آورد. هر چند كه كار با اين بانكهاي اطلاعاتي بسيار آسان تر است اما در هر حال اين بانكها منبع مناسبي براي ارائه اطلاعات تخصصي در يك زمينه موضوعي خاص بشمار نمي روند زيرا اين بانكها به نمايه كردن كتابها، مدارك و پايان نامه ها نمي پردازند و تنها تعداد معدودي از مجلات مشخص را پوشش مي دهند كه در اين صورت هم حتي مقالات منتشر شده پيش از دهه 1970 اين مجلات را هم نمايه نمي كنند. بنابراين دانشجويان بايد با كاربرد ابزار ها و بانكهاي اطلاعاتي تخصصي نظير ERIC (بانك اطلاعات آموزشي وزارت آموزش امريكا) و يا PsycINFO (بانك اطلاعات روانشناسي انجمن روانشناسي امريكا) آشنا شوند.استفاده توام از بانكهاي اطلاعاتي عمومي و تخصصي به دانشجويان امكان مي دهد تا در بانكهاي اطلاعاتي تمام متن عمومي كه مي شناسند جستجو كرده و در عين حال با ابزارهاي اطلاعات تخصصي كه مدارك منتشر شده زيادي را در يك زمينه موضوعي خاص پوشش مي دهند نيز آشنا شوند. به اين ترتيب، دانشجويان مي توانند مدارك و منابع عمومي و علمي را بطور دقيق تري ارزيابي و با يكديگر مقايسه كنند.راهبرد آموزشيپس از طرح يك بحث كوتاه كلاسي در زمينه تفاوتهاي موجود بين مقالات مجلات عمومي و مقالات مجلات تخصصي، دانشجويان مي توانند به انجام يك تمرين ساده در زمينه جستجو در دو بانك اطلاعاتي عمومي و تخصصي بپردازند. بطور مثال، اين تمرين مي تواند در زمينه يافتن يك مقاله از مجله اي در يك بانك اطلاعاتي عمومي و يك مقاله از يك بانك اطلاعاتي تخصصي باشد. پس از مطالعه هر دو مقاله، دانشجويان مي توانند متني در حدود نيم صفحه در مورد ارزيابي و مقايسه اين دو مقاله تهيه كنند. در اين راستا، توصيه مي شود كه اساتيد مولفه هايي را براي اين ارزيابي در اختيار دانشجويان خود قرار دهند، مانند:- آيا هر دو مقاله اطلاعاتي در زمينه مدرك تحصيلي و سمت نويسنده يا نويسندگان در اختيار خواننده قرار مي دهند؟- آيا منابع مورد استفاده و مشخصات مجلاتي كه اين مقالات در آنها قرار گرفته اند، معرفي شده است؟- مخاطبين دو مقاله چه كساني هستند؟- آيا ديدگاهها و مباحث مطرح شده در اين دو مقاله به هر طريق داراي سوگيري و تعصب است؟- آيا اظهارات موجود در هر دو مقاله، مستدل و بر پايه واقعيت اند؟هدف از طرح اين تمرين آن است كه دانشجحل مهم در پژوهش، جمع آوري اطلاعات مي باشد. در هر تحقيقي، روش جمع آوري اطلاعات تابع نوع پژوهش است. مثلاً پژوهش ديني از نوع پژوهش اسناد و مداركي است؛ لذا روش اصلي جمع آوري اطلاعات در پژوهش هاي ديني روش مطالعه منابع و متون است. يا در پژوهش هاي تجربي، عقلي و عرفاني پژوهشگر با مشاهده، تعقل، استدلال و كشف و شهود، اطلاعات موجود در آنها را جمع آوري مي كند. بنابر اين اطلاعات مورد نياز در پژوهش هاي مختلف با ابزار و روش هاي گوناگوني جمع آوري مي شود كه مهم ترين آنها عبارتند از:1ـ روش مشاهده (حس و تجربه)؛ 2ـ روش عقلي؛ 3ـ روش كشف و شهود؛ 4ـ روش مطالعه منابع و متوندر اين نوشتار با توجه به ارتباط بحث با پژوهش در حوزه معارف ديني و مقتضاي نيازهاي پژوهش در حوزه دروس معارف اسلامي به شيوه رايج در پژوهش هاي ديني، يعني روش مطالعه منابع و متون، خواهيم پرداخت.جمع آوري اطلاعات از طريق مطالعه منابع و متونبراي به دست آوردن اطلاعات در بسياري از زمينه ها راهي جز رجوع به ديگران نداريم. به عنوان مثال، براي به دست آوردن اطلاعات در مورد پديده ها يا اموري كه به هر دليل امكان مشاهده آنها براي ما وجود ندارد بايد به ديگران يا به اصطلاح به "گواهان" رجوع كنيم تا اطلاعاتي بدست بياوريم.1گواهان به اعتبار نوع اطلاعات به دو دسته اند:الف) گواهاني كه منابع معرفت و اطلاعات آنها همانند منابع معرفت خود ماست. در نتيجه اطلاعاتي را كه به ما مي دهند از يكي از سه روش مشاهده، تعقل و درون نگري به دست آورده اند. آنان پديده اي را ديده اند، سخني را از كسي شنيده اند، اموري را تعقل كرده اند و به شهودي دست يافته اند كه به هر دليل براي ما امكان دسترسي به آن اطلاعات وجود نداشته است. بدين جهت ما به آنها رجوع مي كنيم تا از اطلاعاتي كه به دست آورده اند استفاده كنيم و سؤالاتمان را پاسخ دهيم و يا درباره فرضيه هايي داوري كنيم.ب) گواهاني كه منبع اصلي معرفت آنها وحي و الهام الهي است؛ يعني منبعي كه امكان دسترسي به آنها براي هيچ كس جز آنها مقدور نيست. اين گواهان اطلاعاتي در اختيار ما قرار مي دهند كه براي ما امكان دسترسي به آنها وجود ندارد.پيامبران الهي و امامان معصوم(ع) واسطه هاي انتقال وحي و الهام خداوند به انسان ها هستند. تمايز اصلي اين دو گروه گواه در اين است كه در مورد گواهان گروه اول هم احتمال خطا وجود دارد و هم احتمال دروغ و فريبكاري، ولي در مورد گواهان گروه دوم (پيامبران و امامان معصوم) هيچ يك از اين دو احتمال وجود ندارد؛ زيرا اولاً معرفتي كه آن را به ما انتقال مي دهند معرفتي است كه از طريق وحي دريافت نموده اند و عاري از هر گونه خطا و اشتباه است و ثانياً آنها انسان هايي معصوم هستند؛ يعني احتمال دروغ و خطا درباره آنها وجود ندارد.گواهان، گواهي يا اطلاعات خود را مي توانند به دو روش به ديگران انتقال دهند:1. روش گفتاري (شفاهي)2. روش نوشتاري (كتبي)در صورتي كه گواهان به دلايلي نتوانند گواهي خود را مكتوب سازند به صورت طبيعي ممكن است به مرور زمان بعضي از گواهي هاي آنها از بين برود و به مرور زمان واسطه هاي اين گواهي زياد خواهد شد تا اينكه مكتوب شود.رجوع ما به گواهان به دو شكل امكان پذير است:الف) رجوع مستقيم و شنيدن گفتار آنها كه اين شكل منوط به حضور گواه است.ب) رجوع غير مستقيم؛ يعني رجوع به آثار و نوشته هاي آنها كه يا به دست خود آنها نوشته شده است يا به وسيله واسطه ها به نگارش در آمده است. بحث اصلي ما در اين مقاله راجع به اين شيوه، يعني روش جمع آوري اطلاعات از طريق رجوع به منابع و متون است.امروزه تنها راه رجوع ما به پيامبر و امامان(ع) براي كسب پيام هايي كه آنها از وحي و الهام دريافت نموده اند، رجوع به قرآن كريم و روايات شريف، يعني منابع و متون وحياني است. همچنين اگر اطلاعاتي درباره گزارشگران و دانشمندان گذشته خواسته باشيم بايد به منابع و متون تاريخي يا علمي رجوع كنيم. به اين اعتبار مي توانيم اين نوع پژوهش ها را پژوهش اسناد و مداركي بدانيم، اگر چه بايد در اين زمينه بين سه نوع اسناد و مدارك تمايز قائل شد. (اسناد و مدارك وحياني، تاريخي و علمي )اصول و شيوه هاي جمع آوري اطلاعاتهمان گونه كه گفته شد يكي از تمايزات مهم پژوهش هاي اسناد و مداركي (ديني) با ديگر پژوهش ها در شيوه جمع آوري اطلاعات است. در پژوهش هاي اسناد و مداركي، محقق و پژوهشگر، اطلاعات مورد نياز خود را از طريق مطالعه منابع به دست مي آورد.در پژوهش هاي اسناد و مداركي اصول و معيارهايي وجود دارد كه پژوهشگر بايد بر اساس آنها به جمع آوري اطلاعات بپردازد تا بتواند اطلاعات مناسبي را جمع آوري كند و با تجزيه و تحليل آنها سؤالات پژوهشي خود را پاسخ دهد كه در ذيل به برخي از مهم ترين اصول جمع آوري اطلاعات اشاره خواهيم كرد:1. اينكه چه اطلاعاتي را جمع آوري كنيم؟در جمع آوري اطلاعات، محور كار محقق همان سؤالات پژوهشي هستند. به عبارت ديگر مهم ترين شاخصي كه تعيين مي كند كدام اطلاعات را جمع آوري كنيم سؤالات پژوهشي است.در هر پژوهشي معيار اين است كه اطلاعات مرتبط با مسأله بايد جمع آوري شود؛ از اين رو هر چه سؤالات پژوهش جزئي تر و دقيق تر باشد امكان عمل به اين قاعده راحت تر خواهد بود كه با اين معيار مي توان از جمع آوري اطلاعات بي ارتباط و پراكنده پرهيز نمود.2. چه ميزان اطلاعات جمع آوري كنيم؟از اموري كه در مرحله جمع آوري اطلاعات در هر نوع پژوهشي بايد مورد توجه پژوهشگران قرار بگيرد، ميزان و اندازه اطلاعاتي است كه بايد جمع آوري شود. مثلاً اگر سؤال پژوهش ما در حوزهد ف يا هدف هايي را براي تعيين علل احتمالي موضوع بنويسيد.
در مطالعات كاربردي پيشنهاد مي شود كه يك هدف كاربردي در زمينه نحوه بكارگيري نتايج بنويسيد

نحوه بيان اهداف موضوعي مهم در نوشتن طرح تحقيق است.اصول زير مي تواند بعنوان راهنما مورد استفاده قرار گيرند:
اهداف رابا استفاده از افعال عملي كه براي اندازه گيري و سنجش مناسب  مقايسه
·مشخص نمودن ،·هستند بيان نمائيد.افعال مناسب مانند: تعيين كردن، كردن.برآورد كردن .شناسايي كردن · فهميدن ،·و افعال نامناسب مانند: درك كردن ، اعتقاد داشتن و..
اهداف واقع بينانه بيان شوند كه تحت شرايط كاري بتوان به آنها دست يافت.
اهداف دقيقا از آنچه مطالعه براي آن انجام مي شود به صورت منطقي پيروي مي كند.
 صريح ودقيقاآنچه تصميم به انجام
· روشن ،·اهداف به زباني علمي، آن داريم مشخص شود.

اهميت و ضرورت موضوع مورد بررسي:

در اين قسمت محقق بايد اهميت موضوع مورد بررسي را بيان نمايد و روشن كند كه اين موضوع چه اهميتي دارد و چرا بايد تحقيق شود و وقتي تحقيق تمام شد تحقيق چه چيزهائي را مي
خواهد گزارش كند و آيا ارزش ارائه دارد محقق اهميت تحقيق را در طرح خود به صورت يك رشته منطق گويا و منظم و با توجه به تمام جنبههاي آن توصيف و بيان مينمايد.

بررسي منابع موجود و تحقيقات انجام شده گذشته
براي اينكه محقق اطلاعات و زمينه فكري بيشتري براي تحقيق و ارائه فرضيات خود داشته باشد بايد تحقيقات و منابع موجود در مورد موضوع را مطالعه نمايد و سعي كند از جايي شروع كند كه اغلب تحقيقات درباره آن موضوع به آنجا ختم شده
اند.

فرضيه يا سوالات مهم
قدرت تصور در انسان يكي از ويژگيهاي مهم مي باشد اين قدرت به فرد امكان مي دهد تا در مورد موضوعات مختلف بيانديشد،حدس بزند، تصوير ذهني ايجاد كند و راه حل هاي مختلف پيشنهاد كند. در تحقيق به روش علمي كه حول محور يك مسئله يا مشكل صورت مي پذيرد، از اين قدرت تصور و حدس ذهني براي تدوين يك يا چند فرضيه براي نتيجه تحقيق استفاده مي شود.از اين رو مي توان فرضيه تحقيق را يك حدس علمي يا پيش داوري دانست كه بوسيله ي جمع آوري حقايقي كه منجر به قبولي يا رد آن فرضيه مي شود مورد آزمايش قرار مي گيرد. به عبارت ديگر فرضيه را راه حل پيشنهادي محقق براي مسئله تحقيق و يا نتيجه تحقيق دانسته اند.
گاهي اوقات از يك فرمول براي بيان فرضيه استفاده مي بدين شكل كه:" اگر چنين و چنان رخ دهد چنين و چنان خواهد شد".اين تعبير ساده و
·شود، روان به محقق امكان مي دهد تا بتواند در جريان تدوين مسئله تحقيق خود، فرضيه اي مناسب كه به طور قطعي با كل پژوهش او در ارتباط خواهد بود، بيان نمايد. نكته با اهميت در اينجا آن است كه محقق بايد دقت نمايد كه در جريان انجام تحقيق ، او صرفا" قصد آزمايش فرضيه را دارد نه اثبات آن ، البته چنانچه در پايان تحقيق ،نتايج ، حاكي از اثبات فرضيه او بود مي تواند آن موضوع به شكل يك بحث علمي مورد عنايت قرار دهد.

در هنگام بيان فرضيه محقق به بررسي روابط بين متغيرها مي پردازد.به طور متداول اين بيان به سه شكل صورت خواهد گرفت:
بررسي رابطه علت و معلولي بين دو يا چند متغير
بررسي همبستگي و شدت آن بين دو يا چند متغير
بررسي و مقايسه ميزان تفاوت تاثير دو يا چند متغير بر يك يا چند متغير

محقق براي تهيه فرضيه مناسب تحقيق عمدتا از منابع علمي در اختيار خود كمك خواهد گرفت. يافته هاي علمي قبلي كه در زمينه موضوع تحقيق انجام گرفته است يكي از منابع اصلي براي تهيه فرضيه است. همچنين تجربيات شخصي فرد محقق مي تواند نقش مهمي را در اين زمينه ايفا نمايد. گاهي اوقات فرضيه هائي مبتني بر خيال و با مطالب غير علمي، الهامات و پيشنهادات غير عادي هم مطرح مي شود كه در برخي موارد به نتايج خوبي نيز نائل گرديده است.

بيان يك فرضيه ممكن است به شكلي مثبت انجام شود كه در آن رابطه بين دو يا چند متغير يا تفاوت بين آنها بصورت احتمالي وبه شكل خبري مثبت بيان مي شود.
گاهي در فرضيه منكر وجود رابطه بين متغيرها شده و آنرا به شكل جمله خبري منفي بيان مي نمايند
ممكن است در فرضيه موضوع به شكل ضمني مطرح شود.

ملاكهاي مختلفي براي يك فرضيه خوب برشمرده اند كه مهمترين آنها عبارتند از:
روش ، معين و مشخص
داشتن حدود مشخص ،كوتاه و مختصر
قابليت اندازه گيري داشتن
قابل فهم بودن تعريف مناسب و خوب
بيان بر اساس تئوري ها و نظريه هاي موجود
· مرتبط بودن با عنوان تحقيق

فرضيه تحقيق " را به دوگونه مي توان نوشت:
فرضيه دو دامنه: كه اختلاف را بدون در نظر گرفتن سمت و جهت آن بيان مي كند
فرضيه يك دامنه : كه جهت گيري محقق را در نوع تفاوت بيان مي كند.

لازم است وقت نمايش كه مطالعات تحليلي و تجربي به طور اصولي نيازمند به داشتن فرضيه هستند و اين يك الزام منطقي است ليكن در مطالعاتي كه صرفا به صورت توصيفي انجام مي شوند نيازي بداشتن فرضيه نيست بلكه در اين گونه موارد از سوالات مهم براي تدوين آنچه بايد مورد اندازه گيري قرار گيرد استفاده مي نمائيم.
فرضيه و سوالات مهم عمدتا از اهداف تحقيق حاصل مي شود بويژه در مورد سوالات مهم بايد دقت نمود كه با دقت در هدف نوشته شده بايد سوالاتي را تهيه نمود كه با پاسخ بدانها بتوانيم به هدف موردنظر دست پيدا كنيم. بديهي است در مورد تحقيقات تجربي و تحليلي كه معمولا حول يك سوال مشخص و رسيدن به پاسخ آن انجام مي شود. فرضيه ما هم در همان مسير و در پاسخ به سوال تحقيق تدوين خواهد شد. نكته حائز اهميت در نوشتن سوالات مهم آن است كه بايد دقت نمائيم در حد ضرورت سوالات را مطرح نمائي و چه جزئيات سوالات بايد در برگه پرسشنامه يا برگه مشاهده و يا برگه مصاحبه كه بعدا توضيح خواهيم داد آورده شوند
مدل تحليلي
مدل تحليلي نموعي نمودار سازي براي متغيرهاي استخراج شده از چارچوب نظري تحقيقي مي
باشد در واقع يك چارچوب فكري سيستماتيك درباره تبيين مساله مورد تحقيق ميباشد. مدل رابطه بين طرح نظري و كار جمعآوري و تجزيه و تحليل اطلاعات ميباشد ميتوان گفت مدل دستگاهي است متشكل از مفاهيم، فرضيهها و شاخصها كه كار انتخاب و جمعآوري اطلاعات مورد نياز را براي آزمون فرضيه تسهيل ميكند.
در واقع مدل تحليلي لولائي است كه طرح نظري مساله تحقيق رابا مشاهده و تحليل اطلاعات متصل مي
كند. ساختمان مدل تحليلي بايد جوابگوي دو شرح باشد
1-دستگاهي از روابط را تشكيل دهد 2- با استدلال عقلي يا منطقي ساخته شده باشد.
روش پژوهش يافته ها (نوع روش تحقيق)
1-روش توصيفي
هدف محقق از انجام اين نوع پژوهش توصيف عيني .واقعي و منظم خصوصيات يك موقعيت يا يك موضوع مي باشد.
پژوهشگر در اينگونه تحقيقات سعي مي كند تا نتايج عيني از موقعيت را بگيرد پس در پژوهش توصيفي محقق در پي توصيف و گزارش نويسي از واقعيتها و موقيتها بر اساس اطلاعاتي كه صرفا جنبه وصفي دارد و از آنجا كه نقش محقق تعيين كننده مشاهدات و توصيف آنست اين روش را روش پژوهشي ميداني مي گويند . اين نوع پژوهش از نوع مطالعات كيفي بوده و در بعد ميانه قرار دارد و از تكنيكهاي مشاهده (مشاهده مشاركتي ) و گاها مصاحبه بر خوردار است .
انواع روش توصيفي :
1- تك نگاري 2- مطالعه موردي 3- روش شناسي مردمي
1- مونوگرافي (تك نگاري )
monography
مطالعه هر واحد يك امر اجتماعي (نهاد .سازمان .گروه .جمعيت و جامعه معيني ) كه با شناسائي دقيق آن مي توان به يكسري قواعد كلي نائل آمد .
2- مطالعه موردي :
case study
مطالعه هر واحد اجتماعي (فرد .خانواده .نهاد و حتي يك جامعه ) كه با شناسائي دقيق آن مي توان به يكسري قواعد كلّي نائل آمد .
Ethnomethodology 3- روش شناسي مردمي
مطا لعه روشهايي كه مردم در برخورد با واقعيت روزمره بكار مي برند مشاهده محقق مبتني بر شناخت ژرفائي واقعيات حياتي انسان باتاكيد بر فعاليتهاي مردم
روش تاريخي :
تحقيق تاريخي بر موضوع معيني كه در گذشته و در يك مقطع زماني مشخص اتفاق افتاده است .صورت مي پذيرد .
صحت و سقم اين اطلاعات .تركيب دلايل و تجزيه و تحليل آنها بصورت منظم و عيني مي باشد .
پژوهش تاريخي به اطلاعاتي كه توسط ديگران جمع اوري يا مشاهده شده بستگي دارد لذا اصالت اسناد و مدارك و نيز صداقت تاريخ نويسان بسيار حائز اهميت است اين توع پژوهش از نوع مطالعات كيفي بوده و در بعد كلان قرار دارد و از تكنيك هاي آن تحليل اسنادي و تحليل محتوا مي باشد
انواع روش تاريخي
1-روش تحليل تاريخي 2- روش تحليل شباهتهاي ساختاري 3- تحليل كاركردي
روش تحليل تاريخي
تجزيه و تحليل سير تاريخي تغييرات اجتماعي و تحول ارزشها در يك جامعه معين
روش تحليل شباهتهاي ساختاري
مقايسه تاريخي دوموضوع از لحاظ ساختاري و كاركردي مبتني بر تاثير متقابل بطور همزمان
روش تحليل كاركردي
تجزيه و تحليل تغييرات و دگرگونيهاي ايجاد شده در كاركردهاي سازمانهاي اجتماعي

Experimental method روش تجربي (آزمايشي)
در اين پژوهش محقق محركها يا شرايط محيطي را دستكاري نموده تا چگونگ تاثير اين تغييرات را در شرايط يا رفتار گروه نمونه مورد مطالعه و بررسي قرار دهد.
در اين تحقيق .محقق بمنظور كشف روابط علت و معلولي .مبتني بر تكنيك مشاهده و سعي در مقايسه دو گروه يعني گروه تجربي يا آزمايش و همچنين گروه گواه يا شاهد يا كنترل را دارد.
اين پژوهش از نوع مطالعات پهنانگرانه (كمي بوه و قابليت آزمون پذيري و تعميم پذيري را داشته و در بعد ميانه قرار دارد
انواع روش هاي تجربي (آزمايشي)
1-آزمايشي لابراتوري 2- آزمايشي ميداني 3- آزمايشي طبيعي
آزمايشي لابراتوري
Laborartory Experiment
توانائي كنترل شرايط فيزيكي و اجتماعي محيط و تغييرات مشاهده شده در متغير وابسته ناشي از تغييرات متغير مستقل در آزمايشگاه مي باشد.

آزمايشي ميداني :توانائي برررسي رفتارعادي آزمودنيها در محيطهاي واقعي اجتماعي مي باشد
آزمايش طبيعي :عدم توانائي كنترل و دستگاري محقق جهت آزمون رابطه متغير مستقل و وابسته و صرفا پيش بيني و ارزيابي را گويند مانند: اندازه گيري حوادث طبيعي يا ملاحظات اخلاقي و اجتماعي
روش پيمايشي:
در اين پژوهش .توجه محقق بيشتر به شناخت و مطالعه ميزان تغييرات عوامل .اثر معني داري كنش و واكنشها ميان عوامل معطوف مي باشد لذااين روش براي بررسي ميزان تغييرات يك يا چند عامل در اثر تغييرات يك يا چند عامل ديگر بكار مي رود
اين پژوهش مبتني بر روش همبستگي نا همنوائي
correlationمي باشد و به صورت ميداني بكمك تكنيكهاي مشاهده و مصاحبه (شفاهي ) به جمع آوري اطلاعات ( براساس شيوه هاي نمونه گيري نائل مي آيد كه در عين حال قابل مقايسه .تجزيه و تحليل جهت مدلسازي و ترسيم مدلهاي علي مي باشد .اين پژوهش از نوع مطالعات كمي بوده كه مي تواند قابليت آزمون پذيري و تعميم پذيري داشته باشد و در بعد خرد قرار دارد
در واقع اين روش .در صد پاسخگوئي به سه سئوال عمده و اساسي در تحقيق مي باشد
1-نوع رابطه بين عوامل يا متغيرها ؟رابطه يكسويه/دوسويه/فقدان رابطه
2-جهت همبستگي بين عوامل يا متغيرها مثبت/مستقيم يا معكوس /بي تاثير
3-شدت همبستگي بين عوامل يا متغيرها
انواع روش پيمايشي
1-پيمايش توصيفي (پيمايشهاي آماري )
بررسي تمام افراد جامعه (سرشماري ) يا معرفي از جمعيت نمونه و عميم نتايج به كل جامعه آماري
2-پيمايش تحليلي (پيمايش هاي ربطي)
بررسي و تجزيه و تحليل روابط بين متغيرها ي معين .جهت بيان خصوصيات معرف گروه مطالعه
انواع پيمايش توصيفي
1-تحقيقات مقطعي يا عرضي 2- تحقيقات طولي يا تداومي

1-تحقيقات مقطعي يا عرضي:
پژوهشي است كه در يك زمان معين وبراي كنكاش يك واقعيت بكار برده مي شود
2-تحقيقات طولي يا تداومي:
پژوهشي است در چند مقطع سري زماني جهت مقايسه و تجزيه و تحليل مقاطع مختلف زماني .دو روش پيمايشي پانل و روش روند پژوهي
روش مصاحبه هاي مكرر يا پانل:
مطالعه دگرگوني رفتار ها .عقايد و طرز تلقي ها در زمانهاي گوناگون بر روي جمعيتي همگن و يكسان و يا يك نسل
كار برد پانل
1-در تحليل مكانيزمهاي تبلور افكار عمومي در طول دوره هاي انتخاباتي.تبليغات و بحرانهاي سياسي
2-نظر سنجي در تحليل پديده ها ي اقتصادي ( تحرك شغلس /تحرك اجنماعي /تبليغات بازرگاني )
3-سنجش تغييرات خالص (متغيرها ي آزمايشي )و ناخالص (تشخيص دهنده ها )بكمك جدول تغيير و تبديل
مسائل و مشكلات پانل
1-هزينه زياد اجراي روش پانل در زمانهاي متوالي
2-استمرار پژوهش حفظ و همكاري مستمر پاسخگويان در زمان طولاني و يافت جهت نمونه يا نمايا
3-شرطي شدن و سوگيري پاسخگويان حتي پرسشگران در روش پانل
4-افت جمعيت نمونه ناشي از پيامدهاي جمعيتي (مرگ ومير /مهاجرت)

Trend study روش روند پژوهي
اين روش در مورد استفاده از نمونه هاي متعدد كه با ويژگيهاي مشابه در طول زمان گرد اوري شده اند براي غلبه بر مسائل و مشكلات روش پانل استفاده مي شود
نمونه گيري:
در نمونه گيري محقق تعدادي از افراد يك جامعه مشخص و تعين شده را براي برررسي انتخاب مي كند كه بدليل صرفه جوئي در وقت و هزينه كمتر محقق دست به نمونه گيري مي زند.
امروزه بسياري از تحقيقات و بررسيهاي علوم اجتماعي از طريق نمونه گيري انجام مي گيرد و نظرات و آراي طبقات اجتماعي و قشرهاي مختلف اجتماعي را پيرامون مسائل مختلف و از تلقي ها نگرش هاي فردي و... را ممكن مي سازد.
پي هدف نمونه گيري اين است كه چون جمع اوري اطلاعات از تمام جامعه اماري شايد غير ممكن و يا فوق العاده گران تمام شود مجموعه اي از قسمتي از جامعه آماري كه دقيقا نشان دهند خصوصيات مربوط به جامعه آماري مي باشد را انتخاب گرديده و نتيجه را به كل تعميم مي دهند.در يك نگرش كلي اصل نظريه نمونه گيري همان مشت نمونه خروار است
مفاهيم اساسي در نمونه گيري :
جامعه آماري
universe
نمونه يا جمعيت آماري
sample
حجم نمونه
sample size
جامعه آماري :
به هر مجموعه اي كه كاملا تعريف شده از عناصر يا واحدهايي مي باشد كه براي آنها بر آورد بايد صورت گيرد جامعه آماري مي ناميم اين عناصر مي توانند انسان .مزارع ،خانوارها، بلوك هاي شهري ،دهستانها ،مشاغل و غيره باشند.و به طور خلاصه اين مجموعه كاملا تعريف شده به كل افراد يا اشيا گفته مي شود كه داراي يك يا چند صفت مشترك بوده و با هدف و موضوع تحقيق ارتباط داشته باشند
نمونه يا جمعيت نمونه (تعين حدود جامعه اماري )
يكي از اقدامات بسيار مهم در نمونه گيري تعريف و تعيين حدود جامعه ،جمعيت نمونه و هر جزء از جامعه آماري مي باشد كه داراي صفاتي چون نما يا معرف بودن و قابليت تعميم پذير مي باشد.
پس يك محقق بايد در انتخاب نمونه آماري خود حداكثر دقت را داشته باشد پس يك محقق بايد در انتخاب نمونه آماري خود حداكثر دقت را داشته باشد لذا كه اعتبار بيروني تحقيق بيشتر به اين عامل بستگي دارد چون تنمونه كه محقق براي بررسي انتخاب مي كند بايد قابليت تعميم پذيري را داشته باشد براي مثال براي بررسي رابطه بين تحصيلات و درامد نمونه اماري بايد مردان شاغل 18 سال به بالا باشند
چارچوب نمونه گيري:
فهرست كامل واحدهاي نمونه گيري كه از آنها بايد نمونه انتخاب گردد را چارچوب نمونه گيري مي نامند
افراد واحدهاي مكسوني –راهنماي تلفن –نقشه يا فهرست عضويت در سازمانها و باشگاهها
انواع نمونه گيري
نمونه گيري بر دو نوع مي باشد
نمونه گيري احتمالي و نمونه گيري غير احتمالي
نمونه گيري احتمالي:
نمونه احتمالي نمونه اي است كه در آن هر فرد جامعه شانس و فرصتي برا
امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۳۴:۴۷ ] [ مشاوره مديريت ]
[ ۱ ][ ۲ ][ ۳ ][ ۴ ][ ۵ ][ ۶ ][ ۷ ][ ۸ ][ ۹ ][ ۱۰ ][ ۱۱ ][ ۱۲ ][ ۱۳ ][ ۱۴ ][ ۱۵ ][ ۱۶ ][ ۱۷ ][ ۱۸ ][ ۱۹ ][ ۲۰ ][ ۲۱ ][ ۲۲ ][ ۲۳ ][ ۲۴ ][ ۲۵ ][ ۲۶ ][ ۲۷ ][ ۲۸ ][ ۲۹ ][ ۳۰ ][ ۳۱ ][ ۳۲ ][ ۳۳ ][ ۳۴ ][ ۳۵ ][ ۳۶ ][ ۳۷ ][ ۳۸ ][ ۳۹ ][ ۴۰ ][ ۴۱ ][ ۴۲ ][ ۴۳ ][ ۴۴ ][ ۴۵ ][ ۴۶ ][ ۴۷ ][ ۴۸ ][ ۴۹ ][ ۵۰ ][ ۵۱ ][ ۵۲ ][ ۵۳ ][ ۵۴ ][ ۵۵ ][ ۵۶ ][ ۵۷ ][ ۵۸ ][ ۵۹ ][ ۶۰ ][ ۶۱ ][ ۶۲ ][ ۶۳ ][ ۶۴ ][ ۶۵ ][ ۶۶ ][ ۶۷ ][ ۶۸ ][ ۶۹ ][ ۷۰ ][ ۷۱ ][ ۷۲ ][ ۷۳ ][ ۷۴ ][ ۷۵ ][ ۷۶ ][ ۷۷ ][ ۷۸ ][ ۷۹ ][ ۸۰ ][ ۸۱ ][ ۸۲ ][ ۸۳ ][ ۸۴ ][ ۸۵ ][ ۸۶ ][ ۸۷ ][ ۸۸ ][ ۸۹ ][ ۹۰ ][ ۹۱ ][ ۹۲ ][ ۹۳ ][ ۹۴ ][ ۹۵ ][ ۹۶ ][ ۹۷ ][ ۹۸ ][ ۹۹ ][ ۱۰۰ ][ ۱۰۱ ][ ۱۰۲ ][ ۱۰۳ ][ ۱۰۴ ][ ۱۰۵ ][ ۱۰۶ ][ ۱۰۷ ][ ۱۰۸ ][ ۱۰۹ ][ ۱۱۰ ][ ۱۱۱ ][ ۱۱۲ ][ ۱۱۳ ][ ۱۱۴ ][ ۱۱۵ ][ ۱۱۶ ][ ۱۱۷ ][ ۱۱۸ ][ ۱۱۹ ][ ۱۲۰ ][ ۱۲۱ ][ ۱۲۲ ][ ۱۲۳ ][ ۱۲۴ ][ ۱۲۵ ][ ۱۲۶ ][ ۱۲۷ ][ ۱۲۸ ][ ۱۲۹ ][ ۱۳۰ ][ ۱۳۱ ][ ۱۳۲ ][ ۱۳۳ ][ ۱۳۴ ][ ۱۳۵ ][ ۱۳۶ ][ ۱۳۷ ][ ۱۳۸ ][ ۱۳۹ ][ ۱۴۰ ][ ۱۴۱ ][ ۱۴۲ ][ ۱۴۳ ][ ۱۴۴ ][ ۱۴۵ ][ ۱۴۶ ][ ۱۴۷ ][ ۱۴۸ ][ ۱۴۹ ][ ۱۵۰ ][ ۱۵۱ ][ ۱۵۲ ][ ۱۵۳ ][ ۱۵۴ ][ ۱۵۵ ][ ۱۵۶ ][ ۱۵۷ ][ ۱۵۸ ][ ۱۵۹ ][ ۱۶۰ ][ ۱۶۱ ][ ۱۶۲ ][ ۱۶۳ ][ ۱۶۴ ][ ۱۶۵ ][ ۱۶۶ ][ ۱۶۷ ][ ۱۶۸ ][ ۱۶۹ ][ ۱۷۰ ][ ۱۷۱ ][ ۱۷۲ ][ ۱۷۳ ][ ۱۷۴ ][ ۱۷۵ ][ ۱۷۶ ][ ۱۷۷ ][ ۱۷۸ ][ ۱۷۹ ][ ۱۸۰ ][ ۱۸۱ ][ ۱۸۲ ][ ۱۸۳ ][ ۱۸۴ ][ ۱۸۵ ][ ۱۸۶ ][ ۱۸۷ ][ ۱۸۸ ][ ۱۸۹ ][ ۱۹۰ ][ ۱۹۱ ][ ۱۹۲ ][ ۱۹۳ ][ ۱۹۴ ][ ۱۹۵ ][ ۱۹۶ ][ ۱۹۷ ][ ۱۹۸ ][ ۱۹۹ ][ ۲۰۰ ][ ۲۰۱ ][ ۲۰۲ ][ ۲۰۳ ][ ۲۰۴ ][ ۲۰۵ ][ ۲۰۶ ][ ۲۰۷ ][ ۲۰۸ ][ ۲۰۹ ][ ۲۱۰ ][ ۲۱۱ ][ ۲۱۲ ][ ۲۱۳ ][ ۲۱۴ ][ ۲۱۵ ][ ۲۱۶ ][ ۲۱۷ ][ ۲۱۸ ][ ۲۱۹ ][ ۲۲۰ ][ ۲۲۱ ][ ۲۲۲ ][ ۲۲۳ ][ ۲۲۴ ][ ۲۲۵ ][ ۲۲۶ ][ ۲۲۷ ][ ۲۲۸ ][ ۲۲۹ ][ ۲۳۰ ][ ۲۳۱ ][ ۲۳۲ ][ ۲۳۳ ][ ۲۳۴ ][ ۲۳۵ ][ ۲۳۶ ][ ۲۳۷ ][ ۲۳۸ ][ ۲۳۹ ][ ۲۴۰ ][ ۲۴۱ ][ ۲۴۲ ][ ۲۴۳ ][ ۲۴۴ ][ ۲۴۵ ][ ۲۴۶ ][ ۲۴۷ ][ ۲۴۸ ][ ۲۴۹ ][ ۲۵۰ ][ ۲۵۱ ][ ۲۵۲ ][ ۲۵۳ ][ ۲۵۴ ][ ۲۵۵ ][ ۲۵۶ ][ ۲۵۷ ][ ۲۵۸ ][ ۲۵۹ ][ ۲۶۰ ][ ۲۶۱ ][ ۲۶۲ ][ ۲۶۳ ][ ۲۶۴ ][ ۲۶۵ ][ ۴۱۸ ][ ۴۱۹ ][ ۴۲۰ ][ ۴۲۱ ][ ۴۲۲ ][ ۴۲۳ ][ ۴۲۴ ][ ۴۲۵ ][ ۴۲۶ ][ ۴۲۷ ][ ۴۲۸ ][ ۴۲۹ ][ ۴۳۰ ][ ۴۳۱ ][ ۴۳۲ ][ ۴۳۳ ][ ۴۳۴ ][ ۴۳۵ ][ ۴۳۶ ][ ۴۳۷ ][ ۴۳۸ ][ ۴۳۹ ][ ۴۴۰ ][ ۴۴۱ ][ ۴۴۲ ][ ۴۴۳ ][ ۴۴۴ ][ ۴۴۵ ][ ۴۴۶ ][ ۴۴۷ ][ ۴۴۸ ][ ۴۴۹ ][ ۴۵۰ ][ ۴۵۱ ][ ۴۵۲ ][ ۴۵۳ ][ ۴۵۴ ][ ۴۵۵ ][ ۴۵۶ ][ ۴۵۷ ][ ۴۵۸ ][ ۴۵۹ ][ ۴۶۰ ][ ۴۶۱ ][ ۴۶۲ ][ ۴۶۳ ][ ۴۶۴ ][ ۴۶۵ ][ ۴۶۶ ][ ۴۶۷ ][ ۴۶۸ ][ ۴۶۹ ][ ۴۷۰ ][ ۴۷۱ ][ ۴۷۲ ][ ۴۷۳ ][ ۴۷۴ ][ ۴۷۵ ][ ۴۷۶ ][ ۴۷۷ ][ ۴۷۸ ][ ۴۷۹ ][ ۴۸۰ ][ ۴۸۱ ][ ۴۸۲ ][ ۴۸۳ ][ ۴۸۴ ][ ۴۸۵ ][ ۴۸۶ ][ ۴۸۷ ][ ۴۸۸ ][ ۴۸۹ ][ ۴۹۰ ][ ۴۹۱ ][ ۴۹۲ ][ ۴۹۳ ][ ۴۹۴ ][ ۴۹۵ ][ ۴۹۶ ][ ۴۹۷ ][ ۴۹۸ ][ ۴۹۹ ][ ۵۰۰ ][ ۵۰۱ ][ ۵۰۲ ][ ۵۰۳ ][ ۵۰۴ ][ ۵۰۵ ][ ۵۰۶ ][ ۵۰۷ ][ ۵۰۸ ][ ۵۰۹ ][ ۵۱۰ ][ ۵۱۱ ][ ۵۱۲ ][ ۵۱۳ ][ ۵۱۴ ][ ۵۱۵ ][ ۵۱۶ ][ ۵۱۷ ][ ۵۱۸ ][ ۵۱۹ ][ ۵۲۰ ][ ۵۲۱ ][ ۵۲۲ ][ ۵۲۳ ][ ۵۲۴ ][ ۵۲۵ ][ ۵۲۶ ][ ۵۲۷ ][ ۵۲۸ ][ ۵۲۹ ][ ۵۳۰ ][ ۵۳۱ ][ ۵۳۲ ][ ۵۳۳ ][ ۵۳۴ ][ ۵۳۵ ][ ۵۳۶ ][ ۵۳۷ ][ ۵۳۸ ][ ۵۳۹ ][ ۵۴۰ ][ ۵۴۱ ][ ۵۴۲ ][ ۵۴۳ ][ ۵۴۴ ][ ۵۴۵ ][ ۵۴۶ ][ ۵۴۷ ][ ۵۴۸ ][ ۵۴۹ ][ ۵۵۰ ][ ۵۵۱ ][ ۵۵۲ ][ ۵۵۳ ][ ۵۵۴ ][ ۵۵۵ ][ ۵۵۶ ][ ۵۵۷ ][ ۵۵۸ ][ ۵۵۹ ][ ۵۶۰ ][ ۵۶۱ ][ ۵۶۲ ][ ۵۶۳ ][ ۵۶۴ ][ ۵۶۵ ][ ۵۶۶ ][ ۵۶۷ ][ ۵۶۸ ][ ۵۶۹ ][ ۵۷۰ ][ ۵۷۱ ][ ۵۷۲ ][ ۵۷۳ ][ ۵۷۴ ][ ۵۷۵ ][ ۵۷۶ ][ ۵۷۷ ][ ۵۷۸ ][ ۵۷۹ ][ ۵۸۰ ][ ۵۸۱ ][ ۵۸۲ ][ ۵۸۳ ][ ۵۸۴ ][ ۵۸۵ ][ ۵۸۶ ][ ۵۸۷ ][ ۵۸۸ ][ ۵۸۹ ][ ۵۹۰ ][ ۵۹۱ ][ ۵۹۲ ][ ۵۹۳ ][ ۵۹۴ ][ ۵۹۵ ][ ۵۹۶ ][ ۵۹۷ ][ ۵۹۸ ][ ۵۹۹ ][ ۶۰۰ ][ ۶۰۱ ][ ۶۰۲ ][ ۶۰۳ ][ ۶۰۴ ][ ۶۰۵ ][ ۶۰۶ ][ ۶۰۷ ][ ۶۰۸ ][ ۶۰۹ ][ ۶۱۰ ][ ۶۱۱ ][ ۶۱۲ ][ ۶۱۳ ][ ۶۱۴ ][ ۶۱۵ ][ ۶۱۶ ][ ۶۱۷ ][ ۶۱۸ ][ ۶۱۹ ][ ۶۲۰ ][ ۶۲۱ ][ ۶۲۲ ][ ۶۲۳ ][ ۶۲۴ ][ ۶۲۵ ][ ۶۲۶ ][ ۶۲۷ ][ ۶۲۸ ][ ۶۲۹ ][ ۶۳۰ ][ ۶۳۱ ][ ۶۳۲ ][ ۶۳۳ ][ ۶۳۴ ][ ۶۳۵ ][ ۶۳۶ ][ ۶۳۷ ][ ۶۳۸ ][ ۶۳۹ ][ ۶۴۰ ][ ۶۴۱ ][ ۶۴۲ ][ ۶۴۳ ][ ۶۴۴ ][ ۶۴۵ ][ ۶۴۶ ][ ۶۴۷ ][ ۶۴۸ ][ ۶۴۹ ][ ۶۵۰ ][ ۶۵۱ ][ ۶۵۲ ][ ۶۵۳ ][ ۶۵۴ ][ ۶۵۵ ][ ۶۵۶ ][ ۶۵۷ ][ ۶۵۸ ][ ۶۵۹ ][ ۶۶۰ ][ ۶۶۱ ][ ۶۶۲ ][ ۶۶۳ ][ ۶۶۴ ][ ۶۶۵ ][ ۶۶۶ ][ ۶۶۷ ][ ۶۶۸ ][ ۶۶۹ ][ ۶۷۰ ][ ۶۷۱ ][ ۶۷۲ ][ ۶۷۳ ][ ۶۷۴ ][ ۶۷۵ ][ ۶۷۶ ][ ۶۷۷ ][ ۶۷۸ ][ ۶۷۹ ][ ۶۸۰ ][ ۶۸۱ ][ ۶۸۲ ][ ۶۸۳ ][ ۶۸۴ ][ ۶۸۵ ][ ۶۸۶ ][ ۶۸۷ ][ ۶۸۸ ][ ۶۸۹ ][ ۶۹۰ ][ ۶۹۱ ][ ۶۹۲ ][ ۶۹۳ ][ ۶۹۴ ][ ۶۹۵ ][ ۶۹۶ ][ ۶۹۷ ][ ۶۹۸ ][ ۶۹۹ ][ ۷۰۰ ][ ۷۰۱ ][ ۷۰۲ ][ ۷۰۳ ][ ۷۰۴ ][ ۷۰۵ ][ ۷۰۶ ][ ۷۰۷ ][ ۷۰۸ ][ ۷۰۹ ][ ۷۱۰ ][ ۷۱۱ ][ ۷۱۲ ][ ۷۱۳ ][ ۷۱۴ ][ ۷۱۵ ][ ۷۱۶ ][ ۷۱۷ ][ ۷۱۸ ][ ۷۱۹ ][ ۷۲۰ ][ ۷۲۱ ][ ۷۲۲ ][ ۷۲۳ ][ ۷۲۴ ][ ۷۲۵ ][ ۷۲۶ ][ ۷۲۷ ][ ۷۲۸ ][ ۷۲۹ ][ ۷۳۰ ][ ۷۳۱ ][ ۷۳۲ ][ ۷۳۳ ][ ۷۳۴ ][ ۷۳۵ ][ ۷۳۶ ][ ۷۳۷ ][ ۷۳۸ ][ ۷۳۹ ][ ۷۴۰ ][ ۷۴۱ ][ ۷۴۲ ][ ۷۴۳ ][ ۷۴۴ ][ ۷۴۵ ][ ۷۴۶ ][ ۷۴۷ ][ ۷۴۸ ][ ۷۴۹ ][ ۷۵۰ ][ ۷۵۱ ][ ۷۵۲ ][ ۷۵۳ ][ ۷۵۴ ][ ۷۵۵ ][ ۷۵۶ ][ ۷۵۷ ][ ۷۵۸ ][ ۷۵۹ ][ ۷۶۰ ][ ۷۶۱ ][ ۷۶۲ ][ ۷۶۳ ][ ۷۶۴ ][ ۷۶۵ ][ ۷۶۶ ][ ۷۶۷ ][ ۷۶۸ ][ ۷۶۹ ][ ۷۷۰ ][ ۷۷۱ ][ ۷۷۲ ][ ۷۷۳ ][ ۷۷۴ ][ ۷۷۵ ][ ۷۷۶ ][ ۷۷۷ ][ ۷۷۸ ][ ۷۷۹ ][ ۷۸۰ ][ ۷۸۱ ][ ۷۸۲ ][ ۷۸۳ ][ ۷۸۴ ][ ۷۸۵ ][ ۷۸۶ ][ ۷۸۷ ][ ۷۸۸ ][ ۷۸۹ ][ ۷۹۰ ][ ۷۹۱ ][ ۷۹۲ ][ ۷۹۳ ][ ۷۹۴ ][ ۷۹۵ ][ ۷۹۶ ][ ۷۹۷ ][ ۷۹۸ ][ ۷۹۹ ][ ۸۰۰ ][ ۸۰۱ ][ ۸۰۲ ][ ۸۰۳ ][ ۸۰۴ ][ ۸۰۵ ][ ۸۰۶ ][ ۸۰۷ ][ ۸۰۸ ][ ۸۰۹ ][ ۸۱۰ ][ ۸۱۱ ][ ۸۱۲ ][ ۸۱۳ ][ ۸۱۴ ][ ۸۱۵ ][ ۸۱۶ ][ ۸۱۷ ][ ۸۱۸ ][ ۸۱۹ ][ ۸۲۰ ][ ۸۲۱ ][ ۸۲۲ ][ ۸۲۳ ][ ۸۲۴ ][ ۸۲۵ ][ ۸۲۶ ][ ۸۲۷ ][ ۸۲۸ ][ ۸۲۹ ][ ۸۳۰ ][ ۸۳۱ ][ ۸۳۲ ][ ۸۳۳ ][ ۸۳۴ ][ ۸۳۵ ][ ۸۳۶ ][ ۸۳۷ ][ ۸۳۸ ][ ۸۳۹ ][ ۸۴۰ ][ ۸۴۱ ][ ۸۴۲ ][ ۸۴۳ ][ ۸۴۴ ][ ۸۴۵ ][ ۸۴۶ ][ ۸۴۷ ][ ۸۴۸ ][ ۸۴۹ ][ ۸۵۰ ][ ۸۵۱ ][ ۸۵۲ ][ ۸۵۳ ][ ۸۵۴ ][ ۸۵۵ ][ ۸۵۶ ][ ۸۵۷ ][ ۸۵۸ ][ ۸۵۹ ][ ۸۶۰ ][ ۸۶۱ ][ ۸۶۲ ][ ۸۶۳ ][ ۸۶۴ ][ ۸۶۵ ][ ۸۶۶ ][ ۸۶۷ ][ ۸۶۸ ][ ۸۶۹ ][ ۸۷۰ ][ ۸۷۱ ][ ۸۷۲ ][ ۸۷۳ ][ ۸۷۴ ][ ۸۷۵ ][ ۸۷۶ ][ ۸۷۷ ][ ۸۷۸ ][ ۸۷۹ ][ ۸۸۰ ][ ۸۸۱ ][ ۸۸۲ ][ ۸۸۳ ][ ۸۸۴ ][ ۸۸۵ ][ ۸۸۶ ][ ۸۸۷ ][ ۸۸۸ ][ ۸۸۹ ][ ۸۹۰ ][ ۸۹۱ ][ ۸۹۲ ][ ۸۹۳ ][ ۸۹۴ ][ ۸۹۵ ][ ۸۹۶ ][ ۸۹۷ ][ ۸۹۸ ][ ۸۹۹ ][ ۹۰۰ ][ ۹۰۱ ][ ۹۰۲ ][ ۹۰۳ ][ ۹۰۴ ][ ۹۰۵ ][ ۹۰۶ ][ ۹۰۷ ][ ۹۰۸ ][ ۹۰۹ ][ ۹۱۰ ][ ۹۱۱ ][ ۹۱۲ ][ ۹۱۳ ][ ۹۱۴ ][ ۹۱۵ ][ ۹۱۶ ][ ۹۱۷ ][ ۹۱۸ ][ ۹۱۹ ][ ۹۲۰ ][ ۹۲۱ ][ ۹۲۲ ][ ۹۲۳ ][ ۹۲۴ ][ ۹۲۵ ][ ۹۲۶ ][ ۹۲۷ ][ ۹۲۸ ][ ۹۲۹ ][ ۹۳۰ ][ ۹۳۱ ][ ۹۳۲ ][ ۹۳۳ ][ ۹۳۴ ][ ۹۳۵ ][ ۹۳۶ ][ ۹۳۷ ][ ۹۳۸ ][ ۹۳۹ ][ ۹۴۰ ][ ۹۴۱ ][ ۹۴۲ ][ ۹۴۳ ][ ۹۴۴ ][ ۹۴۵ ][ ۹۴۶ ][ ۹۴۷ ][ ۹۴۸ ][ ۹۴۹ ][ ۹۵۰ ][ ۹۵۱ ][ ۹۵۲ ][ ۹۵۳ ][ ۹۵۴ ][ ۹۵۵ ][ ۹۵۶ ][ ۹۵۷ ][ ۹۵۸ ][ ۹۵۹ ][ ۹۶۰ ][ ۹۶۱ ][ ۹۶۲ ][ ۹۶۳ ][ ۹۶۴ ][ ۹۶۵ ][ ۹۶۶ ][ ۹۶۷ ][ ۹۶۸ ][ ۹۶۹ ][ ۹۷۰ ][ ۹۷۱ ][ ۹۷۲ ][ ۹۷۳ ][ ۹۷۴ ][ ۹۷۵ ][ ۹۷۶ ][ ۹۷۷ ][ ۹۷۸ ][ ۹۷۹ ][ ۹۸۰ ][ ۹۸۱ ][ ۹۸۲ ][ ۹۸۳ ][ ۹۸۴ ][ ۹۸۵ ][ ۹۸۶ ][ ۹۸۷ ][ ۹۸۸ ][ ۹۸۹ ][ ۹۹۰ ][ ۹۹۱ ][ ۹۹۲ ][ ۹۹۳ ][ ۹۹۴ ][ ۹۹۵ ][ ۹۹۶ ][ ۹۹۷ ][ ۹۹۸ ][ ۹۹۹ ][ ۱۰۰۰ ][ ۱۰۰۱ ][ ۱۰۰۲ ][ ۱۰۰۳ ][ ۱۰۰۴ ][ ۱۰۰۵ ][ ۱۰۰۶ ][ ۱۰۰۷ ][ ۱۰۰۸ ][ ۱۰۰۹ ][ ۱۰۱۰ ][ ۱۰۱۱ ][ ۱۰۱۲ ][ ۱۰۱۳ ][ ۱۰۱۴ ][ ۱۰۱۵ ][ ۱۰۱۶ ][ ۱۰۱۷ ][ ۱۰۱۸ ][ ۱۰۱۹ ][ ۱۰۲۰ ][ ۱۰۲۱ ][ ۱۰۲۲ ][
     نتیجه
لینک های تبادلی
فاقد لینک
تبادل لینک اتوماتیک
لینک :
خبرنامه
عضویت   لغو عضویت
امکانات وب
شمارنده
شرکت مشاوره مدیریتبازارسازی مدیریت بازاریابی. بازدید تحقیقات بازاریابیآموزش مدیریت MBAدلایل ترک تحقیقات بازاریابی تحقیقات مدیریت شرایط سخت بازارکارت امتیازی متوازنارزیابی عملکرد . نمونه مطالعات موردی.برند برندینگانواع برند معرفی 21 نوع متفاوت از برندبرندسازی branding marketing . برندسازی.تحقیقات بازاریابی انگیزه بخش http://marketingbranding.ir سبک مدیریت است مدیریت بازاربازاریابیتحقیقات بازاریابی ویژگی های .حرفه ای مشاوره اموزش مدیریت.شناسایی مشتریان .تحقیقات بازاریابی استفاده از تحقیقات بازار و بازاریابی http://marketingsales.irmarketing مدیریت برندینگ . Business Management ConsultantIran Business Management ConsultantManagement . بازاریابیانواع بازاریابی 127 نوع بازاریابیبازاریابی. بازاریابی MarketingMix آمیختهآمیزه بازاريابیمدیریت بازاریابی. اخبار مدیریت و تجارتمدیریت.مشاوره بازاریابی مدیریت آموزش تکنیک‌های فروشندگی حرفه‌ای فروشندگی. اخبار مدیریت و تجارتبازاریابی برندینگ. مدیریت مشاوره بازاریابیآموزش. بیزینس پلن طرح توجیهی طرح business plan. برنامه بازاریابی Marketing Planبازاریابی. مشاوره تبلیغات مشاور تبلیغات مشاور مدیریت management مشاوره مدیریت انواع بازاریابی بازاریابی. طرح توجیهیمدیریت.