مشاوره مديريت - آموزش مديريت - آموزش فروشندگي حرفه‌اي
 
نويسندگان
عضویت
نام کاربری :
پسورد :
تکرار پسورد:
ایمیل :
نام اصلی :
آمار
امروز : 1237
دیروز : 6465
افراد آنلاین : 6
همه : 5302034

كم گوي و گزيده گوي چون در

انسان از لحظه تولد مي كوشد تا با ديگران ارتباط برقرار كند. در چنين كوششي او بعدها ياد مي گيرد كه از زبان، براي ارتباط با ديگران بيشترين استفاده را ببرد و در برابر پديده هاي جهان هستي، از خود واكنش نشان دهد.
زبان، بهترين وسيله اي است كه مي تواند تصورات ذهني يك فرد را به ديگري منتقل كند. با كمك زبان، ما اهداف، احساسات و آرزوهاي خود را براي ديگران بيان مي كنيم. با زبان مي آموزيم و به ديگران ياد مي دهيم. زبان، آزادي انسان از قفس تنگ حواس است. انسان يك هستي اجتماعي و سخنور است و زبان از امتيازهاي ويژه اوست. زبان، دل و ذهن را پيوند مي دهد. مي گويند و انديشه گرانبهاترين سرمايه انساني است. سخن گفتن، راه را براي پديدار شدن سرمايه هاي فكري هموار مي كند. زبان امانتي از طرف خداوند است كه به انسان سپرده مي شود تا به وسيله آن، راه تكامل خويش را بپيمايد. بنابراين نحوه استفاده از زبان و كاربرد آن بسيار مهم است، به گونه اي كه گاهي اولياء دين و انديشمندان، سكوت و زبان در كام كشيدن را از به كار بردن آن بيشتر توصيه كرده اند.
ما در اين مطلب مي خواهيم بدانيم چگونه و چه زماني بايد از زبان استفاده كرد؟ چه زماني بايد سكوت اختيار كرد؟ چرا بزرگان و انديشمندان اين همه سكوت و كم گفتن را توصيه كرده اند؟ و چگونه بايد به حرف و سخن ديگران گوش كرد؟ به اين گفته ها توجه كنيد:

نجات مؤمن، در نگه داشتن زبانش است.
(حضرت محمد(ص))

خاموشي و سكوت، باغ انديشه است.
(حضرت علي(ع))

سكوت و كم حرفي، يكي از راه هاي دريافت علم و دانش است
(امام رضا(ع))

روشن تر از خاموشي، چراغي نديدم و سخني به از بي سخني نشنيدم
(بايزيد بسطامي)

مهارت سكوت، غالباً بيشتر از مهارت حرف زدن، ارزش اثرگذاري دارد چرا كه
(كريستينا روستي)

مهاتما گاندي مي گويد با سكوت مي توان پيام خود را به ديگران منتقل كرد. گاهي سكوت بيش از تمام حرف ها مقصود را بيان مي كند. دكتر علي شريعتي مي گويد: و به تعبير بزرگي ديگر، در هر صورت خاموشي زبان، سايه سلامت انسان است.
اصلاً مي گويند شيواترين سخن فرزند، زيباترين سكوت است. يك مثل هندي نيز مي گويد: سكوت، هرگز اشتباه نمي كند.

سخن در زباني خردمند چيست؟

كليد در گنج صاحب هنر
چو در بسته باشد نداند كسي
كه گوهر فروش است يا پيله ور
(سعدي)

سخن گفتن، تنها علم و دانش و آگاهي گوينده را نشان نمي دهد، بلكه آينه شخصيت اوست.
تا مرد سخن نگفته باشد
عيب و هنرش نهفته باشد
اما برخلاف تمام توصيه ها به سكوت، انسان ناگزير است در زندگي از زبان استفاده كند. بنابراين نحوهِ استفاده كردن از آن مهم است. گفته هاي بزرگان نشان مي دهد كه سخن گفتن بايد مبتني بر فكر، عقل و منطق باشد.
حضرت علي(ع) مي فرمايد: فضيلت انسان زير زبانش نهفته است.

سخن چون برابر شود با خرد
روان سراينده رامش برد
زبان در سخن گفتن آژير كن
كمان خرد را سخن تير كن
(فردوسي)

سخن خوب گفتن، دليل وفور عقل و خرد آدمي است. (رسول خدا(ص))

، انديشمند معاصر، مي گويد: سخن و سخن راندن نوعي سفر است كه بايد به مقصد برسد، به همين دليل پيش از سفر، بايد انسان نقشه اي داشته باشد. مسافر بي نقشه و بي هدف در پايان سفر به جايي نمي رسد.
در هر صورت زبان، در نزد انسان بايد تابع انديشه اش باشد و انسان به زبانش اجازه ندهد كه قبل از انديشه اش به راه افتد، چرا كه گفته اند:
مونتسكيو مي گويد:

تا سخن گفته نشده است، سخنگو بر سخن خويش حكومت مي كند، ولي همين كه سخن گفته شد، سخن بر سخنگو حكم مي راند.
(حضرت علي(ع))

هرگز قبل از فكر كردن حرف نزن و كاري انجام مده. (فيثاغورت)
سخن گفته دگر باز نيايد به زبان
اول انديشه كند مرد كه عاقل باشد
هندي ها مثلي دارند و مي گويند: درباره هرچه مي گويي فكر كن، ولي هرچه را فكر مي كني، بازگو نكن.

آنكه زبانش را نگه نمي دارد، سرانجام پشيمان مي شود.
(لقمان حكيم)

انوشيروان نيز گفته است: يكبار پشيمان نشدم براي چيزي كه به زبان نياوردم، ولي بارهاي ندامت بردم بر آنچه گفتم. يك مثل پاكستاني مي گويد

در هر صورت كم دانستن و پر گفتن مانند پول نداشتن و زياد خرج كردن است.
(ناپلئون)

ژان كهنو گفته است: درود بر كساني كه هيچ نمي دانند، به شرط آنكه هيچ نگويند.
هر سخن كه از دل و فكر برآيد، بر دل نشيند و اگر از زبان به تنهايي برآيد، از حد گوش تجاوز نكند.
حرف و سخن با منطق در هر فردي مؤثر است، حتي اگر آن را قبول نداشته باشد.
(فرانكلين)

حضرت علي(ع) در مورد سكوت پيامبر اكرم(ص) فرمود: سكوت آن حضرت در چهار چيز بود؛ در تفكر، تقدير، حلم و حذر. تفكرش در باره دنياي فاني و عالم باقي بود. در تقدير و اندازه گيري بر آن بود كه همه مردم را به يك چشم ببيند و به گفته همه به يك نحو گوش دهد. صبور و بردبار بود، به طوري كه از چيزي خشمگين يا متنفر نمي شد. حذر و پرهيزش نيز در چنگ اندازي به كارهاي خير و دوري از كارهاي زشت بود.
در هر صورت سخن گفتن و سكوت كردن به موقع، گاه نشانه عقل است. سعدي گفته است: دو چيز طيره عقل است، دم فرو بستن به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشي.
همه اين گفته ها مؤيد آن است كه انسان، بايد يا درست حرف بزند و يا عاقلانه سكوت كند. فيثاغورث گفته است: يا خاموش باش يا حرفي بزن كه از خموشي بهتر باشد.
همچنين آورده اند كه:
مردي پيش پيامبر آمد و پرسيد: اي پيامبر خدا، دانش چيست؟
فرمود: سكوت پيشي گرفتن و انديشيدن.
پرسيد: سپس چه؟ فرمود: گوش فرا دادن و شنيدن از دانايان.
پرسيد: سپس چه؟ فرمود: به ذهن سپردن شنيده ها.
پرسيد: سپس چه؟ فرمود: منتشر كردن آنها.

اگرچه در پيش خردمند خاموشي ادب است
به وقت مصلحت آن به كه در سخن كوشي
(سعدي)

آن به كه نگويي چو نداني سخن اي را كه
ناگفته بسي به بود از گفته رسوا
(ناصرخسرو)

امام زين العابدين(ع) نيز مي فرمايد: مؤمن سكوت مي كند تا سالم بماند، سخن مي گويد تا بهره مند شود.

خاموشي و سكوت آرايش دانا و پوشش نادان است (حضرت محمد(ص))

مؤمن سكوت اختيار مي كند تا از لغزش ها بركنار بماند، اگر در مقام پرسش برمي آيد، منظورش فهميدن است و غرض او از سخن گفتن، زورگويي و فخرفروشي و تحميل به ديگران نيست.
(حضرت علي(ع))

از جالينوس حكيم پرسيدند كه بهترين آداب در محافل كدام است، گفت: اگر عالم باشد، دهان گشايد تا مايه علمش، مجهول نماند و اگر جاهل باشد، زبان ببندد تا پايه جهلش معلوم نشود.

وقت سخن مترس و بگو آنچه گفتني است
شمشير روز معركه زشت است در نيام
(پروين اعتصامي)

از امام سجاد(س) پرسيدند: سكوت بهتر است يا سخن گفتن؟ پاسخ داد: براي هريك از آنها آفت هايي است، اگر سالم از آفت باشد، سخن گفتن بهتر از خاموشي است، براي اينكه خداي بلندمرتبه هيچ يك از پيامبران و جانشينان آنان را براي سكوت برنينگيخته، بلكه براي سخن گفتن (آگاهي و بيداري) فرستاده است.
اما سخن گفتن بايد به حد ضرورت باشد. پيامبر اكرم(ص) نيز گفتاري فصيح و روشن داشت، نه بسيار كم سخن بود و نه پرگو، سكوت آن حضرت طولاني بود و بدون ضرورت حرفي به زبان نمي آورد. روزي به ابوذر فرمود: اي ابوذر هرچه را كه در آن تو را بهره نيست، ترك كن و سخني كه فايده اي به حال تو ندارد، لب مگشا و زبان خود را مانند پول خود كه در حفظ آن مي كوشي، نگهداري نما. آن حضرت معتقد بود كه زيبايي ِ سخن، به كوتاهي و اختصار است و مي فرمود: اگر سخن گفتن، نقره باشد، سكوت طلا است.
حافظ مي فرمايد:
در بساط نكته دانان خودفروشي شرط نيست
يا سخن دانسته گو اي مرد بخرد يا خموش
و در جاي ديگر مي گويد:
با عقل و فهم و دانش داد سخن توان داد
چون جمع شد معاني گوي بيان توان زد
آموزه هاي ديني و فرهنگي در مورد پرهيز از زياده گويي، پندهاي بسياري دارد.

حضرت علي(ع) مي فرمايد: پرگويي، آفت سخن است.

سخن از پر گفتن آفت بود
به كوتاه گفتن لطافت بود
چو بسيار نوشي تو آب زلال
سرانجام افتي به رنج و ملال
از آن حضرت داريم كه فرمود: كسي كه حرف مي زند، مي كارد و آن كس كه مي شنود، درو مي كند.
مي گويند: انسان هاي موفق، كم صحبت و خوب عمل ميﻓﯽ ﻣــﻮرد اﺳــﺘﻔﺎده ﻗــﺮار ﻣﯿﮕﯿــﺮد،   
روش  ﮔﻔﺘــﻪ ﻣــﯽ ﺷــﻮد ﮐــﻪ ﻧﻬﺎﯾﺘــﺎ ﺑــﻪ ﯾــﺎدﮔﯿﺮي در ﻓﺮاﮔﯿــﺮان ﻣﻨﺠــﺮ ﻣــﯽ ﺷــﻮد  . ﻫــﺮ روش آﻣﻮزﺷــﯽ و ﺗــﺪرﯾﺲ
داراي ﻣﻌﯿﺎرﻫــﺎ و ﺷــﺮاﯾﻂ ﺧﺎﺻــﯽ اﺳــﺖ  ﮐــﻪ در زﯾــﺮ ﺑــﻪ ﺑﺮﺧــﯽ از اﯾــﻦ ﻣﻌﯿﺎرﻫــﺎ اﺷــﺎره ﻣــﯽ ﺷــﻮد   .ﯾــﮏ روش
ﻣﻄﻠﻮب،  اوﻻ و ﻗﺒﻞ از ﻫـﺮ ﭼﯿـﺰ ﺑﺎﯾـﺪ ﺑـﺎ ﭘﺎﯾـﻪ ﻫـﺎي ﺑﯿﻮﻟـﻮژﯾﮑﯽ و رواﻧـﯽ رﻓﺘـﺎر اﻧﺴـﺎﻧﻬﺎ ﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﯽ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ              .
ﺛﺎﻧﯿــﺎ داراي اﻋﺘﺒــﺎر و ارزش ﻣﻨﻄﻘــﯽ  و ﻫﻤﺴــﻮ و ﻫــﻢ ﺟﻬــﺖ ﺑــﺎ روﺷــﻬﺎي ﻣﻌﺘﺒــﺮ ﮐﺴــﺐ داﻧــﺶ ﺑﺎﺷــﺪ ، ﺛﺎﻟﺜــﺎ ﺑــﺎ    
اﺻﻮل و اﯾﺪه ال ﻫﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻫﻤﺪم وﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺎﻻﺧﺮه داراي ارزش و اﻋﺘﺒﺎر ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ   .
ﻫــﺪف اﯾــﻦ ﻗﺴــﻤﺖ ، ﻣﻌﺮﻓــﯽ روش ﻫــﺎي ﻣﺘــﺪاول آﻣــﻮزش اﺳــﺖ . ﻣﻤﮑــﻦ ﺷــﻤﺎ ﻣﺮﺑﯿــﺎن در ﻣــﻮرد ﺳــﻼﻣﺖ ﻣﻄﺎﻟــﺐ
زﯾــﺎدي ﺑﺪاﻧﯿــﺪ وﻟــﯽ روش آﻣﻮزﺷــﯽ ﻣﻨﺎﺳــﺐ ﺑــﺮاي دﺳــﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑــﻪ اﻫــﺪاف آﻣﻮزﺷــﯽ و اﻧﺘﻘــﺎل ﻣﻄﺎﻟــﺐ و داﻧــﺶ ﺑــﻪ 
ﻓﺮاﮔﯿــﺮان را ﺑﺨــﻮﺑﯽ ﻧﺪاﻧﯿــﺪ  .ﻏﺎﻟﺒــﺎً روش آﻣــﻮزش ﺑــﺮ اﺳــﺎس ﻣﯿــﺰان دﺳــﺘﯿﺎﺑﯽ ﻓﺮاﮔﯿــﺮان ﺑــﻪ ﻣﻄﺎﻟــﺐ و ﺑﻬــﺮه     
ﮔﯿــﺮي آﻧﻬــﺎ از دوره ﺗﻌﯿــﯿﻦ ﻣــﯽ ﺷــﻮد ﻓﺮاﮔﯿــﺮان ﺑــﺎ ﮔــﻮش ﮐــﺮدن ، دﯾــﺪن ، ﭘﺮﺳــﺶ و ﭘﺎﺳــﺦ و اﺟــﺮاي آﻣﻮﺧﺘــﻪ   
ﻫــﺎ ﻣﻄﺎﻟــﺐ را ﯾــﺎد ﻣــﯽ ﮔﯿﺮﻧــﺪ و ﺑــﺮ ﻫﻤــﯿﻦ اﺳــﺎس ﻫــﻢ روش آﻣﻮزﺷــﯽ ﻣﻨﺎﺳــﺐ اﻧﺘﺨــﺎب ﻣــﯽ ﺷــﻮد  . روش ﻫــﺎي
ﺗــﺪرﯾﺲ ﻓــﺮاوان و ﻣﺘﻌــﺪد ﻫﺴــﺘﻨﺪ ﮐــﻪ ﻫــﺮ ﮐــﺪام ﺷــﺮح ﻣﻔﺼــﻞ و ﻃــﻮﻻﻧﯽ دارد  ﻫــﺮ ﯾــﮏ از روش ﻫــﺎي آﻣﻮزﺷــﯽ 
ﺑــﻪ ﺗﻨﻬــﺎﯾﯽ ﻣﺰاﯾــﺎ و ﻣﻌــﺎﯾﺒﯽ دارد و از اﯾﻨﺮوﺳــﺖ ﮐــﻪ ﻏﺎﻟﺒــﺎً ﺑﮑــﺎرﮔﯿﺮي ﻣﺠﻤﻮﻋــﻪ اي از روش ﻫــﺎي ﺗــﺪرﯾﺲ و      
آﻣﻮزش ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ ﮐﺎرآﯾﯽ و اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ   .
ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﺪ   :
ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﮔﻮش ﻣﯽ ﮐﻨﯿﺪ ، ﻓﺮاﻣﻮش ﻣﯽ ﮐﻨﯿﺪ ؛  
ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﺪ ؛ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﯽ آورﯾﺪ ؛  
و ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ دﻫﯿﺪ ؛ ﯾﺎد ﻣﯽ ﮔﯿﺮﯾﺪ ؛  
ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ در زﻣﯿﻨﻪ “ﮔﻮش دادن” ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ   :
۶۰%  از وﻗﺖ ﻓﺮاﮔﯿﺮان در ﻣﺪارس اﺑﺘﺪاﯾﯽ و  90%  در دوره ﻫﺎي ﺑﺎﻻﺗﺮ و داﻧﺸﮕﺎه ﻫﺎ ﺻﺮف ﮔﻮش دادن ﻣﯽ
ﺷﻮد.ﺷﺎﮔﺮدان  ﺗﻨﻬﺎ ﻗﺴﻤﺖ ﻧﺎﭼﯿﺰي ازآﻧﭽﻪ را ﮐﻪ ﺷﻨﯿﺪه اﻧﺪ ﺣﺪود  3/1 ( ﺗﺎ  %5/1  )  ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﯽ ﺳﭙﺎرﻧﺪ . اﻓﺮاد ﺑﺎﻟﻎ
ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﮐﺮدن  50%  ﻣﻄﺎﻟﺐ در ذﻫﻦ ﺧﻮد ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺣﺪود  دو ﻣﺎه  ﺑﻌﺪ  ، اﯾﻦ ﻣﯿﺰان ﺑﻪ ﻧﺼﻒ ﻧﯿﺰ
ﮐﺎﻫﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﯾﺎﻓﺖ.
  ﻧﺘﯿﺠ  ﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺻﺮف وﻗﺖ زﯾﺎد در ﮐﺎرﺑﺮد ﺣﺲ ﺷﻨﻮاﯾﯽ، اﯾﻦ ﺣﺲ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻧﺎﭼﯿﺰي در ﯾﺎدﮔﯿﺮي اﻧﺴﺎن
دارد.
ﯾﺎدﮔﯿﺮي  ﮔﻮش ﮐﺮدن  20   %
ﮔﻮش ﮐﺮدن دﯾﺪن 50   %
ﮔﻮش ﮐﺮدن دﯾﺪن ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮدن  70   %
ﮔﻮش ﮐﺮدن دﯾﺪن ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮدن ﻋﻤﻞ ﮐﺮدن  100   %
آﺷــﻨﺎﯾﯽ ﺑــﺎ روش ﻫــﺎي آﻣــﻮزش ﻣــﯽ ﺗﻮاﻧــﺪ در ﺑﺮﻧﺎﻣــﻪ رﯾــﺰي آﻣــﻮزش و ﻧﯿــﻞ ﺑــﻪ اﻫــﺪاف آﻣــﻮزش ﮐﻤــﮏ ﺑﺴــﯿﺎر
ﻣﺆﺛﺮي ﻧﻤﺎﯾﺪ از اﯾﻨﺮو ﺳﻌﯽ دارﯾﻢ ﺷﻤﺎ را ﺑﺎ ﺗﻌﺪادي از روش ﻫﺎي آﻣﻮزش ﻣﻮﺟﻮد آﺷﻨﺎ ﺳﺎزﯾﻢ   .
ﻗﺒﻞ از آﻧﮑﻪ روش ﺧﺎﺻﯽ را ﺑﺮاي آﻣﻮزش اﻧﺘﺨﺎب ﮐﻨﯿﺪ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺳﻮال در ذﻫﻨﺘﺎن ﭘﺎﺳﺦ دﻫﯿﺪ   :
.1 ﺗﻌﺪاد ﻓﺮاﮔﯿﺮان
.2 ﻣﺪت زﻣﺎن اﺟﺮاي آﻣﻮزش
.3 ﺳﻄﺢ آﮔﺎﻫﯽ و داﻧﺶ ﻓﺮاﮔﯿﺮان
.4 ﺗﺠﻬﯿﺰات آﻣﻮزﺷﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز
.5 اﻧﺘﻈﺎر ﺷﻤﺎ از ﻣﯿﺰان ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﺮاﮔﯿﺮان در ﻃﻮل دوره آﻣﻮزش
و ﺑــﻪ ﺧــﺎﻃﺮ داﺷــﺘﻪ ﺑﺎﺷــﯿﺪ ﮐــﻪ روش آﻣﻮزﺷــﯽ ﻣــﻮرد اﺳــﺘﻔﺎده ﺑﺎﯾــﺪ ﺑــﺎ ﺗﻮﺟــﻪ ﺑــﻪ اﻫــﺪاف آﻣــﻮزش ﻣــﻮرد ﻧﻈــﺮ در   
اﻧﺘﻘــﺎل داﻧــﺶ ، ﺗﻐﯿﯿــﺮ ﻧﮕــﺮش و ﻣﻬــﺎرت ﻫــﺎي ﻋﻤﻠــﯽ و ﻋﻠﻤــﯽ رﻓﺘﺎرﻫــﺎي ﻓﺮاﮔﯿــﺮان     اﻧﺘﺨــﺎب ﺷــﻮد . ﭼﻨﺎﻧﭽــﻪ روش
آﻣﻮزﺷــﯽ ، ﻣﻨﺎﺳــﺐ ﺑــﺎ دوره ﻣــﻮرد ﻧﻈــﺮ اﻧﺘﺨــﺎب ﺷــﻮد ، ﺷــﻤﺎ ﺑــﻪ اﻫــﺪاف آن دوره دﺳﺘﺮﺳــﯽ ﭘﯿــﺪا ﻣــﯽ ﮐﻨﯿــﺪ و       
ﺗــﺪرﯾﺲ ﻣــﻮﻓﻘﯽ را اﺣﺴــﺎس ﻣــﯽ ﮐﻨﯿــﺪ  . روش آﻣﻮزﺷــﯽ ﻣﻨﺘﺨــﺐ ﺷــﻤﺎ ﺑﺎﯾــﺪ ﺑــﻪ ﻓﺮاﮔﯿــﺮان اﺟــﺎزه ﺷــﺮﮐﺖ ﻓﻌــﺎل در   
ﮐــﻼس و ﺑﺮﻧﺎﻣــﻪ ﻫــﺎي درﺳــﯽ را ﺑﺪﻫــﺪ و ﻓﺮاﮔﯿــﺮان ﺑﺘﻮاﻧﻨــﺪ ﺑــﺎ اﺑﻌــ   ﺎد ﻓﺮﻫﻨﮕــﯽ ﺟﺎﻣﻌــﻪ اي ﮐــﻪ ﻣــﯽ ﺧﻮاﻫﻨــﺪ در آن  
ﺧﺪﻣﺖ ﮐﻨﻨﺪ ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ   .
اﻧﻮاع روش ﻫﺎي آﻣﻮزﺷﯽ  
.1 روش ﺣﻔﻆ و ﺗﮑﺮار
.2 روش  ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ 
.3 روش ﺑﺎرش ﻓﮑﺮي و اﺑﺘﮑﺎرات ذﻫﻨﯽ (brain storming)
.4 روش ﻧﻤﺎﯾﺶ و اﺟﺮاي ﺗﻤﺮﯾﻦ ﻫﺎي ﻋﻤﻠﯽ ( Demonstration ) 
.5 روش ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ
.6 روش ﭘﺮﺳﺶ و ﭘﺎﺳﺦ
.7 روش اﯾﻔﺎ ﻧﻘﺶ در ﻧﻤﺎﯾﺶ ( Role Plying )
.8 روش ﺑﺎزدﯾﺪ از ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎي واﻗﻌﯽ
.9 روش داﺳﺘﺎن ﮔﻮﯾﯽ و ﻧﻤﺎﯾﺶ
10. روش آﻣﻮزش ﭼﻬﺮه ﺑﻪ ﭼﻬﺮه  ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐـﻪ ذﮐـﺮ ﺷـﺪ ﻫـﺮ ﯾـﮏ از روش ﻫـﺎي آﻣـﻮزش ﻣـﺎ را در رﺳـﯿﺪن ﺑـﻪ اﻫـﺪاف آﻣﻮزﺷـﯽ ﮐﻤـﮏ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ و ﺑـﺮ                
اﺳــﺎس اﻧﺘﺨــﺎب اﯾــﻦ روش ﻫــﺎ درﺟــﺎﺗﯽ از ﮐﺴــﺐ داﻧــﺶ ، ﻣﻬــﺎرت ﻫــﺎي ﻋ   ﻤﻠــﯽ و رﻓﺘــﺎر و ﻋﻤﻠﮑــﺮد را در ﻓﺮاﮔﯿــﺮان 
اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺟﺪول زﯾﺮ راﻫﻨﻤﺎي ﺧﻼﺻﻪ ، ﺑﺮاي اﻧﺘﺨﺎب روش آﻣﻮزﺷﯽ در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ   .
 
روش آﻣﻮزﺷﯽ
 
  داﻧﺶ  ﻣﻬﺎرت ﻫﺎي ﻋﻤﻠﯽ  رﻓﺘﺎر و ﻋﻤﻠﮑﺮد 
1  ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ  ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ ++  ﻣﺆﺛﺮ ﻧﯿﺴﺖ  ﻣﺆﺛﺮ ﻧﯿﺴﺖ 
2  داﺳﺘﺎن و ﺷﻌﺮ ﮔﻔﺘﻦ  ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ ++  ﻣﺆﺛﺮ +  ﻣﺆﺛﺮ + 
3  ﻧﻤﺎﯾﺶ  ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ ++  ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ ++  ﻣﺆﺛﺮ+ 
4  ﺑﺎزدﯾﺪ از ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎي
واﻗﻌﯽ 
ﻣﺆﺛﺮ +  ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ ++  ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ ++ 
5  ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ  ﻣﺆﺛﺮ +  ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ ++  ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺆﺛﺮ ++ 
6  اﺑﺘﮑﺎرات ﻓﮑﺮي  ﻣﺆﺛﺮ +  ﻣﺆﺛﺮ ﻧﯿﺴﺖ  ﻣﺆﺛﺮ ﻧﯿﺴﺖ 
7  ﭘﺮﺳﺶ و ﭘﺎﺳﺦ  ﻣﺆﺛﺮ+  ﻣﺆﺛﺮ ﻧﯿﺴﺖ +  ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻧﺒﺎﺷﺪ -/+ 
8  ﺗﮑﺮار ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻋﻤﻠﯽ
ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮاﮔﯿﺮ 
ﻣﺆﺛﺮ +  ﺷﺪﯾﺪاً ﻣﺆﺛﺮ +++  ﻣﺆﺛﺮ + 
9  اﯾﻔﺎي ﻧﻘﺶ  ﻣﺸﺨﺺ ﻧﯿﺴﺖ  ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻧﻪ -/+  ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺆﺛﺮ ++++ 
 
روش ﺣﻔﻆ وﺗﮑﺮار   :
ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ   :
اﯾﻦ ﻧﻮع آﻣﻮزش ﺑﺮ اﺳﺎس ﮐﻼم و ﺻﺤﺒﺖ ﻣﺮﺑﯽ ﯾﺎ ﺳﺨﻨﺮان ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﺎدﮔﯿﺮي از ﻃﺮﯾﻖ ﮔﻮش ﮐﺮدن و ﯾﺎدداﺷﺖ
ﺑﺮداﺷﺘﻦ از ﻃﺮف ﻓﺮاﮔﯿﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ ﺑﺎ اﻧﻮاع ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ ﻓﯽاﻟﺒﺪاﻫﻪ، ﺣﻔﻆ ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ و ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ ﺑﺎ
آﻣﺎدﮔﯽ ﻗﺒﻠﯽ ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا اﺳﺖ  . ﻣﻮﺛﺮﺗﺮﯾﻦ روش در اﻧﺘﻘﺎل اﻃﻼﻋﺎت روش ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ اﺳﺖ . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﻣﺮﺑﯽ ﺑﺎﯾﺪ از
اﻃﻼﻋﺎت وﺳﯿﻊ و ﻓﻦ ﺑﯿﺎن ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻄﺎﻟﺐ را ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي اراﺋﻪ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﺷﻨﻮﻧﺪﮔﺎن را ﺑﺮ
آورده ﺳﺎزد   .
درﺻﺪ ﯾﺎدﮔﯿﺮي در ﯾﮏ ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﭘﯿﺎم ﻫﺎي ﮐﻼﻣﯽ و ﻏﯿﺮ ﮐﻼﻣﯽ ﺳﺨﻨﺮان ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از   :
زﺑﺎن وﺣﺮﮐﺎت ﺑﺪن (55 %)    ،  ﮐﻠﻤﺎت %) 7(    ،  ﻟﺤﻦ ﺻﺪا (38 %)  
ﻣﺰاﯾﺎي اﯾﻦ روش   : .1 ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻣﺮﺑﯽ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي و ﻫﺪاﯾﺖ ﻓﺮاﮔﯿﺮان در راﺳﺘﺎي اﻫﺪاف آﻣﻮزﺷﯽ
.2 اراﯾﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ زﯾﺎد در ﻣﺪت ﮐﻮﺗﺎه
.3 آﻣﻮزش ﻓﺮاﮔﯿﺮان زﯾﺎد در ﻣﺪت ﮐﻮﺗﺎه
.4 ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺮ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﺳﻮد و زﯾﺎﻧﯽ ﻣﻄﺮح ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ .
ﻣﻌﺎﯾﺐ اﯾﻦ روش  
.1 ﻣﺸﺎرﮐﺖ و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﮐﻢ ﻓﺮاﮔﯿﺮان
.2 دﺷﻮاري در ﯾﺎدداﺷﺖ ﺑﺮداري و ﺗﻮﺟﻪ و ﮔﻮش دادن ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺮان
.3 ﺧﻤﻮدﮔﯽ و ﺧﻮاب آﻟﻮدﮔﯽ در ﻓﺮاﮔﯿﺮان اﮔﺮ ﻣﺮﺑﯽ ﻓﻌﺎل و ﻣﺤﺮك ﻧﺒﺎﺷﺪ
.4 اﯾﻦ روش ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﮕﺮش و ﻧﻬﺎﯾﺘﺎً اﯾﺠﺎد رﻓﺘﺎر ﺟﺪﯾﺪ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ
.5 آﻣﻮزش ﻋﻤﻠﯽ ﮐﻤﺘﺮ وﺟﻮد دارد
.6 دﺷﻮاري در ارزﯾﺎﺑﯽ ﻓﺮاﮔﯿﺮان در درك و ﻓﻬﻢ ﻣﻄﺎﻟﺐ
.7 ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﻣﺸﮑﻞ در زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺮﺑﯽ ﻣﻬﺎرت ﮐﻼﻣﯽ ﻣﻮﻓﻖ و ﺟﺬاب ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.
ﻧﺤﻮه ارﺗﻘﺎي ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﯾﻦ روش   :
.1 ﻣﺤﺪود ﮐﺮدن زﻣﺎن ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ ( 20 دﻗﯿﻘﻪ )
.2 ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺑﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﺮاﮔﯿﺮان ﺑﺎ ﻃﺮح ﺳﻮال
.3 ﺑﮑــﺎر ﺑــﺮدن وﺳــﺎﯾﻞ ﮐﻤــﮏ آﻣﻮزﺷــﯽ ﺑــﻪ ﻣﻨﻈــﻮر اﻓــﺰاﯾﺶ ﺣﺎﻓﻈــﻪ ﻓﺮاﮔﯿــﺮان و ﮐﻤــﮏ ﺑــﻪ ﺗﻔﻬــﯿﻢ ﻣﻮﺿــﻮع و     
اﯾﺠﺎد ﻓﻀﺎي ﻣﻄﻠﻮب آﻣﻮزﺷﯽ ( ﻧﻈﯿﺮ اورﻫﺪ ، اﺳﻼﯾﺪ ، راﯾﺎﻧﻪ و ...)
.4 از اﻃﺎﻟﻪ ﮐﻼم ﺑﭙﺮﻫﯿﺰﯾﺪ و ﻓﻘﻂ ﻧﮑﺎت ﺿﺮوري را اراﯾﻪ ﮐﻨﯿﺪ و ﻧﮑﺎت ﻣﻬﻢ را ﺗﮑﺮار ﮐﻨﯿﺪ.
.5 ﻣﺜﺎل ﻫﺎﯾﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻓﺮاﮔﯿﺮان ﺑﺰﻧﯿﺪ و از ﮐﻠﻤﺎت ﺳﺎده اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﯿﺪ
.6 در اﺑﺘﺪا و اﻧﺘﻬﺎي ﺟﻠﺴﻪ ، ﺧﻼﺻﻪ اي از ﻣﻮﺿﻮع را ذﮐﺮ ﮐﻨﯿﺪ
.7 در ﺻﻮرت اﻣﮑﺎن اﺟﺎزه ﺗﻤﺮﯾﻦ ﻋﻤﻠﯽ ﺑﻪ ﻓﺮاﮔﯿﺮان ﺑﺪﻫﯿﺪ
.8 ﺑﻠﻨﺪ و واﺿﺢ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﻨﯿﺪ اﺟﺎزه دﻫﯿﺪ ﻓﺮاﮔﯿﺮان ﯾﺎدداﺷﺖ ﺑﺮدارﻧﺪ
.9 ﺑــﺮاي اﻃﻤﯿﻨــﺎن از ﻓﻬــﻢ ﻣﻄﺎﻟــﺐ ﺑــﻪ ﺻــﻮرت ﻓﺮاﮔﯿــﺮان ﻧﮕــﺎه ﮐﻨﯿــﺪ و ﺳــﻮاﻻﺗﯽ از آﻧﻬــﺎ ﺑﭙﺮﺳــﯿﺪ   . ﺑــﻪ ﺗــﮏ ﺗــﮏ
اﻓﺮاد ﺣﺎﺿﺮ در ﮐﻼس ﻧﮕﺎه ﮐﻨﯿﺪ .
روش ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ روش ﮐﺎﻓﯽ و ﺧﻮﺑﯽ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﺎﯾﺪ آن را ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ روش ﻫﺎي آﻣﻮزﺷﯽ اﺳﺘﻔﺎده
ﮐﺮد   .
اﻟﮕﻮرﯾﺘﻢ  اﺟﺮاي روش ﺳﺨﻨﺮاﻧﯽ   :
 
آﻣﺎدﮔﯽ
آﻣﺎدﮔﯽ از ﻧﻈﺮ ﺗﺠﮭﯿﺰات
      آﻣﺎدﮔﯽ ﻋﺎﻃﻔﯽ
آﻣﺎدﮔﯽ از ﻧﻈﺮ زﻣﺎن
اﯾﺠﺎد رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ ﻣﻌﻠﻢ وﻓﺮاﮔﯿﺮاﺑﺘﮑﺎرات ﻓﮑﺮي( ﻃﻮﻓﺎن ﻓﮑﺮي ) 
اﯾــﻦ روش ﯾــﮏ ﻧــﻮع ﻓﻌﺎﻟﯿــﺖ ﺳــﺮﯾﻊ اﺳــﺖ ، ﮐــﻪ در ﺟﻤــﻊ آوري ﻧﻈــﺮات ﻓﺮاﮔﯿــﺮان ﺑــﻪ ﻣﺮﺑــﯽ ﮐﻤــﮏ ﻣــﯽ ﮐﻨــﺪ و ﯾــﮏ     
روش ﭘﺮﺗﺤﺮك ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ   .
ﻣﺰاﯾﺎي اﯾﻦ روش   :
.1 ﺑﺮﻗﺮاري ارﺗﺒﺎط آزاد ﺑﯿﻦ ﻓﺮاﮔﯿﺮان
.2 اراﯾﻪ ﻧﻈﺮات و ﻋﻘﺎﯾﺪ ﺟﺪﯾﺪ
.3 ﺑﯿﺎن آزاداﻧﻪ اﻓﮑﺎر
.4 ﺗﺤﺮﯾﮏ ﺧﻼﻗﯿﺖ ﻓﮑﺮي ﻓﺮاﮔﯿﺮان
.5 ﺷﺮﮐﺖ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎي ذﻫﻨﯽ
ﻣﻌﺎﯾﺐ اﯾﻦ روش   :
.1 ﺳﺮدرﮔﻤﯽ ﻓﺮاﮔﯿﺮان در ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز
.2 ﻋﺪم اﺣﺴﺎس اﻣﻨﯿﺖ و راﺣﺘﯽ در ﻓﺮاﮔﯿﺮان
.3 اﺗﻼف  وﻗﺖ
.4 ﻋﺪم ﻓﺎﯾﺪه در ﻓﺮاﮔﯿﺮان ﺑﺎ ﺗﺤﺼﯿﻼت ﻣﺨﺘﻠﻒ و رﺷﺘﻪ ﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن
.5 ﺳﺮدرﮔﻤﯽ و ﮔﯿﺠﯽ ﻓﺮاﮔﯿﺮان در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ اﺑﺘﮑﺎرات ﻓﮑﺮي ﻣﺨﺘﻠﻒ
ﻧﺤﻮه ارﺗﻘﺎي اﯾﻦ روش   :
.1 ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻣﺸﮑﻼت و آﮔﺎه ﮐﺮدن ﮐﺎﻣﻞ ﻓﺮاﮔﯿﺮان ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع
.2 ﻣﺸﺎرﮐﺖ دادن ﻫﻤﻪ ﻓﺮاﮔﯿﺮان در ﺧﻼﺻﻪ ﮔﻮﯾﯽ و ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺑﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎي ﺳﺮﯾﻊ
.3 اﺟﺘﻨﺎب از ارزﯾﺎﺑﯽ ﻓﮑﺮﻫﺎي ﻫﺮ ﻓﺮد
.4 ﻣﻄﻠﻊ ﻧﻤﻮدن ﻓﺮاﮔﯿﺮان از ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻧﻈﺮات ﺑﺎﯾﺪ ﻃﯽ ﮐﻨﻨﺪ
.5 ﺑﮑــﺎر ﺑــﺮدن اﻧــﻮاع ﭼــﺎرت ، ﺗﺼــﺎوﯾﺮ و ﺗﺨﺘــﻪ ﺳــﯿﺎه و ﮔــﭻ ﺑــﻪ ﻣﻨﻈــﻮر ﺗﻔﻬــﯿﻢ دﺳــﺘﻮرات و ﻧﻈــﺎرت ﺑــﺮ          
ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻫﻤﻪ ﻓﺮاﮔﯿﺮان
.6 ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﻧﻈﺮات و ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪي ﺗﻔﮑﺮات و ﺑﺴﻂ و ﮔﺴﺘﺮش ﻧﺘﺎﯾﺞ
.7 ﭼﯿﺪﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻓﺮاﮔﯿﺮان و ﺗﺠﻬﯿﺰات


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۰۸:۵۲ ] [ مشاوره مديريت ]
 

 مهمترين اصل ارتباطات انساني 

شايد يكي از سخنان غيرقابل پذيرش اين باشد كه: «براي ارتباطات انساني قوانيني مشخص وجود دارد». اما واقعيت اين است كه هرچند نمي توان از اصولي مطلق در روابط با ديگران دفاع كرد ولي اين واقعيت نيز وجود دارد كه اكثريت مطلق انسان ها تحت تاثير عواملي مشترك، پاسخ هايي مشابه مي دهند.

همه انسان ها به دشمني و ابراز دشمني پاسخي مثبت نمي دهند.

همه آدم ها از مهرباني و محبت و احترام لذت مي برند و...

و تمامي اين اشتراكات و همسويي ها در نتيجه قوانين زير شكل مي گيرد كه ما از آنها به عنوان «قوانين طلا يي ارتباطات انساني» نام مي بريم.

● قانون اول: اطلا عات مقدمه برقراري ارتباطات است.

به اين معنا كه هرچقدر افراد درباره يكديگر اطلا عات بيشتري داشته باشند احتمال برقراري ارتباط در بين آنان بيشتر مي شود يعني كساني كه بيشتر درباره هم اطلا عات دارند راحت تر ارتباط برقرار مي كنند تا كساني كه شناختي از همديگر ندارند.

● قانون دوم: ارتباطات منجر به خلق اعتماد مي شود.

وقتي ارتباطات بين افراد گسترش مي يابد بيشتر همديگر را مي شناسند و نسبت به داشته ها و نداشته ها و اخلا قيات يكديگر با اعتماد بيشتر و ترديد كمتري درباره يكديگر قضاوت مي كنند.

● قانون سوم: اعتماد به مشاركت مي انجامد.

اعتماد به ديگران سرچشمه مشاركت و همكاري با ديگران است يعني وقتي ما نمي توانيم به كسي اعتماد كنيم حتي درسخن گفتن با او مشاركت نمي كنيم لذا ميزان اعتماد به ديگران با ميزان مشاركت و همكاري با آنان رابطه اي مستقيم دارد.

اين قوانين مهمترين اصل ارتباطات انساني را به ما معرفي مي كند. اصلي كه به ما مي گويد اطلا عات مقدمه ارتباطات و ارتباطات زمينه ساز اعتماد و اعتماد بستر مشاركت است.

نويسنده : احمد يحيايي ايله اي  

 روزنامه مردم سالاري 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۰۸:۵۱ ] [ مشاوره مديريت ]
چگونه عذرخواهي را به كودكان ياد بدهيم؟ 
 
 
 پرسشي از دكتر محمدرضا خدايي روان پزشك  
 
يكي از موضوع هاي مهمي كه والدين در تربيت فرزندشان به آن اهميت مي دهند، احترام گذاشتن به ديگران و عذرخواهي كردن است. خصوصا اگر يك ميهماني رسمي باشد كه پدر ومادر خيلي رودربايستي دارند...

بسياري از والدين هرگز به رفتارهاي بد فرزندشان واكنش نشان نمي دهند و كم سن بودن او را توجيه?كننده رفتارهايش مي دانند. در مقابل، پدر و مادرهايي هستند كه فرزندشان را در مقابل هر خطاي كوچكي وادار به عذرخواهي مي كنند. در اين باره با دكتر محمدرضا خدايي، روان پزشك و عضو هيات علمي دانشگاه علوم بهزيستي و توان بخشي گفت وگو كرديم.

▪ از چه سني بايد به بچه ها آموزش دهيم كه عذرخواهي كنند؟

هر انساني بايد از مراحل مختلف رشدي عبور كند تا به بزرگسالي برسد. اين مراحل رشد شامل رشد جسمي، جنسي، رواني و اجتماعي است. اگر دوران شيرخوارگي را كنار بگذاريم، كودك از ۳ سالگي تا ۷ سالگي و بعد از ۷ تا ۱۱ سالگي در دوران كودكي به سر مي برد. از ۳ تا ۷ سالگي يعني سنين پيش از دبستان كودك تفكر شهودي دارد، فكرهاي عميق ندارد و در كارهاي خود، بي منطق است. علاوه بر اين خودش را مركز عالم مي داند و تصور مي كند همه بايد مطيع او باشند و همه چيز را از آن خود مي داند. نكته مهم تر اينكه كودك خوب و بد را به صورت انتزاعي در نظر نمي گيرد و كارهايي را كه انجام مي دهد خطا نمي داند. اما از سن ۶ سالگي به مرور زمان خوب و بد را مي شناسد و منطق كم كم در افكار و اعمالش شكل مي گيرد. در سنين كودكي، بچه ها همه چيز را بزرگ تر از حد واقعي اش در نظر مي گيرند و به بيان ديگر همه چيز در نظر بچه ها غلوشده است بنابراين والدين بايد بدانند در اين سنين بچه ها را زياد تنبيه يا تشويق نكنند چون بسيار مضر است.

▪ با توجه به ويژگي هايي كه از دوران كودكي ذكر كرديد، كودكان بسياري از كارهاي خود را بد نمي دانند، بنابراين چگونه بايد به آنها ياد بدهيم كه عذرخواهي كنند؟

بچه ها در سنين كودكي بيشتر به رفتار پدر و مادرشان توجه دارند به عنوان نمونه اگر پدر پشت تلفن به دوستش دروغ بگويد، دروغ گفتن براي بچه نهادينه مي شود و احساس نمي كند اگر دروغ گفت بايد عذرخواهي كند. والدين لازم است جلوي فرزندشان به صورت غيرمستقيم عذرخواهي كنند تا بچه ياد بگيرد اگر كار بدي انجام داد لازم است عذرخواهي كند. البته اين عذرخواهي بايد به صورت معقول باشد نه غلوشده.

▪ آقاي دكتر! شما گفتيد كه والدين بايد به صورت غيرمستقيم به بچه ها عذرخواهي را ياد بدهند. لطفا در اين باره بيشتر توضيح دهيد.

اگر كودك، كاري كرده كه در جامعه عرف نيست و كار بدي تلقي مي شود والدين بايد بدون اينكه شخصيت بچه را زير سوال ببرند يا احساس منفي به كودك منتقل كنند به عنوان نمونه به?جاي بيان الفاظي مانند «تو بچه بدي هستي»، «ديگر دوستت ندارم» به كودك خود بگويند «تو خوبي ولي اين كارت اشتباه بوده» يا «اگر من جاي تو بودم، مي گفتم ببخشيد» علاوه بر اين والدين بايد در نظر داشته باشند همان طور كه نبايد شخصيت كودكشان را زير سوال ببرند نبايد نسبت به رفتار او بي تفاوت باشند و هر كاري كرد به رويش نياورند. روش هاي غيرمستقيم ديگر كه والدين بايد از آن طريق به كودكشان عذرخواهي كردن را بياموزند، «نقاشي كشيدن» و «داستان اسباب بازي ها» است. در روش نقاشي كردن، اتفاقي كه سبب شده كودك كار زشتي انجام دهد را نقاشي مي كنيم. به عنوان نمونه اگر كودك در مدرسه با دوستش دعوا كرده و او را كتك زده، اين اتفاق را با كمك بچه نقاشي مي كشيم و يك كودك گريان را ترسيم مي كنيم و از كودك مي پرسيم: «اگر بخواهيم دوستت لبخند بزند بايد چه كار كني؟» و آن زمان عذرخواهي را به او ياد مي?دهيم. در روش داستان اسباب بازي ها نيز مشابه نقاشي كردن، از شخصيت هاي داستاني استفاده مي كنيم و يك داستان تعريف مي كنيم و از فرزندمان مي خواهيم در مورد آن كار بد قضاوت كند. ممكن است پاسخ كودك، عذرخواهي نباشد. والدين بايد به او كمك كنند تا به اين نتيجه برسد.

▪ در چه زماني بايد از كودك به صورت مستقيم بخواهيم عذرخواهي كند؟

اگر كودك با روش هاي غيرمستقيم كه در بالا ذكر شد، عذرخواهي كرد لازم است او را تشويق و يك هديه كوچك برايش تهيه كنيد. اما اگر كودك واكنش مثبتي نشان نداد يا سن كودك در حدي بود كه خوب و بد را تشخيص بدهد و كارش خيلي بد بود به صورت مستقيم از او بخواهيد كه عذرخواهي كند. اما والدين بايد توجه داشته باشند كه اين تقاضا همراه با خشم و خرد كردن شخصيت كودك نباشد. به عنوان نمونه «تو بچه خوبي هستي ولي انتظار من از تو اين نبود» يا «من تو را دوست دارم اما اين رفتارت خيلي زشت بود بايد عذرخواهي كني» يا «حتما خسته بودي يا حواست نبوده كه چنين رفتاري را مرتكب شدي» بعد از كودك بخواهيد كه عذرخواهي كند و سپس بگوييد از دوستت مي پرسم عذرخواهي كردي يا نه!

▪ گاهي اوقات بچه ها در ميهماني، كار خطايي را انجام مي دهند و والدين در جمع از آنها مصرانه مي خواهند كه عذرخواهي كنند. آيا اين رفتار صحيح است؟

نكته مهم در مورد عذرخواهي اين است كه نبايد غلو شده يا كم باشد. پدر و مادر بايد توجه داشته باشند براي يك اشتباه كوچك فرزندشان نبايد از او بخواهند يك عذرخواهي جدي انجام دهد و او را سرزنش كنند. يا برعكس اگر كودك كار بسيار بدي انجام داده، بي تفاوت باشند و هيچ واكنشي نشان ندهند. بنابراين اگر كودك در ميهماني يك كار بدي انجام داد و اين كارش عمدي بود بايد خيلي محكم و نه با احساس خشم و تنفر، از او بخواهيد كه عذرخواهي كند. اما اگر كار كودك غيرعمدي بود و درك درستي از آن كار نداشت بايد به صورت غيرمستقيم از او بخواهيد كه عذرخواهي كند. به عنوان نمونه بگوييد: «خاله، من به جاي پويا مي گويم ببخشيد، حواسم نبود» اما گاهي اوقات بچه ها متوجه كاري كه مي كنند نيستند يا سن آنها به درك خيلي مسايل نمي رسد. به عنوان نمونه اگر يك كودك ۴ يا ۵ ساله پايش را در جمع دراز كرد نبايد او را دعوا كنيد و از او بخواهيد از همه افراد حاضر در جمع با يك احساس منفي عذرخواهي كند. اين كار باعث مي شود اعتماد به نفس او كم شود و احساس حقارت كند و حالت وسواس گونه در رفتارش به وجود آيد. در برخي از موارد نيز پدر و مادر عذرخواهي كردن را به فرزندشان ياد نمي دهند اما در جمع براي اينكه ديگران نگويند چه پدر و مادر بي تفاوتي، از كودكشان سوءاستفاده مي كنند و در مورد هر اشتباه كوچك فرزندشان او را وادار به عذرخواهي مي?كننررسي علمي پديده دروغگويي پرداخته اند ، از حالتي نام برده اند كه « بصيرت مضاعف » ناميده مي شود و طي آن شخص در يك لحظه دو موضوع را در ذهن خود مرور مي كند . يكي مربوط به آرزوهايش او در زندگي ايده آل و ديگري زندگي واقعي است و در اغلب موارد مورد اول بر دومي سايه مي افكند  ذهن را تحت تأثير قرار مي دهد .

در واقع در بعضي حالات ، شخص دروغگو از داستان هاي خود به وجد مي آيد و از آنان لذت مي برد .در بسياري از اين موارد دروغگويي در واقع عمق بخشيدن به آرزوهاي شخصي براي احساس جذابيت و لذت حتي براي لحظاتي كوتاه است. مثلاً زني كه رابطه عاشقانه خود با همسرش را بزرگنمايي كرده و يا شخصي كه موفقيت هاي اجتماعي و يا ورزشي را بسيار بزرگتر جلوه مي دهد ، در واقع چهره اي از خود نشان مي دهد كه دوست دارد آن گونه باشد و در واقع نشان از نقص شخصيت دارد . در آزمايشهاي ديگر نشان داده شد كه بسياري از دروغگوها نشانه هايي ازعدم تعادل رواني و ضعف شخصيت را از خود نشان مي دهند كه گاهي در تجربيات دوران كودكي و نحوه تربيت  ناصحيح خانوادگي اشخاص ريشه دارد . همه ما روياهاي خود را داريم ، همه در برخورد با حقايق تلخ زندگي مي خواهيم خود را ايمن كنيم و همه ما از ذكر ناملايمات و شكست هاي گذشته خود اكراه داريم ؛ اما بايد توجه داشت كه هيچكدام از اين مسائل نبايد ما را به ورطه دروغگويي بكشاند كه اينك به عنوان يك بيماري شناخته شده است .


مراتب دروغ

جامعه‌اي را در نظر بگيريد كه دروغگويي در آن قاعده و نه استثنا باشد. زندگي در چنين جامعه‌اي بسيار پرهزينه است. اعتماد متقابل وجود نخواهد داشت، روابط افراد كاملا غيراخلاقي خواهد شد، فساد و تباهي در همه سطوح رخنه خواهد كرد و نيز چنين جامعه‌اي كمترين نزديكي را با يك جامعه ديني و اخلاق‌مدار خواهد داشت. اولين گام براي رواج دروغگويي، شكسته شدن قبح دروغ است. در جامعه‌اي كه دروغگويي نوعي زرنگي تلقي شود و مردم با شنيدن سخن دروغ لبخندي حاكي از سرور و شعف بر لبان خود ظاهر سازند، طبعا دروغگويي رواج مي‌يابد.

عده‌اي فكر مي‌كنند صداقت و راستگويي صرفا يك مساله اخلاقي است و از اين رو ناخودآگاه مي‌خواهند آن را در بررسي مسائل و مشكلات اجتماعي به حاشيه برانند، اما بايد گفت كه صداقت و دروغگويي موضوعي كليدي در فهم و نقد تمامي حوزه‌هاي اجتماعي است. نقش آن در اقتصاد كمتر از سرمايه، نيروي انساني و ديگر عوامل نيست. اما طبيعي است كه در گذشته بر اهميت آنها از منظر اخلاقي تاكيد شده است. اگر امروز جامعه ما با فساد خانمان‌براندازي مواجه است كه فرياد همه را درآورده، يكي از دلايل و علل اصلي بروز آن دروغ و از دروغ بدتر، تطهير دروغ در ذيل عنوان مصلحت و تقيه است. از اين رو بدون مبارزه عليه دروغ و حساسيت داشتن نسبت به آن نمي‌توان كوچكترين گام موثري را عليه كاهش فساد برداشت و به طريق اولي بيان هر نوع دروغي ولو با هدف به ظاهر خير، جز به گسترش فساد كمكي نمي‌كند.


در تمامي اديان از جمله اسلام بر قبح دروغ تاكيد شده و قرار گرفتن دروغ در ذيل عنوان گناهان كبيره معرف اين اهميت است. براي اينكه بدانيم جامعه كنوني ما با ارزش‌هاي موردنظر اسلامي تا چه حد فاصله دارد، كافي است به ميزان رواج اين گناه كبيره در سطح وسيعي از جامعه توجه كنيم. قبل از بيان توضيحات و تحليل خود، ابتدا بهتر است كه چند گزاره محدود از پيامبر (ص) و ائمه (ع) درباره دروغ را با هم مرور كنيم. گرچه در اين زمينه احاديث فراوان است.


پيامبر (ص:( دروغگو، دروغ نمي‌گويد مگر به سبب حقارتي كه در نفس خود دارد. / از دروغگويي بپرهيزيد، زيرا دروغگويي باعث روسياهي است. / از دروغگويي بپرهيزيد، در موردي كه گمان مي‌كنيد نجات شما در دروغ گفتن است، بدانيد كه اشتباه كرده‌ايد و هلاك شما در دروغ است. / از پيامبر پرسيدند: ممكن است مومن ترسو باشد؟ فرمود: بلي. ممكن است بخيل باشد؟ فرمود: بلي. ممكن است كذاب باشد؟ فرمود: نه.

امام علي (ع:( هيچ عمل قبيحي به قبح دروغگويي نيست.


امام باقر (ع:( كم‌نصيب‌ترين فرد از سجاياي مردانگي و فضايل انساني، دروغگويان هستند.

اين تاكيدات را كه قطره‌اي از دريا هستند، با وضعيت كنوني جامعه خود مقايسه كنيم تا به عمق فاجعه پي ببريم. دروغ مراتبي دارد. فرض كنيد كه پولي گم شده و آن را فرد «الف» سرقت كرده است، اما هيچ‌كس جز آن فرد و خدا اطلاعي از اين ماجرا ندارد. انكار سرقت از جانب اين فرد «دروغگويي» و عملي رذيلانه است. و بي‌ترديد اين «دروغگويي» بدتر از آن عمل سرقت است. اما در هر حال هيچ‌كس نمي‌تواند با اطمينان وي را سارق و در نتيجه دروغگو بداند. تنها خداست كه از حقيقت امر آگاه است. چنين دروغي از حيث اينكه ميان فرد و جامعه پرده دروغگويي را ندريده است، در مراتب پايين دروغگويي است.

حال فرض كنيد كه فرد مالباخته خودش ديده است كه فرد «الف» اموال او را سرقت كرده و سارق هم مي‌داند كه مالباخته از حقيقت ماجرا آگاه است، اما باز هم دروغ مي‌گويد. اين مرتبه رذيلانه‌تري از فعل دروغ است. حال اگر فيلم فعل فرد ثبت و ضبط شده باشد و اموال مسروقه هم نزد سارق كشف شود و افراد متعددي هم به اين سرقت شهادت دهند و اثر انگشت فرد هم باقي مانده باشد و هر شاهد ديگري كه به ذهن آيد وجود داشته باشد، با اين حال فرد انكار كند، در اين صورت دروغگويي به شديدترين مرتبه‌اش رسيده است و چنين فردي در حضيض اخلاقي قرار گرفته و جامعه‌اي هم كه فاعل اين فعل (دروغگويي)به اين فضاحت با تمام توان محكوم نكند، در همان سراشيبي اخلاقي قرار دارد. بدتر از اين نوع دروغگويي، توجيه اخلاقي آن برحسب مصلحت است و بدتر از بي‌تفاوتي جامعه در برابر چنين دروغي، دفاع از دروغگو با لطايف‌الحيل است.

از هنگامي كه داريوش در كتيبه بيستون نفر بعد خود را به پرهيز از دروغگويي و ضرورت تشديد مجازات دروغگو توصيه كرد و از خداوند خواست كه سه بلا از جمله دروغ را از ايران دور بدارد، معلوم مي‌شود كه دروغ در جامعه ايران رواج داشته است؟ چرا كه اگر دروغ نبود چنين توصيه‌هاي موكدي هم نمي‌شد.
امروز هم جامعه ما با آسيب دروغگويي مواجه است و آن هم با بدترين نوع و مرتبه دروغ. مدتي پيش به اداره‌اي مراجعه كردم، به راحتي از من خواسته مي‌شد كه براي مشكل پيدا نشدن در اجراي كارم، دروغ بنويسم!! اگر صفحات حوادث روزنامه‌ها را بخوانيد متوجه مي‌شويد كه متهمان چگونه بديهيات را انكار مي‌كنند، گويي كه اين دروغ‌ها هيچ قبحي ندارد. پليس راهنمايي كه كسي را مي‌خواهد جريمه كند، انواع دروغ‌ها را براي گريز از جريمه مي‌شنود، دروغ‌هاي آماري به وفور و از چپ و راست توليد و ارايه مي‌شود و از همه بدتر وقتي است كه دروغ از جانب كساني بيان شود كه پاسداران «اخلاق» يا «قدرت»جامعه‌اند. وقتي كه متوليان اين دو ركن حرمت امامزاده‌هاي خود را پاس ندارند، از ديگران چه انتظاري مي‌رود؟

يكي از بدترين دروغ‌ها، دروغ‌هايي است كه در مقام مشاوره به اصحاب قدرت داده مي‌شود. گويي گوش‌هاي آنان علاقه‌اي به شنيدن سخن و خبر صدق ندارد. در ايران و جهان نام ماكياول با اخلاقي نبودن قرين شده است، اما برخلاف اين پندار اوست كه مي‌نويسد، شهريار بايد شكيباترين شنونده حقيقت درباره اموري باشد كه درباره آنها پرسيده است و اگر ملاحظه كرد كه كسي در ابراز حقيقت به او تعلل مي‌ورزد بايد به خشم آيد. اگر همين يك توصيه ماكياول در تاريخ و امروز ايران رعايت مي‏شد، وضع ديگرگونه‌اي نسبت به حال داشتيم. در جامعه ما حساسيت نسبت به داشتن ثروت زياد است، فرد اگر ثروتي داشته باشد آن را از ترس نگاه ديگران پنهان و به دروغ انكار مي‌كند، اما جامعه در برابر دروغ حساسيتي ندارد و دروغگوترين افراد از امنيت رواني برخوردارند و به همين دليل است كه رذايل اخلاقي هم مي‌تواند رواج پيدا كند و سرمايه اجتماعي جامعه ما را به حدود صفر و حتي منفي برساند و به عنوان مانع جدي در راه توسعه همه‌جانبه عمل كند.

از كودكي كه درس چوپان دروغگو را مي‌خوانديم، قابل فهم بود كه عواقب دروغ چگونه گريبان دروغگو را مي‌گيرد، اما ساختار اجتماعي و پيشينه فرهنگي در اين زمينه چنان متصلب است كه به سرعت آن آموزه به فراموشي سپرده مي‌شود. برخي از اصحاب قدرت هميشه از اين مي‌نالند كه چرا حرف‌هاي راست آنان باور نمي‌شود و مردم و مطبوعات گرايش به موارد نقض آن دارند. آنان متوجه نيستند كه «خود كرده را تدبير نيست». وقتي كه به سهولت بتوان واقعيت مسلم را تكذيب كرد، اعتماد متقابل به طور مطلق از ميان مي‌رود، حتي اگر گرگ واقعي هم به گله بزند، كسي براي ياري چوپان نمي‌شتابد.

حداقل بخشي از منشا و زمينه دروغ، ساختار استبدادي مزمن در تاريخ ايران است، وقتي كه قانون حاكم نباشد و زور و چپاول رايج شود، از طرف مردم هم تملق و چاپلوسي سكه رايج خواهد شد. وقتي نظارتي بر امور نباشد، حكومت‌ها براي بقاي خود مي‌كوشند حقيقت مسلم را قلب كنند.

گويا اولين كتاب چاپ شده در ايران در زمان قاجاريه «فتح‌نامه» است كه كل موضوع به پيروزي‌هاي!!! قاجار در جنگ‌هاي ايران و روس و قراردادهاي تركمنچاي و گلستان مربوط مي‌شود!! و اين ورود اولين رسانه (چاپ و كتاب) بود و وقتي كه مطبوعات و راديو و تلويزيون هم وارد شد، حكومت‌ها بيش از پيش آنها را به چشم بوق براي بيان صادق معرفي كردن دروغ‌هايشان مي‌ديدند و اينچنين شد كه دروغ، عمق و گستره بيشتري يافت و چنين است كه جامعه ما (هر بخش آن به نسبتي) در گرداب اين ويژگي فرو رفته است و ساختارهاي متعدد هم آن را تشديد و تقويت مي‌كند.حتي كساني كه در پي در انداختن طرحي نو براي جامعه و خواهان تقويت و رواج اخلاق محمدي (ص) كه از مهم‌ترين اركانش صداقت و پرهيز از دروغگويي است، بودند، اكنون راهي را مي‌روند كه مخالفان چنين اخلاقي جاده آن را بيش از پيش صاف كرده‌اند؛ جاده‌اي كه جز به قلب آتش راهي ندارد.


بديهى است منافقان كه شهادت به رسالت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مى دادند سخنى مطابق واقع مى گفتند، ولى چون مطابق اعتقاد آنها نبود به عنوان دروغگو معرفى شدند ولى در پاسخ اين سخن مى توان گفت كه نسبت دروغ به منافقان از اينجا سرچشمه مى گيرد كه آنها شهادت به رسالت پيامبر(صلى الله عليه وآله) را به صورتى ابراز مى داشتند كه مفهومش اين بود كه مطابق اعتقاد درونى ما است، و چون اين سخن با واقعيت مطابق نبود نسبت دروغ به آنها داده شده است، يعنى آنها در اين اظهار كه اين سخن موافق اعتقاد درونى آنها است دروغگو بودند، بنابراين صدق و كذب در هر حال بر اساس تطابق با واقعيت ها مشخص مى شود. البته هر گونه عدم تطابق با واقعيت دروغ نيست، بلكه مهم اين است كه شخص براي فريب دادن ديگران، سخني بگويد و يا عملي انجام دهد كه مطابق واقع نيست. زيرا ممكن است شخصي از روي اشتباه يك سخن خلاف واقع را بيان كند. بنابراين مي توان دروغ را اينگونه معنا كرد: «فريب ديگران به وسيله چيزي كه در نظر متكلم واقعيت ندارد».


اميرمؤمنان على(عليه السلام) كه همه چيز را از زاويه عبوديت پروردگار مى بيند در تعريف صدق و كذب، سخن ديگرى دارد مى فرمايد: «الصدق مطابقة المنطق للوضع الالهى و الكذب زوال المنطق عن الوضع الالهى; صدق همان مطابقت سخن با وضع الهى است، و كذب ناهماهنگى سخن باوضع الهى است».( غرر فارسى، حديث 1552 و 1553، جلد اول، صفحه 400) منظور از وضع الهى ظاهرا همان وضع جهان آفرينش است، كه به اراده و فرمان خدا به وجود آمده است، بنابراين تعريف اميرمؤمنان على(عليه السلام) نيز همان تعريفى است كه در بالا آمد با اين اضافه كه شكل توحيدى آن محفوظ شده است. البته صدق و كذب همان گونه كه بر زبان جارى مى شود، در عمل انسان نيز خود را نشان مى دهد، كسانى كه عملى بر خلاف ظاهر حالشان مى كنند دروغگو هستند، و آنها كه ظاهر و باطن و اعمالشان هماهنگ است صادقند.

دروغ بيان سخن و مطلبي است كه مطابق با واقع و حقيقت نيست، بين آنچه كه توسط فرد بيان مي شود وآنچه را كه درجهان خارج وجود دارد و رابطه و همبستگي طبيعي وجود ندارد.

كودكان با دروغگويي چه اهدافي را دنبال مي كنند؟


معمولاهدف از دروغ گمراه كردن طرف مقابل و يا مشتبه كردن امري بر ديگري است تا در سايه آن بتواند به اهداف خود برسد. اين هدف يا اهداف ممكن است متعدد باشد: از جمله نجات از مجازات، كسب منافع مورد نظر، جلب نظر و توجه ديگران به نحوي كه در سعادت و خوشبختي او نقش دارند.

دروغ نشانه چيست؟

دروغ چه در كودك و چه در بزرگسال حاكي از وجود يك ناامني و يك اغتشاش در درون وجود است. نشان مي دهد كه فرد در وضعي نامطمئن و ناامن قرار دارد به طوري كه شخصيت و موقعيت او در خطر است و تنها از راه دروغ مي تواند خود را ايمني و رهايي ببخشد.

آثار دروغگويي در فرد:

دروغگويي امري غيرفطري است و بر همين اساس نياز به فراگيري دارد. طفل به سادگي نمي تواند دروغ بگويد و به همين نظر درحين دروغگويي مواجه با دشواري ها و اشكالاتي مي شود كه آثار آن را در او مي توانيم بيابيم. برخي از اين آثار عبارتند از:

رنگ پريدگي در صورت، ضربان قلب شديد، لكنت زبان، بيهوده گويي، عدم كنترل بر اعضا، پيدايش آثار شرم در چهره.
البته اين علائم در افرادي كه تازه شروع به دروغگويي كرده اند نمايان تر است، اما به تدريج كه فرد به دروغ عادت مي كند، اين آثار در او از ميان مي رود ، آنچنان كه در مواردي حتي قادر است مظلوم نمايي كند و در حين دروغگويي،اگر لازم هم باشد و در نهايت چند سوگند دروغ هم بخورد.

عوامل و انگيزه هاي دروغ:

حال نوبت اين مسئله است كه بدانيم چه عوامل و انگيزه هايي در فرد سبب پديد آمدن دروغ مي شود.
برخي از اين عوامل عبارتند از:

1 - ترس از مجازات:

طفل و حتي فرد بزرگسال دروغ مي گويد به اين دليل كه از مجازات مي ترسد و اگر راست بگويد از مكافات امري كه مرتكب شده ايمني ندارد. همانند اينكه كودك ظرفي را شكسته يا پولي را از جايي برداشته است و يا اين كه در اثر بازي تكليفش را انجام نداده و ... و براي فرار از تنبيه و مجازات به دروغ متوسل مي شود.
2 - احساس فشار:

گاهي اوقات كودك دروغ مي گويد: زيرا اگرراست مطالب را بگويد از طرف والدين مورد سوال هاي فراوان قرار مي گيرد و با خود فكر مي كند كه اين سوالات بي مورد است.

3 - پوشاندن لغزش:

كودك همانند ديگران داراي حب ذات است و شخصيت خود را دوست دارد. او ممكن است در مواردي دچار لغزش و خطا شده باشد و مي داند كه در اين امر مورد طعنه و سرزنش قرار مي گيرد و شخصيت او به خطر مي افتد. براي پوشاندن گناه و رهايي از خطر سرزنش و تمسخر دروغ مي گويد و آماده مي گردد كه بر خلاف واقعيت حرف بزند.

4 - آرزو و اميد:

در برخي اوقات دروغ نشان دهنده اميد و آرزوي اوست مانند اينكه او آرزو دارد كه از فلان جوي بپرد و عبور كند همان آرزو را به صورت تحقق يافته مطرح نمايد.

در واقع كودكان چيزهايي را مطرح مي كنند كه فعلادر اختيارشان نيست اما آرزوي آن كار را دارند.
5- تشويق غلط:

گاهي اوقات كودكي را مي بينيم كه به علت شيرين زباني دوران خردسالي دروغي را كه از كسي ياد گرفته با زبان كودكانه اش در حضور پدر و مادر مي گويد ولي آنها بدون توجه به عواقب آن شروع به بوسيدن او مي كنند. طفل بي خبر از همه مسائل از اين پذيرش شاد شده و به ادامه راهش خواهد پرداخت.

راه هاي مقابله با دروغگويي:

در طريق درمان كودك و يا فردي كه به دروغگويي گرفتار است، اقدامات و فنوني را مي توان به كار برد كه در جمع اميدي به اصلاح كودك باشد.

اما آن طريق و فنون:

1 - شناخت علل:

اين مسئله اي است كه در درمان ها خواه جسمي و خواه رواني بايد مورد نظر باشد. بايد بدانيم چرا كودك دروغ مي گويد؟ چه انگيزه هايي باعث شده او دروغ بگويد و هدفش از دروغگويي چيست؟
البته دروغ هاي ساده ناشي از اغراق گويي در كودكان به سادگي قابل كشف است ولي آنگاه كه او دروغ بزرگي گفته و مسئله فوق العاده اي را با دروغ مطرح كرده است جاي تامل و دقت بيشتري خواهد بود.

2 - دادن آگاهي:

پس از شناخت علت يا علل دروغگويي بايد به كودكان آگاهي و آموزش لازم را داد تا بتواند خود را اصلاح كند.

3 - عفو و بخشش:

در خانه و زندگي ضروري است براي وا داشتن كودك به راستگويي در برخي اوقات آنها را ببخشيم همانند اين كه اگر پايش به گلدان خورد و شكست مي توان آن را ناديده گرفت، البته در زماني كه اين اشتباه در صورت تذكرات فراوان تكرار نشده باشد.

4 - هشدار به كودك:

ما بايد سعي كنيم به كودك تفهيم كنيم كه راه او راهي درست و به صواب نيست. سرانجام و عاقبت خوبي ندارد. البته بايد بيان اين موارد به صورتي باشد كه براي كودك قابل فهم باشد . همانند اين كه به او بگوييد: اين روش تو را پدر و مادر دوست ندارند!


دروغ و دروغگويي از نگاه قرآن

در مقاله حاضر نويسنده با يكسان دانستن دروغ و نفاق، به برخي از عواملي كه موجب مي شود شخص به جرگه دروغگويان وارد شود اشاره مي كند و آثار و نتايج اين رفتار زشت و نابهنجار را در زندگي فردي و اجتماعي انسان بررسي مي كند كه با هم آن را از نظر مي گذرانيم.


معني دروغ

دروغ در حوزه رذايل اخلاقي و نابهنجاري اجتماعي به معناي سخن ناراست، خلاف حقيقت و يا واقعيت و گفتاري ناحق است.

راغب اصفهاني در كتاب مفردات الفاظ القرآن بر اين باور است كه اصل كذب و دروغ در گفتار است. تفاوتي در دروغ از اين لحاظ نيست كه در گذشته اتفاق افتاده باشد يا در آينده؛ چنان كه تفاوتي از اين جهت وجود ندارد كه دروغ نسبت به وعده اي باشد كه انجام نمي شود و يا امر ديگري باشد. (مفردات ص 478 ذيل واژه صدق)
البته براي دروغ اقسام و انواعي گفته اند و براي هر يك از آنها نام هاي خاصي گذاشته شده است. از جمله به افك و افترا و زور و خرص اشاره كرد.

نفاق و دروغ، دو روي يك سكه

شخصي كه كاري ناپسند انجام مي دهد و يا قانون شكني مي كند، زماني كه در موقعيت بازخواست قرار مي گيرد با ابزار دروغ مي كوشد تا زشتي كار خويش را بپوشاند و ديگري را فريب دهد. فريب و نيرنگ زدن از راه تغيير ماهيت عمل به گفتار موجب مي شود تا شخص در جايگاهي قرار گيرد كه عيب و عاري بر او نيست.

ماهيت دروغ فريب ديگري است. دروغگو در تعامل اجتماعي، براي بازسازي وجه شخصيتي و اعتباري خويش تلاش مي كند و فريب و نيرنگ در گفتار از اين جهت انجام مي شود.

دروغگو، به نوعي، شخصي منافق است و اساساً ارتباط تنگاتنگي ميان دروغ و دورويي است. دو رويي و دروغ بيانگر آن است كه ميان ظاهر و باطن فرد سازگاري و تناسب نيست و عدم تطابق به عنوان مؤلفه اصلي نفاق و كذب مي باشد. دورويي و دروغگويي از اين نظر يكسان هستند.

در دروغگويي شخص براي بازسازي و توجيه رفتارها و كردارهايش تلاش مي كند و مي كوشد تا شخصيت كاذبي را به جامعه نشان دهد كه عامل واداركننده شخص به دروغگويي مي تواند ترس از قدرت ديگري و يا دست يابي به منفعت و يا مصلحتي باشد اما در نفاق عامل اصلي و هدفي كه موجب مي شود تا به نفاق گرايش يابد ترس از قدرت است كه مي تواند وي را از منفعتي محروم كند و يا فشاري بر او وارد سازد و او را وادار به امري كند كه با باورها و اعتقادات وي سازگار نيست. از اين رو مي توان گفت نسبت ميان دروغگويي و نفاق عموم و خصوص مطلق است.


ملاك شناخت دروغ

قرآن ملاك و معيار تشخيص دروغ از راست را اين دانسته است كه شخص هرگاه مخالف اعتقاد و باور خويش سخني را به ميان آورد، در حقيقت دروغ گفته است، حتي اگر در سخن وي سخن حقي باشد ولي چون با باورهاي وي نامتناسب است و تطابقي ميان سخن و باورش نيست آن سخن دروغ دانسته مي شود.(منافقون آيه1)
بنابراين ممكن است شخصي سخني را بگويد كه نادرست و ناحق باشد ولي چون باور وي آن است كه آن چه مي گويد راست است نمي توان وي را متهم به دروغ گويي كرد. برعكس اگر شخصي باوري داشته باشد و برخلاف باور خويش سخن حقي را بگويد، او دروغگو است؛ زيرا وي برخلاف باور خويش و به قصد دروغ سخن حقي را به زبان آورده است. بنابراين ملاك و معيار سخن راست از سخن دروغ باورهاي شخص و سخنان وي است. از اين رو تطابق سخن با حق و يا واقع، ملاك سنجش نيست بلكه مطابقت باورهاي شخص با سخني است كه به زبان مي راند.


عوامل دروغگويي


قرآن عوامل چندي را به عنوان عامل دروغگويي معرفي مي كند. قرآن منشأ دروغ را شيطان و ابليس مي داند و به انسان هشدار مي دهد كه شيطان به عنوان بنيانگذار دروغ و كسي كه از اين طريق كوشيد تا به اهداف پست خود دست يابد، موجودي است كه انسان را تشويق به دروغ مي كند. قرآن در داستان آفرينش و خلافت انسان گزارشي كامل از واقعه به دست مي دهد و در آن جا به اموري توجه مي دهد كه بسيار حياتي و حساس است.
قرآن گزارش مي كند كه ابليس براي دست يابي به اهداف خويش و خوار و گمراه كردن انسان به دروغ متوسل مي شود و نخستين موجودي است كه از آن براي دست يابي به اهداف شوم خود سود مي برد. به نظر مي رسد كه ابليس بي دروغگويي نمي توانست آدم را گمراه كند و لذا براي گمراه كردن وي از سوگند دروغ بهره برد.
قرآن به انسان هشدار مي دهد كه شياطين و ياران ابليس الهام كنندگان دروغ بر دروغگويان هستند (شعراء آيه 221 و 222) و آنان هستند كه به اين نابهنجاري دامن مي زنند. البته قرآن توضيح مي دهد كه شخصيت دروغگويان به آنان اجازه مي دهد تا تصرف شوند. از اين رو مي فرمايد شياطين بر هر تهمت زننده و گناهكار الهام به دروغ مي كنند.
چيرگي شيطان و ابليس بر انسان موجب مي شود تا به دروغ بلكه سوگندي هاي دروغ گرايش پيدا كند و براي دست يابي به منافع، با سوءاستفاده از باورهاي مردم به اموري چون خدا و پيامبر و امامان (ع) سوگند بخورد. (مجادله آيات 14 و 19(


حسادت، عامل دروغ

از ديگر عوامل، مي توان به حسادت اشاره كرد. انسان به جهت حسادت نسبت به ديگري گرفتار اخلاق زشت دروغ مي شود. نمونه و مصداقي كه قرآن مطرح مي سازد داستان برادران يوسف(ع) است كه براي جلب اعتماد حضرت يعقوب و دست يابي به منفعتي، دروغ بر زبان راندند. است. (يوسف آيه 9 و 11(

بي گمان حسادت، عامل بسياري از نابهنجاري ها، و رذايل اخلاقي است و و و براي اثبات آن بگويد خدا شاهد است يا مي داند كه راست مي گويم. حضرت صادق (عليه السلام( فرمودند: در آن حال عرش الهي براي تعظيم جلال حق تعالي به لرزه در مي آيد )من قال علم الله ما لا يعلم اهتز له اعظاما لله عزوجل س). و در حديث ديگري فرمود: كه خداوند مي فرمايد آيا جز من كسي را پيدا نكردي كه بر او دروغ ببندي )اذا قال العبد علم الله و كان كاذبا قال الله تعالي اما وجدت احدا تكذب عليه غيري. «وسائل الشيعه كتاب الايمان باب 5».(

 

دروغ بر پيغمبر و امام

دروغ بر پيغمبر و امام آنست كه حديثي را بسازد و به آنها نسبت دهد يا حديثي از كسي بشنود يا در كتابي ببيند و با اينكه مي داند دروغ است به امام يا پيغمبر نسبت دهد. اما احاديثي كه در كتابها موجود است و واقعا نمي داند آيا قول امام است يا نه، در صورتي كه آن حديث مخالف ضرورت دين و مذهب نباشد و نيز موجب هتك مقام امام (عليه السلام)هم نباشد و به واسطۀ سبكي آن، عقل سليم از پذيرفتنش نداشته باشد، نقل كردن چنين اخباري با استناد به كتابي كه در آن ديده جايز است. بنابر احتياط از هر كتابي كه مي بيند نقل نكند بلكه از كتابهائي نقل كند كه به نوشته اش اعتماد و مؤلفش را به تقوي و ورع شناخته و كمال وثوق را به او داشته باشد. در نامه حضرت اميرالمومنين به حارث همداني است كه: ولا تحدث الناس بكل ما سمعت فكفي بذلك كذبا: نقل مكن براي مردم هر چه را كه شنيدي كه همين ( بي مبلاتي در نقل ) كافي است در دروغگوئي (نهج البلاغه). و اما نقل به مضمون حديث نه الفاظ آن، در صورتي جايز است كه نقل كننده داراي قوۀ فهم عربي بوده و مزاياي كلام را بفهمد، پس مضمون وخلاصه مراد حديث را كه دلالتش آشكاراست نقل نمايد با تصريح به اينكه مضمون حديث اين است. اما زبان حال، به صورت شعر يا نثر، اگر منافي با مقام امام (عليه السلام)نبوده و واقعا زبان حال باشد يعني حال امام (عليه السلام)در آن وقت طوري بود كه ترجمان آن اين كلمات يا اين اشعار باشد، مانعي ندارد. ولي بايد معلوم باشد كه زبان حال است نه نقل قول امام (عليه السلام(.


2- سوگند و شهادت و كتمان

يكي از مراتب دروغ كه شكي در كبيره بودنش نيست، قسم دروغ و شهادت دروغ و كتمان شهادت است.

3- تهمت

نسبت دادن عيبي به كسي كه آن عيب را نداشته باشد؛ نظير نسبت زنا به زن عفيفه ويا مرد عفيف و نظير نسبت سرقت به كسي كه سرقت نكرده باشد و نظير اين ها؛ و به آن«تهمت» هم مي گويند. و اين قسم علاوه بر اين كه دروغ است، غيبت نيز مي باشد و در روايات آمده است كسي كه تهمت بزند، در روز قيامت او را بر تپه اي از چرك و خون كه صورت برزخي آن تهمت است، نگاه مي دارند تا مردم از حساب فارغ شوند. اين قسم از دروغ از گناهان كبيره است.


4- دروغ مفسده دار

از اقسام دروغ كه مسلما گناه كبيره است، هر دروغي است كه در آن مفسده و زيان باشد و البته هر چه مفسده وزيان آن بيشتر باشد بزرگي گناهش و شدت عقوبتش شديدتر است و گاه مي شود دروغي سبب تلف شدن اموال و ريخته شدن آبروها و خونها مي گردد.


5- دروغ از روي مزاح و شوخي

از اقسام دروغ دروغهايي است كه از روي هزل و مزاح و شوخي براي تفريح و خنده و غيره گفته مي شود مثل اينكه به شخص ساده لوح خوش باوري بگويد فلان شخص امشب تو را به مهماني دعوت كرده است يا فلان مال را به تو حواله نموده و نظائر اينها. برخي از فقها صريحا به حرمت اين قسم فتوي داده اند و بعضي از فقها فرموده اند: جائي كه نشانه اي بر نبودن قصد جدي در كلام وجود دارد، شوخي حرام نيست و جائي كه نشانه اي وجود ندارد به گونه اي كه مخاطب متوجه نمي شود كه اين كلام واقعيت ندارد و شوخي است، حرام است .بنابراين در مورد اين مساله، هر كس بايد به نظر مرجع تقليد خود مراجعه كند.


6- روياي جعلي

حضرت رسول «ص» فرمودند بزرگترين دروغها سه دروغ است:

1- دروغ بستن به من با اين كه چيزي را نگفته ام به من نسبت دهد.
2- دروغ در رويا با اينكه خوابي را كه نديده به دروغ نقل كند.
3- مردي را به غير پدرش نسبت دهد. (بحارالانوار ج 15 ص42(

بايد دانست همانطور كه دروغ بر دروغگو حرام است، نقل كردن دروغ ديگري و همچنين ثبت كردن دروغ و نوشتن يا خواندن و گوش دادن به آن هم حرام مي باشد. قرآن كريم در چند مورد در نكوهش يهود و منافقان مي گويد: « سماعون للكذب: بسيار به دروغ گوش مي دهند» و شيخ صدوق از حضرت صادق (عليه السلام) روايت كرده كه از آن حضرت پرسيدند آبا گوش دادن به قصه گو حلال است؟ فرمود: نه، هر كس گوش به سخن گوينده اي بدهد او را پرستيده، پس اگر از خدا سخن گويد - يعني راست و حق سخن گويد- گوش كننده خدا را پرستيده و اگر از ابليس سخن گويد، يعني دروغ و باطل بگويد، ابليس را پرستيده است.

ده دليل عمده دروغ گفتن مردان به زنان :

مردها عقيده دارند كه در بسياري از موارد گفتن حقيقت به همسرشان نه تنها مشكلي را حل نمي كند بلكه به مصائب دامن مي زند.

گاهي يك دروغ ساده مي تواند جلوي به هم خوردن رابطه اي را بگيرد چون مردها عقيده دارند زن ها اكثراً به خاطر چيزهايي كه واقعاً بي اهميت است دلخور مي شوند و براي اثبات ادعاي خود، ده دليل عمده دروغ گفتن به زنان را اينچنين عنوان مي كنند:

بعضي از زنان تحمل شنيدن حقيقت را ندارند :

به يك جايگزين بنيشنيد بعضي مواقع دوست دخترهايتان بسيار حساس هستند و نمي توانند فكر اينها را هم بكنند كه شما به خود متكي هستيد (به آنها

وابسته نيستيد) و براي خود زندگي خود را داريد، اگر مي خواهيد هردويتان بي مورد ناراحت نشويد مي توانيد به سادگي يك دروغ كوچك به او بگوئيد!!

دروغ گفتن آسان تر است :

خيلي آسان است كه به نامزد خود بگوئيد كه براي هديه تولدش فقط و فقط براي اينكه او را خوشحال كنيد مجبور شديد پول قرض كنيد و اينكه هديه تان را چقدر گران خريديد!!

چرا وقتي مي شود كسي كه دوستش داريد را به اين راحتي و با گفتن يك دروغ ساده خوشحال كنيد، خود را در مشاجرات پايان ناپذير درگير مي كنيد؟ شما مطمئناً مي دانيد او منتظر شنيدن چه حرفهايي است، خوب به او بگوئيد.

قدرت نمايي :

در اكثر رابطه ها، «مرد» بودن به معناي داشتن كنترل بر همه امور است. حتي اگر در ظاهر اين طور نباشد هم اكثر زنان، مرد خود را اينطور مي پسندند. اگر شما هم با چنين شخصي سروكار داريد چه اشكالي دارد كه به او بگوئيد ميخواستيد تمام تداركات آن مهماني را به افتخار او خودتان شخصا تهيه كنيد.

دروغ گفتن براي بعضي مردها نوعي تفريح است :

وقتي دير سر قرار شام مي رسيد، آيا واقعاً قصد داريد به او بگوئيد كه بازي به وقت اضافه كشيده شد؟! مي توانيد زندگيتان را با گفتن يك دروغ ساده نجات دهيد؛ مثلاً بگوييد لاستيك پنچر اتومبيل پيرمردي را عوض مي كرديد كه معطل شديد طوري كه كنترل اوضاع اصلاً در دست شما نبوده و شما كاملاً بي تقصير بوديد. او حتي از شما به خاطر اين انسان دوستي تشكر هم خواهد كرد!

دروغ جلوي نااميد شدن طرف مقابل را خواهد گرفت :

اگر رابطه تان تازه جدي شده است چرا مي خواهيد كاري كنيد اعتمادي كه ماهها در ايجاد آن وقت صرف كرده ايد را در او از بين ببريد. اگر نتوانستيد در جمع خانوادگي آنها حاضر شويد به او نگوئيد كه اين مهماني با بازي فوتبال تيم محبوبتان هم زمان بوده است!

شجاعت :

با اينكه زنان هميشه مي گويند «ترجيح مي دهم حقيقت را بشنوم نه يك داستان را»،بعضي مواقع مساله خيلي جدي تر از اين حرف هاست. در اين موقعيت دروغ گفتن يك راه نيست بلكه تنها راه است. او را خيلي دوست داريد؟ نمي خواهيد ازدستش بدهيد؟ يك دروغ ساده به حفظ اين رابطه مي ارزد.

دروغ ناراحتي هاي بعدي نخواهد داشت :

دروغ گفتن فقط براي حفظ رابطه نيست در بسياري از موارد شما با دروغ گفتن باعث مي شويد قلب او نشكند. وقتي از شما سوال مي كند «من چطورم؟؟» يا «اين روژلب نارنجي به لباس بنفش نمي آيد؟» لازم نيست حتماً راستش را بگوئيد. در اين صورت مجبور نيستيد يك روز قيافه عبوس او را در سكوت تحمل كنيد!

حضور در مهماني هاي اجتناب ناپذير با دروغ لغو خواهدشد :

اگر درست روزي كه بايد به تماشاي مسابقه فوتبال برويد به مهماني دوستان نامزدتان دعوت شده ايد با يك دروغ كوچك مثل بستري بودن به دليل دل درد

مي توانيد هم حس ترحم و دلسوزي او را نسبت به خود برانگيزيد و هم از تماشاي مسابقه فوتبال لذت ببريد!

دروغ مفيداست :

مثل خيلي از مسائل روانشناسي ديگر، زنان در مقابل بسياري ازمسائل جبهه مي گيرند و عكس العمل شديد نشان ميدهند. گاهي در آغاز روابط، براي

خوب جلوه دادن خود علاوه بر خوش زباني، دروغ گو بودن هم موثر است!!

دروغ گفتن خطرات را كم مي كند :

با اينكه دروغ گفتن يكي از فاكتورهاي مهم وجود يك مرد است (!) همواره در انتخاب دروغهايتان دقت كنيد. اگر با دروغ گفتن بسياري از خطرات از سرتان گذشته اين روند را ادامه دهيد.

چرا كودكان دروغ مي گويند؟

يكي از مسائلي مهم تربيتي براي كودكان و خانواده ها دروغگويي كودكان است. اين يكي از مسائلي است كه در اغلب خانواده ها مطرح است و پدران و مادران البته نه در دوران خردسالي كودك بلكه از حدود سن تمييز از آن شديدا رنج مي برند. زيرا كارهاي كودك براي پدر و مادر شيرين است اگر چه برخي اوقات همراه با دروغ باشد ولي بچه ها زندگي را براي والدين به همين سادگي دشوار مي سازند. اتفاقا پايه گذاري اين لغزش و خوي ناپسند از همان دوران كودكي است. در روزهاي اول كه بنا به علل اجتماعي و احيانا غريزي طفل دروغ مي گويد و راه حيله در پيش مي گيرد والدين با موضع تشويق و خنده و شعف از او استقبال مي كنند. غافل از اينكه همين امر موجب رشد و پرورش اين حالت ناهنجار مي شود.

دروغ در روايات اسلامي

اينك به بيان پاره اي از روايات در نكوهش دروغ مي پردازيم

دروغ در رديف شرك به خدا

رسول گرامي اسلام (ص) فرمود :

« آيا شما را از بزرگترين گناهان خبر ندهم ؟ بزرگترين گناه شرك به خدا و بد رفتاري نسبت به پدر و مادر و دروغ گفتن است .» « جامع السعادات ، ج2/ص322 »

دروغ كليد گناهان

حضرت امام حسن عسكري (ع) فرمود :

« تمام پليديها در خانه اي نهاده شده و كليد آن دروغ است. » « جامع السعادات ، ج2/ص322 »

دروغ از شراب بدتر است

حضرت امام محمد باقر (ع) فرمود :

« خداوند متعال براي شر و بدي قفلهايي قرار داده و كليد ان قفلها شراب است و دروغ از شراب هم بدتر است. » « وسائل الشيعه ، ج8/ص572 ؛ اصول كافي ؛ اصول كافي ج2/ص339، حديث 3»

دروغ سبب خرابي ايمان

حضرت امام محمد باقر (ع) فرمود :

« دروغ ويران كننده ايمان است » « بحار الانوار چاپ بيروت ، ج 69 / ص247 »

دروغ و روسياهي

رسول گرامي اسلام (ص) فرمود :

« از دروغ گفتن خودداري كنيد زيرا انسان را روسياه مي كند » « مستدرك الوسائل ، ج2/ص100 »

دروغ با ايمان سازگار نيست

« امام رضا (ع) روايت مي كند كه از پيامبر اكرم (ص) سوال شد : آيا انسان با ايمان ممكن است ترسو باشد ؟ فرمود : آري . سوال شد : امكان دارد بخيل باشد ؟ فرمود : آري . آيرا پيدا كنيد كه در زمينه فعاليت شما متخصص است و از كارهاي او الگو برداري كنيد. رفتارها، نگرش ها، ارزش ها، و اعتقادات وي را در زمينه مورد نظر سرمشق خود قرار دهيد؛ چگونه مي توانيد اين كار را انجام دهيد؟ در وهله اول اگر به افراد مورد نظر دسترسي داشتيد كه مي توانيد مستقيماً با آنها صحبت كرده و تا آنجايي كه مي توانيد خود را در همنشيني و مصاحبت انها قرار دهيد. همچنين مي توانيد با كسانيكه كه شخص مورد نظر را مي شناسند به گفتگو بپردازيد و اگر محصولي دارند، آنرا خريداري نموده و روي آن تحقيق كنيد.

5- نگرش "چنانكه" را در خود پرورش دهيد. طوري از خود واكنش نشان دهيد "چنانكه" رفتار و يا ايده اي كه آرزويش را داريد، در شما وجود دارد. به عنوان مثال فرض كنيم كه شما علاقه داريد تا اعتماد به نفس بيشتري داشته باشيد. از خود سوال كنيد اگر اعتماد بنفس بالايي داشتم در اين شرايط چه واكنشي از خود نشان مي دادم؟ چه احساسي داشتم؟ چگونه صحبت مي كردم؟ طرز تفكرم چطور بود؟ صداهاي دروني ام چگونه با من صحبت مي كردند؟ و .... با مطرح نمودن يك چنين پرسش هايي و پاسخ دادن به آنها، شما خودتان را مجبور مي كنيد كه به سمت وضعيت اعتماد بنفس پيش برويد. همانطور كه نگرش "چنانكه" را پيش مي گيريد متوجه خواهيد شد كه دست از سرزنش خود بر مي داريد و نگرش جديد مثل يك عادت جزئي از رفتار ها و كنش هاي طبيعي شما مي شود. ظرف 30 تا 45 روز اين نگرش به صورت يك رفتار عادي خود را در روزمرگي هاي زندگيتان نمايان مي سازد.

6- خودتان را در آينده مجسم كنيد. شايد اندكي رعب انگيز و وحشت آور باشد، اما مطمئن باشيد كه نتيجه ي خوبي از آن بدست مي آوريد. خودتان را در بستر مرگ در نظر بگيريد كه دوستان و خانواده در اطراف شما جمع شده اند. در اين حال به مرور زندگيتان بپردازيد. آيا واقعاً اين همان چيزي است كه مي توانيد از زندگي خود براي اطرافيانتان تعريف كنيد؟ فكر نمي كنم! پس سعي كنيد همين حالا تصميمات مناسبي را اتخاذ نماييد تا روند زندگي خود را به طور كلي تغيير دهيد.

7- به خاطر داشته باشيد زمانيكه دنبال كاري نمي رويد، شانس موفقيت در آن را به طور 100% از دست مي دهيد. وقتي جسارت به خرج ندهيد، به هيچ چيز نمي رسيد. براي آنكه به چيزهايي كه مي خواهيد دست پيدا كنيد، بايد آنها را با تمام وجود خود بخواهيد. اگر دائماً به دنبال چيزهايي كه مي خواهيد باشيد، مطمئناً به آنها مي رسيد. زمانيكه ذهن خود را بر روي اهدافتان متمركز مي كنيد، به اين مسئله هم فكر كنيد كه افراد زيادي هستند كه آماده كمك به تحقق ساختن روياهاي شما هستند. ديگران به شما كمك مي كنند چراكه مي دانند يك روزي خودشان هم نيازمند كمك هستند و شايد آن روز شما به آنها كمك كرديد. زمانيكه نسبت به تحقق امري اعتقاد داشته باشيد، بي شك روزي مي رسد كه افكار شما جامه ي عمل پيدا مي كنند، من شما را دعوت به پذيرفتن اين نگرش مي كنم.


منبع-

ir-teb


 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۰۸:۴۸ ] [ مشاوره مديريت ]
برقراري ارتباط، كليد مقابله با كم رويي است 
 

روانشناسان توصيه مي‌كنند: كليد غلبه بر خجالت و كم رويي برقراري ارتباط است.

پيدا كردن كسي كه در طول حيات خود هيچ گاه خجالت نكشيده، كار دشواري است. كم رويي و خجالت واكنش معمول به شرايطي است كه فرد احساس مي‌كند از هنجارهاي اجتماعي و استانداردهاي خود افت كرده است. در واقع خجالت و كم رويي يك زنگ خطر دروني است كه به ما كمك مي‌كند دريابيم چه موقع در معرض خطر خارج شدن از خطر پذيرش و رضايت اجتماعي هستيم.

پژوهشگران دانشگاه آلبرتا با انتشار مقاله‌اي در اين زمينه در مجله انجمن روانشناسي انگليس موسوم به «روانشناسي و روانپزشكي» خاطرنشان كردند: هر چند خجالت و شرم در حد طبيعي واكنش ضروري و داراي ارزش است اما اگر از حد استاندارد فراتر رود زندگي انسان را فلج مي‌كند و اين امر نه تنها بهداشت رواني فرد را تهديد مي‌كند بلكه به تدريج او را از جامعه دور مي‌كند و به انزوا مي‌كشاند.

با اين تفاصيل پژوهشگران تاكيد مي‌كنند: تلاش براي برقراري ارتباط با ديگران كليد اصلي افزايش اعتماد و اطمينان به نفس و غلبه بر اين احساس شديد كم رويي است. بايد بدانيم كه هر انساني ممكن است كار اشتباه و خطايي انجام دهد اما اين نبايد ما را از مردم دور كند. بلكه بايد بعنوان يك انسان با ديگر همنوعان تماس و ارتباط داشت و اين تمرين را مي‌توان از خانواده و دوستان آغاز كرد.


منبع-سلامت نيوز

 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۰۸:۴۷ ] [ مشاوره مديريت ]

روشهاي سخن گفتن

 
وقتي لب به سخن باز مي كنيم، اغلب احساس مي كنيم كه صرفاً حرف مي زنيم! اما سخن ما و طرز اداي آن از دايره امكانات وسيعي انتخاب مي شود و ديگران نيز به اين انتخابهاي ما درست به همان شكل كه به لباسهاي ما واكنش نشان مي دهند و آن را نشانه شخصيت و طرز تلقي ما مي دانند، واكنش نشان مي دهند. مثلاً پوشيدن كت و شلوار مي تواند نشانه لباس پوشيدن رسمي يا نشانه احترام قائل بودن براي يك موقعيت باشد، حال آن كه استفاده از يك پوشش بسيار عادي، نشانه خودماني تلقي كردن يا جدي نگرفتن به شمار آيد. شخصيت هايي نظير رسمي يا خودماني، آراسته يا ناآراسته و طرز تلقي هايي مانند احترام قايل شدن يا نشدن با طرز سخن گفتن نيز مشخص مي شوند.
 
در هر صورت آنچه مسلم است آن است كه هر حرفي بايد به شكلي زده شود. هر سخن لحن، سرعت، مكث و بلندي خاص خود را دارد. ممكن است قبل از صحبت بدانيم يا ندانيم چه بايد بگوئيم يا چه مي خواهيم بگوئيم، مگر اينكه شرايط جلسه، حالت مسلم و مشخص داشته باشد. در عين حال هيچگاه قبل از سخن گفتن، تصميمي بر اينكه كجا صدا را بلند يا كوتاه بايد كرد و يا كجا تند يا سريع بايد حرف زد، گرفته نمي شود. چون رعايت و به كار بستن تمامي اين نكات بستگي به موقعيت دارد، اما همه عواملي است كه ما منظور گوينده را درك مي كنيم و در باره طرز فكر خود نسبت به نظرات يكديگر تصميم مي گيريم.
 
سبك گفت و گو هرگز موضوعي فوق العاده و اضافي بر گفت و گو نيست بلكه بخش اصلي و جدانشدني از آن است. جنبه هاي سبك گفت و گو، ابزار اوليه آن گفت و گو هستند. نشانه ها و علايم مهم در سخن گفتن، سرعت حرف زدن مكث ها و بلندي صداست كه جملگي آنچه را ما آهنگ صدا و صحبت مي شناسيم مشخص تر مي سازند.
 
اين نشانه ها در تمهيدات زبان شناسي به كار مي روند كه اساس صحبت و گفت و گو را شكل مي دهند. مجموعه اي كه نوبت گيري در گفت و گو، بيان نقطه نظرها و اينكه در جريان صحبت و گفت و گو چه مي كنيم (گوش مي دهيم، علاقه منديم، قدرشناسي مي كنيم، رفتار دوستانه داريم، انتظار كمك داريم يا پيشنهاد كمك مي كنيم و …) را مشخص ساخته و نشان مي دهند كه به هنگام گفت و گو، در چه انديشه اي هستيم.
 نشانه ها، سرعت و مكث در صحبت
 سارا سعي داشت با همسر جديد سعيد، در گفت و گو را باز كند. اlass=date> [ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۰۸:۴۶ ] [ مشاوره مديريت ]

شوخي كن ولي نيش نزن 
 

شوخي صورت‎هاي مختلف دارد؛ از جمله‎ي اين اشكال مي‎توان به شوخي‎هاي كنايه آميز، ظريف، مغرضانه و بدون نظري خاص اشاره كرد. اين مسأله مي‎تواند مردم را به يكديگر نزديك كرده و يا...

شوخي صورت‎هاي مختلف دارد؛ از جمله‎ي اين اشكال مي‎توان به شوخي‎هاي كنايه آميز، ظريف، مغرضانه و بدون نظري خاص اشاره كرد. اين مسأله مي‎تواند مردم را به يكديگر نزديك كرده و يا اين كه فاصله‎ي آن‎ها را حفظ نمايد. اگر چه كتاب‎هاي مختلفي درصدد تعريف اين مسأله و اشكال آن برآمده‎اند، ليكن هنوز هم كارشناسان در اين خصوص به تعاريف يكسان و يك‎دستي نايل نشده‎اند. باري، مهم اين است كه فرد توان تشخيص اشكال مرسوم و متداول اين امر را در گفت‎وگوها و محاورات داشته باشد.

اين وسيله سلاح بسيار كارآمدي است و برخي از اشخاص از اين حربه به منظور پرخاش‎گري، حمله و تحقير استفاده مي‎كنند. اين مسأله مي‎تواند با خنثي كردن انتقاداتي كه متوجه شخص است جهت آن‎ها را منحرف سازد. به علاوه، از اين حربه براي سرپوش گذاشتن و لاپوشاني نيز استفاده مي‎شود. گذشته از اين‎ها، برخي از اشخاص از اين شيوه براي حفاظت و مراقبت از خود بهره‎مند مي‎شوند. فرضاً، زني كه قد بلند و لندوك است، پيشاپيش پيرامون اين ويژگي متوسل به شوخي مي‎شود تا اطرافيان را خلع سلاح كرده و بدين وسيله احساس راحتي خاطر نمايد.

در هر شكل، متوجه جنبه‎ي انتقادي شوخي باشيد. فرضاً، چنان‎ چه كارفرمايي رويش را متوجه كارمند دير رسيده‎اش كند و بگويد: خوشحالم كه بالاخره توانستيد به جمع ما ملحق شويد، شنونده بايد شوخي‎هايي از اين دست را كاملاً جدي بگيرد، چون تعابير مختلف اين جمله كاملاً نمايان است، به ويژه اگر با آهنگ خاصي همراه باشد. همين طور وقتي كه اشخاص پس از عنوان كردن مطلبي در خاتمه مي‎گويند كه «شوخي مي‎كنم»، بايد اين اعتبار را بسيار جدي تلقي كرده و پيرامونش انديشه كرد، زيرا اشخاص با استفاده از اين عبارت مطالب خويش را پوشش داده و نابرخورنده جلوه مي‎دهند.

چنان‎چه يك شوخي از مشخصات زير برخوردار باشد، در مي‎يابيم كه شوخي جدي نبوده و استفاده كننده قصد انتقاد و حمله را در سر نداشته است:

آيا از شوخي براي جهت دهي دوباره به گفت‎وگو استفاده مي‎شود؟ آيا هدف شخص اين بوده ا ست كه از پيگيري موضوع خاصي خلاصي يابد؟

آيا شوخي مرتبط با يك مطلب جدي است؟ آيا از شوخي براي پرهيز از رويارويي استفاده مي‎شود؟

آيا شوخي شخص همراه با نشانه‎هاي عطوفت آميز و رقت قلب است و فرد بدين واسطه همراهي و همدلي و درك خود را نشان مي‎دهد؟

آيا شوخي سرپوشي براي حالاتي چون ترس، سرخوردگي، حسادت و احساس خشم است؟

آيا شوخي مي‎‎تواند معنا و مفهوم تازه‎اي به جريان بحث و گفت‎وگو ببخشد؟

اشخاصي كه از موقعيت زندگي خود را راضي هستند و نسبت به موقعيت مادي و اجتماعي خود رضايت خاطر دارند، از شوخي به عنوان چاشني و مزه‎ي گفت‎وگو استفاده مي‎كنند. چنين اشخاصي معمولاً از شوخي اغراض خاصي را دنبال نمي‎كنند. در هر صورت، با ارزيابي كردن دقيق اشكال شوخي مي‎توانيد از اهداف و اغراض ناپيداي اشخاص استفاده كننده از اين زبان و وسيله آگاه شده و بدين واسطه بهتر به شخصيت فرد برسيد


منبع

-savehportal
 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۰۸:۴۵ ] [ مشاوره مديريت ]
شما پرحرف هستيد يا كم حرف! 
 

صحبت كردن يكي از نيازهاي طبيعي انسانهاست و اگر بخواهيم حق مطلب را بهتر ادا كنيم، بايد بگوييم حرف زدن يكي از مهارت‌هاي زندگي است كه براي توسعه و تداوم روابط سالم و مستحكم لازم است
همچنين نحوه سخن گفتن و عادت‌هاي كلامي تا حد بسيار زيادي بازگوكننده شخصيت افراد است. بعضي از مردم آنقدر حرف مي‌زنند كه همه ترجيح مي‌دهند از مصاحبت با آنها اجتناب كنند، و برخي ديگر آنقدر كم‌حرف‌اند كه حتي در زماني كه به حرف زدن احتياج هست نيز از اينكار طفره مي‌روند.

در اينجا ما پيشنهاداتي به شما ارائه مي‌دهيم كه نه فردي پرحرف و خسته كننده باشيد و نه فردي منزوي و خجالتي. مثل تمام جنبه‌هاي زندگي حفظ تعادل بهترين گزينه است.



چه مواقعي پر حرف مي‌شويم

وراجي كردن و مسلسل وار حرف زدن، شايد براي شخص سخنگو لذت بخش و دل انگيز باشد اما مسلماً اگر نظر شنونده را هم بپرسيد، تناقض اين نظرات كاملاً‌ برايتان مشهود خواهد بود.

گاهي مواقع پرحرفي بجز دلايل شخصيتي مي‌تواند دلايل ديگري نيز داشته باشد، از جمله وقتي:

عصبي هستيم خواهيد بود بطور عيني از ارزش انتقاداتي كه به شما مي شود آگاه شويد. بيشتر سعي كنيد بر روي واژه ها و حقايق متمركز شويد نه احساساتي كه واژگان و عبارات در شما ايجاد مي كنند. بدون توجه به اين مطلب كه فرد مقابل با چه لحني در حال گفتگوست به خودتان بگوييد كه اين مطالب صرفاً براي ترقي شما و نه نابود كردنتان بيان مي شود.

3- به دقت گوش كنيد

مشتاقانه به حرف هاي طرف مقابل گوش دهيد. اگر شما ذهن خود را به تكذيب و رد كردن حرف هاي او مشغول كنيد، آنوقت اين امكان وجود دارد كه برخي از اطلاعات مهمي را كه مي تواند به شما كمك كند تا از اشتباهات خود در آينده اجتناب كنيد و عملكرد كلي خود را ارتقا بخشيد را از دست بدهيد.

4- اشتباهات خود را قبول كنيد

پذيرفتن اشتباهات و اعتراف كردن به آنها به آن معني نيست كه شما انسان كارامدي نيستيد و در نظر ديگران فرد ناتوان و شكست خورده اي قلمداد مي شويد. اگر اعتقاد داشته باشيد كه انتقاد به نفع شما بوده و از اعبتار بالايي برخوردار مي باشد، مي توانيد به راحتي مسئوليت كامل كاري را كه انجام داده ايد را به عهده بگيريد. هيچ چيز و هيچ كس را به دليل اشتباهاتي كه از شما سر مي زند سرزنش نكنيد. نيكوست كه اگر شرايط را مناسب ديديد يك عذر خواهي ديپلماتيك نيز انجام دهيد: " متاسفم كه كارهاي من منجر به يك چنين نتيجه اي شد، قصد من واقعاً چنين چيزي نبود". باز هم اگر شرايط مناسب بود مي توانيد سوال كنيد كه اگر پيشنهادي دارند ارائه دهند تا دفعه آينده شما عملكر و كارايي خود را بهبود ببخشيد.

5- اقدام اصلاحي انجام دهيد

زمانيكه به طور كامل به حرف هاي طرف مقابل گوش كرديد و از پيشنهادهاي او براي پيشرفت و بهبود مطلع شديد، اشتياق خود را براي رسيدن به موفقيت هاي بيشتر در آينده نشان دهيد. سپس هر فعاليتي را كه قصد داريد انجام دهيد تا اشتباه مرتكب شده ي شما را جبران و يا خنثي نمايد را مطرح كنيد.

6- از حسن نيت طرف مقابل قدرداني كنيد

از منتقد به خاطر بازخوراندش تشكر كنيد و به او بفهمانيد كه چقدر حرف هايش برايتان ارزشمند هستند. اين امر نشان مي دهد كه شما توانايي آن را داريد كه از انتقادها به عنوان وسيله اي براي رشد و پيشرفت خود بهره ببريد، يعني همان فاكتور كليدي كه هر رهبر با لياقتي از آن برخوردار است. علاوه بر اين اجازه دهيد كه طرف مقابل بداند كه شما با روي باز از ساير نظرهاي او در آينده استقبال خواهيد كرد.

در حالي كه شنيدن هر انتقادي مي تواند تا حدي دلسرد كننده و مايوس كننده باشد، بايد همواره در ذهن خود مرور كنيد كه هر نظر منفي به طور مستقيم در ارتباط است با سرعت بخشيدن به رشد سريعتر و و بازده بالاتر در شما. حتي اگر طرز بيان انتقاد درست نبود، باز هم از خود عكس العمل شديد نشان ندهيد. شما بايد از طرف مقابل متشكر هم باشيد چراكه وقتي انتقاد مي كند همپاي آن براي شما فرصتي به منظور پيشرفت و ترقي فراهم مي آورد.

منبع-ir-teb
 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۰۸:۴۴ ] [ مشاوره مديريت ]
12نكته براي طرح گفتگوي كوتاه و سودمند 
 

بر اساس مكتوبات "دبرا فاين" نويسنده كتاب "هنر مكالمات كوتاه" توانايي برقراري ارتباط با ديگران از طريق گفتگوهاي كوتاه مي تواند شما را به جاهاي بالايي برساند. "فاين" در گذشته يك مهندس خجالتي بوده و در سمينارها و همايش ها داخل دستشويي پنهان مي شده تا با ديگران برخوردي نداشته باشد و مجبور نشود كه با آنها صحبت كند. در حال حاضر او يك سخنران حرفه اي است و معتقد است كه قابليت برقراري ارتباط با ديگران يك امر كاملاً اكتسابي است. "فاين" و همراهانش راهكارهاي زير را براي برقراري يك مكالمه كوتاه، مختصر و مفيد به ما پيشنهاد مي كنند:
1) زمانيكه آماده ملاقات با شخصي مي شويد، چند مطلب مشترك را در ذهن داشته باشيد تا در مورد آنها صحبت كنيد و همچنين چند سؤال نيز در ذهن داشته باشيد تا آنها را مطرح كرده و طرف مقابل را نيز به صحبت كردن وا داريد. اگر شخص مقابل را قبلاً ملاقات كرده ايد، سعي كنيد چيزهايي كه از او به يادتان مانده را به ميان بكشيد مثلاً علاقه مشتركتان به يك ورزش خاص، يا عضويت مشترك در يك مركز خيريه.
۲)اولين فردي باشيد كه مي گويد: "سلام." اگر مطمئن نيستيد كه طرف مقابل شما را به درستي به جا مي آورد يا نه، خودتان را معرفي كرده و اسمتان را بگوييد تا فشار و استرس كمتري را متحمل شود. به عنوان مثال اينطور عمل كنيد: "آقاي علي كاظمي؟ من محسن بختياري هستم، از ديدن شما خوشبختم" لبخند يادتان نرود و زمانيكه فردي را ملاقات ميكنيد، حتماً با او دست بدهيد.
۳) در زمان معارفه دقت كافي داشته باشيد و سعي كنيد نام ها را به خاطر سپرده و در طول مكالمه به كرات از آنها استفاده نماييد.
۴) با بيان يك عبارت متداول كاري كنيد تا طرف مقابل به صحبت كردن ادامه دهد و در نهايت هم يك سؤال كلي از او بپرسيد.
۵) با توجه به حرف هاي او و نشان دادن واكنش هاي مثبت از طرف مقابل پشتيباني كرده و تمام حواس خود را به وي معطوف كنيد. در تمام طول گفتگو ارتباط چشمي را برقرار نگه داريد و هنگاميكه فرد در حال صحبت كردن با شماست سر خود را به اين طرف و آن طرف نچرخانيد و قسمت هاي ديگر اتاق را نگاه نكنيد.
۶) بيشتر از آنچه حرف مي زنيد، گوش كنيد.
۷) چيز جالبي براي ارائه دادن در دست داشته باشيد. سعي كنيد دانش خود را همواره به روز نگه داريد و از وقايع و اخبار جديد با اطلاع باشيد. آگاهي از اخبار و وقايع فرهنگي مي تواند به شما كمك كند تا راحت تر با طرف مقابل ارتباط برقرار كنيد. مي توانيد سر صحبت را با جمله هايي به اين شرح باز كنيد: "نظر شما در مورد ........ چيست؟" ، و يا "شنيده ايد كه .............؟" از موضوعات منفي و بحث برانگيز پرهيز كنيد، و وارد جزئيات مسائل شخصي نشويد.
۸) اگر قصد ديدن شخص خاصي را داريد، بهترين راه اين است كه از يكي از آشنايان آن فرد تقاضا كنيد تا شما را به او معرفي كند. از يك دوست دو جانبه بخواهيد تا اين افتخار را نصيب شما كند.
۹) اگر كسي كارت ويزيت خود را به شما تعارف كرد، آنرا به عنوان يك هديه قبول كنيد. با هر دو دست آنرا بگيريد و مدتي به آن نگاه كنيد و چيزهايي كه روي آن نوشته شده است را به دقت بخوانيد. وقتي خواندن تمام شد، آنرا در جيب كت و يا كيف دستيتان قرار دهيد تا با اين كار نشان دهيد كه برايتان ارزشمند است.
۱۰) مراقب ژست و پرستيژ خود باشيد. افراديكه بيش از اندازه احساس راحتي ميكنند، موجبات ناراحتي ديگران را فراهم مي آورند. از سوي ديگر اگر راحت نبوديد باز هم اعتماد به نفس خود را حفظ كرده و خود را آرام و موقر نشان دهيد.
۱۱) پيش از آنكه در گفتگويي كه تازه به آن پيوسته ايد، شركت كنيد، ابتدا براي مدتي گوش دهيد و جوانب مختلف آن را در نظر بگيريد. مطئمناً دوست نداريد كه با صحبت هاي نابجا فرصت هاي استثنايي را پايمال كنيد.
۱۲) راههاي فراري هم براي خود و هم براي طرف مقابل بگذاريد. به عنوان مثال: "من بايد همين حالا به كار يكي از مشتري هايم رسيدگي كنم" و يا "من وقت نكردم نهار بخورم به همين خاطر بايد يك سر به بوفه بزنم" و يا "اجازه دهيد نوشيدني هايتان را عوض كنند."
اما در چه زماني بايد از يك مكالمه بيرون آمد؟ بايد كاري كنيد كه ابتدا تاثير مناسبي بر روي فرد مقابل بگذاريد و همچنين كاري كنيد كه به دنبال شما بيايند به همين دليل ميبايست: "باهوش و مختصر عمل كرده و آنها در انتظار بگذاريد."
جواد حسن زاده
تفاهم
 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۴:۰۸:۴۳ ] [ مشاوره مديريت ]
[ ۱ ][ ۲ ][ ۳ ][ ۴ ][ ۵ ][ ۶ ][ ۷ ][ ۸ ][ ۹ ][ ۱۰ ][ ۱۱ ][ ۱۲ ][ ۱۳ ][ ۱۴ ][ ۱۵ ][ ۱۶ ][ ۱۷ ][ ۱۸ ][ ۱۹ ][ ۲۰ ][ ۲۱ ][ ۲۲ ][ ۲۳ ][ ۲۴ ][ ۲۵ ][ ۲۶ ][ ۲۷ ][ ۲۸ ][ ۲۹ ][ ۳۰ ][ ۳۱ ][ ۳۲ ][ ۳۳ ][ ۳۴ ][ ۳۵ ][ ۳۶ ][ ۳۷ ][ ۳۸ ][ ۳۹ ][ ۴۰ ][ ۴۱ ][ ۴۲ ][ ۴۳ ][ ۴۴ ][ ۴۵ ][ ۴۶ ][ ۴۷ ][ ۴۸ ][ ۴۹ ][ ۵۰ ][ ۵۱ ][ ۵۲ ][ ۵۳ ][ ۵۴ ][ ۵۵ ][ ۵۶ ][ ۵۷ ][ ۵۸ ][ ۵۹ ][ ۶۰ ][ ۶۱ ][ ۶۲ ][ ۶۳ ][ ۶۴ ][ ۶۵ ][ ۶۶ ][ ۶۷ ][ ۶۸ ][ ۶۹ ][ ۷۰ ][ ۷۱ ][ ۷۲ ][ ۷۳ ][ ۷۴ ][ ۷۵ ][ ۷۶ ][ ۷۷ ][ ۷۸ ][ ۷۹ ][ ۸۰ ][ ۸۱ ][ ۸۲ ][ ۸۳ ][ ۸۴ ][ ۸۵ ][ ۸۶ ][ ۸۷ ][ ۸۸ ][ ۸۹ ][ ۹۰ ][ ۹۱ ][ ۹۲ ][ ۹۳ ][ ۹۴ ][ ۹۵ ][ ۹۶ ][ ۹۷ ][ ۹۸ ][ ۹۹ ][ ۱۰۰ ][ ۱۰۱ ][ ۱۰۲ ][ ۱۰۳ ][ ۱۰۴ ][ ۱۰۵ ][ ۱۰۶ ][ ۱۰۷ ][ ۱۰۸ ][ ۱۰۹ ][ ۱۱۰ ][ ۱۱۱ ][ ۱۱۲ ][ ۱۱۳ ][ ۱۱۴ ][ ۱۱۵ ][ ۱۱۶ ][ ۱۱۷ ][ ۱۱۸ ][ ۱۱۹ ][ ۱۲۰ ][ ۱۲۱ ][ ۱۲۲ ][ ۱۲۳ ][ ۱۲۴ ][ ۱۲۵ ][ ۱۲۶ ][ ۱۲۷ ][ ۱۲۸ ][ ۱۲۹ ][ ۱۳۰ ][ ۱۳۱ ][ ۱۳۲ ][ ۱۳۳ ][ ۱۳۴ ][ ۱۳۵ ][ ۱۳۶ ][ ۱۳۷ ][ ۱۳۸ ][ ۱۳۹ ][ ۱۴۰ ][ ۱۴۱ ][ ۱۴۲ ][ ۱۴۳ ][ ۱۴۴ ][ ۱۴۵ ][ ۱۴۶ ][ ۱۴۷ ][ ۱۴۸ ][ ۱۴۹ ][ ۱۵۰ ][ ۱۵۱ ][ ۱۵۲ ][ ۱۵۳ ][ ۱۵۴ ][ ۱۵۵ ][ ۱۵۶ ][ ۱۵۷ ][ ۱۵۸ ][ ۱۵۹ ][ ۱۶۰ ][ ۱۶۱ ][ ۱۶۲ ][ ۱۶۳ ][ ۱۶۴ ][ ۱۶۵ ][ ۱۶۶ ][ ۱۶۷ ][ ۱۶۸ ][ ۱۶۹ ][ ۱۷۰ ][ ۱۷۱ ][ ۱۷۲ ][ ۱۷۳ ][ ۱۷۴ ][ ۱۷۵ ][ ۱۷۶ ][ ۱۷۷ ][ ۱۷۸ ][ ۱۷۹ ][ ۱۸۰ ][ ۱۸۱ ][ ۱۸۲ ][ ۱۸۳ ][ ۱۸۴ ][ ۱۸۵ ][ ۱۸۶ ][ ۱۸۷ ][ ۱۸۸ ][ ۱۸۹ ][ ۱۹۰ ][ ۱۹۱ ][ ۱۹۲ ][ ۱۹۳ ][ ۱۹۴ ][ ۱۹۵ ][ ۱۹۶ ][ ۱۹۷ ][ ۱۹۸ ][ ۱۹۹ ][ ۲۰۰ ][ ۲۰۱ ][ ۲۰۲ ][ ۲۰۳ ][ ۲۰۴ ][ ۲۰۵ ][ ۲۰۶ ][ ۲۰۷ ][ ۲۰۸ ][ ۲۰۹ ][ ۲۱۰ ][ ۲۱۱ ][ ۲۱۲ ][ ۲۱۳ ][ ۲۱۴ ][ ۲۱۵ ][ ۲۱۶ ][ ۲۱۷ ][ ۲۱۸ ][ ۲۱۹ ][ ۳۷۲ ][ ۳۷۳ ][ ۳۷۴ ][ ۳۷۵ ][ ۳۷۶ ][ ۳۷۷ ][ ۳۷۸ ][ ۳۷۹ ][ ۳۸۰ ][ ۳۸۱ ][ ۳۸۲ ][ ۳۸۳ ][ ۳۸۴ ][ ۳۸۵ ][ ۳۸۶ ][ ۳۸۷ ][ ۳۸۸ ][ ۳۸۹ ][ ۳۹۰ ][ ۳۹۱ ][ ۳۹۲ ][ ۳۹۳ ][ ۳۹۴ ][ ۳۹۵ ][ ۳۹۶ ][ ۳۹۷ ][ ۳۹۸ ][ ۳۹۹ ][ ۴۰۰ ][ ۴۰۱ ][ ۴۰۲ ][ ۴۰۳ ][ ۴۰۴ ][ ۴۰۵ ][ ۴۰۶ ][ ۴۰۷ ][ ۴۰۸ ][ ۴۰۹ ][ ۴۱۰ ][ ۴۱۱ ][ ۴۱۲ ][ ۴۱۳ ][ ۴۱۴ ][ ۴۱۵ ][ ۴۱۶ ][ ۴۱۷ ][ ۴۱۸ ][ ۴۱۹ ][ ۴۲۰ ][ ۴۲۱ ][ ۴۲۲ ][ ۴۲۳ ][ ۴۲۴ ][ ۴۲۵ ][ ۴۲۶ ][ ۴۲۷ ][ ۴۲۸ ][ ۴۲۹ ][ ۴۳۰ ][ ۴۳۱ ][ ۴۳۲ ][ ۴۳۳ ][ ۴۳۴ ][ ۴۳۵ ][ ۴۳۶ ][ ۴۳۷ ][ ۴۳۸ ][ ۴۳۹ ][ ۴۴۰ ][ ۴۴۱ ][ ۴۴۲ ][ ۴۴۳ ][ ۴۴۴ ][ ۴۴۵ ][ ۴۴۶ ][ ۴۴۷ ][ ۴۴۸ ][ ۴۴۹ ][ ۴۵۰ ][ ۴۵۱ ][ ۴۵۲ ][ ۴۵۳ ][ ۴۵۴ ][ ۴۵۵ ][ ۴۵۶ ][ ۴۵۷ ][ ۴۵۸ ][ ۴۵۹ ][ ۴۶۰ ][ ۴۶۱ ][ ۴۶۲ ][ ۴۶۳ ][ ۴۶۴ ][ ۴۶۵ ][ ۴۶۶ ][ ۴۶۷ ][ ۴۶۸ ][ ۴۶۹ ][ ۴۷۰ ][ ۴۷۱ ][ ۴۷۲ ][ ۴۷۳ ][ ۴۷۴ ][ ۴۷۵ ][ ۴۷۶ ][ ۴۷۷ ][ ۴۷۸ ][ ۴۷۹ ][ ۴۸۰ ][ ۴۸۱ ][ ۴۸۲ ][ ۴۸۳ ][ ۴۸۴ ][ ۴۸۵ ][ ۴۸۶ ][ ۴۸۷ ][ ۴۸۸ ][ ۴۸۹ ][ ۴۹۰ ][ ۴۹۱ ][ ۴۹۲ ][ ۴۹۳ ][ ۴۹۴ ][ ۴۹۵ ][ ۴۹۶ ][ ۴۹۷ ][ ۴۹۸ ][ ۴۹۹ ][ ۵۰۰ ][ ۵۰۱ ][ ۵۰۲ ][ ۵۰۳ ][ ۵۰۴ ][ ۵۰۵ ][ ۵۰۶ ][ ۵۰۷ ][ ۵۰۸ ][ ۵۰۹ ][ ۵۱۰ ][ ۵۱۱ ][ ۵۱۲ ][ ۵۱۳ ][ ۵۱۴ ][ ۵۱۵ ][ ۵۱۶ ][ ۵۱۷ ][ ۵۱۸ ][ ۵۱۹ ][ ۵۲۰ ][ ۵۲۱ ][ ۵۲۲ ][ ۵۲۳ ][ ۵۲۴ ][ ۵۲۵ ][ ۵۲۶ ][ ۵۲۷ ][ ۵۲۸ ][ ۵۲۹ ][ ۵۳۰ ][ ۵۳۱ ][ ۵۳۲ ][ ۵۳۳ ][ ۵۳۴ ][ ۵۳۵ ][ ۵۳۶ ][ ۵۳۷ ][ ۵۳۸ ][ ۵۳۹ ][ ۵۴۰ ][ ۵۴۱ ][ ۵۴۲ ][ ۵۴۳ ][ ۵۴۴ ][ ۵۴۵ ][ ۵۴۶ ][ ۵۴۷ ][ ۵۴۸ ][ ۵۴۹ ][ ۵۵۰ ][ ۵۵۱ ][ ۵۵۲ ][ ۵۵۳ ][ ۵۵۴ ][ ۵۵۵ ][ ۵۵۶ ][ ۵۵۷ ][ ۵۵۸ ][ ۵۵۹ ][ ۵۶۰ ][ ۵۶۱ ][ ۵۶۲ ][ ۵۶۳ ][ ۵۶۴ ][ ۵۶۵ ][ ۵۶۶ ][ ۵۶۷ ][ ۵۶۸ ][ ۵۶۹ ][ ۵۷۰ ][ ۵۷۱ ][ ۵۷۲ ][ ۵۷۳ ][ ۵۷۴ ][ ۵۷۵ ][ ۵۷۶ ][ ۵۷۷ ][ ۵۷۸ ][ ۵۷۹ ][ ۵۸۰ ][ ۵۸۱ ][ ۵۸۲ ][ ۵۸۳ ][ ۵۸۴ ][ ۵۸۵ ][ ۵۸۶ ][ ۵۸۷ ][ ۵۸۸ ][ ۵۸۹ ][ ۵۹۰ ][ ۵۹۱ ][ ۵۹۲ ][ ۵۹۳ ][ ۵۹۴ ][ ۵۹۵ ][ ۵۹۶ ][ ۵۹۷ ][ ۵۹۸ ][ ۵۹۹ ][ ۶۰۰ ][ ۶۰۱ ][ ۶۰۲ ][ ۶۰۳ ][ ۶۰۴ ][ ۶۰۵ ][ ۶۰۶ ][ ۶۰۷ ][ ۶۰۸ ][ ۶۰۹ ][ ۶۱۰ ][ ۶۱۱ ][ ۶۱۲ ][ ۶۱۳ ][ ۶۱۴ ][ ۶۱۵ ][ ۶۱۶ ][ ۶۱۷ ][ ۶۱۸ ][ ۶۱۹ ][ ۶۲۰ ][ ۶۲۱ ][ ۶۲۲ ][ ۶۲۳ ][ ۶۲۴ ][ ۶۲۵ ][ ۶۲۶ ][ ۶۲۷ ][ ۶۲۸ ][ ۶۲۹ ][ ۶۳۰ ][ ۶۳۱ ][ ۶۳۲ ][ ۶۳۳ ][ ۶۳۴ ][ ۶۳۵ ][ ۶۳۶ ][ ۶۳۷ ][ ۶۳۸ ][ ۶۳۹ ][ ۶۴۰ ][ ۶۴۱ ][ ۶۴۲ ][ ۶۴۳ ][ ۶۴۴ ][ ۶۴۵ ][ ۶۴۶ ][ ۶۴۷ ][ ۶۴۸ ][ ۶۴۹ ][ ۶۵۰ ][ ۶۵۱ ][ ۶۵۲ ][ ۶۵۳ ][ ۶۵۴ ][ ۶۵۵ ][ ۶۵۶ ][ ۶۵۷ ][ ۶۵۸ ][ ۶۵۹ ][ ۶۶۰ ][ ۶۶۱ ][ ۶۶۲ ][ ۶۶۳ ][ ۶۶۴ ][ ۶۶۵ ][ ۶۶۶ ][ ۶۶۷ ][ ۶۶۸ ][ ۶۶۹ ][ ۶۷۰ ][ ۶۷۱ ][ ۶۷۲ ][ ۶۷۳ ][ ۶۷۴ ][ ۶۷۵ ][ ۶۷۶ ][ ۶۷۷ ][ ۶۷۸ ][ ۶۷۹ ][ ۶۸۰ ][ ۶۸۱ ][ ۶۸۲ ][ ۶۸۳ ][ ۶۸۴ ][ ۶۸۵ ][ ۶۸۶ ][ ۶۸۷ ][ ۶۸۸ ][ ۶۸۹ ][ ۶۹۰ ][ ۶۹۱ ][ ۶۹۲ ][ ۶۹۳ ][ ۶۹۴ ][ ۶۹۵ ][ ۶۹۶ ][ ۶۹۷ ][ ۶۹۸ ][ ۶۹۹ ][ ۷۰۰ ][ ۷۰۱ ][ ۷۰۲ ][ ۷۰۳ ][ ۷۰۴ ][ ۷۰۵ ][ ۷۰۶ ][ ۷۰۷ ][ ۷۰۸ ][ ۷۰۹ ][ ۷۱۰ ][ ۷۱۱ ][ ۷۱۲ ][ ۷۱۳ ][ ۷۱۴ ][ ۷۱۵ ][ ۷۱۶ ][ ۷۱۷ ][ ۷۱۸ ][ ۷۱۹ ][ ۷۲۰ ][ ۷۲۱ ][ ۷۲۲ ][ ۷۲۳ ][ ۷۲۴ ][ ۷۲۵ ][ ۷۲۶ ][ ۷۲۷ ][ ۷۲۸ ][ ۷۲۹ ][ ۷۳۰ ][ ۷۳۱ ][ ۷۳۲ ][ ۷۳۳ ][ ۷۳۴ ][ ۷۳۵ ][ ۷۳۶ ][ ۷۳۷ ][ ۷۳۸ ][ ۷۳۹ ][ ۷۴۰ ][ ۷۴۱ ][ ۷۴۲ ][ ۷۴۳ ][ ۷۴۴ ][ ۷۴۵ ][ ۷۴۶ ][ ۷۴۷ ][ ۷۴۸ ][ ۷۴۹ ][ ۷۵۰ ][ ۷۵۱ ][ ۷۵۲ ][ ۷۵۳ ][ ۷۵۴ ][ ۷۵۵ ][ ۷۵۶ ][ ۷۵۷ ][ ۷۵۸ ][ ۷۵۹ ][ ۷۶۰ ][ ۷۶۱ ][ ۷۶۲ ][ ۷۶۳ ][ ۷۶۴ ][ ۷۶۵ ][ ۷۶۶ ][ ۷۶۷ ][ ۷۶۸ ][ ۷۶۹ ][ ۷۷۰ ][ ۷۷۱ ][ ۷۷۲ ][ ۷۷۳ ][ ۷۷۴ ][ ۷۷۵ ][ ۷۷۶ ][ ۷۷۷ ][ ۷۷۸ ][ ۷۷۹ ][ ۷۸۰ ][ ۷۸۱ ][ ۷۸۲ ][ ۷۸۳ ][ ۷۸۴ ][ ۷۸۵ ][ ۷۸۶ ][ ۷۸۷ ][ ۷۸۸ ][ ۷۸۹ ][ ۷۹۰ ][ ۷۹۱ ][ ۷۹۲ ][ ۷۹۳ ][ ۷۹۴ ][ ۷۹۵ ][ ۷۹۶ ][ ۷۹۷ ][ ۷۹۸ ][ ۷۹۹ ][ ۸۰۰ ][ ۸۰۱ ][ ۸۰۲ ][ ۸۰۳ ][ ۸۰۴ ][ ۸۰۵ ][ ۸۰۶ ][ ۸۰۷ ][ ۸۰۸ ][ ۸۰۹ ][ ۸۱۰ ][ ۸۱۱ ][ ۸۱۲ ][ ۸۱۳ ][ ۸۱۴ ][ ۸۱۵ ][ ۸۱۶ ][ ۸۱۷ ][ ۸۱۸ ][ ۸۱۹ ][ ۸۲۰ ][ ۸۲۱ ][ ۸۲۲ ][ ۸۲۳ ][ ۸۲۴ ][ ۸۲۵ ][ ۸۲۶ ][ ۸۲۷ ][ ۸۲۸ ][ ۸۲۹ ][ ۸۳۰ ][ ۸۳۱ ][ ۸۳۲ ][ ۸۳۳ ][ ۸۳۴ ][ ۸۳۵ ][ ۸۳۶ ][ ۸۳۷ ][ ۸۳۸ ][ ۸۳۹ ][ ۸۴۰ ][ ۸۴۱ ][ ۸۴۲ ][ ۸۴۳ ][ ۸۴۴ ][ ۸۴۵ ][ ۸۴۶ ][ ۸۴۷ ][ ۸۴۸ ][ ۸۴۹ ][ ۸۵۰ ][ ۸۵۱ ][ ۸۵۲ ][ ۸۵۳ ][ ۸۵۴ ][ ۸۵۵ ][ ۸۵۶ ][ ۸۵۷ ][ ۸۵۸ ][ ۸۵۹ ][ ۸۶۰ ][ ۸۶۱ ][ ۸۶۲ ][ ۸۶۳ ][ ۸۶۴ ][ ۸۶۵ ][ ۸۶۶ ][ ۸۶۷ ][ ۸۶۸ ][ ۸۶۹ ][ ۸۷۰ ][ ۸۷۱ ][ ۸۷۲ ][ ۸۷۳ ][ ۸۷۴ ][ ۸۷۵ ][ ۸۷۶ ][ ۸۷۷ ][ ۸۷۸ ][ ۸۷۹ ][ ۸۸۰ ][ ۸۸۱ ][ ۸۸۲ ][ ۸۸۳ ][ ۸۸۴ ][ ۸۸۵ ][ ۸۸۶ ][ ۸۸۷ ][ ۸۸۸ ][ ۸۸۹ ][ ۸۹۰ ][ ۸۹۱ ][ ۸۹۲ ][ ۸۹۳ ][ ۸۹۴ ][ ۸۹۵ ][ ۸۹۶ ][ ۸۹۷ ][ ۸۹۸ ][ ۸۹۹ ][ ۹۰۰ ][ ۹۰۱ ][ ۹۰۲ ][ ۹۰۳ ][ ۹۰۴ ][ ۹۰۵ ][ ۹۰۶ ][ ۹۰۷ ][ ۹۰۸ ][ ۹۰۹ ][ ۹۱۰ ][ ۹۱۱ ][ ۹۱۲ ][ ۹۱۳ ][ ۹۱۴ ][ ۹۱۵ ][ ۹۱۶ ][ ۹۱۷ ][ ۹۱۸ ][ ۹۱۹ ][ ۹۲۰ ][ ۹۲۱ ][ ۹۲۲ ][ ۹۲۳ ][ ۹۲۴ ][ ۹۲۵ ][ ۹۲۶ ][ ۹۲۷ ][ ۹۲۸ ][ ۹۲۹ ][ ۹۳۰ ][ ۹۳۱ ][ ۹۳۲ ][ ۹۳۳ ][ ۹۳۴ ][ ۹۳۵ ][ ۹۳۶ ][ ۹۳۷ ][ ۹۳۸ ][ ۹۳۹ ][ ۹۴۰ ][ ۹۴۱ ][ ۹۴۲ ][ ۹۴۳ ][ ۹۴۴ ][ ۹۴۵ ][ ۹۴۶ ][ ۹۴۷ ][ ۹۴۸ ][ ۹۴۹ ][ ۹۵۰ ][ ۹۵۱ ][ ۹۵۲ ][ ۹۵۳ ][ ۹۵۴ ][ ۹۵۵ ][ ۹۵۶ ][ ۹۵۷ ][ ۹۵۸ ][ ۹۵۹ ][ ۹۶۰ ][ ۹۶۱ ][ ۹۶۲ ][ ۹۶۳ ][ ۹۶۴ ][ ۹۶۵ ][ ۹۶۶ ][ ۹۶۷ ][ ۹۶۸ ][ ۹۶۹ ][ ۹۷۰ ][ ۹۷۱ ][ ۹۷۲ ][ ۹۷۳ ][ ۹۷۴ ][ ۹۷۵ ][ ۹۷۶ ][ ۹۷۷ ][ ۹۷۸ ][
پنل کاربری
نام کاربری :
پسورد :
لینک های تبادلی
فاقد لینک
تبادل لینک اتوماتیک
لینک :
خبرنامه
عضویت   لغو عضویت
امکانات وب
شمارنده
شرکت مشاوره مدیریتبازارسازی مدیریت بازاریابی. بازدید تحقیقات بازاریابیآموزش مدیریت MBAدلایل ترک تحقیقات بازاریابی تحقیقات مدیریت شرایط سخت بازارکارت امتیازی متوازنارزیابی عملکرد . نمونه مطالعات موردی.برند برندینگانواع برند معرفی 21 نوع متفاوت از برندبرندسازی branding marketing . برندسازی.تحقیقات بازاریابی انگیزه بخش http://marketingbranding.ir سبک مدیریت است مدیریت بازاربازاریابیتحقیقات بازاریابی ویژگی های .حرفه ای مش