مشاوره مديريت - آموزش مديريت - آموزش فروشندگي حرفه‌اي
 
نويسندگان
عضویت
نام کاربری :
پسورد :
تکرار پسورد:
ایمیل :
نام اصلی :
آمار
امروز : 11928
دیروز : 33302
افراد آنلاین : 34
همه : 4340410

 

راهنماي ثبت، نگارش، دفاع وارزشيابي پايان نامه

1- پايان نامه بخشي از دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي است كه طي آن دانشجو موظف است در يك زمينه مربوط به رشته تحصيلي خود تحت نظر استاد راهنما به تحقيق بپردازد.
2- دانشجويان دوره دكتري عمومي دندانپرشكي مي بايست پس ازگذراندن 120 واحد درسي دوره دكتري عمومي دندانپزشكي تايكسال موضوع پايان نامه خودرا انتخاب وبه ثبت برسانند.
تبصره: به دانشجوياني كه موضوع پايان نامه خود رادرمدت مقرربه ثبت نرسانند، تازمان ثبت موضوع پايان نامه، واحددرسي جديد ارائه نخواهدشد.
3- استاد راهنما باپيشنهاد دانشجو، موافقت استاد راهنما وتاييد گروه آموزشي مربوطه وتصويب شوراي پژوهشي دانشكده مربوطه تعيين مي گردد.
تبصره : رتبه استاد راهنما حداقل استادياري است . درموارد استثنائي باتاييد شوراي پژوهشي دانشكده مي توان ازاعضاي هيات علمي مربي نيز به عنوان استاد راهنما استفاده نمود.
تبصره : درموارد خاص وباتصويب شوراي پژوهشي دانشكده وبه منظور انجام تحقيقات بين بخشي دانشجو مي تواند بيش از يك استاد راهنما داشته باشد.
4- درصورت لزوم به پيشنهاد استاد راهنما يك نفر از اعضاي هيات علمي يامتخصصان ومحققان برجسته، پس ازتائيد شوراي پژوهشي دانشكده به عنوان استاد مشاور تعيين مي شود.
تبصره : سقف تعداد پايان نامه هاي دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي كه به طور همزمان توسط هراستاد راهنما هدايت مي شوند ازفرمول تقسيم تعدادكل دانشجويان ورودي درهرسال به تعداد كل اعضاي هيات علمي دانشكده مربوطه ضرب درعدد2 بدست مي آيد. دردانشكده هايي كه تعداد اعضاء هيات علمي زياد است وبافرمول فوق سقف پايان نامه هرعضو هيات علمي عددكمي خواهدشد، هرعضو هيات علمي براساس مرتبه دانشگاهي وي وباتصويب شوراي پژوهشي دانشكده ، حداكثر 3 پايان نامه دانشجويان باسال ورودي يكسان رابه طور هم زمان مي تواند راهنمايي نمايد.
5- انتخاب موضوع پايان نامه بايستي باهدايت استاد راهنما باشد.
6- موضوع پايان نامه نبايد تكراري باشد به اين معنا كه پايان نامه باعنوان مشابه يامتفاوت ولي محتواي يكسان در5 سال اخير دردانشگاه ذيربط گرفته نشده باشد.
تبصره : درموارد خاص وبانظر شوراي پژوهشي دانشكده ، درموضوعاتي كه ممكن است نياز به تحقيق مجدد دركمتر ازفاصله زماني فوق باشد، اخذ پايان نامه باعنوان ومحتواي مشابه بلامانع است .
7- هردانشجو بايد يك موضوع رابعنوان پايان نامه انتخاب نمايد.
تبصره: انتخاب موضوع پايان نامه توسط گروهي ازدانشجويان (حداكثر 3 نفر ) پس ازتائيد استاد راهنما وتصويب شوراي پژوهشي دانشكده به شرط رعايت موارد ذيل مجاز
مي باشد.
الف: حجم واهميت موضوع تحقيق باتعداددانشجويان تناسب داشته باشد.
ب: تقسيم بندي موضوع تحقيق به گونه اي باشد كه هريك ازدانشجويان ذيربط بتوانند انجام بخش مستقلي ازپايان نامه راعهده دار شوند.
8- جهت ثبت موضوع پايان نامه بايد مراحل ذيل طي شود.
الف: انتخاب موضوع پايان نامه باهدايت استاد راهنما
ب: بررسي تكراري نبودن موضوع پايان نامه توسط معاونت پژوهشي دانشكده
ج: تصويب طر ح پيشنهادي پايان نامه درگروه آموزشي مربوطه
د: ارائه طرح پيشنهادي پايان نامه ازطرف گروه به معاونت پژوهشي دانشكده جهت تصويب درشوراي پژوهشي دانشكده
ه: ابلاغ مصوبه شوراي پژوهشي دانشكده به استاد راهنما جهت شروع پايان نامه
تبصره: فاصله زمان ثبت موضوع پايان نامه تازمان دفاع ازآن نبايد كمتر ازيكسال باشد.
9- هرپايان نامه بايد حاوي موارد زيرباشد:
الف: چكيده به زبان فارسي وانگليسي (اهميت وزمينه كار ، مواد وروش ، نتايج ونتيجه گيري)
ب: مقدمه (دلايل اهميت موضوع پژوهش ، اطلاعات كلي درزمينه پژوهش واهداف پژوهش)
ج: بررسي متون
د: روش كار (نوع پژوهش، محيط ومواد پژوهش ، حجم نمونه وروش نمونه گيري ، روش جمع آوري اطلاعات ، روش تجزيه وتحليل داده هاوانواع آزمون هاي آماري ومراحل انجام كار)
ز: نتايج ( استفاده از آزمون هاي آماري ، جداول ، نمودارها وبيان نتايج)
و: بحث ونتيجه گيري (بررسي نتايج حاصله، مقايسه نتايج باساير مطالعات ، بررسي علت تفاوت نتايج پژوهش باساير مطالعات ، بررسي نقايض ومحدوديت هاي پژوهش ، نتيجه گيري نهايي وارائه پيشنهادات)
ه: مراجع
10: نگارش پايان نامه به زبان انگليسي بلامانع مي باشد ولي لازم است علاوه برچكيده به زبان انگليسي، چكيده به زبان فارسي نيز داشته باشد.
11: هيات داوران كه مسئوليت تصميم گيري تهايي در مورد پايان نامه ها رابرعهده دارند از اعضاي زير تشكيل مي شود:
 

استاد راهنما
استاد مشاور (درصورت وجود)
نماينده شوراي پژوهشي دانشكده
نماينده گروه آموزشي مرتبط باپايان نامه
يك عضو ازاعضاي هيات علمي يامحققان ، متخصصان وصاحب نظران به انتخاب گروه آموزشي مربوطه
تبصره : مرتبه علمي استاد راهنما واعضاي هيات علمي بايد حداقل استادياري باشد، درشرايط خاص پس ازتائيد شوراي پژوهشي دانشكده مي تواند مربي باشد . درخصوص محققان ومتخصصان وصاحب نظران داشتن مدرك دكتري تخصصي الزامي است .
12- ارزشيابي پايان نامه ها توسط هيات داوران درمقياس نمره گذاري ازصفر تابيست صورت مي گيرد وباتوجه به نمرات مربوط به چهار درجه به شرح ذيل متمايز مي شوند.
عالي پايان نامه هاي بانمره 19 تا 20
بسيار خوب پايان نامه هاي بانمره 17 تا99/18
خوب پايان نامه هاي بانمره 14تا99/16
غيرقابل قبول پايان نامه هاي بانمره كمتراز14
تبصره : پايان نامه هايي مي توانند درجه عالي راكسب نمايند كه تحقيقاتي بوده ويادريكي ازمجلات علمي معتبر داخل ياخارج ازكشور به صورت مقاله چاپ شده ويااخذ پذيرش چاپ رادراين مجلات ارائه نمايند. بديهي است كه ارائه مقاله ويااخذ پذيرش چاپ مقاله بايد قبل از دفاع ازپايان نامه وتعيين نمره نهايي صورت گيرد.
13- كليه دانشجويان موظف به دفاع ازپايان نامه خود درآخرين نيمسال تحصيلي
مي باشند وچنانچه دانشجو درچهار چوب سنوات مجاز تحصيلي نتواند ازپايان نامه خوددفاع ونمره قبولي كسب نمايد، علي رغم اينكه گليه واحدهاي درسي دوره آموزشي مربوطه راباموفقيت گذرانده باشد، اخراج خواهدشد.
14- تعدادواحدها ونمره پايان نامه دانشجويان درآخرين نيمسال تحصيلي ثبت شده ودانشجو ازرعايت حداكثر واحدهاي مجاز درآخرين نيمسال تحصيلي معاف است.
15- زمان فارغ التحصيلي دانشجو، زماني است كه تمامي واحدهاي درسي خودرا ازجمله پايان نامه را گذرانده باشد(هركدام كه موخر باشد)
16- كليه حقوق مكتسب ازپايان نامه متعلق به دانشگاه است.
17- يك نسخه ازخلاصه هرپايان نامه مي بايست به حوزه معاونت تحقيقات وفناوري وزارت متبوع جهت بهره برداري واطلاع رساني به ديگر مراكز ارسال گردد.
18- رساله باتوجه به مشخصات برنامه وسرفصل دروس دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي مصوب هفتمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 31/2/79 به رساله 4،3.2.1به شرح ذيل ميباشد:
رساله 1: ميزان حداقل آموزش : (Requirement):
- نگارش طرح مقدماتي تحقيق (پروپوزال) باهدايت استادراهنما
- تصويب پروپوزال وعنوان تحقيق درمرجع مربوطه
- ثبت عنوان تحقيق (رساله) دراداره آموزش دانشكده
رساله 2: ميزان حداقل آموزش : (Requirement):
- انجام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما
- ارائه گزارش مكتوب ازپيشرفت تحقيق به استاد راهنما
رساله 3: ميزان حداقل آموزش : (Requirement):
- انجام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما
ارائه گزارش مكتوب ازپيشرفت تحقيق به استاد راهنما
رساله 4: ميزان حداقل آموزش : (Requirement):
- انجام واتمام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما
- نگارش رساله باتاييد نهايي استاد (آماده دفاع بودن)
- دفاع ازرساله (واداي سوگند)
(ارزشيابي رساله 1و2و3 توسط استاد راهنما ورساله 4 توسط هيئت داوران انجام مي گيرد.)
19- عنوان پايان نامه واستاد راهنما پس ازتصويب غيرقابل تغيير ميباشد.درشرايط خاص باتصويب شوراي آموزشي دانشكده ميسر خواهدبود.
20- استاد راهنماي اول بايستي ازكادر هيات علمي دانشكده دندانپزشكي مشهد باشد.
21- اضافه كردن استاد راهنماي سوم مي بايست باتائيد شوراي گروه وتصويب شوراي آموزشي دانشكده باشد.
22- پايان نامه هايي كه دواستاد راهنما دردوگروه آموزشي مختلف نياز دارد بايستي درجلسه گروه آموزشي استاد راهنماي اول ودرحضور استاد راهنماي دوم درگروه مطرح وبتصويب برسد.
23: پايان نامه هايي كه مروري باشند حداكثر سقف نمره اي كه مي توانند كسب نمايند 5/18 مي باشد.
24- اعضاي كادر هيئت علمي كه تعهدات قانوني خودرا بصورت (ضريب K) آموزشي
مي گذرانند درسال اول تنها يك پايان نامه (بعنوان استاد راهنماي دوم)ودرسال دوم دو پايان نامه( بعنوان استاد راهنماي اول يادوم) ودرسال سوم طبق آيين نامه ودستور العمل اجرايي مي توانند راهنمايي پايان نامه دانشجويان عمومي را بعهده گيرند.
25- كادرهيات علمي كه شرايط راهنماي پايان نامه را داشته باشند مي توانند حداكثر دو پايان نامه را بعنوان استاد راهنماي اول (شامل : حداكثريك تخصصي ويك عمومي ويا دوعمومي ) ويك پايان نامه را بعنوان استاد راهنماي دوم (تخصصي ياعمومي )درهرسال تحصيلي برعهده گيرند.
تذكر: *رديف 1 تا18 اين آئين نامه طبق آيين نامه ودستورالعمل اجرايي پايان نامه هاي دكتراي عمومي دندانپزشكي مصوب بيست وپنجمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 23/12/82علوم پزشكي ميباشد.
* رديف 19 تا 23 مصوبه شوراي آموزشي دانشكده مورخ 7/10/84 ميباشد .
* رديف 24 تا 25 مصوبه شوراي آموزشي دانشكده مورخ 7/8/85 ميباشد .

نحوه نگارش پايان نامه
- تايپ پايان نامه مي بايست در نهايت سادگي بوده و از اضافه كردن مطالب و طرحهاي غير ضروري بپرهيريد.
- -. هر صفحه پايان نامه مي بايست حداقل 24 سطر داشته و حداكثر شماره فونت آن 14 باشد.
هرپايا ن نامه بايد شامل موارد ذيل باشد:
- عنوان به زبان فارسي وانگليسي (2صفحه)
- تقديروتشكر(حداكثر2صفحه) ( Acknowledgement )
- فهرست مطالب ، تصاوير ، جداول ونمودارها - خلا صه فارسي و انگليسي ( Abstract) - بخش اول: مقدمه و مروري بر متون ( Introduction & Review of Literatures ) - بخش دوم: مواد و روش كار ( Methods & Materials) - بخش سوم: يافته ها ( Results ) - بخش چهارم: بحث ( Discussion ) - بخش پنجم : نتيجه گيري ( Conclusion ) - منابع ( References ) - ضميمه( در صورت نياز )
 

عنوانTitle
بايد كوتاه، مختصر، مفيد، كامل و جامع باشد.
- عنوان بهتر است به شكل عبارت نوشته شود.
- از به كار بردن مخفف در عنوان پرهيز گردد مگر مخفف كلمه مورد نظر بسيار معروف و رايج باشد مانند : PH
- در صورت استفاده از اعداد در عنوان اگر صد و يا كمتر از آن باشد بصورت حرفي و بزرگتر از صد به صورت عددي نوشته شود.
- در مطالعات توصيفي حتما زمان و مكان در عنوان ذكر گردد.
- عنوان فارسي در صفحه اول پشت جلد و عنوان انگليسي در صفحه آخر بلافاصله پشت جلد آورده شود.

تقدير و تشكرAcknowledgement
- ضروري است از كليه كساني كه در اين تحقيق به نحوي سهيم بوده ولي در تاليف نقشي نداشته اند با ذكر نوع همكاري آنان، تقدير و تشكر گردد.
- از كمكهاي فني و تكنيكي، حمايتهاي مالي و مادي تشكر شود.
- در مجموع از دو صفحه تجاوز ننمايد.
- لازم است مطالب اصلي و سر فصلهاي پايان نامه به همراه صفحه مربوطه آورده شود.
در صورت استفاده از جداول و نمودار لازم است عنوان كامل آنها به همراه صفحه مربوطه ذكر گردد.

فهرست مطالب
- لازم است مطالب اصلي و سر فصلهاي پايان نامه به همراه صفحه مربوطه آورده شود.
در صورت استفاده از جداول و نمودارها لازم است عنوان كامل آنها به همراه صفحه مربوطه ذكر گردد.

چكيده يا Abstract
با توجه به اينكه خلاصه يا چكيده، در واقع مهمترين و پرخواننده ترين قسمت يك مقاله است ، لازم است نويسنده نهايت سعي خود را براي نگارش خلاصه اي كه واجد شرايط ذيل باشد به كار برد.
افعال مورد استفاده بهتر است در زمان گذشته و سوم شخص باشد.
از آوردن جزئيات پرهيز گردد.
از جدول و نمودار و تصاوير، اصطلاحات و محففها استفاده نشود.
شماره رفرنس ذكر نشود.
خلا صه اي چند سطري از مقدمه و هدف،مواد و روشها ،يافته ها و نتيجه گيري طرح تحقيقاتي در پاراگرافهاي مجزا و مشخص آ ورده شود.
از نظر فضاي اشغال شده، خلاصه معمولا نبايد بيش از سي سطر باشد.
Abstract عينا ترجمه خلاصه فارسي به انگليسي مي باشد.
خلاصه فارسي بلافاصله قبل از مقدمه آورده شود.
Abstractدر آخر پايان نامه در صفحه دوم از پشت جلد باشد.


مقدمه و مروري بر متون
Introduction & Review of Literature
- اين بخش شامل : مقدمه ، مروري بر متون ، بيان مسأ له و هدف طرح تحقيقاتي مي باشد.
- بخشهاي بيان مسأ له و هد ف به صورت پاراگرافهاي مجزا و عنوان مشخص آورده شود.
- هدف از نگارش مقدمه معرفي تحقيق بصورت منطقي و قابل درك براي خوانندگان مي باشد.
- خواننده پس از مطالعه مقدمه بايد بداند كه اساس پايه هاي تحقيق چه بوده و چرا اين تحقيق مهم است و چگونه انجام شده است.
- مقدمه بايد جامع و كامل باشد.
- ابتدا مي بايست نويسنده با توصيف مختصري از موضوع مورد مطالعه به بيان مشكل پرداخته و اهميت مشكل و راههاي حل آن را بيان نمايد.
- سپس مروري بر تحقيقات انجام شده در زمينه موضوع مورد پژوهش آورده شود.
- در مروري بر مقالات سعي شود از مقالات در سطح عالي استفاده شود.
- مقدمه جاي بيان اطلا عات گسترده و غير اختصاصي نيست.
- حتي الامكان از جداول و تصاوير استفاده نگردد.
- از نظريه ها و عبارتهاي شخصي استفاده نگردد.
- محقق سعي نمايد از مقالاتي نام ببرد كه شخصاُ از آنها استفاده كرده است.
- معيار منابع براساس مقالات ، خلاصه مقالات و كتب معتبر دنيا و پايان نامه هاي دفاع شده مي باشد.
- مطالب موجود در سايتهاي مختلف اينترنتي نمي تواند به عنوان منبع قرار گيرد.

مواد و روشها Methods and Materials
- هدف از نگارش اين بخش، شرح نسبتا كاملي از متدولوژي تحقيق مي باشد به نحوي كه پژوهشگر ديگري بتواند روش تحقيق مورد نظر را بدون هيچ مشكلي تكرار كند.
- اهميت ديگر اين قسمت اين است كه خواننده مي خواهد بداند تا چه اندازه روش كار مورد استفاده در اين تحقيق و نتايج بدست آمده قابل اعتماد مي باشد.
- در صورت انجام مطا لعه مقدماتي( Pilot Study) شرح مختصري از آن ضروري است.
- به طور واقع نحوه انتخاب موضوع مورد مطالعه، نوع مطالعه (توصيفي-تحليلي- مورد مشاهده- كومورت-تجربي- نيمه تجربي- يك سري كور و يا دو سري كور Double Blind) مشخص گردد.
- بر اساس نوع مطا لعه نحوه نمونه گيري (تصادفي يا غيرتصادفي) ،زمان و مكان اجراي تحقيق ،ملاك انتخاب ويا عدم انتحاب نمونه هاي مورد پژوهش و حجم نمونه نوشته شود.
- جزئيات مواد مورد استفاده و لوازم به كار گرفته شده به همراه كارخانه سازنده مواد و يا دستگاههاي مورد استفاده ذكر گردد.
- نحوه جمع آوري اطلاعات نوشته شود. جمع آوري اطلاعات از طريق مصاحبه، مشاهده، پرسشنامه، يا از روشهاي ويژه اي كه استفاده شده توضيح داده شود.
- مداخلات انجام شده، نوع مداخله يا تجربه اي كه برروي هريك از نمونه ها انجام گرفته است با دقت توضيح داده شود.
- روشهاي اندازه گيري، دقت و حساسيت وسيله مورد اندازه گيري بيان گردد.
- حتي الا مكان مي بايست Validity وReliability وسيله اندازه گيري( مثل پرسشنامه ) ذكر گردد. اگر از روشهاي استاندارد و يا پرسشنامه استاندارد استفاده شده است تنها ذكر نام منبع آن كافي است.
- آزمونهاي آماري، روشهاي آماري كه براي تاييد و تغيير نتايج مطالعه به كار رفته است بيان گردد.
- ذكر برنامه هاي كامپيوتري مورد استفاده در تحليلهاي آ ماري ضروري است.
- عبارات تخصصي آماري، كلمات مخفف و نشانه ها به طور كامل تعريف شوند.
- مسائل اخلاقي رعايت شده در مطالعات انساني و حيواني ذكرگردد.

يافته هاResults
- از تكرار مواد و روشهاي استفاده شده در اين بخش بپرهيريد.
- يافته هاي تحقيق مي بايست به صورت مفصل و روشن بيان گردد و از به كاربردن الفاظ و عبارات دوپهلوئي كه معناي روشني ندارند، پرهيز شود.
- نوع آزمون آماري مورد استفاده مي بايست ذكر گردد.
- نتايج آزمون آماري مي بايست بدون هيچگونه تعبير و يا تفسيري بيان گردد. اگر شاخصها عدد هستند، به دقت شرح داده شوند.
- در صورتي كه ضمن مطالعه تعدادي از نمونه ها حذف مي شود ذكر علت آن ضروري است.
- معمولا گزارش ميانگين بدون شاخصهاي پراكندگي فاقد ارزش مي باشد و به جاست كه ميانگين به صورت (±) انحراف معيار و يا خطاي استاندارد ذكر گردد.
- اگر از آمار تحليلي استفاده شده است ضريب همبستگي، نسبت شانس و ساير نتايج بيان شود.
- اگر مي توانيد يافته هاي خود را به سادگي و بدون ابهام در متن بكار ببريد ازتكرار آن به صورت جدول و يا نمودار خودداري نماييد.
- هنگامي كه تعداد زيادي داده عددي وجود دارد و تفاوت آنها آنقدر بارز نيست كه اگر به شكل نمودار در آيد قابل توجه باشد، بهتر است آنها را در جدول بيان نماييد.
- عنوان جدول بالاي آن و عنوان نمودار و توضيح تصاوير زير آن نوشته مي شود. اين نوشته بايد در حدي باشد كه خواننده نياز به متن براي توضيح جدول و يا شكل پيدا نكند. همچنين نشانه هاي درون تصوير و زير نويس كاملا تنظيم شود.
- محل جدول متناسب با موضوع در متن آورده شود.
در موارد زير نتايج به صورت تصاوير و نمودار آورده مي شود:
· تعيين مقادير يك متغير وابسته برحسب مقادير متفاوت از متغير مستقل داده هاي يك متغير درمناطق مختلف
- عنوان واحدهاي اندازه گيري متغيرهاي نمايش داده شده روي خطوط عمودي و افقي نوشته شود.
- متغير مستقل براي محور افقي (X) و متغير وابسته برروي محور عمودي (Y) نوشته شود.
 

بحث Discussion
- اين بخش بايد يافته هاي اصلي مطالعه را بيان كند و بر جنبه هاي تازه و مهم بررسي انجام شده و نتايجي كه مي توان از آنها گرفت بدون تكرار مطالب ذكر شده در قسمتهاي ديگر تاكيد شود.
- نويسنده در اين قسمت از ميان نتايج ارائه شده پاسخي را براي سئوالاتي كه در مقدمه بيان كرده است پيدا نمايد.
- آثار و اهميت يافته هاي به دست آمده و محدوديتهاي آن را توضيح دهد.
- يا فته هاي اين تحقيق را با يافته هاي مشابه در ساير مطالعات قياس نمايد و دلايل احتمالي آن را شرح دهد.
- اگر شواهد مغاير يا نقض كننده اي براي نتايج تحقيق در ساير منابع وجود دارد آنها را بيان نمايد و دلايل احتمالي آن را ذكر نمايد.
- موارد كاربرد عملي و قابليت تعميم پذيري نتايجي را كه به دست آورده توضيح دهد.

نتيجه گيري Conclusion
- نويسنده مي بايست در اين قسمت نتايج كاربردي مطالعه خود را به صورت كليدي بيان نمايد.
- در اين قسمت پيشنهادات و راهنمايي را براي ادامه تحقيق يا رهنمودهايي را جهت تكميل آن به خوانندگان خود ارائه دهد.

منابع References
- از نظريه ها و عبارتهاي شخصي به عنوان منبع نمي توان استفاده كرد.
- محقق سعي نمايد از مقالاتي نام ببرد كه شخصا از آنها استفاده كرده است.
- معيار منابع براساس مقالات ، خلاصه مقالات و كتب معتبر دنيا و پايان نامه هاي دفاع شده مي باشد.
- مطالب موجود در سايتهاي مختلف اينترنتي نمي تواند به عنوان منبع قرار گيرد.
 

الف) استناد آوري و يا نحوه نگارش منابع مورد استفاده
- استفاده از منابع در حقيقت براي مستند كردن نوشته و افزودن اعتبار آن مي باشد.
- دو سيستم عمده براي استناد آوري وجود دارد:
1) سيستم هار وارد:
- در اين سيستم هنگامي كه شما جمله اي را از يك منبع مورد استفاده قرار مي دهيد، در انتهاي جمله نام نويسنده و سال انتشار منبعي كه برآن استناد كرده ايد ذكر مي نمايند (مثلا Stanley 1985)
- در اين سيستم فقط نام فاميل نويسنده نوشته مي شود و ذكر نام كوچك و يا حتي حرف اول آن ضروري نيست.
- اگر مقاله دو نويسنده دارد داخل پرانتز اسم هر دو به ترتيب حروف الفبا نوشته مي شود و اگر بيش از دو نويسنده را دو اسم اول را نوشته و بقيه et al گذاشته شود. مثلا( Stanley etal 1990)
- در قسمت معرفي منابع اسامي منابع مورد استفاده به ترتيب حروف الفبا نوشته مي شود. از آوردن نام منابعي كه در متن استفاده نشده، خودداري گردد.
2) سيستم ونكور (Vancouver)
- در اين سيستم استنادآوري براي هر جمله كه از منابع ديگر در متن مي آيد به ترتيب استفاده در متن شماره مي دهيم مثلا (1).
- ترتيب نوشتن منابع به همان ترتيبي است كه در متن مورد استفاده قرار مي گيرد.
 

ب) فهرست منابع:
- ترتيب نوشتن مشخصات يك منبع در هر دو سيستم استنادآوري يكسان است.
 

ج) نحوه نگارش منابع زمانيكه از يك مقاله استفاده شده است:
- اسم فاميل نويسنده، حرف اول اسم كوچك، عنوان مقاله، عنوان مجله، سال انتشار، شماره سريال (جلد)، صفحه شروع و ختم مقاله نوشته مي شود.
- در مورد نام مجله بايد از اختصاراتي استفاده شود كه درايندكس مديكري براي مجلات استفاده شده است. به عنوان مثل Journal of Endodontics به صورت خلاصه J Endodon نوشته مي شود.
- در صورتيكه نويسندگان مقاله پنج نفر و يا كمتر باشند مي بايست اسامي تمام نويسندگان ذكر گردد. در صورتي كه بيش از پنج نفر باشند، اسم دو نفر اول آورده شده و سپس از كلمه et al استفاده مي شود.
1) Stanley M, Pashley D. Vltrastractural study of dental pulp. J Endodon 1995; 18: 245-99.
2) نحوه نگارش منابع زمانيكه از يك كتاب به عنوان منبع استفاده شده است:
- اسم فاميل نويسنده، حرف اول اسم كوچك، عنوان كتاب، شماره چاپ، محل انتشار، ناشر، سال انتشار، شماره جلد در صورت وجود، صفحات مورد استفاده نوشته شود.
2) Ingle J, Bakland L. Endodontics, 5 th ed, London, Mosbey, 2002; 210-225.

نحوه ارزشيابي پايان نامه
ارزشيابي پايان نامه در جلسه دفاعيه بصورت محرمانه صورت مي گيرد و هيئت داوران نمره پايان نامه را با توجه به درنظر گرفتن موارد ذيل در فرم مربوطه وارد مي نمايند.
- در پايان جلسه ميانگين ارزشيابي اعضاي هيئت داوران بعنوان نمره نهايي در نظر گرفته خواهد شد.
ملاكهاي ارزشيابي پايان نامه هاي تحقيقاتي
1-ارزش و اهميت علمي موضوع انتخاب شده1نمره
2-كيفيت تبيين هدف و فرضيه1نمره
3-كيفيت تدوين مقدمه (بررسي مطالعات قبلي)2نمره
4-انتخاب روش كار و چگونگي اجراي آن4نمره
5-كميت و كيفيت نتايج حاصله4نمره
6- چگونگي تجزيه وتحليل آماري و نتايج2نمره
7- بحث و نتيجه گيري2نمره
8-كيفيت نگارش متن پايان نامه2نمره
9-كيفيت ارائه مطالب در جلسه دفاعيه2نمره
جمع نمرات : 20نمره

تهيه وتدوين : دانشكده دندانپزشكي مشهد
اداره آموزش - سال 1385


منبع:
www.mums.ac.ir/dental/fa/g11


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۳۰ ] [ مشاوره مديريت ]

 

شيوه تدوين پايان نامه كارشناسي و كارشناسي ارشد


يكي از اهداف اصلي نگارش هر پايان نامه در اصل آشنا نمودن دانشجو با نحوه نگارش و تنظيم يك مبحث علمي است. پايان نامه نوشته اي است شامل چكيده پايان نامه به فارسي، فهرست تفصيلي مطالب، فهرست تصاوير، جداول و نمودارها، مقدمه و تاريخچه مختصر، مروري بر كارهاي انجام شده و آخرين اطلاعات تئوري، عملكرد تحقيقي و عملي نتايج، بحث و پيشنهادات و فهرست منابع و مأخذ كه توسط دانشجو و با هدايت و نظارت استاد راهنما و همكاري استادان مشاور (در صورت داشتن) تنظيم و تدوين مي شود. رعايت اين شيوه نامه از جانب دانشجويان براي حفظ هماهنگي بين پايان نامه ها الزامي است. موضوعات هر پايان نامه را با توجه به تعريف فوق و به ترتيب تقدم ذيل مي توان دسته بندي كرد:
الف: فهرست مطالب موجود در پايان نامه
-1 مطالب زركوب روي جلد
2- ترتيب درج مطالب
2-1 برگ اول : بسم ا... الرحمن الرحيم
2-2 برگ دوم : فرم داخلي جلد به فارسي
2-3 برگ سوم : تائيديه هيأت داوران:
2-4 برگ چهارم: تقديم (در صورت تمايل، دانشجو مي تواند پايان نامه خود را به شخص و يا ... تقديم كند(
برگ پنجم : حق چاپ و تكثير و مالكيت نتايج (copyright and ownership) (مخصوص تحصيلات تكميلي(
2-6 برگ ششم تقدير و تشكر (اختياري ): اين متن عبارت است از قدرداني و تشكر از كليه كساني كه دانشجو را در راه نيل به هدف كمك نموده اند.
2-7 برگ هفتم چكيده پايان نامه به فارسي: هر پايان نامه بايد با چكيده آغاز شود كه عبارت است از بحث پيرامون موضوع پايان نامه، شيوه تحقيق و نتيجه كلي . معمولا محقق يا دانشجو چكيده اي از تحقيق خود را در حدود يك يا دو صفحه تهيه مي كند . چكيده كمتر از مقدمه بوده و شامل مباحثي از قبيل موضوع تحقيق ، فرضيه ها ، روش كار ، نتايج و پيشنهاد هاي مربوط به تحقيق به صورت كلي و خلاصه است.
2-8- چكيده پايان نامه به انگليسي (مخصوص تحصيلات تكميلي(
2-9 -برگ هشتم فهرست مطالب: هر پايان نامه بايد داراي فهرست مطالب باشد معمولاً اين قسمت شامل عنوان بخشهاي پايان نامه همراه با شماره صفحه مربوطه است. گزارش تحقيق معمولا شامل فصول مباحث و عناوين جزئي و كلي است. عنوان فهرست مندرجات در بالا ( 5 سانتي متر پايين تر از لبه كاغذ) قرار مي گيرد. عناوين اصلي را با حروف درشت تر و عناوين فرعي را با حروف ريز مي نويسند. در مقابل عناوين شماره صفحه ذكر مي شود. در گزارشهاي كوتاه كه نيازي به ذكر اين فصول نيست مي توان با شماره مشخص كرد. براي ترتيب فهرست از روشهاي متعددي استفاده مي شود كه در ذيل به دو نمونه از آنها اشاره مي شود. لازم به ذكر است كه براي هر پايان نامه تنها بايد از يكي از اين دو روش استفاده نمود:
الف) در حالتي كه زير فصلها بدون شماره گذاري در متن پايان نامه آورده شود،روش زير قابل استفاده است:
فصل اول: تدوين فرضيه
مفهوم و تعريف فرضيه 3
ويژكيهاي يك فرضيه خوب 7
نقش قرضيه در تحقيق علمي 11
ب) در صورتي كه زير فصلها داراي شماره باشند بايد از روش ترتيب اعداد در فهرست استفاده نمود:
1- - 1
1-1 1-1
1-1-1 1-1-1
2- - 2
1-2 2-1
1-1-2 2-1-1

2-10 برگ نهم فهرست جدولها، نمودارها و اشكال: در اين قسمت ليست جدولها و شكلها با ذكر دقيق عنوان، شماره و صفحه مربوطه درج مي شود. ترتيب قرار گرفتن محتواي فهرست جداول مانند فهرست مندرجات است. اگر تعداد جداول زياد نباشد نيازي به تهيه اين فهرست نيست.در فهرست نمودارها و اشكال نيز عناوين بايد كوتاه و گويا باشد و اگر تعداد نمودارها و اشكال زياد باشد تهيه اين فهرست توصيه مي شود.
2-11 متن پايان نامه (توضيحات كامل در قسمت ب آورده شده است(
2-12 برگهاي پاياني پيوستها (ضميمه 1، ضميمه 2، ...(
2-13 مراجع ها و مآخذ
2-14 فرم داخلي جلد به انگليسي (مخصوص دانشجويان تحصيلات تكميلي(
3- مطالب زركوب پشت جلد به انگليسي
4- مطالب زركوب عطف جلد (عنوان پايان نامه و نام نويسنده و شماره پايان نامه(

ب: مطالب موجود در متن پايان نامه:
متن هر پايان نامه شامل چندين فصل و هر فصل شامل چندين بخش خواهد بود. هر فصل را مي توان با يك مقدمه كوتاه آغاز و با يك نتيجه گيري مختصر به اتمام رساند. رئوس مطالب هر فصل در ذيل آورده شده است:

فصل اول :معرفي پايان نامه

(نحوه تدوين اين فصل با نظر استاد راهنما انجام گيرد)
اين فصل مي تواند شامل عناوين زير باشد:
• هدف تحقيق
هيچ تحقيقي انجام نمي شود، مگر اينكه داراي هدفي باشد. ممكن است هدف تحقيق دستيابي به يك تئوري براي توسعه رشته علمي مربوطه باشد (تحقيق پايه ) يا ممكن است هدف اين باشد كه يافته ها براي حل مسائل اجتماعي بكار رود ( تحقيق كاربردي ). در هر حال، بايد هدف تحقيق در يك يا دو پاراگراف بيان شود .
• بيان مسئله يا موضوع تحقيق
موضوع تحقيق بايد در يك يا دو صفحه موضوع كاملاً توضيح داده شود. مطالب بايد آنقدر ساده و روشن بيان گردد كه خواننده با مسأله مورد بررسي آشنا شود.
• اهميت مسأله تحقيق
انجام هر تحقيق علمي مستلزم صرف وقت و تلاش فكري و جسمي و منابع مالي است. اصولاً بايد ازحداقل منابع، حداكثر نتايج حاصل شود و بايد به درستي اهميت موضوع تحقيق را بيان نمود. اهميت تحقيق را بايد از لحاظ اينكه آيا نتيجه موضوع تحت بررسي به پيشرفت رشته علمي كمك مي كند يا كاربرد خاص دارد، مورد توجه قرار گيرد. محقق مي تواند حداكثر در يك تا دو صفحه به طور منطقي اهميت موضوع تحقيق را بيان كند.
• انگيزه محقق در انتخاب موضوع
موضوعي كه محقق مي خواهد در مورد آن تحقيق كند بايد با تجارب كاري او منطبق باشد تا زواياي مسئله را بهتر ببيند و مكمل تحقيقات قبلي او باشد. در هر حال، در يك رساله علمي، محقق بايد توان قانع كردن هيأت داوران را براي علت انتخاب موضوع داشته باشد.
• قلمرو تحقيق و مشخص كردن واحد تجزيه و تحليل
محقق بايد قلمرو تحقيق خود را از نظر زماني، مكاني و موضوعي مشخص سازد. قلمرو موضوعي محدود بودن موضوع را مي طلبد. موضوع نبايد آنقدر كلي باشد كه نتوان آن ر انجام داد و نبايد آنچنان جزئي باشد كه ارزش تحقيق نداشته باشد. تجزيه و تحليل ممكن است فرد، گروه، سازمان، كشور يا....... باشد. چنانچه افراد در داخل سازمان مورد بررسي واقع شوند، در اين صورت واحد مورد بررسي در هر يك از افراد نمونه آماري هستند.
• تعيين سؤال پژوهشي
طرح سؤال پژوهشي بيانگر اين است كه محقق براي پاسخ دادن به آن چه نوع اطلاعاتي را نياز دارد . ارائه ساختار تحقيق به منزله يك حلقه اتصال به فصل بعدي است. يعني محقق توضيح مي دهد كه به منظور پاسخ گويي به سؤال تحقيق در فصل بعد (فصل دوم) به بررسي ادبيات تحقيق مي پردازد. فرضيه هايي ارائه مي گردد و براي آزمون فرضيه ها ، طرح تحقيق تهيه و تنظيم مي شود. (فصل سوم) بر اساس چهارچوب اين طرح، اطلاعات لازم جمع آوري و در فصل بعد (چهارم) طبقه بندي و تجزيه وتحليل خواهند شد. در پايان گزارش نتيجه گيري به عمل مي آيد و بر اساس يافته ها پيشنهادهايي ارائه خواهد شد

فصل دوم – مروري بر ادبيات تحقيق
در اين قسمت به نقد وبررسي تحيقات كه قبلاً راجع به موضوع انجام گرفته است پرداخته مي شود . نكته قابل توجه اين است كه اين فصل به مباني نظري و نقد پيشينه تحقيق، يعني تحقيقات قبلي در اين رابطه اختصاص دارد. اين فصل يكي از قسمت هاي مهم تحقيق است. ادبيات مربوط به موضوع تحقيق از لحاظ روش تحقيق، نحوه جمع آوري اطلاعات و يافته هاي تحقيق مورد بررسي قرار مي گيرند. لذا بهتر است در اين قسمت فرضيه ها فهرست شوند. اين فصل مي تواند حدود 30 تا40 صفحه را در بر گيرد .
 

فصل سوم – طرح تحقيق
در اين فصل بهتر است ابتدا فرضيه با يك جمله ظريف حلقه اتصال به فصل قبلي ، تكرار شود. ( مرور بر فصل قبــــل ) جامعه و نمونه آماري، روشهاي جمع آوري اطلاعات، وبژگيهاي نمونه، متغيرها، مستقل و وابسته و تعاريف عملياتي آنها، روشهاي تحليل داده ها، بستر سازي هاي لازم براي استفاده از نرم افزارهاي گوناگون ، تجهيزات و تكنولوژيهاي موجود و در يك كلام اطلاعات لازم در اينجا جمع آوري و در فصل بعد طبقه بندي و تجزيه و تحليل مي شوند.
 

فصل چهارم – طبقه بندي و تجزيه و تحليل اطلاعات

(با نظر استاد راهنما اين فصل مي تواند با فصل سوم تلفيق گردد)
اين فصل در واقع رسالت پايان نامه را نشان مي دهد، در اين فصل با استفاده از جداول، اشكال، نمودار ها، منحني ها، اطلاعات تحليل مي شوند. و در صورت لزوم آمارهايي نظير ميانگين، انحراف معيار و نظائر آن و نيز ضريب همبستگي و ساير ضرائب آماري مورد استفاده قرار مي گيرند. سپس فريضه ها يك به يك آزمايش مي شوند.
 

فصل پنجم – خلاصه، نتيجه گيري و پيشنهادها
اين فصل پاياني است. در خلاصه گزارش بايد مساله مورد تحقيق مجدداً عنوان كرد. حاصل مروري بر ادبيات تحقيق كه راهنماي محقق شده است نيز ذكر شود. روشهاي تحقيق به كار گرفته شده براي بررسي مشكل، تبيين شوند. سپس يافته ها ارائه گردد و معناي عدم رد فرضيه ها و نيز رد شدن آنها مورد بحث و تفسير قرار مي گردد.

ج: پيوستها:
قسمت اصلي متن پايان نامه نبايد داراي داده هاي (data) غير ضروري باشد، لذا برنامه هاي نرم افزاري ، چگونگي به دست آوردن معادلات رياضي و اثبات آنها و داده هاي تجربي در پيوستهاي پايان نامه آورده مي شوند.

د: جداول و نمودارها:
جدولها و نمودارها بايد تا جائيكه ممكن است نزديك به متن مربوط قرار گيرند هر جدول يا نمودار بايد با عنوان مربوطه كه معمولاً در زيرآنها درج مي شود ، مشخص گردد.

ه : فهرست منابع و مآخذ
- ذكر مآخذ
ذكر مآخذ در متن بسيار حائز اهميت است. با اين كار در واقع نويسنده هم اعتباركار خود را نشان مي دهد و هم خواننده را با آثار ديگران آشنا مي كند . در ماخذ نويسي نويسنده بايد در پايان قسمت معيني كه نيازمند پانويسي است، علامت يا شماره اي بگذارد . سپس در ذيل صفحه، نيم خطي يكشد و در زير خط در سمت راست ( و اگر به انگليسي باشد در سمت چپ) همان علامت يا شماره را ذكر كند و پس از آن خط تيره بگذارد و بعد عنوان ماخذ را ذكر كند. علامت يا شماره هايي كه در متن گذاشته مي شوند ، معمولاً كمي بالاتر از كلمه ها قرار مي گيرند . گاهي نيز ممكن است زير نويسها در ذيل صفحه درج نشود و در پايان فصل آورده شود كه در اين صورت شماره هاي ارجاعات هر فصل از يك آغاز مي گردد و تا پايان فصل ادامه دارد.

در نوشتن متن تحقيق گاهي نويسنده مطلبي را عيناً و به طور مستقيم از كسي نقل مي كند كه در اين صورت بايد نقل قول را ميان دو گيومه " " قرار داد . اگر اين نقل قول از سه سطر كمتر باشد از لحاظ حاشيه و فاصله سطور عين متن نوشته مي شود ولي اگر بيش از سه سطر باشد بايد حاشيه ها پهن تر و فاصله خطوط كمتر شود . در هر حال در نقل قول مستقيم بايد عين جملات و كلمات منبع مورد استفاده نقل شود و فقط در صورتي كه در آن غلط لفظي يا معنوي باشد، براي جلوگيري از گمراهي خواننده پس از جمله يا كلمه نادرست ، صحيح آن را بايد بين دو كروشه { } قرار داد .
ترتيب ذكر منابع و مآخذ بر حسب الفبا است . نام خانوادگي اول مي آيد و بعد از كاما (،( نام ذكر مي شود . چنانچه منبع داراي دو يا چند نويسنده باشد ، فقط نام مؤلف اول بر حسب الفبا (اول نام خانوادگي و بعد نام ) مي آيد و نام نويسندگان ديگر بعد از كاما به طريق معمول ، يعني اول نام و بعد از آن نام خانوادگي قرار مي گيرد. در صورتي كه بيش از سه نويسنده باشد ، بعد از نام مؤلف اول ، كلمه "همكاران " اضافه مي شود .
چنانچه منبع فاقد نام نويسنده باشد ، عنوان سازماني كه آن را تهيه كرده است جاي نويسنده را مي گيرد و بقيه توضيحات بعد از آن مي آيد .
مثال به ترتيب عبارتند از :
رضائيان ، علي ، " اصول مديريت " تهران : سمت، 1369
باريه هاپسون و همكاران ، " مديريت خدمت؛ فرهنگ مشتري مداري " ترجمه مهدي ايران نژاد پاريزي،تهران: نشر مديران 1381،
مركز آموزش دولتي ،" برنامه ريزي استراتژيك "،تهران مركز آموزش مديرت دولتي ،1378
و چنانچه منبع به انگليسي باشد به اين شرح ذكر مي شود :
Nett, robert et al ,"can japan cope" . Business week (April
23, 1990 ), pp. 46-49
بايد در نظر داشت كه اگر مأخذ از يك سطر بيشتر شود ، سطر دوم هر مأخذ از فاصله حرف چهارم (مانند مثال فوق ) تايپ مي شود . شماره گذاري لازم نيست و خود اين شيوه كاملأ آنها را از هم مجزا و مشخص مي كند .
بايد توجه داشت كه ا زسه مؤلف بيشتر، در انگليسي مؤلف اول ذكر مي شود و et at جاي نام همكاران را ميگرد. همچنين در مورد مقاله، صفحات آن (علاوه بر زيرنويس ) در فهرست منابع هم ذكر مي شود .
در ذكر مأخذ پس از نام خانوادگي و نام نويسنده ، عنوان مأخذ ذكر مي شود و پس از آن مشخصات انتشار كتاب از قبيل محل انتشار ، نام ناشر و سال انتشار به ترتيب داخل پرانتز ذكر مي گردد و پس از آن شماره صفحه مورد نظر مي آيد. بعضي اوقات، محل انتشار يا نام ناشر يا تاريخ انتشار مشخص نيست. در اين صورت عبارت " جاي انتشار معلوم نيست " يا " نام ناشر معلوم نيست " يا " تاريخ انتشار معلوم نيست " ذكر مي شود. (گاهي نيز بي جا، بي نا و بي تا مي نويسند ( .
اگر مطلبي از مأخذي به مأخذي نقل شده باشد و ما مطلب مورد نظر را از مأخذ دوم در تحقيق خود انتقال داده باشيم ، اول بايد مآخذ اصلي را در زيرنويس ذكر كرد (نام و نام خانوادگي و نام كتاب ) و سپس كلمه " به نقل" يا " در " را با ذكر كامل مأخذ

دوم به دنبال آن اضافه كنيم. اگر براي بار دوم يا بيشتر از يك مأخذ نقل مي كنيم ، در دفعات بعدي ذكر تمام مشخصات مأخذ ضروري نيست. در بار دوم و دفعات بعدي عبارت " همان كتاب " يا " همان مأخذ" و ذكر صفحه كافي است. در صورتي كه از
مأخذ نقل كنيم و سپس به مأخذ ديگر برويم و دوباره به مأخذ اول برگرديم ، بازهم ذكر كامل مأخذ ضروري نيست ،لكن بايد نام
و نام خانوادگي مؤلف را ذكر كنيم و بعد كلمه "مأخذ قبلي " را اضافه كنيم . اما اگر همان نويسنده بيش از يك كتاب داشته باشد و شما از كتابهاي او استفاده كرده باشيد ، بايد از نام و نام خانوادگي، نام كتاب را نيز بياوريد تا كاملاًً مشخص شود .
 

مثال :
عبداله جاسبي ، " اصول و مباني مديريت " ، چاپ دوم (تهران :دانشگاه آزاد اسلامي ، 1368 )،ص170.
مايكل لوبوف،‌" بزرگترين اصل مديريت در دنيا " ، ترجمه مهدي ايران نژاد پاريزي، چاپ سوم (تهران: نشر مديران 1387)،ص37
Weihrich and harold koont
.84 .p،(1993،inc،hill-mcgraw: York New)ed 10th ، "management" ،
اگرازهمين مأ خذ دوباره نقل كنيد، ذكر مأخذ چنين است :
482. .P ،IBID
اگر يك مجموعه توسط چند نويسنده نوشته شده و يك نفر آن ر ا ويرايش (edit) كرده باشد، براي نقل از اين مجموعه ، بايد نام ونام خانوادگي نويسنده را به شرحي كه گذشت ذكر كنيم و عنوام مقاله را بين دو گيومه " " قرار دهيم . سپس نام مجموعه و بعد از آن نام ويراستار را ذكر مي كنيم و بقيه مشخصات به ترتيب درج مي گردد.

مثال :
"كتاب توسعه "، گردآوري و تنظيم از جواد موسوي خوزستاني ، جلد ششم (تهران: مؤسسه خدمات فرهنگي و انتشاراتي
توسعه ، 1372( .
در مورد روزنامه ها و مجلات بدين ترتيب عمل مي شود كه اول نام و نام خانوادگي نويسنده و سپس در داخل گيومه نام مقاله نوشته مي شود . بعد از آن عنوان روزنامه يا مجله مي آيد و زير آن خط مي كشند يا پررنگ و برجسته مي كنند ، يا به صورت ايتاليك نشان مي دهند . سپس به ذكر دوره ، سال، جلد، شماره و تمام صفحه هاي مقاله مي پردازند . مثال:
مهدي ايران نژاد پاريزي ، " يادگيري سازماني ؛فرايندي به سوي سازمان يادگيرنده"،"اقتصاد و مديريت "، شماره 1381،18، صفحه هاي 34-23 .
چنانچه از اينترنت استفاده كرده باشيد، بايد آدرس وب سايت را ذكر كنيد

WWW.EDUCOM.EDU/WEB/PUBS/REVIEWARTICLES/3123/HTML


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۷ ] [ مشاوره مديريت ]

ويژگي هاى پژوهش پايان نامه اى
 

پژوهشِ پايان نامه اى ويژگي هاي گوناگونى دارد:
ـ تحليل: مطالعه اجزاى گوناگون يك موضوع و روابط و متقابل آنها.
ـ مقايسه: بررسى ويژگى هاى موضوع هاى مقايسه شده
ـ تعريف: تعريف جامع و كامل
ـ توصف: توصف موضوع با ويژگى هاى معتبر كه آن را توضيح دهد
ـ بحث: عرضه كردن جنبه هاى گوناگون موضوع
ـ فهرست.
ـ ارزشيابى: بررسى جوانب گوناگون موضوع و كوشش براى رسيدن به نتيجه
_مثال :ذكر مثال براى توضيح.
ـ تلخيص: آوردن نكات عمده موضوع مورد نظربه اختصار .
پيداست كه در هر تكليف درسى يا رساله ممكن است چند خصلت پژوهشى جمع گردند. اما به هر حال، حدود و نوع كار پژوهشى بايد از پيش معلوم و مشخّص باشد.
 

انتخاب عنوان پايان نامه
بايد از انتخاب عنوان كلي پرهيز كرد. عنوان پايان نامه بايد متناسب با حدود پايان نامه باشد.
براى انتخاب عنوان پايان نامه، به اين معيارها نيز بايد توجه داشت:
ـ علاقه پژوهنده به آن عنوان و موضوع.
ـ زمان لازم براى فراهم آوردن اثر.
ـ دسترسى به اسباب و لوازم پژوهش.
ـ اهمّيّت مطلب درفرهنگ و اجتماع.
مرور پژوهش هاى پيشين

معمولا در هر زمينه پژوهشى، آثارى از پيش فراهم شده است. مرور اين آثار مى تواند ما را در نوشتن پايان نامه يارى كند. در اين ميان روشن مى شود كه كار ما چه تفاوت هايى با كارهاى پيشين بايد داشته باشد.
اگر پژوهنده اى داراى توان كافى باشد، بهتر است آثار دست اوّل را مرور كند. هرچه منابع اصيل تر و سرشارتر باشند، پايان نامه ماندنى تر مى گردد.
طرح تحقيق

رساله هاى پژوهشى معمولا در يكى از اين دو دسته قرار دارند:
1. تجربى: متناسب با موضوعات علمى.
2. تحليلى: متناسب با موضوعات فرهنگى، هنرى.
 

برنامه زمانى
نويسنده پايان نامه بايد با از شتابزدگى پرهيز و زمانى مناسب براى تهيّه رساله خود تعيين كند. اين زمان فرصتي خواهد بود براى انجام :
1. تعيين حدود موضوع ،شناسايى منابع و مراجعه به آن ها، گردآورى اطّلاعات و معلومات.
2. نگارش پيش نويس.
3. تجديدنظر و اصلاح، تنظيم پانوشت، نگارش نمونه نهايى.
 

مراجعه به منابع
براى شناسايى مآخذ مى توان از اين منابع استفاده كرد:
ـ مدارك كتاب شناسى: مجموعه هاى فهرست آثار، فهرست ها و برگه دان هاى كتابخانه ها.
ـ دائرة المعارف ها و سالنامه ها.
ـ نشريّات معتبر
 

يادداشت بردارى
بهتر است يادداشت بردارى روى برگه هاى جداگانه ويك شكل انجام پذيرد. به هر مضمون برگه جدايى اختصاص داده مى شود و هر برگه با شماره يا نشانه اى متمايز مى گردد. بدين ترتيب در طول كار، مى توان برگه ها را جابجا يا كم و زياد كرد.
بهتر است بر هر برگه عنوان كليدى آن ثبت شودو هويت برگه هم معين شود، از قبيل مأخذ و تاريخ. همچنين مشخص شودكه نوع استفاده از مأخذ چيست: نقل به عبارت، نقل به مضمون، تلخيص، ويرايش، يا ...؟ براى هر يك از اين ها مى توان نشانه اى خاص در نظر گرفت.
در نهايت، مى توان برگه ها را شماره بندى پايانى كرد و هر يك را در جاى مناسب خودقرار داد.
نگارش رؤوس مطالب فصل ها

معمولا پايان نامه شامل اين سه بخش است:
مقدّمه، متن شامل چند فصل، و نتيجه. بايد پيشتر رؤوس مطالب هر فصل را نوشت تا چشم اندازى از كار پيدا شود. اين كار به نگارش پيش نويس نيز بسيار كمك مى كند.
 

ساختمان پايان نامه
(1) صفحه عنوان: عنوان، نويسنده، گروه درسى، نام درس، نهاد علمى مربوط، مقطع و سال تحصيلى.
(2) پيشگفتار: هدف، سابقه تحقيق، روش و گستره پژوهش، سپاسگزارى.
(3) فهرست مطالب.
(4) فهرست جداول.
(5) فهرست شكل ها و تصويرها.
(6) پيكره: مدخل، متن، نتيجه و دستاورد تحقيق.
(7) كتابنامه: مآخذ اصلى و فرعى شامل كتب و مقالات مورد پژوهش.
(8) ضمايم: جداول، آزمون هاى پژوهشى، اسناد و مدارك و شواهد.
(9) فهرست راهنما: فهرست اَعلام و مفاهيم و موضوعاتى كه درباره آن ها مى توان اطّلاع قابل توجّهى در رساله يافت.

منبع: http://daneshnameh.roshd.ir

 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۶ ] [ مشاوره مديريت ]

آيين نگارش منابع و مراجع استفاده شده در متن
 

نحوه درج منابع در متن
الف ـ اگر در متن به موضوع مطالعه اشاره شود نام نويسنده و سال انتشار داخل پرانتز مي آيد.
ب ـ اگر به نام نويسنده در متن اشاره مي شود سال انتشار داخل پرانتز درج مي گردد.
ج ـ اگر به مقاله اي كه دو نويسنده دارد ارجاع داده شود نام هر دو، هر بار به همراه سال انتشار در داخل پرانتز مي آيد.
د ـ اگر مقاله كمتر از 6 نويسنده داشته باشد بار اول نام همه آنها به همراه سال انتشار و در دفعات بعد فقط نام نويسنده اول به همراه سال انتشار و داخل پرانتز آورده مي شود.
هـ ـ اگر كاري شـش (يا بيـش از آن) نويسنـده داشتــه باشد فقط نام خانوادگي نويسنده اول و به دنبال آنet al" " به همراه سال انتشار در داخل پرانتز درج مي شود.
و ـ اگر به قسمت خاصي از يك منبع ارجاع داده شود ليست شماره صفحه ( صفحات ) پس از سال انتشار مي آيد.
ز‌ ـ اگر منبع الكترونيك بوده و شماره صفحه ندارد در صورت دسترسي شماره پاراگراف آورده مي شود.
ح - اگر تمام يك وب سايت به عنوان منبع اشاره شود (و نه قسمتي از آن سايت)، به وب سايت مربوطه در متن اشاره مي شود و نيازي به قرارگيري در فهرست منابع ندارد.
ط ـ مكاتبات شخصي، سخنراني ها، نامه ها، خاطرات، مكالمات، نامه هاي الكترونيك (e-mail) و غيره كه اين موارد نبايد در فهرست منابع درج شوند و فقط در متن به آنها اشاره مي شود كه شامل نام، نوع مكاتبه و تاريخ خواهد بود.

نحوه نوشتن مراجع در فهرست منابع
الف ـ ترتيب نوشتن مرجع كتب خارجي:
نام و نام خانوادگي ـ فاصله ـ حروف اول نام كوچك نويسنده ـ سال انتشار ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان كتاب ( با حروف ايتاليك ) ـ كاما ـ شماره جلد ـ كاما ـ شماره چاپ ـ نقطه ـ اسم ناشر ـ كاما ـ محل نشر ـ كاما ـ شماره صفحه ـ نقطه
در مطالبي كه فقط از يك فصل كتاب ذكر شده باشند:
نام خانوادگي نويسنده فصل ـ فاصله ـ نام كوچك نويسنده فصل ـ سال انتشار ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان فصل ـ نقطه ـ كلمه In" " ـ دو نقطه ـ نام خانوادگي مؤلف كتاب ـ فاصله ـ حرف اول نام كوچك مؤلف كتاب ـ دو نقطه ـ عنوان كتاب ( با حروف ايتاليك ) ـ كاما ـ شماره جلد ـ كاما ـ شماره چاپ ـ نقطه ـ اسم ناشر ـ كاما ـ محل نشر ـ كاما ـ شماره صفحه ـ نقطه
اگر تعداد نويسنده بيش از يك نفر باشد بين آنها كاما آورده مي شود.
ب ـ ترتيب نوشتن مرجع مقالات خارجي:
نام خانوادگي نويسنده ـ فاصله ـ حرف اول نام كوچك نويسنده ـ نقطه ـ سال انتشار ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان مقاله ـ نقطه ـ نام مجله ( با حروف ايتاليك ) ـ كاما ـ شماره جلد ـ شماره مجله ( داخل پرانتز ) ـ كاما ـ شماره صفحه ـ نقطه
اگر تعداد نويسنده 6 نفر ( يا بيشتر ) باشد براي بقيه"et al" ذكر مي شود.
بين نام نويسندگان كاما آورده مي شود.
در مورد مقالاتي كه براي انتشار در مجله پذيرفته شده است ولي به چاپ نرسيده است در صورت مشخص بودن شماره مجله ميتوانيم آن را نوشته و در پايان ( بدون ذكر شماره صفحه ) در داخل پرانتز عبارت”In press” را بياوريم.
ج ـ ترتيب نوشتن مراجع كتب فارسي:
نام خانوادگي نويسنده(كتاب)- كاما- حرف اول نام كوچك نويسنده- دو نقطه- عنوان كتاب- نقطه- شماره جلد- شماره چاپ – نقطه- اسم ناشر- كاما- محل نشر – كاما- شماره صفحات(صص:براي چند صفحه) و (ص: براي يك صفحه) – كاما- سال انتشار- نقطه
اگر منبع مورد استفاده تعداد نويسندگان زيادي داشت لازم است اسامي تمامي آنها قيد شود.
اگر كتاب ترجمه شده است نام مترجم پس از نام كتاب بيان شود.
د- ترتيب نوشتن مراجع مقالات فارسي:
نام خانوادگي نويسنده ( مقاله ) ـ كاما ـ حرف اول نام كوچك نويسنده ـ دو نقطه ـ عنوان مقاله(داخل گيومه) ـ نقطه ـ نام مجله ـ دو نقطه - سال مجله ـ كاما ـ شماره تسلسل مجله ـ كاما ـ شماره صفحه ـ كاما ـ سال انتشار ـ نقطه
در مورد مقالاتي كه براي انتشار در مجله پذيرفته شده ولي هنوز به چاپ نرسيده است در صورت مشخص بودن شماره مجله مي توانيم رفرانس مربوطه را بياوريم كه در اين حالت شماره صفحات قيد نمي شود ولي در آخر عبارت « در حال چاپ » در انتهاي رفرانس درج مي شود.
ه ـ نحوه نوشتن مرجع وب سايت ها
در صورتي كه كل وب سايت بعنوان مرجع باشد در همان محل اشاره شده و در فهرست منابع وارد نخواهد شد.
و ـ نحوه نوشتن پايان نامه ها به عنوان مرجع
- اگر پايان نامه به زبان انگليسي باشد:
نام خانوادگي نويسنده ـ فاصله ـ نام حرف اول كوچك نويسنده ـ نقطه ـ سال انتشار ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان تز ( با حروف ايتاليك ) ـ نقطه ـ مقطع تز ـ كاما - دانشگاه مربوطه ـ نقطه
- اگر پايان نامه به زبان فارسي باشد:
نام خانوادگي نويسنده ـ كاما ـ حرف اول نام كوچك نويسنده ـ دو نقطه ـ عنوان تز (داخل گيومه)ـ كاما ـ مقطع پايان نامه ـ كاما ـ دانشگاه مربوطه ـ كاما ـ شماره صفحه - كاما - سال انتشار ـ نقطه
ز ـ نحوه نوشتن مرجع مقالات ارايه شده در كنگره ها و سمينارها كه به چاپ رسيده اند:

- در كنگره هاي انگليسي:
نام خانـوادگي ارايه كننده ـ فاصله ـ حـرف اول نام كوچـك ارايه كنـنده ـ نقطه ـ سال ارايــه ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان مقاله ـ نقطه ـ كلمه «In » ـ دو نقطه ـ عنوان سمينار يا كنگره ( با حروف ايتاليك) ـ كاما ـ ماه و روزهاي برگزاري ـ كاما ـ صفحات چاپ شده در كتاب مجموعه مقالات ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ محل برگزاري ـ دو نقطه ـ نام انتشارات ـ نقطه

- در كنگره هاي فارسي:
نام خانـوادگي ارايه كـننده ـ ويرگول ـ حرف اول نام كوچـك ارايه كننده ـ دونقطه ـ عنوان مقاله ـ كاما ـ كلمه « در» ـ دو نقطه ـ عنوان سمينار يا كنگره (داخل گيومه) ـ ويرگول ـ زمان برگزاري ( داخل پرانتز ) ـ كاما ـ محل برگزاري ـ كاما - صفحات چاپ شده در كتاب مجموعه مقالات ـ كاما ـ نام انتشارات ـ نقطه سعيدي، ع: نقش خدمات در صورتي كه در متني هم از منابع فارسي و هم انگليسي استفاده شده باشد براي فهرست نويسي منابع :
الف) اگر سيستم ونكوور مورد استفاده قرار گيرد منابع به ترتيب ظهور در متن فهرست خواهند شد و اختلاط منابع فارسي و انگليسي ايرادي ندارد.
ب) اگر سيستم هاروارد (الفبايي ) بكار رود ابتدا منابع همزبان سپس منابع زبان ديگر آورده مي شوند(به ترتيب الفبايي)

منبع: كتابخانه دانشكده پزشكي دانشگاه تبريز
 
 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۵ ] [ مشاوره مديريت ]

 

نوشتن و دفاع يك پايان نامه
 

پايان نامه
دانشجو، يك پايان نامهء دكتري را كاملا در محيطي كلمه به كلمه مينويسد.
هميشه به خاطر داشته باشيد كه نوشتن را با قسمتهاي آسانتر شروع كنيد...شگفت آور است كه چقدر افراد زيادي بر اين باورند كه يك پايان نامه بايد به ترتيبي نوشته شود كه بلافاصله چاپ و خوانده شود.
( استل ام.فيليپس و دي.اس.پاگ ، چگونه دكتري بگيريم 1994 )
درواقع همهء چيزهايي كه در مورد نوشتن و تجديد نظر كردن يك مقاله گفته شده است، براي يك پايان نامه هم به كار ميرود.
بسياري از بحث هايي كه الان مطرح ميشوند، براي پروژه هاي زير ليسانس نيز بكار ميروند.

اهداف يك پايان نامه
اهداف يك پايان نامه، بسته به نوع درجه (كارشناسي يا دكترا) و موسسهء مربوط به آن تغيير ميكند. يك پايان نامه ميتواند در يك يا چند معيار زير، صدق كند:
1- نشان دهد كه دانشجو متن تحقيق را خوانده و درك كرده.
2- فراهم كردن مدركي كه نشان دهتر است پايان نامه را مرحله به مرحله در محيط word بنويسيد كه در هنگام جمع آوري كارتان راحتتر شود.
برخلاف يك مقاله، يك پايان نامه بوسيلهء ويرايشگرخوانده و تصحيح نميشود، پس مهم است كه قبل از ارائه، چندين بار پايان نامه را بخوانيد.
بهتر است استاد پروژهء شما و چندتن از دانشجويان نيز پايان نامهء شما را بخوانند و نظرشان را بگويند.
 

دفاع يك پايان نامه
دفاع شفاهي به صورتهاي مختلف در كشورهاي مختلف انجام ميگيرد.
شايد مهمترين قسمت دفاع، خواندن پايان نامهء آماده است. ممكن است دفاع، هفته ها يا ماهها بعد از تسليم پايان نامه صورت بگيرد.
يكي از اهداف ممتحنين متعاقد كردن خودشان است كه خود شما كاري كه ادعاي انجام دادن آنرا ميكنيد انجام داده ايد و آنرا فهميده ايد.
مهم است كه با دقت به سوالها گوش كنيد و چيزي را كه از شما خواسته شده پاسخ دهيد. اگر سوال را به درستي متوجه نشديد، از آنها بخواهيد سوالشان رتكرار كنند.

دفاع يك پايان نامه
اگر ارائهء شما در حدود 40 يا 50 دقيقه است، دقت كنيد كه زيادي وارد جزئيات نشويد.
در پايان توجه داشته باشيد كه يك ممتحن، بدقت پايان نامهء شما را خوانده و در دفاع حضور داشته تا به اندازهء كافي در مورد شما بداند و شما را براي تقاضاي كار به مرجعي معرفي كند.

خواندني هاي ديگر
كتابهاي زيادي قابل دسترس هستند كه توصيه هايي را براي تمام مراحل تحقيق و نوشتن يك پايان نامه ارائه ميدهند. از نظر بريتانيايي ها، نويسنده هايي چون Estelle M.Phillips و D. S. Pugh و از نظر آمريكاييها نويسنده هايي چون David Sternberg و Kjell Erik Rudestam و Rae R.Newton سفارش ميشوند.

 

آرش فتاحي


 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۴ ] [ مشاوره مديريت ]

 

روش تحقيق در هنرها
 
امروزه‌، در جهان‌ هيچ‌ جامعه‌اي‌ قادر نيست‌ بدون‌ انجام‌ تحقيقات‌ و پژوهش‌هاي‌ علمي‌، تنها با بهره‌گيري‌ از نتايج‌ تحقيقات‌ ديگران‌، داعيه‌ي‌ پيشرفت‌ و ترقي‌ داشته‌ باشد و براي‌ خود بيش‌ از ميزاني‌ كه‌ توليد علم‌ كرده‌ است‌، حقي‌ قائل‌ بشود. بنابراين‌، براي‌ ما كه‌ به‌ دنبال‌ اثبات‌ هويت‌ خود در جهان‌ امروز هستيم‌، بهترين‌ و كارآمدترين‌ راه‌ انجام‌ پژوهش‌هايي‌ است‌ كه‌ بتواند به‌ توليد علم‌ منجر شود و راه‌ كارهاي‌ مناسبي‌ براي‌ پيشرفت‌ و توسعه‌ در تمام‌ زمينه‌هاي‌ اقتصادي‌، سياسي‌، فرهنگي‌ و هنري‌ فراهم‌ كند.

امروزه‌، در جهان‌ هيچ‌ جامعه‌اي‌ قادر نيست‌ بدون‌ انجام‌ تحقيقات‌ و پژوهش‌هاي‌ علمي‌، تنها با بهره‌گيري‌ از نتايج‌ تحقيقات‌ ديگران‌، داعيه‌ي‌ پيشرفت‌ و ترقي‌ داشته‌ باشد و براي‌ خود بيش‌ از ميزاني‌ كه‌ توليد علم‌ كرده‌ است‌، حقي‌ قائل‌ بشود. بنابراين‌، براي‌ ما كه‌ به‌ دنبال‌ اثبات‌ هويت‌ خود در جهان‌ امروز هستيم‌، بهترين‌ و كارآمدترين‌ راه‌ انجام‌ پژوهش‌هايي‌ است‌ كه‌ بتواند به‌ توليد علم‌ منجر شود و راه‌ كارهاي‌ مناسبي‌ براي‌ پيشرفت‌ و توسعه‌ در تمام‌ زمينه‌هاي‌ اقتصادي‌، سياسي‌، فرهنگي‌ و هنري‌ فراهم‌ كند. بي‌ترديد، جايگاه‌ پژوهش‌ در كشورهاي‌ توسعه‌يافته‌ واقعي‌تر است‌. در آن‌جا سال‌هاست‌ كه‌ پژوهش‌ نهادينه‌ شده‌ است‌؛ يعني‌ تمام‌ نظام‌هاي‌ اقتصادي‌، اجتماعي‌، فرهنگي‌ و هنري‌ از آن‌ پيروي‌ مي‌كنند. به‌ همين‌ دليل‌ است‌ كه‌ پژوهش‌ از سال‌هاي‌ ابتدايي‌ دوران‌ تحصيل‌ در دستوركار مدارس‌ قرار مي‌گيرد. كودكان‌ از همان‌ ابتدا به‌ سمت‌ پژوهش‌ سوق‌ داده‌ شده‌، ناگزيرند در سطح‌ علمي‌ و توانِ خود، به‌ تحقيق‌ بپردازند و فعاليت‌ پژوهشي‌ را به‌ عنوان‌ بخش‌ تفكيك‌ناپذيري‌ از فرايند علمي‌ و فرهنگي‌ خود به‌ شمار آورند. آن‌ها نگران‌ انجام‌ تحقيق‌ نيستند، بلكه‌ نگران‌ نتايج‌ واقعي‌ حاصل‌ از آن‌اند. اين‌ در حالي‌ است‌ كه‌ ما تازه‌ در همين‌ سال‌هاي‌ اخير به‌ طور جدي‌ درباره‌ي‌ پژوهش‌ و ضرورت‌ آن‌ فكر و صحبت‌ مي‌كنيم‌. تحقيق‌ به‌ معناي‌ توليد دانش‌ است‌ نه‌ انتقال‌ آن‌. فرايند پژوهش‌ با كشف‌ و يادگيري‌ چيزهاي‌ نوين‌ همراه‌ است‌؛ يعني‌ فرايندي‌ انديشه‌اي‌، ادراكي‌ و نوآور. عدم‌توجه‌ و اهميت‌ندادن‌ به‌ امر پژوهش‌، ناديده‌پنداشتن‌ توان‌ بالقوه‌ي‌ پژوهش‌ در آگاه‌كردن‌ انسان‌ است‌.پژوهش‌ اولويت‌ ملي‌ و زيربناي‌ توسعه‌ي‌ هر كشور است‌. بنابراين‌ اگر خواهان‌ آينده‌اي‌ بهتر هستيم‌، بايد بدون‌ مقاومت‌ يا منفي‌بافي‌ (از جمله‌ اين‌كه‌ پژوهش‌ كار مردم‌ كشورهاي‌ درحال‌توسعه‌ نيست‌، يا پژوهش‌ در رشته‌هايي‌ مانند هنرها امكان‌پذير نيست‌ كه‌ مي‌تواند ناشي‌ از ضعف‌ در روش‌شناسي‌ تحقيق‌ باشد) با بهره‌گيري‌ از روش‌شناسي‌ علمي‌ در همه‌ي‌ زمينه‌هاي‌ اجتماعي‌ از جمله‌ هنر به‌ پژوهش‌ بپردازيم‌. هرگاه‌ هنر توأم‌ با پژوهش‌، نوآوري‌ و خلاقيت‌ باشد، مي‌تواند به‌ درك‌ كلي‌ روح‌ جامعه‌ برسد. پس‌ از بيان‌ اين‌ مقدمه‌، مي‌پردازم‌ به‌ بحث‌ پژوهش‌هاي‌ هنري‌ و روش‌هاي‌ تحقيق‌ در هنرها. ابتدا با اين‌ سؤال‌ شروع‌ مي‌كنم‌ كه‌ هدف‌ پژوهش‌ هنر چيست‌؟ هدف‌ پژوهش‌ هنر آن‌ است‌ كه‌ با يك‌ روش‌شناسي‌ علمي‌، دستيابي‌ به‌ واقعيت‌هاي‌ موجود را در هنر امكان‌پذير كند. به‌ اين‌ ترتيب‌ پژوهش‌ هنر در سه‌ قلمرو كلي‌، به‌ «توصيف‌ وضعيت‌ هنرها» مي‌پردازد؛ يعني‌ به‌ معرفي‌، تفسير و تأويل‌ موضوعات‌ هنر و آثار هنري‌ اهتمام‌ مي‌ورزد؛ يا آن‌كه‌ «عوامل‌ اعتلا، رشد يا ركود هنرها» را شناسايي‌ مي‌كند و سرانجام‌ آن‌كه‌ با «انجام‌ مداخله‌» و ايجاد تغييرات‌ در عوامل‌ تأثيرگذار در موفقيت‌ يا عدم‌موفقيت‌ هنرها، موجبات‌ تعالي‌ آن‌ها را فراهم‌ مي‌آورد. اين‌ها رسالت‌هاي‌ پژوهش‌ در هنرها است‌ كه‌ اغلب‌ به‌ سبب‌ ندانستن‌ روش‌ تحقيق‌، از انجام‌ آن‌ سر باز زده‌ مي‌شود يا به‌ صورت‌ غيرعلمي‌ انجام‌ مي‌پذيرد. بايد يادآوري‌ كرد كه‌ هدف‌ از تحقيق‌ رسيدن‌ به‌ واقعيت‌ است‌ و اين‌ راه‌ بايد به‌ روش‌ علمي‌ طي‌ شود تا دسترسي‌ به‌ حقيقت‌ امكان‌پذير گردد. بنابراين‌ تلاش‌ شده‌ در اين‌جا به‌ اجمال‌، مسيري‌ را كه‌ هر پژوهشگر بايد گام‌به‌گام‌ طي‌ كند، به‌ ترتيب‌ بيان‌ شود:
۱ـ انتخاب‌ موضوع‌
۲ـ پيشينه‌، منابع‌، بازنگري‌ منابع‌ و اطلاعات‌ موجود
۳ـ طراحي‌ تحقيق‌
۴ـ اجرا
۵ـ گزارش‌دهي‌
۶ـ ارزيابي

۱ـ انتخاب‌ موضوع‌
در اين‌ گام‌، سه‌ مقوله‌ي‌ ضوابط‌ و معيارهاي‌ انتخاب‌ موضوع‌، عنوان‌ مناسب‌ و بيان‌ مسئله‌ تبيين‌ مي‌شوند.
ضوابط‌ و معيارهاي‌ انتخاب‌ موضوع‌ تحقيق‌ به‌ قرار زير است‌:
ـ وجود مشكل‌ يا سؤال‌: يعني‌ آيا مشكل‌ يا سؤالي‌ وجود دارد؟ اگر وجود دارد، چقدر است‌ و چگونه‌ اين‌ تحقيق‌ مي‌تواند مشكل‌ را حل‌ كند، يا از شدت‌ آن‌ بكاهد؟
ـ الويت‌ تحقيق‌: يعني‌ سهم‌ اين‌ مشكل‌ نسبت‌ به‌ ساير مشكلات‌ به‌ چه‌ ميزاني‌ است‌؟ اگر مشكل‌ همچنان‌ باقي‌ بماند، چه‌ عوارضي‌ به‌ دنبال‌ دارد؟ آيا تحقيق‌ مورد نظر يك‌ كاربرد، يا كاربردهاي‌ متعدد دارد؟
ـ توانايي‌ انجام‌ تحقيق‌: يعني‌ توضيح‌ در مورد علاقه‌ و انگيزه‌ي‌ محقق‌، دانش‌ و توانايي‌ او در انجام‌ تحقيق‌، وجود وسايل‌ كار و مواد مصرفي‌ و شرايط‌ دسترسي‌ به‌ امكانات‌.
ـ علمي‌ و عملي‌ بودن‌: يعني‌ موضوع‌ مورد نظر علمي‌ و عملي‌ است‌ و امكان‌ اجراي‌ آن‌ در يك‌ محدوده‌ي‌ زماني‌ وجود دارد. جنبه‌ي‌ مهم‌ اين‌ قسمت‌ مسئله‌ تئوري‌سازي‌ ( concept ) است‌، يعني‌ آيا تفكر تحقيق‌ داراي‌ جنبه‌ي‌ علمي‌ است‌؟
ـ نتايج‌ مادي‌ (cost benefit) : يعني‌ انجام‌ اين‌ تحقيق‌ نتايج‌ مادي‌ دارد و مقرون‌ به‌ صرفه‌ است‌.
ـ وجود منابع‌: منابع‌، يعني‌ نمونه‌هاي‌ موردبررسي‌ و پيشينه‌ي‌ تحقيق‌ به‌ اندازه‌ي‌ كافي‌ وجود دارد. بديهي‌ است‌ كه‌ وجود اين‌ پيشينه‌ نه‌ تنها به‌ غناي‌ طراحي‌ و تفسير و توجيه‌ يافته‌ها كمك‌ مي‌كند، بلكه‌ نشان‌دهنده‌ي‌ اهميت‌ موضوع‌ تحقيق‌ نيز است‌.
 
۱ـ۱ـ عنوان‌ تحقيق
ـ عنوان‌ تحقيق‌، شناسنامه‌ و هويت‌ تحقيق‌ است‌ و بر اساس‌ هدف‌ مشخص‌ مي‌شود.
ـ عنوان‌ تنها يك‌ اسم‌ نيست‌، بيان‌كننده‌ي‌ محتواي‌ تحقيق‌ نيز است‌ و نوع‌ كار را نشان‌ مي‌دهد.
ـ عنوان‌ بايد جامع‌ و مانع‌ باشد.
 

۱ـ۲ـ بيان‌ مسئله
هدف‌ از نگارش‌ بيان‌ مسئله‌ توجيه‌ طرح‌ است‌؛ يعني‌ توجيه‌ صاحب‌ تحقيق‌، صاحبان‌ كار، همكاران‌ طرح‌ و مخاطبان‌ تحقيق‌. اهميت‌ نگارش‌ بيان‌ مسئله‌ و نشان‌دادن‌ جذابيت‌ طرح‌، قابل‌درك‌ كردن‌ و موردپذيرش‌ قراردادن‌ آن‌ است‌. محتواي‌ بيان‌ مسئله‌ را بايد چنين‌ نوشت‌:
ـ با توضيحي‌ درباره‌ي‌ مشكل‌ (مورد) شروع‌ كرد.
ـ سپس‌ اهميت‌ مشكل‌ را توضيح‌ داد. توضيحات‌ مي‌تواند بر اساس‌ گستردگي‌ مشكل‌ و ارائه‌ي‌ آمار مربوط‌ به‌ آن‌ باشد.
ـ اين‌كه‌ در حال‌ حاضر با مشكل‌ چگونه‌ برخورد مي‌شود. مثلاً مي‌نويسيم‌ كه‌ در اين‌باره‌ پايان‌نامه‌ يا مقاله‌اي‌ نوشته‌ شده‌، يا نقد شده‌ يا كتاب‌هايي‌ به‌ چاپ‌ رسيده‌ است‌. تمام‌ اين‌ اطلاعات‌ از پيشينه‌ي‌ تحقيق‌ به‌ دست‌ مي‌آيد.
ـ بايد توضيح‌ داد كه‌ تداوم‌ مشكل‌ به‌ كجا ختم‌ مي‌شود و پيامدهاي‌ عدم‌انجام‌ اين‌ تحقيق‌ چيست‌ كه‌ معمولاً به‌ ترتيب‌ از خفيف‌ به‌ شديد ذكر مي‌شوند.
ـ بايد راه‌حل‌ مشكل‌ را توضيح‌ داد، به‌ اين‌ ترتيب‌ كه‌:
الف‌) اگر تحقيق‌ بررسي‌ وضعيت‌ باشد، روش‌ تحقيق‌ «توصيفي‌» يا «پيمايشي‌» ( descriptive ) است‌ و بايد سؤالاتي‌ را مطرح‌ كرد كه‌ تحقيق‌ به‌ آن‌ پاسخ‌ بدهد. به‌ اين‌ ترتيب‌ كه‌ آيا مشكل‌ وجود دارد؟ وسعتش‌ چقدر است‌؟ در چه‌ مواردي‌ اين‌ مشكل‌ وجود دارد و در چه‌ مواردي‌ وجود ندارد؟ در مثال‌ «بررسي‌ وضعيت‌ يادگيري‌ دانشجويان‌ رشته‌ي‌ هنرهاي‌ نمايشي‌ سال‌ ۱۳۸۲»، سؤال‌ها چنين‌ مطرح‌ مي‌شوند: آيا تمام‌ دانشجويان‌ به‌ لحاظ‌ يادگيري‌ در وضعيت‌ مطلوب‌ قرار دارند؟ اگر نباشند، چند درصد در وضعيت‌ مطلوب‌ قرار دارند؟ وجوه‌ افتراق‌ و اشتراك‌ دانشجويان‌ مطلوب‌ و نامطلوب‌ به‌ لحاظ‌ يادگيري‌ چيست‌؟
ب‌) اگر تحقيق‌ بررسي‌ نقش‌ عامل‌ با بروز مشكل‌ باشد، روش‌ تحقيق‌ «تحليلي‌» ( analytic ) است‌ كه‌ فرضيه‌ مطرح‌ مي‌شود و بايد عامل‌ را شناسايي‌ كرد. به‌ طور مثال‌، روش‌ كار در تحقيق‌ «بررسي‌ نقش‌ مهارت‌ ارتباطي‌ استادان‌ با ميزان‌ يادگيري‌ دانشجويان‌ رشته‌ي‌ نمايش‌» چنين‌ خواهد بود: استاداني‌ را كه‌ مهارت‌ ارتباطي‌ دارند (به‌ عنوان‌ مورد )، با ميزان‌ يادگيري‌ دانشجويان‌، و استاداني‌ را كه‌ مهارت‌ ارتباطي‌ ندارند (به‌ عنوان‌ گروه‌ شاهد ) با ميزان‌ يادگيري‌ دانشجويان‌ مورد مطالعه‌ قرار مي‌دهيم‌ و نتايج‌ را اعلام‌ مي‌كنيم‌.
پ‌) اگر تحقيق‌ بررسي‌ تأثير مداخله‌ باشد، تحقيق‌ «تجربي‌» يا «آزمايشي‌» ( experimental ) است‌ كه‌ فرضيه‌ دارد و بايد مؤثرترين‌ و پراهميت‌ترين‌ مداخله‌ را شناسايي‌ كرد. به‌ عنوان‌ مثال‌: «بررسي‌ اثر آموزش‌ مهارت‌ ارتباطي‌ استادان‌ بر يادگيري‌ دانشجويان‌ رشته‌هاي‌ هنر»؛ در اين‌جا، با يك‌ مداخله‌ يعني‌ افزودن‌ عامل‌ «آموزش‌ مهارت‌» به‌ روشي‌ تجربي‌ عمل‌ مي‌كنيم‌، به‌ اين‌ ترتيب‌ كه‌ استاداني‌ را كه‌ مهارت‌ ارتباطي‌ ندارند، شناسايي‌ و آن‌ها را به‌ دو گروه‌ مورد و شاهد تقسيم‌ مي‌كنيم‌. براي‌ گروه‌ مورد كلاس‌ مهارت‌ ارتباطي‌ مي‌گذاريم‌، امّا براي‌ گروه‌ شاهد كلاسي‌ نمي‌گذاريم‌. حال‌ هر دو گروه‌ مورد و شاهد را به‌ كلاس‌ مشابهي‌ از يكي‌ از دروس‌ هنر مي‌فرستيم‌ و سپس‌ ميزان‌ يادگيري‌ دانشجويان‌ را در دو كلاس‌ بررسي‌ و مقايسه‌ كرده‌، نتايج‌ را اعلام‌ مي‌كنيم‌.
 

۱ـ۳ـ تناقض‌ يا خلأ اطلاعات
ـ اگر تحقيق‌ توصيفي‌ باشد، تناقض‌ در آمار يا تفاوت‌ در ميزان‌ گستردگي‌ است‌.
ـ اگر تحقيق‌ تحليلي‌ باشد، تناقض‌ در نقش‌ عامل‌ است‌ با بروز مشكل‌.
ـ اگر تحقيق‌ تجربي‌ باشد، تناقض‌ در ميزان‌ مداخله‌ است‌.
ـ بايد زمان‌ و مكان‌ ذكر و احياناً گروه‌ شاهد معرفي‌ شود.
ـ بايد توضيح‌ داده‌ شود كه‌ تحقيق‌ موردنظر چگونه‌ مي‌تواند مفيد واقع‌ شود.
البته‌ در اين‌ قسمت‌ معيارهايي‌ براي‌ ارزش‌يابي‌ بيان‌ مسئله‌ مطرح‌ است‌ كه‌ بيان‌ آن‌ خارج‌ از حوصله‌ي‌ اين‌ مطلب‌ است‌.
 

۲ـ پيشينه‌، بازنگري‌ منابع‌ و اطلاعات‌ موجود
هدف‌ بازنگري‌ مروري‌ بر سابقه‌ي‌ تحقيقاتي‌ است‌ تا مهارت‌هاي‌ لازم‌ در انتخاب‌ موضوع‌، طراحي‌، اجراي‌ تحقيق‌ و تدوين‌ گزارش‌ پاياني‌ فراهم‌ شود.

منبع: پايگاه رسمي انتشارات سوره مهر


 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۴ ] [ مشاوره مديريت ]

 

روش تحقيق
 
مقدمه
بنظر مي رسد در طول ساليان و از ابتداي حيات بشر ، انسان هميشه با تحقيق سروكار داشته است .آنچه در اينجا اهميت دارد آنكه تحقيقي مي تواند راهگشا باشد كه بر اساس اصول و موازين علمي صورت پذيرد.
تحقيق در لغت به معناي درست و راست گردانيدن،پيدا كردن ، يافتن ياجستجوي حقيقت آورده شده است.تعاريف بعمل آمده از تحقيق و پژوهش فراوانند.تحقيق به روش علمي را مجموعه مقررات و قواعدي دانسته اند كه چگونگي جستجو براي يافتن حقايق مربوط به يك موضوع را نشان مي دهد.در جاي ديگر آنراحقيقت پژوهي ناميده اند وگروهي از دانشمندان اينگونه تحقيق راعملي منظم كه در نتيجه آن پاسخ هائي براي سوالات مندرج در موضوع تحقيق بدست خواهد آمد تعريف كرده اند.
درهرصورت مشخص است كه وجه اشتراك در همه اين تعاريق جستجوي حقيقت است وحقيقت يك پديده ذهني است كه با واقعيتيعني وجود عيني مطابقت دارد هرچند ممكن است اين امر درعلوم تجربي صحيح باشد ليكن در علوم نظري چنين نيست به هرحال مانيز در روش تحقيقي كه بحث خواهيم كرد بدنبال يافتن حقيقت خواهيم بود.به صورت خلاصه منظور ما از روش علمي تحقيق، مجموعه قواعد و رويه اي است كه محقق براي جمع آموري حقايق و واقعيت ها دنبال مي كند تا سپس آنها را تفسير ، تبين و اثبات نمايد.
جان ديوئي معتقد است:" اولين مرحله تحقيق احساس وجود يك مشكل است؛ به اين معني كه پژوهشگر در كار خويش با مانع يا مشكلي روبرو گرديده است كه در حل آن ابهام يا ترديد دارد و نمي تواند در مقابل آن ساكت بماند." بنابراين اين نقطه آغازين در انجام هرگونه پژوهش يا تحقيقي بسيار مهم است و نقش آموزش افراد براي مسئله يابي كه در برخي نظام هاي آموزش و پرورش برآن بسيار تاكيد مي شود نيز از همين امر نشات مي گيرد.هرچه ضرورت پرسش در هنگام تدريس براي فراگير بيشتر مطرح شود و از او خواسته شود تا ذهن خود را براي طرح سوالات بيشتر فعال سازد مي توان انتظار داشت كه در آينده نياز به تحقيق و پيشرفت در او ارتقا يابد
اولين مرحله از تقسيم بندي تحقيق را مي توان منوط به هدف از انجام تحقيق دانست.بدين صورت كه آيا هدف از انجام تحقيق علائق علمي محقق است يا احتياجان عملي . بدين شكل كه محقق براي موشكافي در تجربيات خود و ديگران ، كنجكاوي هاي علمي ويا الهامات وفرضيات علمي محض بنبال اجراي تحقيق است و يا اينكه هدف كسب اطلاعاتي است كه بتواند مشكل يا مسئله فوري را حل نموده ويا زمينه را براي تصميمم گيري در مورد يك موضوع يا مسئله خاص فراهم نمايد. چنانچه هدف اول مد نظر باشد با تحقيق بنيادي يا Basic Research روبرو هستيم كه در تعريف آن گفته ميشود: " تحقيقي است كه براي گسترش و بسط دانش يا علوم پايه در يك نظام و بخاطر فهم آن طرحريزي مي شود.ممكن است همه يا بخشي از اين دانش در آينده كاربد داشته باظد ولي معمولا خود محقق در كاربرد نقشي ندارد." اكا چنانچه تحقيق براي هدف دوم انجام شود آنرا تحقيق كاربردي يا Applied Research مي نامند و در تعريف آن گفته مي شود: " اين نوع تحقيق برروي يافتن راه خل مسائل فوري با ماهيت عملي متمركز مي شود و بنابراين اين تحقيقات جنبه عملي داشته و معمولاخود محققين دركاربرد نتايج دخيل مي باشند."
بديهي است تقسيم بندي هاي متعدد ديگري براي روش هاي تحقيق وجو دارد كه در ادامه مباحث مورد بررسي و بحث قرار خواهد گرفت.
هر محققي مي‎تواند روشي خاص را براي تحقيقات خود انتخاب كند و در هر تحقيقي خاص نيز تغييراتي جزئي بر روش خود اعمال كند پس انتخاب روش براي محقق يك هنر است كه از بين روشها و مراحل گوناگون روش و مراحلي را برمي‎گزيند و انتخاب روشي گوياتر و جالب‎تر به خلاقيت و هنر محقق بستگي دارد پس با توجه به اينكه تحقيقات مي‎توانند روش‎هاي مختلفي از جمله روش كمي و يا كيفي داشته باشد. پس محقق براساس نياز و خلاقيت مي‎تواند روشي را برگزيند به طور كلي مي‎توان مراحل و روشي را براي تحقيق پيشنهاد كرد.
1-انتخاب موضوع و طرح مساله
2-چهارچوب تئوريكي مدل و فرضيه هاي تحقيق
3-روش تحقيق.جامعه آماري و نمونه آماري
4-تجزيه و تحليل داده‎ها و يافته‎ها
5-نتيجه‎گيري و پيشنهادات
 
تدوين موضوع تحقيق
در قسمت مقدمه گفتيم آغاز يك تحقيق با احساس وجود يك مشكل همراه است. در اين مرحله آن احساس بايد به صورت يك " پرسش " در آيد و بيان شود. بديهي است اين پرسش همانگونه كه در مثال قسمت قبل گفته شد از مسائل روزمره تا مباحث و فرضيات پيچيده علمي را دربرگيرد. مهم آنست كه به شيوه اي علمي و صحيح بيان شود. با در نظر گرفتن دو تقسيم بندي مهم در زمينه علائق علمي و احتياج عملي شما ممكن است تحقيقي بنيادي يا كاربردي را در نظر بگيريد.
براي افراد متخصص معمولا كار انتخاب موضوع براي تحقيق با مشكل كمتري نسبت به سا يرين انجام مي گيرد بويژه دانشجويان كه اغلب با وسواس وكل نگري بيشتري به انتخاب موضوع مي پردازند
. مهمترين منابع براي انتخاب موضوع تحقيق به شرح زير مي تواند باشد:
استفاده از تجارب : شما به عنوان دانشجوئي كه در مراحل پاياني تحصيل خود هستيد ودر طول دوران تحصيل با مسئل و مشكلات مختلفي برخورد داشته ايد كه هركدام آنها مي تواند موضوعي مناسب براي تحقيق باشد. بويژه افرادي كه در حيطه توانبخشي به تحصيل ياكار مشغول هستند از تجربيات و مسائل يش آمده درهنگام كار با بيماران و معلولان موضوعات بديع و تازه اي براي تحقيق سراغ دارند كه مي تواند براي انجام مطالعه و تحقيق در نظر گرفته شود.
استنتاج از نظريه ها و فرضيه ها: در زمينه كار تخصصي شما نظريات و فرضيه هاي گوناگوني وجود دارد. محقق مي تواند با مطالعه دقيق آنها و با ابداع فرضيه جديد به يك مطالعه تازه اقدام نمايد.
استفاده از متون درسي و مجلات تخصصي: سراسر كتب درسي آكنده از مطالب ارزندهاي در مورد موضوعات خاص علمي است.بيان تئوري ها و نظريات علمي دركتب درسي و مرجع نيز مي تواند زمينه مناسبي براي يافتن موضوع تحقيق باشد. همينطور مجلات علمي و تخصصي در رشته هاي مختلف علمي تماما" به ارائه گزارش تحقيقات انجام شده مي پردازند كه خصلت تكرار پذيري تحقيق خود زمينه را براي انتخاب موضوعاتي براي انجام تحقيق فراهم خواهد نمود.
دولت ها ،دانشگاه ها وموسساه پژوهشي خصوصي : در بسياري از موارد وزارتخانه ها ، سازمانها و نهادهاي مختلف دولتي اقدام به ارائه فهرستي از عناوين پژوهشي مورد نياز خود مي كنند كه با توجه به تخصص خود مي توانيد به انتخاب موضوع بپردازيد. در دانشگاهها نيز اغلب گروه هاي آموزشي فهرست عناوين مناسب براي تحقيق در آن گروه را تهيه و در اختيار دانشجويان قرار مي دهند . بتازگي در ايران و از سال هاي قبل در ممالك پيشرفته موسسات خصوصي پژوهشي وجود دارند كه انان نيز همه ساله فهرستي از عناوين تحقيقاتي خود را منتشر مي كنند كه براي انتخاب موضوع و انجام تحقيق مورد استفاده قرار ميگرد. نكته حائز اهميت آنكه اين گونه موسسات ونيز موسسات دولتي در صورت تائيد طرح پژوهشي شما براي انجام تحقيق معمولا سهمي از هزينه هارا برعهده خواهند گرفت.
مهمترين شرايط براي انتخاب موضوع به شرح زير مورد ملاحظه قرارمي گيرد:
قابليت اجرا: سه شرط نيروي انساني ماهر ،• منابع مالي مناسب و كافي و امكانات مناسب براي انجام هر تحقيقي ضروري است.
تازگي و عدم دوباره كاري: تنها در سه وضعيت زير مي توان به انجام تحقيق روي موضوعي كه قبلا روي آن كار شده است اقدام كرد.
در شرايط زماني متفاوت
در شرايط جغراقيائي مختلف
درصورت عدم دستيابي به نتايج كافي
تناسب با زمان : تحقيق از نظر زماني بايد در محدوده اي مناسب صورت پذيرد تا در زمان تعيين شده دستيابي به داده ها و كسب نتايج با مشكلي مواجه نشود.
مناسب بودن : دقت كنيد و به دوسوال پاسخ دهيد: وسعت مسئله مورد نظر چقدر است؟ و شدت مسئله به چه ميزان مي باشد؟
باصرفه بودن : آيا بلحاظ مفهوم هزينه-اثربخشي تحقيق و انجام هزينه در مورد آن اثربخشي كافي خواهد داشت؟
ملاحظات اخلاقي : از جمله مهمترين شرايط براي انتخاب موضوع عدم تضاد و مواجهه آن با ملاحظات اخلاقي است. اصولا رفتن به دنبال موضوعاتي كه انجام آن با مشكلات و مسائل اخلاقي زياد مواجه باشد توصيه نمي گردد. در حيطه توانبخشي بواسطه كار با موضوعات انساني رعايت اين امر بشدت مطرح است.
علاقمندي و دانش محقق : نياز به توضيح نيست كه اين هردو براي انجام هر تحقيقي ضروري است و عاملي براي بالارفتن سرعت و كيفيت تخقيق مي باشد.
در هنگام نوشتن عنوان بايدخصوصياتي كه براي يك عنوان خوب برشمرده مي شونددر نظر گرفت . اين موارد عبارتند از:
از كلمات كوتاه ، رسا ودر حد امكان از يك زبان استفاده شود
عبارت گويا باشد و گيج كننده نباشد.ازاختصارات كه ممكن است مخفف عبارات مختلفي باشند پرهيز شود.
در تحقيقات توصيفي بيان مكان و زمان تحقيق در عنوان ضرورت دارد.
در عنوان دقيقا" آنچه محقق بدنبال تعيين آن است بيان شود.
سعي شود دامنه تحقيق محدود در نظر گرفته شود.
عنوان را غير سوالي مطرح نمائيد.
از كلمات مناسب ومطلوب استفاده شود.
 

بيان مسئله تحقيق
سئوال و و يا سئولاتي كه باعث شده ما بدنبال تحقيق مورد نظر باشيم و يا اينكه محقق موضوعي را كه براي خود انتخاب كرده است براي اينكه موضوع را به صورتي منظم و بهتر مورد بررسي قرار دهد بايد آن موضوع را به سوال يا سوالاتي تبديل نمايد و يا بشكافد
تحقيق ما درصدد پاسخگوئي به آن سوال يا سوالات مي‎باشد و بعد محقق مسئله مورد نظر را توصيف مي‎نمايد در تحقيق موضوع مورد مطالعه ما مسائل اجتماعي مي‎باشد مسائل اجتماعي را مي‎توان پديده‎هاي اجتماعي دانست كه از حالت نرمال خارج شده‎اند.و قابل ذكر است كه در توصيف مساله بايد به صورت يك رشته منطقي و گويا حركت نمائيم و مسئله را از جنبه‎هاي مختلف مورد توصيف قرار دهيمو با اوردن آمار هاي دقيق و مناسب در جهت ارائه دللايل كافي در مورد مسئله بودن تحقيق مورد نظر باشيم
 

اهداف تحقيق
• بدنبال نوشتن قسمت بيان مسئله تحقيق لازم است تا اهداف تحقيق را برشماريم.ابتدا بايد به اين سوال پاسخ دهيم كه هدف چيست؟ به تعبير ديگر بايد مشخص نمائيم كه انتظار داريم از اين مطالعه به چه نتايجي دست پيدا كنيم. درتعريف هدف گفته اند: " هدف نقطه اي است كه محقق قصد رسيدن بدان را دارد تا در آنجا به داوري بپردازد".از سوي ديگر " مقصود و منظور نهايي از تحقيق را نيز هدف دانسته اند."چنانچه اهداف يك تحقيق بخوبي نوشته شود محقق در مي يابد كه نياز به چه نوع اطلاعاتي دارد و از چه راههايي بايد به جستجوي آنها بپردازد و اين خود راه گشاي نحوه انجام تحقيق نيز خواهد بود.
پس اهداف تحقيق به نحوي نيز نشان دهنده مسير تحقيق مي‎باشد مي‎توان چنين بيان كرد كه هدفهايي را كه محقق براي تحقيق انتخاب مي‎كند مي‎تواند صورتهاي مختلفي داشته باشد كه مي‎توان اهداف تبييني، توصيفي، اكتشافي را بيان نمود يعني تحقيق كه هدفش اين است كه علت رخداد را بيان كند تحقيق تبييني مي‎باشد و تحقيقي كه هدفش مطالعه وضعيتي محيطي و تفصيل آن باشد تحقيقي توصيفي مي‎باشد و تحقيقي كه هدفش شناخت انديشه‎هاي جديدي باشد تحقيقي اكتشافي مي‎باشد.
در تقسيم بندي اهداف تحقيق معمولا" بدينگونه عمل مي شود:
اول" هدف كلي" كه منظور همان موضوع تحقيق است كه قصد مشخص نمودن آنرا داريم و به عبارتي آنچه در پايان مطالعه قصد رسيدن بدان را داريم " هدف كلي" معمولا در يك جمله قابل فهم صريح و رسا و مختصر بييان مي شود كه براي خواننده گويا و قابل فهم است
در گونه دوم" اهداف جزئي يا اختصاصي" تحقيق بيان مي شود. اين اهداف از تفسيم يا شكستن " هدف كلي" به اجزاي كوچكتر بدست مي آيند. اهداف جزئي راه رسيدن به " هدف كلي" را قدم به قدم مشخص مي نمايد
تنظيم اهداف چنانچه به خوبي صورت بپذيرد بر متمركز ساختن مطالعه به جنبه هاي اساسي آن وجلوگيري كردن از جمع آوري اطلاعاتي كه به آنها نياز وجود ندارد،• تاكيد مي كند.

چرا نوشتن اهداف مهم است و چه خصوصياتي بايد داشته باشند:
تنظيم اهداف براي يك مطالعه تحقيقي بايد بر اساس ملاكهاي مشخص صورت پذيرد كه مهمترين آنها عبارتند از:
اهداف قابل حصول باشند.بدين شكل كه مقصود و منظور محقق را بطور كامل برساند و توانايي سنجش موضوع را داشته باشد.
اهداف صريح و روشن بيان شوند.هيچگونه ابهامي در هدف قابل قبول نيست و بايد مشخص شود كه دقيقا چه چيزي بايد اندازه گيري شود.
اهداف بايد قابل اندازه گيري باشند.تحقيق به روش علمي بر پايه اندازه گيري استواراست و بيان اهداف درقالب هاي قابل اندازه گيري كار مطالعه را ساده تر مي سازد.

توصيه مي شود به هنگام تنظيم اهداف ويژه از الگوي زير استفاده نمايد:
هدف يا هدف هايي رابراي تعيين نمودن ارزش كمي موضوع انتخاب كرده و بنويسيد.
هد ف يا هدف هايي را براي روشنگري در مورد موضوع انتخاب كرده و بنويسيد.
هد ف يا هدف هايي را براي تعيين علل احتمالي موضوع بنويسيد.
در مطالعات كاربردي پيشنهاد مي شود كه يك هدف كاربردي در زمينه نحوه بكارگيري نتايج بنويسيد

نحوه بيان اهداف موضوعي مهم در نوشتن طرح تحقيق است.اصول زير مي تواند بعنوان راهنما مورد استفاده قرار گيرند:
اهداف رابا استفاده از افعال عملي كه براي اندازه گيري و سنجش مناسب هستند بيان نمائيد.افعال مناسب مانند: تعيين كردن،·مشخص نمودن ،· مقايسه كردن.برآورد كردن .شناسايي كردن و افعال نامناسب مانند: درك كردن ،· فهميدن ،· اعتقاد داشتن و..
اهداف واقع بينانه بيان شوند كه تحت شرايط كاري بتوان به آنها دست يافت.
اهداف دقيقا از آنچه مطالعه براي آن انجام مي شود به صورت منطقي پيروي مي كند.
اهداف به زباني علمي،· روشن ،· صريح ودقيقاآنچه تصميم به انجام آن داريم مشخص شود.

اهميت و ضرورت موضوع مورد بررسي:
در اين قسمت محقق بايد اهميت موضوع مورد بررسي را بيان نمايد و روشن كند كه اين موضوع چه اهميتي دارد و چرا بايد تحقيق شود و وقتي تحقيق تمام شد تحقيق چه چيزهائي را مي‎خواهد گزارش كند و آيا ارزش ارائه دارد محقق اهميت تحقيق را در طرح خود به صورت يك رشته منطق گويا و منظم و با توجه به تمام جنبه‎هاي آن توصيف و بيان مي‎نمايد.

بررسي منابع موجود و تحقيقات انجام شده گذشته
براي اينكه محقق اطلاعات و زمينه فكري بيشتري براي تحقيق و ارائه فرضيات خود داشته باشد بايد تحقيقات و منابع موجود در مورد موضوع را مطالعه نمايد و سعي كند از جايي شروع كند كه اغلب تحقيقات درباره آن موضوع به آنجا ختم شده‎اند.

فرضيه يا سوالات مهم
قدرت تصور در انسان يكي از ويژگيهاي مهم مي باشد اين قدرت به فرد امكان مي دهد تا در مورد موضوعات مختلف بيانديشد،حدس بزند، تصوير ذهني ايجاد كند و راه حل هاي مختلف پيشنهاد كند. در تحقيق به روش علمي كه حول محور يك مسئله يا مشكل صورت مي پذيرد، از اين قدرت تصور و حدس ذهني براي تدوين يك يا چند فرضيه براي نتيجه تحقيق استفاده مي شود.از اين رو مي توان فرضيه تحقيق را يك حدس علمي يا پيش داوري دانست كه بوسيله ي جمع آوري حقايقي كه منجر به قبولي يا رد آن فرضيه مي شود مورد آزمايش قرار مي گيرد. به عبارت ديگر فرضيه را راه حل پيشنهادي محقق براي مسئله تحقيق و يا نتيجه تحقيق دانسته اند.
گاهي اوقات از يك فرمول براي بيان فرضيه استفاده مي شود،·بدين شكل كه:" اگر چنين و چنان رخ دهد چنين و چنان خواهد شد".اين تعبير ساده و روان به محقق امكان مي دهد تا بتواند در جريان تدوين مسئله تحقيق خود، فرضيه اي مناسب كه به طور قطعي با كل پژوهش او در ارتباط خواهد بود، بيان نمايد. نكته با اهميت در اينجا آن است كه محقق بايد دقت نمايد كه در جريان انجام تحقيق ، او صرفا" قصد آزمايش فرضيه را دارد نه اثبات آن ، البته چنانچه در پايان تحقيق ،نتايج ، حاكي از اثبات فرضيه او بود مي تواند آن موضوع به شكل يك بحث علمي مورد عنايت قرار دهد.

در هنگام بيان فرضيه محقق به بررسي روابط بين متغيرها مي پردازد.به طور متداول اين بيان به سه شكل صورت خواهد گرفت:
بررسي رابطه علت و معلولي بين دو يا چند متغير
بررسي همبستگي و شدت آن بين دو يا چند متغير
بررسي و مقايسه ميزان تفاوت تاثير دو يا چند متغير بر يك يا چند متغير

محقق براي تهيه فرضيه مناسب تحقيق عمدتا از منابع علمي در اختيار خود كمك خواهد گرفت. يافته هاي علمي قبلي كه در زمينه موضوع تحقيق انجام گرفته است يكي از منابع اصلي براي تهيه فرضيه است. همچنين تجربيات شخصي فرد محقق مي تواند نقش مهمي را در اين زمينه ايفا نمايد. گاهي اوقات فرضيه هائي مبتني بر خيال و با مطالب غير علمي، الهامات و پيشنهادات غير عادي هم مطرح مي شود كه در برخي موارد به نتايج خوبي نيز نائل گرديده است.

بيان يك فرضيه ممكن است به شكلي مثبت انجام شود كه در آن رابطه بين دو يا چند متغير يا تفاوت بين آنها بصورت احتمالي وبه شكل خبري مثبت بيان مي شود.
گاهي در فرضيه منكر وجود رابطه بين متغيرها شده و آنرا به شكل جمله خبري منفي بيان مي نمايند
ممكن است در فرضيه موضوع به شكل ضمني مطرح شود.

ملاكهاي مختلفي براي يك فرضيه خوب برشمرده اند كه مهمترين آنها عبارتند از:
روش ، معين و مشخص
داشتن حدود مشخص ،كوتاه و مختصر
قابليت اندازه گيري داشتن
قابل فهم بودن تعريف مناسب و خوب
بيان بر اساس تئوري ها و نظريه هاي موجود
مرتبط بودن با عنوان تحقيق

فرضيه تحقيق " را به دوگونه مي توان نوشت:
فرضيه دو دامنه: كه اختلاف را بدون در نظر گرفتن سمت و جهت آن بيان مي كند
فرضيه يك دامنه : كه جهت گيري محقق را در نوع تفاوت بيان مي كند.

لازم است وقت نمايش كه مطالعات تحليلي و تجربي به طور اصولي نيازمند به داشتن فرضيه هستند و اين يك الزام منطقي است ليكن در مطالعاتي كه صرفا به صورت توصيفي انجام مي شوند نيازي بداشتن فرضيه نيست بلكه در اين گونه موارد از سوالات مهم براي تدوين آنچه بايد مورد اندازه گيري قرار گيرد استفاده مي نمائيم.
فرضيه و سوالات مهم عمدتا از اهداف تحقيق حاصل مي شود بويژه در مورد سوالات مهم بايد دقت نمود كه با دقت در هدف نوشته شده بايد سوالاتي را تهيه نمود كه با پاسخ بدانها بتوانيم به هدف موردنظر دست پيدا كنيم. بديهي است در مورد تحقيقات تجربي و تحليلي كه معمولا حول يك سوال مشخص و رسيدن به پاسخ آن انجام مي شود. فرضيه ما هم در همان مسير و در پاسخ به سوال تحقيق تدوين خواهد شد. نكته حائز اهميت در نوشتن سوالات مهم آن است كه بايد دقت نمائيم در حد ضرورت سوالات را مطرح نمائي و چه جزئيات سوالات بايد در برگه پرسشنامه يا برگه مشاهده و يا برگه مصاحبه كه بعدا توضيح خواهيم داد آورده شوند
 

مدل تحليلي
مدل تحليلي نموعي نمودار سازي براي متغيرهاي استخراج شده از چارچوب نظري تحقيقي مي‎باشد در واقع يك چارچوب فكري سيستماتيك درباره تبيين مساله مورد تحقيق مي‎باشد. مدل رابطه بين طرح نظري و كار جمع‎آوري و تجزيه و تحليل اطلاعات مي‎باشد مي‎توان گفت مدل دستگاهي است متشكل از مفاهيم، فرضيه‎ها و شاخصها كه كار انتخاب و جمع‎آوري اطلاعات مورد نياز را براي آزمون فرضيه تسهيل مي‎كند.
در واقع مدل تحليلي لولائي است كه طرح نظري مساله تحقيق رابا مشاهده و تحليل اطلاعات متصل مي‎كند. ساختمان مدل تحليلي بايد جوابگوي دو شرح باشد
1-دستگاهي از روابط را تشكيل دهد 2- با استدلال عقلي يا منطقي ساخته شده باشد.
روش پژوهش يافته ها (نوع روش تحقيق)
 

1-روش توصيفي
هدف محقق از انجام اين نوع پژوهش توصيف عيني .واقعي و منظم خصوصيات يك موقعيت يا يك موضوع مي باشد.
پژوهشگر در اينگونه تحقيقات سعي مي كند تا نتايج عيني از موقعيت را بگيرد پس در پژوهش توصيفي محقق در پي توصيف و گزارش نويسي از واقعيتها و موقيتها بر اساس اطلاعاتي كه صرفا جنبه وصفي دارد و از آنجا كه نقش محقق تعيين كننده مشاهدات و توصيف آنست اين روش را روش پژوهشي ميداني مي گويند . اين نوع پژوهش از نوع مطالعات كيفي بوده و در بعد ميانه قرار دارد و از تكنيكهاي مشاهده (مشاهده مشاركتي ) و گاها مصاحبه بر خوردار است .
انواع روش توصيفي :
1- تك نگاري 2- مطالعه موردي 3- روش شناسي مردمي
1- مونوگرافي (تك نگاري ) monography
مطالعه هر واحد يك امر اجتماعي (نهاد .سازمان .گروه .جمعيت و جامعه معيني ) كه با شناسائي دقيق آن مي توان به يكسري قواعد كلي نائل آمد .
2- مطالعه موردي : case study
مطالعه هر واحد اجتماعي (فرد .خانواده .نهاد و حتي يك جامعه ) كه با شناسائي دقيق آن مي توان به يكسري قواعد كلّي نائل آمد .
Ethnomethodology 3- روش شناسي مردمي
مطا لعه روشهايي كه مردم در برخورد با واقعيت روزمره بكار مي برند مشاهده محقق مبتني بر شناخت ژرفائي واقعيات حياتي انسان باتاكيد بر فعاليتهاي مردم
 

روش تاريخي:
تحقيق تاريخي بر موضوع معيني كه در گذشته و در يك مقطع زماني مشخص اتفاق افتاده است .صورت مي پذيرد .
صحت و سقم اين اطلاعات .تركيب دلايل و تجزيه و تحليل آنها بصورت منظم و عيني مي باشد .
پژوهش تاريخي به اطلاعاتي كه توسط ديگران جمع اوري يا مشاهده شده بستگي دارد لذا اصالت اسناد و مدارك و نيز صداقت تاريخ نويسان بسيار حائز اهميت است اين توع پژوهش از نوع مطالعات كيفي بوده و در بعد كلان قرار دارد و از تكنيك هاي آن تحليل اسنادي و تحليل محتوا مي باشد
 

انواع روش تاريخي
1-روش تحليل تاريخي 2- روش تحليل شباهتهاي ساختاري 3- تحليل كاركردي
روش تحليل تاريخي
تجزيه و تحليل سير تاريخي تغييرات اجتماعي و تحول ارزشها در يك جامعه معين
روش تحليل شباهتهاي ساختاري
مقايسه تاريخي دوموضوع از لحاظ ساختاري و كاركردي مبتني بر تاثير متقابل بطور همزمان
روش تحليل كاركردي
تجزيه و تحليل تغييرات و دگرگونيهاي ايجاد شده در كاركردهاي سازمانهاي اجتماعي

Experimental method روش تجربي (آزمايشي)
در اين پژوهش محقق محركها يا شرايط محيطي را دستكاري نموده تا چگونگ تاثير اين تغييرات را در شرايط يا رفتار گروه نمونه مورد مطالعه و بررسي قرار دهد.
در اين تحقيق .محقق بمنظور كشف روابط علت و معلولي .مبتني بر تكنيك مشاهده و سعي در مقايسه دو گروه يعني گروه تجربي يا آزمايش و همچنين گروه گواه يا شاهد يا كنترل را دارد.
اين پژوهش از نوع مطالعات پهنانگرانه (كمي بوه و قابليت آزمون پذيري و تعميم پذيري را داشته و در بعد ميانه قرار دارد
 

انواع روش هاي تجربي (آزمايشي)
1-آزمايشي لابراتوري 2- آزمايشي ميداني 3- آزمايشي طبيعي
آزمايشي لابراتوري Laborartory Experiment
توانائي كنترل شرايط فيزيكي و اجتماعي محيط و تغييرات مشاهده شده در متغير وابسته ناشي از تغييرات متغير مستقل در آزمايشگاه مي باشد.

آزمايشي ميداني:توانائي برررسي رفتارعادي آزمودنيها در محيطهاي واقعي اجتماعي مي باشد
آزمايش طبيعي:عدم توانائي كنترل و دستگاري محقق جهت آزمون رابطه متغير مستقل و وابسته و صرفا پيش بيني و ارزيابي را گويند مانند: اندازه گيري حوادث طبيعي يا ملاحظات اخلاقي و اجتماعي
 

روش پيمايشي:
در اين پژوهش .توجه محقق بيشتر به شناخت و مطالعه ميزان تغييرات عوامل .اثر معني داري كنش و واكنشها ميان عوامل معطوف مي باشد لذااين روش براي بررسي ميزان تغييرات يك يا چند عامل در اثر تغييرات يك يا چند عامل ديگر بكار مي رود
اين پژوهش مبتني بر روش همبستگي نا همنوائي correlationمي باشد و به صورت ميداني بكمك تكنيكهاي مشاهده و مصاحبه (شفاهي ) به جمع آوري اطلاعات ( براساس شيوه هاي نمونه گيري نائل مي آيد كه در عين حال قابل مقايسه .تجزيه و تحليل جهت مدلسازي و ترسيم مدلهاي علي مي باشد .اين پژوهش از نوع مطالعات كمي بوده كه مي تواند قابليت آزمون پذيري و تعميم پذيري داشته باشد و در بعد خرد قرار دارد
در واقع اين روش .در صد پاسخگوئي به سه سئوال عمده و اساسي در تحقيق مي باشد
1-نوع رابطه بين عوامل يا متغيرها ؟رابطه يكسويه/دوسويه/فقدان رابطه
2-جهت همبستگي بين عوامل يا متغيرها مثبت/مستقيم يا معكوس /بي تاثير
3-شدت همبستگي بين عوامل يا متغيرها
 

انواع روش پيمايشي
1-پيمايش توصيفي (پيمايشهاي آماري )
بررسي تمام افراد جامعه (سرشماري ) يا معرفي از جمعيت نمونه و عميم نتايج به كل جامعه آماري
2-پيمايش تحليلي (پيمايش هاي ربطي)
بررسي و تجزيه و تحليل روابط بين متغيرها ي معين .جهت بيان خصوصيات معرف گروه مطالعه
 

انواع پيمايش توصيفي
1-تحقيقات مقطعي يا عرضي 2- تحقيقات طولي يا تداومي

1-تحقيقات مقطعي يا عرضي:
پژوهشي است كه در يك زمان معين وبراي كنكاش يك واقعيت بكار برده مي شود
2-تحقيقات طولي يا تداومي:
پژوهشي است در چند مقطع سري زماني جهت مقايسه و تجزيه و تحليل مقاطع مختلف زماني .دو روش پيمايشي پانل و روش روند پژوهي
روش مصاحبه هاي مكرر يا پانل:
مطالعه دگرگوني رفتار ها .عقايد و طرز تلقي ها در زمانهاي گوناگون بر روي جمعيتي همگن و يكسان و يا يك نسل
كار برد پانل
1-در تحليل مكانيزمهاي تبلور افكار عمومي در طول دوره هاي انتخاباتي.تبليغات و بحرانهاي سياسي
2-نظر سنجي در تحليل پديده ها ي اقتصادي ( تحرك شغلس /تحرك اجنماعي /تبليغات بازرگاني )
3-سنجش تغييرات خالص (متغيرها ي آزمايشي )و ناخالص (تشخيص دهنده ها )بكمك جدول تغيير و تبديل
مسائل و مشكلات پانل
1-هزينه زياد اجراي روش پانل در زمانهاي متوالي
2-استمرار پژوهش حفظ و همكاري مستمر پاسخگويان در زمان طولاني و يافت جهت نمونه يا نمايا
3-شرطي شدن و سوگيري پاسخگويان حتي پرسشگران در روش پانل
4-افت جمعيت نمونه ناشي از پيامدهاي جمعيتي (مرگ ومير /مهاجرت)

Trend study روش روند پژوهي
اين روش در مورد استفاده از نمونه هاي متعدد كه با ويژگيهاي مشابه در طول زمان گرد اوري شده اند براي غلبه بر مسائل و مشكلات روش پانل استفاده مي شود
نمونه گيري:
در نمونه گيري محقق تعدادي از افراد يك جامعه مشخص و تعين شده را براي برررسي انتخاب مي كند كه بدليل صرفه جوئي در وقت و هزينه كمتر محقق دست به نمونه گيري مي زند.
امروزه بسياري از تحقيقات و بررسيهاي علوم اجتماعي از طريق نمونه گيري انجام مي گيرد و نظرات و آراي طبقات اجتماعي و قشرهاي مختلف اجتماعي را پيرامون مسائل مختلف و از تلقي ها نگرش هاي فردي و... را ممكن مي سازد.
پي هدف نمونه گيري اين است كه چون جمع اوري اطلاعات از تمام جامعه اماري شايد غير ممكن و يا فوق العاده گران تمام شود مجموعه اي از قسمتي از جامعه آماري كه دقيقا نشان دهند خصوصيات مربوط به جامعه آماري مي باشد را انتخاب گرديده و نتيجه را به كل تعميم مي دهند.در يك نگرش كلي اصل نظريه نمونه گيري همان مشت نمونه خروار است
مفاهيم اساسي در نمونه گيري :
جامعه آماري universe
نمونه يا جمعيت آماري sample
حجم نمونه sample size
جامعه آماري :
به هر مجموعه اي كه كاملا تعريف شده از عناصر يا واحدهايي مي باشد كه براي آنها بر آورد بايد صورت گيرد جامعه آماري مي ناميم اين عناصر مي توانند انسان .مزارع ،خانوارها، بلوك هاي شهري ،دهستانها ،مشاغل و غيره باشند.و به طور خلاصه اين مجموعه كاملا تعريف شده به كل افراد يا اشيا گفته مي شود كه داراي يك يا چند صفت مشترك بوده و با هدف و موضوع تحقيق ارتباط داشته باشند
نمونه يا جمعيت نمونه (تعين حدود جامعه اماري )
يكي از اقدامات بسيار مهم در نمونه گيري تعريف و تعيين حدود جامعه ،جمعيت نمونه و هر جزء از جامعه آماري مي باشد كه داراي صفاتي چون نما يا معرف بودن و قابليت تعميم پذير مي باشد.
پس يك محقق بايد در انتخاب نمونه آماري خود حداكثر دقت را داشته باشد پس يك محقق بايد در انتخاب نمونه آماري خود حداكثر دقت را داشته باشد لذا كه اعتبار بيروني تحقيق بيشتر به اين عامل بستگي دارد چون تنمونه كه محقق براي بررسي انتخاب مي كند بايد قابليت تعميم پذيري را داشته باشد براي مثال براي بررسي رابطه بين تحصيلات و درامد نمونه اماري بايد مردان شاغل 18 سال به بالا باشند
چارچوب نمونه گيري:
فهرست كامل واحدهاي نمونه گيري كه از آنها بايد نمونه انتخاب گردد را چارچوب نمونه گيري مي نامند
افراد واحدهاي مكسوني –راهنماي تلفن –نقشه يا فهرست عضويت در سازمانها و باشگاهها
انواع نمونه گيري
نمونه گيري بر دو نوع مي باشد
نمونه گيري احتمالي و نمونه گيري غير احتمالي
نمونه گيري احتمالي:
نمونه احتمالي نمونه اي است كه در آن هر فرد جامعه شانس و فرصتي برابر و يا معين براي انتخاب شدن را دارند
انتخاب نمونه احتمالي به مدد عامل شانس شدن دارند
انتخاب نمونه احتمالي به مدد عامل شانس انجام مي شود لذا اين عامل شانس است كه بجاي قضاوت و دانش محقق معين مي كند كه كدام واحد بايد در نمونه وارد شود .از اينرو اشتباه ناشي از مشاهده نمونه بجاي مشاهده جمعيت نمونه با استفاده از ازمونهاي آماري معني دار بودن ،قابل اندازه گيري است
انواع نمونه گيري احتمالي
1-نمونه گيري تصادفي ساده 2- نمونه گيري خوشه اي 3- نمونه گيري طبقه اي و نمونه گيري خوشه اي
2-نمونه گيري تصادفي ساده :
در نمونه گيري تصادفي ساده محقق با انتخاب حجم نمونه خود به صورت شانسي افراد را انتخاب كرد و آنها را مورد بررسي قرار مي دهد و غير از راه محقق مي تواند از شيوهاي زير بعنوان انتخاب نمونه استفاده كند كه خود به دونوع است1- نمونه گيري با ارقام تصادفي و2- نمونه گيري تصادفي ساده سيستيماتيك
نمونه گيري تصادفي با ارقام تصادفي
شيوه سنتي (غير كامپيوتري ) انتخاب اعداد تصادفي استفاده از جدول اعداد تصادفي است كه هر عدد (شماره هر فرد ) شانس برابري براي انتخاب شدن را دارد.
محقق براي استفاده از جدول بايد نقاط زير را در نظر داشته باشد
1-فهرست افراد جامعه اماري را در دست داشته باشد(چارچوب نمونه)
2-افراد و يا واحدها را كد گذاري نمايد
3-حجم نمونه را محاسبه نمايد
4-با مراجعه به جدول افراد انتخابي را استخراج كند
نمونه گيري تصادفي ساده سيستماتيك
در اين نمونه گيري نخست مبدايي براي انتخاب تعيين مي شود و سپس يبا تعيين تعداد مورد نياز ،افراد به صورت سيستماتيك از كل انتخاب مي شوند يك روش آن جامعه آماري تقسيم بر جمعيت نمونه مي باشد
كه با استفاده از عدد به دست آمده نمونه خود را به صورت سيستماتيك انتخاب مي كنيم
نمونه گيري تصادفي طبقه بندي شده
در اين نوع نمونه گيري ما براساس متغيرهاي اساسي را گروه بندي مي كنيم(مثلا سن ،جنس ،شغل ،تحصيلات،رشته و...)
مثلا از بين 5000 نفر قصد داريم كه يك نمونه 100 نفري انتخاب كنيم لذا ابتدا گروههاي همگن تشكيل شده و سپس به تناسب هر طبقه يا گروه ،نمونه خود را انتخاب مي كنيم.
Multistage cluster( نمونه‎گيري خوشه‎اي( چند مرحله‎اي
خوشه‎هاي گروههاي ناهمگن و غير متجانسي بوده كه جمعيت آماري محقق در آن خوشه‎ها بخش شده‎اند پس محقق ابتدا بايد فهرست تمام خوشه‎هايي را كه جمعيت آماري وي در آنها پخش شده‎اند را تهيه نمايد بعد از اين خوشه‎ها نمونه‎گيري نمايد و بعد نيز از واحدهاي درون اين خوشه‎ها نمونه‎گيري كند.
نمونه‎گيري خوشه‎اي چند مرحله‎اي توام با طبقه‎بندي در تحقيقاتي رايج است كه براي پيمايش مناطق صورت مي‎گيرد كه به صورت زير مي‎توان نمايش داد.

نمونه ‎گيري غير احتمالي (اتفاقي)
در نمونه‎گيري اتفاقي واحدهائي را انتخاب مي‎كند كه بر حسب اتفاق در دسترس او قرار مي‎گيرد بدون آشنايي با كل جامعه آماري
انواع نمونه‎گيريهاي اتفاقي
نمونه گيري اتفاقي آسان (نمونه‎هاي در دسترس) Convenience Sampling
محقق از آنجا كه سريعا به اطلاعات مورد نظر احتياج دارد محقق افرادي را كه به عنوان نمونه انتخاب مي‎كند كه در دسترس باشند مثلا يك مدرس دانشگاه ممكن است شاگردان كلاس خود را به عنوان جامعه آماري انتخاب نمايد و يا ممكن است يك پژوهشگر اولين صد نفري را كه در يك پارك ملاقات مي‎كند كه تمايل به مصاحبه دارند را انتخاب نمايد
نمونه‎گيري تعمدي يا قضاوتي
محقق براساس دانش و قضاوت صحيح و اتخاذ استراتژي مناسب مي‎تواند مواردي را برگزيند كه در مجموع معرف جمعيت مورد نظر باشد. در اين نوع نمونه‎گيري عموما عامترين ويژگيهاي تيپ مطلوب در نظر گرفته مي‎شود.
نمونه‎گيري سهميه‎اي
هدف عمده اين نمونه‎گيري انتخاب نمونه‎اي است كه حتي‎المقدور مشابه جامعه‎اي باشد كه از آن استخراج شده است. مثلا اگر پژوهشگر اگر بداند 5 درصد جامعه تحصيلات دانشگاهي دارند بنابراين 5 درصد از كل نمونه از دارندگان درجه تحصيلي دانشگاهي انتخاب مي‎شوند. بايد توجه داشت كه روشهاي نمونه‎گيري غير احتمالي نمي‎تواند دقيقا پارامترهاي جامعه را برآورد كند.

حجم نمونه
سوالي كه در جريان تحقيق مطرح مي‎گردد كه چگونه و چه تعداد از افراد را بعنوان نمونه جامعه آماري بايد انتخاب نمود تا بتوان حاصله از اين نمونه‎گيري را به كل جامعه آماري تعميم داد
روش تخمين:
در اين روش از تخمين استفاده مي‎شود يعني اينكه پژوهشگر براي بدست آوردن تعداد جامعه نمونه آماري اقدام به تعيين درصد معيني از جامعه آماري مي‎نمايد.
بايد توجه داشت كه هر چند جامعه كوچكتر باشد اين درصدها بزرگتر خواهد شد و برعكس هر چه جامعه بزرگتر شود نسبت درصد نمونه كاهش خواهد يافت يعني بين نسبت درصد حجم نمونه و اندازه جامعه رابطه معكوس وجود دارد.
دراين روش هرچه امكانات و زمان بيشتر باشد پژوهشگري مي‎تواند حجم نمونه را بيشتر افزايش دهد كه در نتيجه درجه اعتبار و معروف بودن نمونه‎ براي جامعه افزايش مي‎يابد.
اعتبار اين روش زياد نمي‎باشد چون هميشه اين ابهام و سوال باقي مي‎ماند كه آيا پژوهشگر توانسته است نمونه‎اي را مورد مطالعه قرار دهد كه معرف جامعه باشد بهرحال در اين روش پژوهشگر بايد در تخمين حجم نمونه حد نصابهايي را در نظر داشته باشد
1-در تحليل همبستگي حداقل حجم نمونه 30 نفر
2-در تحقيقات علي و آزمايشي حداقل حجم نمونه 15 نفر
3-در تحقيقات توصيفي زمينه‎ياب و پيمايشي حداقل حجم نمونه 100 نفر
4-در تحقيقاتي كه نياز به طبقه‎بندي جامعه براي نمونه‎گيري مي‎باشد حداقل نمونه بين 20 تا 50 نفر
روشي مناسب براي انتخاب حجم نمونه استفاده از روش كوكران مي‎باشد
فرمول برآورد حجم نمونه n با روش كوكران به صورت زير است.

سنجش و اندازه گيري
تعريف مفاهيم و متغيرها
تعريف متغير و تقسيم بندي انواع آن
مفهوم و متغير دو عنصر هستند كه در اغلب تحقيقات حضوري تام و تمام دارند. در تحقيق به روش علمي يكي از حساسترين اقدامات تعريف صحيح و مناسب از اين دو عنصر مي باشد. اهميت كار در اين مرحله به صورتي است كه لازم است با توجه به ويژگي هاي تحقيق به روش علمي دو گونه تعريف بدست مي دهيم. تعريف شرحي و تعريف علمي و اين دو تعريف را در مورد هر دو عنصر بايد ارائه كرد. تفاوت بين مفهوم و متغير در يك تحقيق شايد بسيار ظريف باشد. منظور از مفهوم آن عنصري از تحقيق است كه محقق قصد اندازه گيري آن را ندارد ليكن بايد براي سايرين به طور مشخص آنرا تعريف نمايد تا ديگران منظور و مقصود محقق را از آن واژه يا مفهوم درك نمايند و متغير آن عنصري است در تحقيق كه محقق دقيقا قصد اندازه گيري آنرا دارد و ضروري است ديگران درك مشخصي از آن بر اساس تعريفي كه محقق ارائه مي كند داشته باشند.
از همين جهت است كه هم در تعريف مفاهيم و هم در تعريف متغيرها با دو گونه از تعريف روبرو هستيم. تعاريف شرحي عمدتا از لغت نامه ها دائره المعارف ها كتاب هاي مرجع و كتب درسي و... اقتباس مي شود و تنها عنصر مورد نظر را تعريف نظري يا تئوري مي نمايد. به عبارت ديگر تعريف يك مفهوم بوسيله مفاهيم ديگر كه معمولا از مطالعات و نظريه هاي موجود نشات مي گيرد و با بياني علمي ارائه مي شود.بديهي است در هنگام تعريف ذكر منبع مورد استفاده ضرورتي اجتناب ناپذير است. اما در تعاريف عملي كه به طور مشخص بر عهده محقق قرار دارد محقق آنچه را كه از اين عنصر در اين تحقيق خاص مد نظر دارد بيان مي كند. به بيان ديگر محقق به مشخص ساختن و تعريف نمودن آن متغير و تعين كردن عمليات و معيارهاي تجربي كه براي اندازه گيري و سنجش آن لازم است مي پردازد. (
براي اينكه تعريف مناسبي از متغيرهاي مورد بررسي ارائه نمائيم لازم است بدانيم متغيرها را در كجا مي توان يافت. اگر نگاهي به اهداف جزئي كه براي تحقيق خود تنظيم كرده ايم بياندازيم مشاهده مي كنيم كه چنانچه اهداف جزيي خود را به تعبيري ضرر نمائيم به معيارهائي دست خواهيم يافت كه بدان وسيله مي توانيم مشاهداتمان را در جامعه مورد مطالعه به صورت صحيح انجام دهيم و اين معيارها چيزي جز متغيرها نخواهد بود. بديهي است معيارهاي دقيق براي سنجش مشاهدات نتايج دقيق تري را هم بدنبال خواهد داشت.
تعريف متغير : متغير مشخصه يك عنصر، پديده ، موجود زنده و يا هر چيزي است كه قابليت تغيير داشته و مي تواند مقادير مختلفي را بپذيرد. آنچه اهميت دارد آنكه بايد دقت شود در هر تحقيق ما متغيرهاي خاص خواهيم داشت و اينگونه نخواهد بود كه همه آنچه در يك مطالعه بعنوان متغير حضور دارند براي تحقيق نامطلوب است. از سوي ديگر نوع متغير عليرغم مشابه بودن عنوان از يك مطالعه به مطالعه ديگر ممكن است متفاوت باشد

متغير را براساس عوامل مختلف به گونه هاي متفاوتي تقسيم بندي مي نمايد:
چنانچه اهداف تحقيق مد نظر قرار گيرند 2 گونه متغير خواهيم داشت:
متغير مستقل: آن متغيري است كه محقق تاثير آن را بر ساير متغيرها مورد سنجش قرار مي دهد
متغير وابسته: آن متغيري است كه متغير مستقل بر روي آن اثر مي كنند
متغير زمينه اي جمعيت شناسي يا دموگرافيك : در مطالعات بر روي جوامع انساني برخي متغيرهاي وابسته به جمعيت حضور دارند كه سنجش آنها به نحوي مورد استفاده ما خواهد بود. اين متغيرها خصوصيات جامعه مورد مطالعه را به نحوه مطلوبي توصيف مي كنند
متغير مداخله گر: آن متغيري است كه بر روي رابطه علت معلولي بين دو يا چند متغير تاثير مي گذارد و باعث قوي يا ضعيف شدن رابطه بين متغيرها از حد واقعي آنها مي شود
اما شكل ديگر بر اساس خصوصيات متغير تقسيم بندي صورت بگيرد:
متغير كمي: و آن متغيري است كه با عدد نمايش داده مي شود. بديهي است اين متغير همچون تقسيم بندي معمول در اعداد به دو دسته متغير گسسته و پيوسته تقسيم خواهد شد كه متغير پيوسته مقادير كسري را هم مي پذيرد ولي گسسته اين امكان را ندارد.
متغير كيفي: اين متغيري است كه كيفيت صفات با آن معرفي مي شود. (مثال)
متغير مركب: متغيري را كه از تركيب دو يا چند متغير به وجود مي آيد مي نامند.

در همين جاست كه تعريف متغير آنهم به شكل علمي يا كاربردي ضرورت پيدا مي كند. تعريف علمي بايد بر اساس ملاكهائي صورت بگيرد كه مهمترين آنها عبارتند از:
قابليت انجام داشته باشند
دقيق و مشخص باشند
قابليت اندازه گيري داشته باشند
مقياسهاي اندازه گيري
تعريف مقياس اندازه گيري و انواع مقياس ها
خصوصيات يك مقياس اندازه گيري خوب
يكي از ويژگيهاي متغير قابليت اندازه گيري آن است. چنانچه از وزن به عنوان يك متغير نام ببريم بهترين راه اندازه گيري آن بر اساس كيلوگرم يا گرم مي باشد در مورد قد هم سانتيمتر يا متر از عهده آن برمي آيد. اما در مورد رضايت بيماران از نحوه ارائه خدمات يا ميزان شنوائي يا ناتواني و معلوليت از چه ملاكهائي بايد استفاده كرد. براي اندازه گيري يك عنصر نياز به مقياس اندازه گيري وجود دارد. مقياس اندازه گيري كمك مي كند تا شما امكاني را براي اندازه گيري يك متغير تعريف نمائيد. براي اينكار لازم است با مقياسهاي اندازه گيري متداول و مرسوم آشنا شويد. چهار دسته عمده از مقياس ها عبارتند از:
مقياس اسمي: اين مقياس شامل يك يا جند گروه با طبقه است كه از نظر كيفي با هم متفاوت و در آن استقلال گزينه ها وجود دارد اما بين گروهها هيچگونه ارجحيتي وجود نداردمثال(زن ومرد.مسلمان و مسيحي.مدرك و رشته تحصيلي و...)
مقياس رتبه اي: اين مقياس نسبت به مقياس اسمي خصوصيت اضافه اي به غير از استقلال گزينه ها كه در اين مقياس بين گروهها از نظر متغير مورد نظر برتري وارجحيت وجود دارد اما اين برتري قابل سنجش و مقايسه با ساير گروهها نيست . گروهها هم يكسان نيستند. گروهها نسبت به هم روي پله هاي يك نردبان قرار گرفته اندمثال(كوچگ و بلند.چاق ولاغر .خيلي زياد و خيلي كم و...)

مقياس فاصله اي: اين مقياس نسبت به مقياس اسمي و ترتيبي خصوصيت اضافه اي به غير از استقلال گزينه ها و ارجحيت آنها دارد كه در آن فاصله بين گروهها با هم قابل سنجش و مقايسه هستند و مي توان از اين مقياس بعنوان يك متغير كمي نام برد اما صفر در اين مقياس فقدان خاصيت مورد نظر اندازه گيري نيست.
مقياس نسبي: در اين مقياس خصوصيت اضافي آن است كه صفر دليلي براي فقدان خاصيت مورد اندازه گيري است و در نتيجه نسبت بين اعداد در اين مقياس همان نسبت مقدار خاصيت مورد اندازه گيري است قابل ذكر است كه در مسائل اجتماعي مي توان محدوده سكون را صفر در نظر گرفت مثال در علوم طبيعي (دماو..)و در علوم اجتماعي (قد.وزن. نمرات ..)
شما به عنوان محقق براي اندازه گيري متغير خود ضروري است تا دست به انتخاب مقياس اندازه گيري بزنيد. تعريف مقياس و نوع رده ها يا گروه هائي كه در مقياس خود در نظر مي گيريد بر عهده شماست كه بايدمبتني بر خصوصت علمي قدرت و رجحان مقياس باشد. نكته مهم آنكه قدرت و برتري مقياس هاي فوق بتدريج از مقياس اسمي به مقياس نسبي افزايش مي يابد و شما بايد هميشه از قويترين مقياس براي سنجش استفاده نمائيد.

يك مقياس خوب بايد داراي ويژگيهاي زير باشد:
علمي : بر گرفته ومتناسب با اصول علمي باشد.
جامع : : بتواند تمام موارد متغيررا شامل شود.
مناسب : براي اندازه گيري آن متغير باشد.
قوي : تلاش شود قويترين مقياس باشد.
غير قابل جمع : رده هاي مشترك نداشته باشد.
رده هاي كافي : موردي را فراموش نكرده باشيم.
رده هاي تعريف شده : گروهها و رده هاي آن تعريف شده باشند.
عملي : قابليت انجام داش

امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۳ ] [ مشاوره مديريت ]

 

روش يادداشت برداري
 
اهميت يادداشت
قَيِّدوا العِلْمَ بِالكِتابَةِ
پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله ـ
دانش را با نگارش، به بند بكشيد و نگه داريد.
بر حافظة انسان نمي‌توان اعتماد كرد. هر دانشي كه روي كاغذ نيايد، با مرور زمان از بين مي‌رود ( كلّ علمٍ ليسَ فيِ القرطاسِ ضاعَ ). آن‌چه رهاورد مطالعات و تحصيلات انسان است، مجموعه‌اي از دانستني‌هاست كه براي حفاظت از آن‌ها بايد به يادداشت كردن پرداخت تا هم براي خود انسان، هم براي ديگران و نسل‌هاي آينده ثمربخش شود. يادداشت، هم در كارهاي پژوهشي كاربرد دارد، هم در مطالعات آزاد و شخصي.
بزرگان گفته‌اند:
« العلم صيدٌ و الكتابةُ قيدٌ »
دانش، شكار است و نوشتن،‌ دام و بند.
به علاوه، بسياري اوقات، انسان مطالب سودمندي مي‌شنود و مي‌خواند، ولي چون يادداشت نمي‌كند به مرور زمان از ياد مي‌رود و اين خسارتي جبران ناپذير است.
يادداشت برداري هنگام مطالعه يا پس از آن، هم‌چنين يكي از راه‌ها و شيوه‌هايي است كه مطالعات انسان را مفيدتر مي‌سازد و فرصت صرف شده براي مطالعه را بارور مي‌گرداند. به تعبير ديگر يادداشت برداري خود نوعي از مطالعه به شمار مي‌رود. اين ذخيره سازي دانسته‌ها براي بهره‌برداري‌هاي بعدي، بايد روي اصول و روش‌هايي باشد كه بيشترين كارآيي و فايده را داشته باشد.
يادداشت‌ها يا به همان صورت موجود مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرد، يا به صورت فيش‌هاي تحقيقاتي و مواد خام، مبناي طرح عظيم‌تري قرار مي‌گيرد و از اطلاعات موجود در آن‌ها براي تدوين يك اثر يا تهية گزارش استفاده مي‌شود.
در اين بخش، به برخي از نكات عمومي مربوط به يادداشت برداري اشاره مي‌شود:
 

اساسي كار كردن
از آن‌جا كه يادداشت‌ها گاهي تا ساليان دراز باقي مي‌ماند و به عنوان منبع استفاده ديگران يا پاية تحقيقات و تأليفات نويسنده و محقق مي‌شود، بايد در نگارش نكات و يادداشت مطالب، اساسي و اصولي كار كرد؛ يعني به فكر آينده‌اي دراز مدت بود، نه صرفاً كاري مقطعي و گذرا و دم دستي.
اين ديدگاه و اين اصل، ايجاب مي‌كند كه نكاتي را در عمل به كار بنديم. گرچه مراعات اين امور، ممكن است خرج و هزينه داشته باشد، اما براي يك كار جدي و اساسي ارزش دارد كه انسان هزينه‌اي را هم متحمل شود. پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله - فرمود:
« ... و لكنَّ اللهَ يُحِبُّ عبداً اِذا عَمِلَ عملاً اَحْكَمَهُ ».[1]
خداوند بنده‌اي را دوست مي‌دارد كه هرگاه كاري انجام مي‌دهد آن را محكم و متقن و استوار انجام دهد.
 

1. انتخاب نوع كاغذ
يادداشت‌هايي كه در دفترها به صورت يك جُنگ و كشكول است، بهره برداري را دشوار مي‌سازد؛ به علاوه امكان الحاق به آن‌ها نيست. انتخاب برگه‌هاي يادداشت، بهتر از نوشتن در دفتر است. برگه‌ها بهتر است از جنس مرغوب و بادوام و در يك اندازه باشد، تا هم به زودي خراب نشود و هم تنظيم و دسته بندي آن‌ها آسان‌تر باشد.
 

2. قلم و خطّ
برخي نوشته‌ها به لحاظ نوع رنگ يا نوع قلم، با مرور زمان يا محو مي‌شود، يا جوهر پس مي‌دهد و نوشته را خراب مي‌كند. خطّ‌ها گاهي ناخواناست. انتخاب قلم روان و پر رنگ و نيز نوشتن با خط زيبا و خوانا، كاري اساسي است. البته حوصله مي‌خواهد و سليقه.
كاغذ كاهي و نازك، يا خودكارهايي كه رنگ آن‌ها پس از مدتي به پشت صفحه نفوذ مي‌كند ( مثل سبز و قرمز ) يا استفاده از جوهر و خودنويس، كه با سرايت آب يا خوردن دستِ تر، خراب مي‌شود، هم‌چنين استفاده از مداد، كه با مرور زمان از بين مي‌رود، شيوة خوبي نيست.
 

3. برگه به جاي دفتر
گاهي نوشته‌ها و يادداشت‌ها مورد نياز خود انسان است. همزمان با نياز ما ديگري هم مي‌خواهد از يادداشت‌ها استفاده كند. اگر در دفتر باشد، امكان بهره برداري همزمان دو نفر نيست، امام از محاسن يادداشت روي برگه‌ها، امكان تفكيك آن‌هاست. به علاوه حمل و نقل برگه‌هاي مربوط به موضوعات مختلف، آسان‌تر از دفترهاي متعدد است.
كارت‌ها و برگه‌هاي يادداشت كه به نام « فيش » هم معروف است و اندازة استاندارد آن 15 * 10 سانتي‌متر مي‌باشد، هم به صورت آماده و چاپ شده در بازار موجود است، هم مي‌توان كاغذهاي يك اندازه را با خط كشي ساده به صورت برگه‌هاي يادداشت در آورد. اين‌گونه اوراق، هم در لوازم التحرير فروشي‌هاست، هم در چاپ خانه‌ها. كه از اضافات برش كتاب باقي مي‌ماند.
 

4. عنوان گذاري
براي هر مطلب، هنگام مطالعه بايد عنوان و تيتر گذاشت، تا در آينده با وقت كمتر، موضوع هر يادداشت را بتوان به ياد آورد. انتخاب عنوان اهميت بسيار دارد و چه بسا در برداشت از يادداشت و استفاده از آن نقش تعيين كننده داشته باشد. عنوان هر چه كوتاه‌تر و دقيق‌تر باشد بهتر است. عنوان نبايد به صورت جمله باشد.
 

5. ذكر منبع ( در اين باره توضيح خواهيم داد )
 

6. نگه داري برگه‌هاي يادداشت
برگه‌هاي يادداشت را در برگه‌دان، پوشه يا زونكن يا به هر وسيلة ديگر، خوب نگه داري كردن، تا خراب نشود و نظم آن‌ها به هم نخورد و استفاده از آن‌ها آسان‌تر شود.
 

7. نوشتن روي يك طرف برگه، نه پشت و روي آن، تا با گذشت زمان با نفوذ رنگ به دو طرف، نوشته‌ها خراب نشود.
يادداشت موضوعي
مخلوط بودن يادداشت‌ها، چه به صورت برگه‌هاي مختلط يا دفترهايي كه حاوي هر نوع مطلب باشد، خوب نيست. بهتر است هم مطالعات انسان موضوعي باشد، و هم يادداشت‌ها، طبق موضوع‌ها از هم تفكيك شده باشد. لازمه‌اش تيتر گذاري براي هر يادداشت است. سپس تنظيم و دسته بندي آن‌ها طبق برنامة دلخواه، بنابراين روي هر برگه يادداشت، تنها يك موضوع را بايد نوشت، هر چند كوتاه باشد.
گاهي انسان در زمينه خاصّي يا بر محور يكي دو موضوع معين تحقيق و مطالعه مي‌كند، گاهي هم مطالعات متنوع و در همة موضوعات است. در هر حال، با سامان بخشي به برگه‌هاي يادداشت و ايجاد نظم الفبايي يا موضوعي و عنوان‌هاي اول و دوم، بايد امكان بهره برداري از آن‌ها را آسان‌تر و بهتر و بيشتر ساخت. دادن نظم مناسب به برگه‌ها، ميزان استفاده را مي‌افزايد.
هر يادداشت، مي‌تواند يك عنوان عام داشته باشد، و يك موضوع خاصّ يا اخصّ؛ مثلاً موضوعاتي هم چون: تاريخ، عقايد، اخلاق، سياست، فقه، حقوق، ادبيات، حديث، اقتصاد، جامعه شناسي، شرح حال و ... هر يك « موضوع كلي » است. هر كدام قابل تقسيم به عنوان‌هاي جزئي‌تر است.
به عنوان نمونه، « عقايد » را مي‌توان به پنج عنوان جزئي‌تر خداشناسي، نبوت، امامت، عدل و معاد تقسيم نمود. معاد نيز خود مباحث ريزتري دارد؛ مثل: برپايي قيامت، اثبات معاد، تجسم اعمال، بهشت و جهنم، صراط، شفاعت، محاسبة اعمال و ... . اين‌گونه است كه مي‌توان براي هر مطلب، تا سه عنوانِ جزئي، فرعي و اصلي گذاشت. يادداشت‌ها هم بر اساس اين تقسيم، مي‌تواند تفكيك و دسته بندي شود.
تشخيص موضوع و عنوان گذاري براي هر يادداشت، از اهميت خاصّي برخوردار است. عناوين بايد كوتاه، گويا و مرتبط با معنون باشد.
گاهي يك مطلب ممكن است به چند موضوع بخورد. مي‌توان در هر دو جا آورد؛ مثلاً « ولايت فقيه »، هم موضوعي است فقهي و هم سياسي، « ربا » هم اقتصادي است و هم فقهي. « تاريخ بغداد » هم تاريخي است، هم شرح حال، «مشورت»، هم اخلاقي است، هم اجتماعي، « دوستي » هم اجتماعي است هم تربيتي، « نماز جمعه » هم فقهي است هم سياسي اجتماعي و همين طور.
گاهي هم عنوان گذاري براي يك مطلب يادداشت شده، مشكل است. انتخاب تيتر در همان هنگام مطالعه و يادداشت، آسان‌تر و مفيدتر است، چون كه ذهن آماده‌تر است. و گرنه بايد بعداً دوباره خواند و طبق محتوا عنوان گذاشت و اين نوعي دوباره كاري و وقت‌گير است.
ذكر مأخذ
هر مطلبي كه يادداشت مي‌شود، بايد مأخذ و منبع آن دقيقاً ذكر شود.
برگه‌هاي چاپي يادداشت، گاهي مشخصاتي را كه در ذكر مأخذ لازم است، داراست. در غير اين صورت، بايد نام كتاب، مؤلف يا مترجم، محل نشر، ناشر، تاريخ نشر، شمارة جلد و صفحه، نيز نوبت چاپ ذكر شود، و اگر يادداشت از يك مجله يا روزنامه است، علاوه بر نام مجله و روزنامه، نام نويسندة مقاله، عنوان مقاله، تاريخ نشر و شمارة آن و صفحه نقل گردد.
هم‌چنين اگر مطلب، از يك سخنراني، سمينار، جلسه، درس، نوار، برنامة راديويي يا تلويزيوني و ... نقل شده است، نام گوينده، تاريخ و محلّ آن، نام برنامه و امثال اين‌گونه اطلاعات كه مأخذ نقل را دقيق بيان مي‌كند قيد شود، تا اگر مراجعه به اصل منبع لازم شد، امكان داشته باشد. در نقل مطلب از نشريات، نام نويسنده، عنوان مقاله، سال و شمارة نشريه، شمارة صفحه يا صفحات ذكر مي‌شود.
نوشته‌هاي بي مدرك، هر چند ارزشمند و مهم هم باشد، فاقد ارزش و اعتبار سندي است و نمي‌توان به آن‌ها استناد كرد؛ مثل انسان‌هاي بي شناسنامه يا كارت شناسايي مي‌ماند كه هر چه مهم و خوب باشند، چون كارت شناسايي ندارند، در برخي مراكز راه پيدا نمي‌كنند و به آنان اطمينان حاصل نمي‌شود.
منبع نقل مطلب، هر چه دقيق‌تر باشد، هم اعتبار بيشتري مي‌يابد، هم مراجعة مجدد را آسان‌تر مي‌سازد و وقت كمتري مي‌گيرد. در ذكر مأخذ نيز تا مي‌توان بايد از « كد » و علايم اختصاري استفاده كرد تا جاي كمتري بگيرد؛ مثلاً به جاي جلد و صفحه، از « ج » و « ص » استفاده شود.
 

روش يادداشت برداري
هم‌چنين يادداشت‌ها، اگر به صورت ترجمه، تلخيص، نقل به معني، اقتباس، نقل قول غير مستقيم، تغيير عبارات و ... انجام گرفته و « عين عبارت » نيست، به اين روش و خصوصيت اشاره شود.
گاهي يك مطلب، در منابع متعددي وجود دارد. اگر به يكي ز آن‌ها كه معتبرتر و كهن‌تر است اكتفا شود بهتر است؛ مگر اين‌كه به دليل خاصّي بخواهيم به منابع متعدد اشاره كنيم، كه در اين صورت مدرك دقيق مطلب را از هر چند مأخذ ذكر مي‌كنيم.
تهيه كنندة يادداشت و نويسنده آن ( فيش نويس ) خوب است قيد شود، تا معرف برگه‌هاي يادداشت باشد. ذكر تاريخ يادداشت برداري هم مفيد و مكمل آن است. وقتي كه صرف تهيه يك فيش دقيق و استاندارد مي‌شود هدر نرفته است، زيرا از هدر رفتن‌هاي وقت در آينده و بي ثمر بودن يادداشت‌ها جلوگيري مي‌كند. نوعي سرمايه گذاري زماني است كه بهرة آن در آينده روشن مي‌شود.
 

مراجعه مجدد
گاهي بايد سراغ يادداشت‌هاي قبلي رفت. در اين مراجعه، چه بسا نياز به اصلاح يا تمكيل آن‌ها باشد كه عملي مي‌شود. گاهي اطلاع از يادداشت‌هاي پيشين، سبب جلوگيري از دوباره كاري و يادداشت مجدد و مكرر يك مطلب مي‌گردد؛ به علاوه، يادداشت براي بهره‌برداري است. نوشتن و بايگاني كردن،‌ آن‌ها را از خاصيت مي‌اندازد.
گاهي مطالعه كننده، به مطلب خوبي بر مي‌خورد يا آن را مي‌شنود و به فكر يادداشت برداري مي‌افتد. غافل از آن‌كه قبلاً آن را نوشته است. مراجعة مجدد به يادداشت‌ها جلوي اين ضايعات را مي‌گيرد.
 

عين عبارت يا محتوا؟
آن‌چه در فيش‌ها يادداشت مي‌شود، به يكي از دو صورت زير مي‌تواند باشد:
الف. عين عبارات منقول از مأخذ ( نقل قول مستقيم )
ب. مضمون و محتوا ( نقل قول تفسيري ).
در صورت اول، خود الفاظ گوياي مفهوم مورد نظر است. اما در صورت دوم، با عبارات خودمان مضمون و خلاصه مطلب مطالعه شده را مي‌نويسيم، آن‌گاه به ذكر منبع مي‌پردازيم، تا خودمان يا ديگران هنگام نياز، به اصل مأخذ رجوع كنيم. در اين نوع، طبعاً عبارت توضيحي ما بايد پيش از عنوان قيد شده در برگة يادداشت باشد.
در هر دو نوع نويسندة يادداشت اگر نظرية خاصّي پيرامون موضوع دارد، مي‌تواند در پايين همان برگه بنويسد.
 

برگه‌هاي ارجاعي
بهره گيري از « سيستم ارتباطات » در تحقيق و فيش برداري مفيد است. ربط دادن موضوعات به يكديگر، ذهن خواننده و نويسنده را غنا مي‌بخشد. يافتن ارتباط‌ها بين مطالب و موضوعات، هم وسعت اطلاعات مي‌خواهد، هم ذوق و سرعت انتقال ذهني.
از اين روش، در برگه‌هاي يادداشت هم مي‌توان استفاده كرد. گاهي محتواي يك يادداشت به يك يا چند يادداشت ديگر هم ارتباط مي‌يابد و آن‌ها در كنار هم كه قرار گيرند، برداشت بهتر و بيشتر و دقيق‌تري مي‌توان از موضوع داشت. اگر فيش‌ها شماره و كد داشته باشد، مي‌توان در پايان هر فيش، به شمارة فيش‌هاي ديگر كه با آن مربوط است اشاره كرد، يا همان عنوان‌هاي يادداشت‌ها را كه به صورت « نمايه » مورد استفاده قرار مي‌گيرد در ارجاع، مورد توجه قرار داد؛ مثل اين‌كه يادداشت « احترام والدين »، قابل ارجاع به برگه‌هاي « حقوق » و « اخلاق خانوادگي » است، يا در پايان يادداشتِ « نهج البلاغه » مي توان نوشت ( ‘ سيد رضي ) كه به آن سر‎ْ عنوان هم رجوع شود.
تنظيم سيستم ارتباطي بين واژه‌ها، مفاهيم، سرعنوان‌هاي موضوعي و كتاب‌ها و منابع، كتري مهم و دقيق، در عين حال بسيار كارساز و مفيد است و حتي در كتاب شناسي و تحقيق هم كاربرد دارد و براي محققان نقش واسطه و رابط را براي دستيابي به منابع ديگر يا موضوعات مرتبط و هم خانواده ايفا مي‌كند. ( در بحثِ « روش تحقيق » هم اشاره‌اي به اين مسأله شده است.)
 

استنساخ و كپي گرفتن
هميشه نوشته‌ها و آثار قلمي، در معرض گم شدن، خراب شدن، به سرقت رفتن و ... بوده است و از اين طريق، گاهي زحمات دراز مدت يك پژوهش‌گر، يك جا از بين مي‌رود و جز غصّه برايش باقي نمي‌ماند.
به همين جهت، بجاست كه از يادداشت‌ها و دست نوشته‌هايي كه وقت و زحمت زيادي صرف تهية آن شده است، نمونه يا نمونه‌هاي متعددي به صورت استنساخ، زيراكس يا با استفاده از كاربن تهيه شود تا اگر احياناً مفقود شد، يا در حادثه‌اي از بين رفت، محصول زحمات در جاي ديگر و به صورت نسخة ديگر موجود باشد.
در اين زمينه، اندوه محققاني كه تنها نسخة موجود از كاوش‌ها و يادداشت‌ها چندين سالة خود را در اثر سهل انگاري از دست داده‌اند و ديگر حوصله و مجال تحقيق و نگارش مجدد نداشته‌اند، ماية عبرت است.

[1] . الحياة، حكيمي، ج 1، ص 274.
جواد محدثي، روش‌ها، ص 59.


منبع: انديشه قم:

 www.andisheqom.com/Files/gunagun.php?idVeiw=742&level=4&subid=742&page=2


 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۱ ] [ مشاوره مديريت ]

 

روش دستيابى به منابع و فهرست‌بردارى از آنها
 
استفاده از كتاب‌شناسى‌ها
اين منابع به‌وسيله مؤسسات و سازمان‌هاى دولتى و غيردولتى و كتابخانه‌هاى بزرگ تهيه مى‌شود، و اطلاعاتى درخصوص مقاله‌ها و كتاب‌هاى نوشته شده درباره موضوع خاصى را ارائه مى‌دهد. كتاب‌شناسى‌ها روزبه‌روز تخصصى‌تر مى‌شود و براى مقاطع زمانى و تاريخى خاصى تهيه مى‌گردد و دسترسى به منابع را تسهيل مى‌كند.
 
 استفاده از فهرست مقالات
 مؤسسات دولتى و غيردولتى و كتابخانه‌ها اقدام به تنظيم فهرست مقالات براساس موضوع يا حروف الفبا يا نوع مجله يا نشريه مى‌كنند و امكان مناسبى را در اختيار محقق قرار مى‌دهند.
 

 استفاده از نمايه‌ها  
نمايه‌ها حاوى اطلاعاتى درباره كتاب‌ها و مقالات منتشر شده است كه هرچند وقت يك بار منتشر مى‌شود. نمايه‌ها كتاب‌ها و مقالات را بصورت موضوعى و به تفكيك رشته يا موضوع علمى خاص تنظيم و طبقه‌بندى مى‌كنند و به محقق امكان دستيابى به تازه‌هاى علمى و انتشاراتى را مى‌دهند.
 

 استفاده از كتابخانه
  كتابخانه‌ها گنجينهٔ معارف بشرى هستند و اين معارف در آنها بصورتى خاموش حفاظت و نگهدارى شده، مورد استفاده محققان علاقه‌مندان قرار مى‌گيرند. كتابخانه‌ها داراى برگه‌دان‌هايى است كه معرف كتاب‌هاى موجود در آنها بوده، براساس حروف الفبا تنظيم شده است. اين كار به سه صورت موضوع، عنوان و نويسنده وجود دارد و محقق با داشتن يكى از اين سه مورد مى‌تواند به برگه‌دان‌ها مراجعه و كتب موردنظر را جستجو نمايد.
 امروزه در كتابخانه‌ها از رايانه و شبكه‌هاى اطلاع‌رسانى استفاده مى‌شود و اطلاعات كتابخانه‌ و مدارك آن در حافظهٔ رايانه ضبط مى‌شود. محقق با مراجعه به رايانه سريع‌تر مى‌تواند به منابع موجود در كتابخانه كه مرتبط با موضوع تحقيق او هستند، دسترسى پيدا كند.
 

استفاده از فهرست تحقيقات
مراكز تحقيقاتي، دانشگاه‌ها يا سازمان‌هاى مسئول امور تحقيقات علمى (در ايران مركز اسناد و مدارك علمى وزارت فرهنگ و آموزش عالى چنين مسئوليتى را برعهده دارد.) چه بصورت موضوعى و چه بصورت مقاطع زمانى (ماهانه، سالانه و ...) اقدام به تدوين فهرست تحقيقات انجام شده مى‌نمايند. اين فهرست‌ها شامل تحقيقاتى است كه استادان يا مراكز تحقيقاتى و سازمان‌هاى دولتى انجام مى‌دهند. همچنين، پايان‌نامه‌هاى دانشجويان بصورت عمومى يا بصورت رشته‌اى تنظيم و منتشر مى‌گردد و مى‌تواند مورد استفاده محقق قرار گيرد. بررسى اين فهرست‌ها براى محقق از اوليت خاصى برخوردار است؛ زيرا وى بايد در آغاز كار از تحقيقات ديگران در مورد مسئله خود مطلع شود تا دچار دوباره‌كارى نگردد.
 

استفاده از چكيده‌ها
 براى سهولت دسترسى محققان به مقالات و گزارش‌هاى تحقيقي، معمولاً مؤسسات علمى و دانشگاهى اقدام به تهيه كتابچه يا جزوه‌اى مى‌نمايند كه حاوى چكيده و خلاصه‌اى از محتواى مقالات و گزارش‌هاى تحقيق و پايان‌نامه‌ها است و معمولاً بصورت يك يا دو صفحه تهيه مى‌شود و استفاده از آنها باعث صرفه‌جويى در وقت محقق مى‌گردد.
 

استفاده از مجموعه مقالات
از آنجا كه براى بحث و بررسى دربارهٔ مسائل علمى معمولاً هم‌انديشى‌ها، سخنرانى‌‌ها، محافل علمي، انجمن‌ها، و كنگره‌هاى علمى تشكيل مى‌گردد، محقق بايد محتواى مقالاتى را با مسئله تحقيق او ارتباط دارد مورد بررسى و مطالعه قرار دهد. مقالات اين‌گونه مجامع علمى معمولاً قبل از تشكيل بصورت خلاصه مقالات و بعد از تشكيل بصورت مجموعه مقالات تدوين و منتشر مى‌گردد كه مى‌تواند مورد استفادهٔ محقق قرار گيرد.
 

استفاده از روش مصاحبه   
 از اين روش، محقق به دو صورت مى‌تواند استفاده كند: اول، با استادان و صاحب‌نظران و آگاهان مصاحبه كند و كتاب‌شناسى و فهرست منابع موضوع مورد مطالعه خود را كمتر نمايد. دوم، با صاحبان آثار و محققان ديگر در خصوص توضيح و توجيه بيشتر مسئله و روش‌هاى كار، مصاحبه نمايد و از نظريات آنها استفاده كند.
 

استفاده از آرشيوها
روزنامه‌ها، جرايد، تصاوير معمولى و ماهواره‌اي، نقشه‌ها، فيلم‌ها و نوارها از منابع مهم مطالعاتى محقق هستند. اينگونه منابع داراى آرشيو خاصى هستند. اينگونه منابع داراى آرشيو خاصى هستند و محقق مى‌تواند با مراجعه به آرشيو مربوط از اطلاعات مندرج در آن استفاده نمايد. 

منبع: سايت آفتاب


 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۰ ] [ مشاوره مديريت ]

 

دانشجويان و مهارتهاي پژوهشي

چكيده
دانشجويان جديد دانشگاهها و موسسات آموزشي اغلب از وجود منابع اطلاعاتي كه از طريق كتابخانه دانشگاهي آنان قابل دسترسي است، بي اطلاع‌اند. به همين دليل، بسياري از آنان براي برطرف كردن نيازهاي پژوهشي و اطلاعاتي خود به سايتهاي اينترنتي كه بطور آزاد در دسترس عموم مردم قرار دارد، مراجعه مي كنند. تاكيد اين دانشجويان بر استفاده از چنين منابعي خود موجب تضعيف تحقيقات و پژوهشهاي آكادميك آنان مي شود زيرا اينترنت - برخلاف عقيده اكثر دانشجويان – در برگيرنده همه دانش موجود در جهان نيست و در آينده هم نخواهد بود. در واقع، دانشجويان بايد لزوم بكارگيري ابزارهاي مخصوص پژوهش را درك كرده، با كاربرد اين ابزار آشنا شده و بياموزند كه به همه منابع اطلاعاتي موجود - از جمله اينترنت - با ديده اي انتقادي بنگرند. اين مقاله به بررسي و تشريح سياستهاي آموزشي[2] و مهارتهاي پژوهشي[3] مورد نيازي مي پردازد كه مي تواند در زمينه استفاده از كتابخانه، انجام تحقيق و تهيه يك مقاله پژوهشي[4] مستدل و ارزشمند مورد استفاده دانشجويان و استادان رشته هاي گوناگون دانشگاهي قرار گيرد.

مقدمه
در حال حاضر، كتابخانه هاي دانشگاهي منابع اطلاعاتي متنوع و برجسته‌اي را در دسترس دانشجويان و ساير كاربران خود قرار مي دهند كه شامل دايره المعارفهاي موضوعي[5]، تك نگاشتها، پيايندها و پايان نامه ها مي شود. علاوه بر آن، ابزارهاي قدرتمندي نظير فهرستهاي پيوسته[6]، سرويس هاي امانت بين كتابخانه اي[7] و بانكهاي اطلاعاتي ويژه اي را براي دسترسي به اين منابع در اختيار كاربران خود قرار مي دهند. متاسفانه تعداد زيادي از دانشجويان يا اساسا از وجود چنين منابعي بي اطلاع هستند و يا نمي دانند كه چگونه از آنها استفاده كنند.
از آنجا كه تنها تعداد بسيار اندكي از دانشگاهها ارزيابي سواد اطلاعاتي[8] دانشجويان را به عنوان بخشي از شرايط فارغ التحصيلي آنان ضروري مي دانند، بسياري از دانشجويان واحدهاي درسي رشته خود را در حالي پشت سر مي گذارند كه تنها دانش اندكي در زمينه انجام پژوهش، چگونگي استفاده از ابزار پژوهش[9] و ارزيابي منابع دارند. از اين روي، دانشجويان فاقد مهارتهاي پژوهشي و سواد اطلاعاتي لازم پس از فراغت از تحصيل قادر به فعاليت موثر و مطلوب در محيط هاي تكنولوژيكي پيشرفته نخواهند بود.
هر چند كه تقريبا همه مدرسان و اساتيد دانشگاه بر ضرورت نقش سواد اطلاعاتي به عنوان يك عنصر اساسي در آموزش عالي تاكيد دارند، اما در عين حال اين نكته روشن نيست كه سواد اطلاعاتي در كدام يك از برنامه هاي درسي دانشگاه مورد توجه قرار مي گيرد: كلاس كامپيوتر؟ كلاس آيين نگارش؟ كلاس درس روش تحقيق؟ ...
واقعيت آن است كه سواد اطلاعاتي فراتر از متون درسي خاص است و مي تواند در كلاسهاي درسي گوناگون مطرح شده و آموزش داده شود. اساتيد دانشگاه در هر كلاسي مي توانند به طرح تكاليفي بپردازند كه موجب افزايش مهارتهاي سواد اطلاعاتي دانشجويان شود.

تمرين درس روش تحقيق
تمرينات و تكاليف مربوط به درس روش تحقيق معمولا شامل انتخاب يك عنوان در يك زمينه موضوعي خاص و نوشتن مقاله مربوط به آن است. در اين حال، دانشجويان موظف به ارائه يك فرضيه پژوهش و اثبات آن با استفاده از اطلاعات موجود مي باشند. طرح چنين تكاليفي هر چند كه ساده به نظر مي رسد ولي موجب بروز مشكلات و سوالات بسيار براي دانشجوياني كه از سواد اطلاعاتي لازم بي بهره اند، مي شود. بطور مثال:
- چگونه مي توان يك عنوان خاص انتخاب كرد؟
- چگونه مي توان اطلاعات تخصصي مربوط به آن عنوان را يافت؟
- اصولا اطلاعات تخصصي چيست و چگونه مي توان آن را از ديگر متون منتشر شده متمايز ساخت؟

تمركز روي يك عنوان
پژوهشگران تازه كار معمولا شناخت زيادي در مورد روشهاي مختلف پژوهش و انتخاب يك روش خاص، طرح سوال پژوهشي[10] و گردآوري اطلاعات تخصصي مربوطه ندارند. دايره المعارفهاي موضوعي از مهمترين ابزارها و مواد كتابخانه اي محسوب مي شوند كه مي توانند در جريان طرح سوالات پژوهشي و تهيه اطلاعات معتبر مورد استفاده آنان قرار گرفته و به عنوان يك نقطه شروع براي پژوهشگران و ساير افرادي كه در جستجوي اطلاعات جامع و معتبر مي باشند، مفيد واقع شوند. دايره المعارفهاي موضوعي برخلاف دايره المعارفهاي عمومي[11] داراي مقالات طولاني تر و تخصصي تري هستند كه در آن هر مدخل بطور جامع مورد بررسي قرار مي گيرد. اين نوع دايره المعارفها معمولا جنبه هاي تاريخي، چارچوبهاي نظري و مباحثات مطرح شده در يك رشته يا يك زمينه موضوعي را مطرح كرده و به اين طريق به پژوهشگر كمك مي كنند تا اطلاعات مستند و معتبري در آن زمينه كسب نمايد.
كتابشناسي ها در زمره منابع كتابخانه اي محسوب مي شوند كه دانشجويان را به منابع مطالعاتي مرتبط ديگري هدايت كرده و به آنان امكان مي دهند تا موضوعات مورد نظر خود را به شيوه اي نظام مند كشف كنند. به اين ترتيب، حس كنجكاوي دانشجويان براي كشف و ارزيابي مطالب و منابع اطلاعاتي ديگر نيز تحريك مي شود.
 
راهبرد آموزشي
با وجود همه محسنات و جنبه هاي مثبت دايره المعارفهاي موضوعي، اكنون اين سوال مطرح است كه: آيا اين ابزار در جريان يك تحقيق مورد استفاده دانشجويان قرار مي گيرد؟ پاسخ اين است: بندرت!
در واقع، تعداد معدودي از دانشجويان حتي از وجود دايره المعارفهاي موضوعي مطلع هستند و يا تنها نام برخي از دايره المعارفهاي عمومي مانند بريتانيكا[12] را شنيده اند. در بيشتر موارد، جستجو براي يك سوال پژوهشي از طريق اينترنت و به شيوه اي نه چندان دقيق صورت مي گيرد. واقعيت اين است كه استفاده از سايتهاي فاقد اعتبار معمولا منجر به كسب نتايج و اطلاعات پيش پا افتاده و متوسطي مي شود كه يا بسيار كلي هستند و يا بارها مورد استفاده قرار گرفته اند. براي ممانعت دانشجو نسبت به استفاده از چنين روشهاي نامطمئني، بهتر است از وي خواسته شود كه متني در حدود نيم صفحه در زمينه عنوان پژوهش و سوالات پژوهشي مربوط به آن تهيه كرده و در آن به معرفي دايره المعارف موضوعي بپردازد كه در تهيه اين متن مورد استفاده قرار داده است. علاوه بر آن، يك برگ فتوكپي از مقالات مورد استناد خود از دايره المعارف مربوطه به ضميمه متن ارائه نمايد. اين تمرين دانشجويان را ملزم مي كند كه براي ارائه ديدگاهي مستند در زمينه هاي موضوعي خاص، از منابع اطلاعاتي معتبر استفاده كنند. موارد مطرح شده فوق نمونه هايي از مهارتهاي سواد اطلاعاتي محسوب مي شوند كه بر پايه تفكر انتقادي[13] استوار است.

طرح يك جستجوي موثر
دانشجوياني كه عناوين پژوهشي منتخب خود را به خوبي درك كرده و سوالات پژوهشي مناسبي نيز مطرح ساخته اند، براي طرح ريزي استراتژي جستجوي[14] خود كاملا آماده اند. در اين مرحله، مهمترين مسئله اي كه با آن روبرو مي باشند اين است كه اطلاعات مربوط به پژوهش خود را در كجا بيابند. نخستين منبعي كه بيشتر دانشجويان به آن مراجعه مي كنند، اينترنت است. البته استفاده از اينترنت براي انجام امور روزمره و كسب اطلاعات عمومي ايده بدي به نظر نمي رسد. مشكل از هنگامي آغاز مي شود كه دانشجويان براي يافتن اطلاعات مورد نياز پژوهش هاي علمي خود به همان شيوه اي عمل كنند كه امور روزمره اينترنتي خود را انجام مي دهند.
كتابخانه هاي دانشگاهي و موسسات ديگر معمولا بانكهاي اطلاعاتي پيوسته بخصوصي را براي مقاصد علمي خاص خود مشترك مي شوند. متاسفانه، بيشتر دانشجويان از وجود اين بانكهاي اطلاعاتي و تفاوت آنها با محيط عمومي اينترنت اطلاع ندارند. بنابراين، تصور مي كنند كه محيط عمومي اينترنت براي جستجوي اطلاعات مربوط به پژوهش آنان كاملا مناسب است. هر چند كه در اينترنت وب سايتهاي معتبري مانند سايتهاي سازمانهاي دولتي و آموزشي مرتبط با موضوعات مختلف وجود دارد، اما دانشجوياني كه جستجوي خود را از طريق بانكهاي اطلاعاتي مرتبط انجام مي دهند معمولا پژوهش خود را با كيفيت بهتري به انجام مي رسانند.
ذكر اين نكته ضروري است كه انتخاب بانك هاي اطلاعاتي براي اشتراك كتابخانه بر اساس مولفه هاي مشخصي نظير محتوا[15]، كاربردي بودن[16] و ميزان ارتباط[17] با برنامه هاي درسي دانشگاه صورت مي گيرد. اين بانك ها براي بازيابي اطلاعات الكترونيكي نيز برنامه ريزي شده اند. كاربران ميتوانند پس از وارد كردن گزاره جستجو[18] و داده هاي خود در سيستم به اطلاعات كتابشناختي ركوردهاي بازيابي شده و در برخي موارد حتي به متن كامل مقالات هم دسترسي داشته باشند. بنابراين چگونگي تنظيم داده ها و تهيه گزاره جستجو نكته بسيار مهمي است. در واقع، سوالات پژوهشي بايد در قالب كليد واژه ها[19] يا عباراتي كه آنها را توصيف مي كنند، خلاصه شوند.
براي روشن شدن مطلب به مثال زير كه مربوط به پژوهشي است در مورد تاثير جنسيت (مذكر يا مونث بودن) زوجين بر ميزان رضايت آنان از ازدواج، توجه كنيد:
 

سوال پژوهشي:
What is the effect of perceived gender roles on marital satisfaction?
 

كليدواژه ها:
gender roles, marital satisfaction
در اين مثال گزاره جستجو از طريق ارتباط دو كليدواژه فوق با استفاده از عملگر[20] and به صورت زير تنظيم شود:
gender roles and marital satisfaction
وارد كردن اين گزاره در بانك اطلاعاتي مورد نظر معمولا منجر به بازيابي فهرستي از نتايج جستجو مي شود كه هر دو عبارت gender roles و marital satisfaction در هر يك از مقالات يا نتايج بازيابي شده وجود دارد. با اين حال بايد به اين نكته توجه داشت كه برخي از نويسندگان ممكن است براي بيان منظور خود از كلمات و عبارات مترادف ديگري استفاده كنند. از آنجا كه دانشجويان ممكن است با تكنيك هاي جستجوي پيشرفته در بانكهاي اطلاعاتي آشنا نباشند، تنظيم و كاربرد چند گزاره جستجو از طريق كلمات كليدي مشابه نيز مي تواند در تكميل پژوهش هاي آنان كاملا مفيد و موثر باشد.
 

راهبرد آموزشي
دانشجويان تنها در صورتي مي توانند سوال پژوهشي خود را در مهلت مقرر و به شيوه اي صحيح تنظيم كنند كه بجاي جستجوي آزاد در اينترنت، جستجوي خود را از طريق بانكهاي اطلاعاتي مناسب انجام دهند. بنابراين، اساتيد بايد از دانشجويان خود بخواهند كه از بانكهاي اطلاعاتي مورد اشتراك كتابخانه استفاده كنند و مهم تر آن كه پيش از شروع جستجو در بانك اطلاعاتي مورد نظر، اقدام به طرح برنامه اي براي پژوهش خود بنمايند تا بتوانند آن را به شيوه دقيق تري انجام دهند. براي اطمينان از تسلط دانشجويان در زمينه جستجو در بانكهاي اطلاعاتي، بهتر است از آنان خواسته شود كه ليستي از كليدواژه ها و همچنين مترادف ها و اشكال گوناگون كلمات مرتبط با پژوهش خود را تهيه كنند و پس از آن چند گزاره جستجو براي استفاده در بانكهاي اطلاعاتي تنظيم نمايند.
ملزم ساختن دانشجويان به ارائه خلاصه اي از طرح برنامه پژوهشي خود نه تنها موجب مي شود كه دانشجويان با ديدي انتقادي به فعاليتهاي آينده خود بنگرند، بلكه به مدرسان نيز كمك مي كند تا از سير پيشرفت و كسب مهارت دانشجويان در زمينه انجام پژوهش مطلع شوند. به علاوه، موجب مي شود دانشجويان به تفكر و تعمق در مورد كلمات، معاني آنها و همچنين ارتباط بين آنها با ديگر كلمات نيز عادت كنند. اين مهارتي است كه در جريان كار با بانكهاي اطلاعاتي گوناگون ضروري بوده و به اين ترتيب در مورد دروس ديگر هم قابل تعميم است.

جستجوي متون
پس از تهيه يك سوال پژوهشي مناسب و تنظيم چند گزاره جستجو كه آن سوال را بخوبي توصيف كند، دانشجويان براي جستجو و يافتن اطلاعات در زمينه موضوع تحقيق خود با استفاده از بانكهاي اطلاعاتي مورد اشتراك كتابخانه آماده مي باشند. با اين حال، كتابداران شاغل در اين كتابخانه ها اغلب متوجه مي شوند كه دانشجويان معمولا به سمت بانكهاي اطلاعاتي عمومي گرايش دارند كه امكان دسترسي آنان را به مقالات كوتاه مجلات و نشريات علمي فراهم مي آورد. هر چند كه كار با اين بانكهاي اطلاعاتي بسيار آسان تر است اما در هر حال اين بانكها منبع مناسبي براي ارائه اطلاعات تخصصي در يك زمينه موضوعي خاص بشمار نمي روند زيرا اين بانكها به نمايه كردن كتابها، مدارك و پايان نامه ها نمي پردازند و تنها تعداد معدودي از مجلات مشخص را پوشش مي دهند كه در اين صورت هم حتي مقالات منتشر شده پيش از دهه 1970 اين مجلات را هم نمايه نمي كنند. بنابراين دانشجويان بايد با كاربرد ابزار ها و بانكهاي اطلاعاتي تخصصي نظير ERIC (بانك اطلاعات آموزشي وزارت آموزش امريكا) و يا PsycINFO (بانك اطلاعات روانشناسي انجمن روانشناسي امريكا) آشنا شوند.
استفاده توام از بانكهاي اطلاعاتي عمومي و تخصصي به دانشجويان امكان مي دهد تا در بانكهاي اطلاعاتي تمام متن عمومي كه مي شناسند جستجو كرده و در عين حال با ابزارهاي اطلاعات تخصصي كه مدارك منتشر شده زيادي را در يك زمينه موضوعي خاص پوشش مي دهند نيز آشنا شوند. به اين ترتيب، دانشجويان مي توانند مدارك و منابع عمومي و علمي را بطور دقيق تري ارزيابي و با يكديگر مقايسه كنند.
راهبرد آموزشي
پس از طرح يك بحث كوتاه كلاسي در زمينه تفاوتهاي موجود بين مقالات مجلات عمومي و مقالات مجلات تخصصي، دانشجويان مي توانند به انجام يك تمرين ساده در زمينه جستجو در دو بانك اطلاعاتي عمومي و تخصصي بپردازند. بطور مثال، اين تمرين مي تواند در زمينه يافتن يك مقاله از مجله اي در يك بانك اطلاعاتي عمومي و يك مقاله از يك بانك اطلاعاتي تخصصي باشد. پس از مطالعه هر دو مقاله، دانشجويان مي توانند متني در حدود نيم صفحه در مورد ارزيابي و مقايسه اين دو مقاله تهيه كنند. در اين راستا، توصيه مي شود كه اساتيد مولفه هايي را براي اين ارزيابي در اختيار دانشجويان خود قرار دهند، مانند:
- آيا هر دو مقاله اطلاعاتي در زمينه مدرك تحصيلي و سمت نويسنده يا نويسندگان در اختيار خواننده قرار مي دهند؟
- آيا منابع مورد استفاده و مشخصات مجلاتي كه اين مقالات در آنها قرار گرفته اند، معرفي شده است؟
- مخاطبين دو مقاله چه كساني هستند؟
- آيا ديدگاهها و مباحث مطرح شده در اين دو مقاله به هر طريق داراي سوگيري و تعصب است؟
- آيا اظهارات موجود در هر دو مقاله، مستدل و بر پايه واقعيت اند؟
هدف از طرح اين تمرين آن است كه دانشجويان به تفكر انتقادي در مورد منابع اطلاعاتي مختلف ترغيب شده و ياد بگيرند كه ارزيابي هاي خود را بر پايه محتوا، جامعيت و اعتبار منابع اطلاعاتي انجام دهند.

نتيجه گيري
سياستهاي آموزشي كه در اين مقاله مورد بررسي قرار گرفت، فرصتهاي مناسبي در اختيار دانشجويان قرار مي دهد تا از يك سو منابع اطلاعاتي معتبري را در زمينه تحقيقات خود بيابند و از سوي ديگر، با نحوه ارزيابي يافته هاي خود نيز آشنا شوند. به اين ترتيب، دانشجويان ياد مي گيرند كه چگونه و از چه منبعي پاسخ سوالات پژوهشي خود را بيابند، منابع و مدارك بازيابي شده را نقد و ارزيابي كنند و سرانجام يك مقاله خوب و ارزشمند تهيه نمايند. اين توانائيها يعني جستجو و يافتن منابع اطلاعاتي مناسب و همچنين ارزيابي منتقدانه نتايج بدست آمده را مهارتهاي سواد اطلاعاتي مي نامند. مهارتهاي سواد اطلاعاتي را مي توان با انجام تمرينات منظم مبتني بر تفكر انتقادي افزايش داد. به عبارت ديگر، دانشجوياني داراي ديدگاهي انتقادي در زمينه هاي خاص مي باشند كه مي دانند چگونه از منابع اطلاعاتي مربوط به موضوع مورد نظر خود استفاده كنند و در عين حال خصوصيات و اهداف آنها را نيز تشخيص مي دهند. در هر حال، توسعه سواد اطلاعاتي دانشجويان در بالا بردن سطح يادگيري آنان نه تنها در كلاس درس كه در زندگي روزمره نيز كاملا موثر خواهد بود.

پي نوشت ها:
[1] . كارشناس ارشد كتابداري و اطلاع رساني پزشكي، اداره اطلاع رساني دانشگاه علوم پزشكي اصفهان
[2] .Teaching Strategies
[3]. Research Skills
[4]. Research Paper
[5]. Subject Encyclopedias
[6]. Online Catalogs
[7]. Interlibrary Loan Services
[8]. Information Literacy
[9]. Research Tools
[10]. Research Question
[11]. General Encyclopedias
[12]. Britannica
[13]. Critical Thinking
[14]. Search Strategy
[15]. Content
[16]. Usability
[17]. Relevance
[18]. Search Statement
[19]. Keywords
[20]. Operator

منبع:  http://articles.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCG/is_2_30/ai_105478980


نوشته: Barbara Quarton
ترجمه: فرزانه امين پور[1]
مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران
مجله الكترونيك، شماره اول دوره چهارم

 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۲۰ ] [ مشاوره مديريت ]

 

نكته ها درباره پژوهش و نگارش

اشاره:
چنانكه در بخش نخست اين مقاله متذكر شديم، هر مبلّغي خواه و ناخواه براي تبليغ خود با پژوهش در زمينه موضوع تبليغي خويش و در تبليغ نوشتاري‏اش با قلم و تأليف سر و كار دارد. بدين منظور نكته‏هايي را در زمينه پژوهش و نگارش به قلم در آورديم و اينك ادامه نكته ‏ها را پي مي‏گيريم.

اگر مطالبتان را بر يك طرف برگه مي ‏نويسيد، براي حاشيه بالا، پايين و سمت چپ صفحاتِ دستنوشتِ خود، فاصله‏اي حدود دو سانتي متر و براي حاشيه سمت راست آن، فاصله‏اي حدود سه سانتي متر را در نظر بگيريد و آنها را سفيد و نانوشته باقي بگذاريد تا هم براي اصلاحات و اضافات خود و ويراستار جاي خالي گذاشته باشيد و هم حروفچين براحتي و با غلطهاي كمتري بتواند دستنوشت شما را حروفچيني نمايد. شايان گفتن است كه بيشتر بودن حاشيه سفيد سمت راست براي جاي منگنه يا چسب و يا صحافي كردن و شيرازه دستنوشته است. و در صورتي كه مطالب خود را بر پشت برگه دستنوشت نيز مي‏نويسيد، براي حاشيه سمت راست آن، فاصله‏اي حدود دو سانتي متر و براي حاشيه سمت چپ آن، فاصله‏اي حدود سه سانتي متر را در نظر بگيريد و آن را سفيد و نانوشته باقي بگذاريد.
شماره صفحات دستنوشت را در بالاي صفحه و بالاي سطر اول و به موازات «انتها»ي سطر اول و به طور روشن و پُررنگ بنويسيد. و در صورتي كه مطالبتان را پشت برگه نيز مي‏نويسيد، شماره اين صفحات را به همان گونه، ولي به موازات «ابتدا»ي سطر اول بنگاريد.
نوشتن مطالب جديد را از صفحه جديد آغاز كنيد و مطالب را پشت سر هم و به صورت طوماري ننويسيد تا چنانچه بعدا بخواهيد مطلب و يا مطالبي را به دنبال و در ادامه آن اضافه نماييد، با مشكلي روبه‏رو نگرديد.
آغاز هر فصل يا بخش را با فاصله سفيد 31 از بالاي صفحه آغاز كنيد تا هم دستنوشت شما زيباتر شود و هم ويراستار و حروفچين و سپس خواننده بدانند كه با فصل و بخش و مطالب جديدي روبه‏رو شده‏اند.

يكي از مشكلات پژوهندگان و نويسندگان، نوشتن پاورقيهاي مطالبشان است؛ زيرا فراوان پيش مي‏آيد كه آنان به پايين صفحه دستنوشت خود مي‏رسند و تازه متوجه مي‏شوند كه پاورقيهاي آن صفحه را ننوشته و جاي خالي براي آن نگذاشته‏اند، و گاه نيز اصلاً فراموش مي‏كنند كه پاورقيها را بنويسند و بعدا يادشان مي‏آيد كه پاورقي فلان صفحه يا حتي صفحات را ننوشته‏اند. دو راه حل براي اين مشكل پيشنهاد مي‏شود:

يك. با توجه به اينكه گفته شد پشت برگه دستنوشت را شايسته است كه سفيد و نانوشته باقي بگذاريم، مي‏توانيد تمامي پاورقيهاي هر صفحه را در پشت همان صفحه بنگاريد و به حروفچين تذكر دهيد كه پاورقيهاي هر صفحه در پشت همان صفحه است.
دو. به هر جايِ متن داراي پاورقي كه رسيديد، همان هنگام و از جهت پايين صفحه به طرف بالاي آن و به اندازه تعداد سطرهاي هر پاورقي، در پايين صفحه دستنوشت خويش فاصله بگذاريد و اين فاصله را با نشانه‏اي، مانند نقطه و يا خط تيره پُررنگ، براي خودتان مشخص نماييد و سپس نوشتن را ادامه دهيد تا به پاورقي دوم برسيد. در اين هنگام نيز از جاي نشانه پيشين و به طرف بالاي صفحه و به تعداد سطرهاي پاورقي دوم فاصله بگذاريد و اين فاصله را با همان نشانه معين كنيد و به همين ترتيب، پاورقيهاي بعدي را دوباره با همان نشانه مشخص نماييد. آن گاه و در هنگام نوشتن، به نخستين نشانه‏اي كه رسيديد، از نوشتن ادامه متن خودداري ورزيد و نوشتن پاورقيها را به ترتيب، آغاز نماييد. پس از نوشتن پاورقيهاي آن صفحه ـ هر تعداد كه باشند ـ نوشتن ادامه متن را از صفحه بعدي آغاز كنيد و پاورقيهاي بعدي را نيز به همين گونه‏اي كه گفته شد، بنويسيد.
اگر مي‏خواهيد كه متن حروفچيني شده كتابتان از زيبايي و خوشخواني و چشم نوازي پسنديده‏اي برخوردار باشد، با برخي از اصطلاحات تايپي و مثلاً در
 

برنامه «زرنگار» كه در زير نگاشته شده ‏اند، آشنا شويد:
يك. نام قلم (font) كه تعيين كننده شكل اصلي قلم است، نظير قلم لوتوس، قلم ميترا، قلم كامپيوست.
دو. نماد يا سياق قلم (style) كه تعيين كننده نمايش خاصي از يك قلم است، مانند قلم نازك، قلم سياه، قلم ايرانيك (Iranic= خميده از راست به چپ)، قلم ايتاليك (Italic= خميده از چپ به راست). و تركيبات آنها، همچون قلم نازك ايرانيك و قلم سياه ايتاليك.
سه. پوينت قلم (Point size) كه تعيين كننده اندازه قلم است، نظير قلم با پوينت يا اندازه 10 و قلم با پوينت يا اندازه 14.
چهار. حالت قلم كه تعيين كننده نوع حالت عادي (روي خط كرسي)، آنديس بالا (بالاي خط كرسي)، انديس پايين (پايين خط كرسي)، كشيده و يا فشرده حروف و كلمات است.
پنج. چينش قلم كه تعيين كننده نوع چينش تراز شده، راست چين، وسط چين، و چپ چين حروف و كلمات است.

بكوشيد هر گونه اصلاحات و اضافات را پيش از حروفچيني كردن كتابتان انجام بدهيد؛ زيرا انجام دادن اين كار پس از حروفچيني ـ جز در موارد خيلي ضرور ـ باعث ناراحتي رواني حروفچينان مي‏گردد، حتي اگر شما ناراحتي اقتصادي آنان را با پرداخت حق‏الزحمه آن جبران كنيد.

هنگامي كه كتاب و پژوهش شما حروفچيني شد، براي غلط‏گيري و نمونه خواني، نخست آن را به شخص ديگري كه داراي چهار ويژگي زير است، بدهيد:
يك. آشنايي نسبي با محتوا و مطالب متن نمونه خواني؛
دو. آشنايي نسبي با نشانه‏هاي نمونه خواني؛
سه. برخورداري از دقت در هنگام نمونه خواني؛
چهار. برخورداري از صبر و حوصله در هنگام نمونه خواني.

علت اينكه مي‏گوييم نمونه خوانيِ كتابتان را نخست به شخص ديگري بدهيد، اين است كه چون نويسنده كتاب با مطالب آن آشناست و اين مطالب از پيش، در ذهن او نقش بسته‏اند، همين موجب مي‏گردد كه برخي از كلمات بدون اينكه غلط‏گيري شوند از برابر چشم او سريعا عبور نمايند و دوم اينكه پس از غلط‏گيري آغازين، وقت شما هنگام غلط‏گيري مجدد، كمتر تلف خواهد شد و سوم اينكه اگر نمونه خوان، چيزي را به اشتباه غلط‏گيري كرده باشد، متوجه آن نيز خواهيد گشت.

پس از حروفچيني، تحقيقات و تأليفات خويش را ـ افزون بر شخص ديگري كه گفته شد ـ حتما خودتان نيز آنها را غلط‏گيري كنيد و اين كار را براي خود، كسر شأن ندانيد تا صحت تايپي كارتان از ضريب اطمينان بالاتري برخوردار باشد و در اين زمينه، به ديگران چندان اطمينان ننماييد.

در صورتي كه فقط خودتان مطالب حروفچيني شده را غلط‏گيري مي‏كنيد، حتما غلط‏گيري را به صورت «مقابله متن حروف چيني شده با متن دستنوشتتان» انجام دهيد؛ زيرا ممكن است حروفچين، مثلاً شماره يك صفحه از مأخذي را اشتباه حروفچيني نموده و يا پاراگرافي از متن دستنوشت را جا انداخته و حروفچيني نكرده باشد و شما اگر غلط‏گيري را به صورت «مقابله» انجام ندهيد و فقط متن تايپي را غلط‏گيري كنيد، متوجه آن اشتباه و يا آن جا افتادگي نشويد و نيز خداي نخواسته گاه در دام غلطهاي كفرآميز يا زشت گون و يا خنده برانگيز نيفتيد و كتاب شما مانند آن كتابهايي نشود كه به جاي عبارت «برترين قضاوت كنندگان، حضرت اميرمؤمنان علي عليه‏السلام است»، اين گونه حروفچيني شده بود: «بدترين قضاوت كنندگان، حضرت علي عليه ‏السلام است.» و براي اينكه لبخندي بر لبانتان نيز نقش بندد، بايد بگوييم كه يك بار عنوان كتاب «روش فيش برداري و دسته بندي مطالب» به قلم اين جانب را اين گونه حروفچيني نموده بودند: «روش فيش برداري و بسته بندي مطالب.»

تحقيقات و تأليفات خويش را متناسب با موضوع و محتواي آن و با قلمي زيبا به معصومان عليهم‏السلام و مانند آنان تقديم نماييم. مثلاً يكي از پژوهشگران و نويسندگان حوزوي،(1) «ندبه ‏هاي دلتنگي»اش را در عريضه‏ هايي به حضرت مهدي ـ عجل اللّه‏ تعالي فرجه الشريف ـ اين گونه تقديم كرده است»: پيشكش به آنان كه با آرزو زيستند و از درس انتظار، يك جمعه غيبت نكردند.»

بكوشيم تا در هنگام پژوهش و نگارش، با وضو و رو به قبله باشيم. اين قلمزن، محققي را مي‏شناسد كه تاكنون تحقيقات خويش را بدون وضو به قلم نياورده است.

از خداوند بخواهيم كه به آنچه مي‏ گوييم و مي‏ نويسيم، خود نيز عمل كنيم و از هر چه كه ديگران را باز مي‏داريم، خود نيز دوري نماييم كه نيك گفته ‏اند: «رطب خورده، منع رطب چون كند.»

از خداوند بخواهيم كه در تحقيقات و تأليفاتمان ـ اگر «بود»مان بيش از «نمود»مان نيست ـ دست كم، «نمود»مان بيش از «بود»مان نباشد. به گفته «سعدي» در كتاب «بوستان»:

مَنِه جان من آب زر بر پشيزكه صرّاف دانا نگيرد به چيز
زراندودگان را بر آتش بَرَندپديد آيد آن گه كه مس يا زَرَند

به اندازه بود بايد نمود
خجالت نَبُرد آن كه نَنْمود و بود
كه چون عاريت بركَنند از سرش
نمايد كهن جامه‏اي در برش
اگر كوتهي، پاي چوبين مبند
كه در چشم طفلان نمايي بلند
وگر نقره اندوده باشد نُحاس(2)
توان خرج كردن بر ناشناس

1. جناب «بابايي.»
2. نُحاس: مِس.

عبدالرحيم موگهي

منبع: مبلغان -> مرداد1383، شماره 56 
 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۱۹ ] [ مشاوره مديريت ]

 

تكنولوژي تحقيق و پژوهش

جمع آوري اطلاعات
يكي از مراحل مهم در پژوهش، جمع آوري اطلاعات مي باشد. در هر تحقيقي، روش جمع آوري اطلاعات تابع نوع پژوهش است. مثلاً پژوهش ديني از نوع پژوهش اسناد و مداركي است؛ لذا روش اصلي جمع آوري اطلاعات در پژوهش هاي ديني روش مطالعه منابع و متون است. يا در پژوهش هاي تجربي، عقلي و عرفاني پژوهشگر با مشاهده، تعقل، استدلال و كشف و شهود، اطلاعات موجود در آنها را جمع آوري مي كند. بنابر اين اطلاعات مورد نياز در پژوهش هاي مختلف با ابزار و روش هاي گوناگوني جمع آوري مي شود كه مهم ترين آنها عبارتند از:
1ـ روش مشاهده (حس و تجربه)؛ 2ـ روش عقلي؛ 3ـ روش كشف و شهود؛ 4ـ روش مطالعه منابع و متون
در اين نوشتار با توجه به ارتباط بحث با پژوهش در حوزه معارف ديني و مقتضاي نيازهاي پژوهش در حوزه دروس معارف اسلامي به شيوه رايج در پژوهش هاي ديني، يعني روش مطالعه منابع و متون، خواهيم پرداخت.
جمع آوري اطلاعات از طريق مطالعه منابع و متون
براي به دست آوردن اطلاعات در بسياري از زمينه ها راهي جز رجوع به ديگران نداريم. به عنوان مثال، براي به دست آوردن اطلاعات در مورد پديده ها يا اموري كه به هر دليل امكان مشاهده آنها براي ما وجود ندارد بايد به ديگران يا به اصطلاح به "گواهان" رجوع كنيم تا اطلاعاتي بدست بياوريم.1
 
گواهان به اعتبار نوع اطلاعات به دو دسته اند:
الف) گواهاني كه منابع معرفت و اطلاعات آنها همانند منابع معرفت خود ماست. در نتيجه اطلاعاتي را كه به ما مي دهند از يكي از سه روش مشاهده، تعقل و درون نگري به دست آورده اند. آنان پديده اي را ديده اند، سخني را از كسي شنيده اند، اموري را تعقل كرده اند و به شهودي دست يافته اند كه به هر دليل براي ما امكان دسترسي به آن اطلاعات وجود نداشته است. بدين جهت ما به آنها رجوع مي كنيم تا از اطلاعاتي كه به دست آورده اند استفاده كنيم و سؤالاتمان را پاسخ دهيم و يا درباره فرضيه هايي داوري كنيم.
ب) گواهاني كه منبع اصلي معرفت آنها وحي و الهام الهي است؛ يعني منبعي كه امكان دسترسي به آنها براي هيچ كس جز آنها مقدور نيست. اين گواهان اطلاعاتي در اختيار ما قرار مي دهند كه براي ما امكان دسترسي به آنها وجود ندارد.
پيامبران الهي و امامان معصوم(ع) واسطه هاي انتقال وحي و الهام خداوند به انسان ها هستند. تمايز اصلي اين دو گروه گواه در اين است كه در مورد گواهان گروه اول هم احتمال خطا وجود دارد و هم احتمال دروغ و فريبكاري، ولي در مورد گواهان گروه دوم (پيامبران و امامان معصوم) هيچ يك از اين دو احتمال وجود ندارد؛ زيرا اولاً معرفتي كه آن را به ما انتقال مي دهند معرفتي است كه از طريق وحي دريافت نموده اند و عاري از هر گونه خطا و اشتباه است و ثانياً آنها انسان هايي معصوم هستند؛ يعني احتمال دروغ و خطا درباره آنها وجود ندارد.
 

گواهان، گواهي يا اطلاعات خود را مي توانند به دو روش به ديگران انتقال دهند:
1. روش گفتاري (شفاهي)
2. روش نوشتاري (كتبي)
در صورتي كه گواهان به دلايلي نتوانند گواهي خود را مكتوب سازند به صورت طبيعي ممكن است به مرور زمان بعضي از گواهي هاي آنها از بين برود و به مرور زمان واسطه هاي اين گواهي زياد خواهد شد تا اينكه مكتوب شود.
رجوع ما به گواهان به دو شكل امكان پذير است:
الف) رجوع مستقيم و شنيدن گفتار آنها كه اين شكل منوط به حضور گواه است.
ب) رجوع غير مستقيم؛ يعني رجوع به آثار و نوشته هاي آنها كه يا به دست خود آنها نوشته شده است يا به وسيله واسطه ها به نگارش در آمده است. بحث اصلي ما در اين مقاله راجع به اين شيوه، يعني روش جمع آوري اطلاعات از طريق رجوع به منابع و متون است.
امروزه تنها راه رجوع ما به پيامبر و امامان(ع) براي كسب پيام هايي كه آنها از وحي و الهام دريافت نموده اند، رجوع به قرآن كريم و روايات شريف، يعني منابع و متون وحياني است. همچنين اگر اطلاعاتي درباره گزارشگران و دانشمندان گذشته خواسته باشيم بايد به منابع و متون تاريخي يا علمي رجوع كنيم. به اين اعتبار مي توانيم اين نوع پژوهش ها را پژوهش اسناد و مداركي بدانيم، اگر چه بايد در اين زمينه بين سه نوع اسناد و مدارك تمايز قائل شد. (اسناد و مدارك وحياني، تاريخي و علمي )

اصول و شيوه هاي جمع آوري اطلاعات
همان گونه كه گفته شد يكي از تمايزات مهم پژوهش هاي اسناد و مداركي (ديني) با ديگر پژوهش ها در شيوه جمع آوري اطلاعات است. در پژوهش هاي اسناد و مداركي، محقق و پژوهشگر، اطلاعات مورد نياز خود را از طريق مطالعه منابع به دست مي آورد.
در پژوهش هاي اسناد و مداركي اصول و معيارهايي وجود دارد كه پژوهشگر بايد بر اساس آنها به جمع آوري اطلاعات بپردازد تا بتواند اطلاعات مناسبي را جمع آوري كند و با تجزيه و تحليل آنها سؤالات پژوهشي خود را پاسخ دهد كه در ذيل به برخي از مهم ترين اصول جمع آوري اطلاعات اشاره خواهيم كرد:
1. اينكه چه اطلاعاتي را جمع آوري كنيم؟
در جمع آوري اطلاعات، محور كار محقق همان سؤالات پژوهشي هستند. به عبارت ديگر مهم ترين شاخصي كه تعيين مي كند كدام اطلاعات را جمع آوري كنيم سؤالات پژوهشي است.
در هر پژوهشي معيار اين است كه اطلاعات مرتبط با مسأله بايد جمع آوري شود؛ از اين رو هر چه سؤالات پژوهش جزئي تر و دقيق تر باشد امكان عمل به اين قاعده راحت تر خواهد بود كه با اين معيار مي توان از جمع آوري اطلاعات بي ارتباط و پراكنده پرهيز نمود.
2. چه ميزان اطلاعات جمع آوري كنيم؟
از اموري كه در مرحله جمع آوري اطلاعات در هر نوع پژوهشي بايد مورد توجه پژوهشگران قرار بگيرد، ميزان و اندازه اطلاعاتي است كه بايد جمع آوري شود. مثلاً اگر سؤال پژوهش ما در حوزه معارف دين عبارت باشد از"تأثير ايمان در زندگي از نگاه قرآن" . محقق بايد تمام آيات قرآن و رواياتي كه در اين زمينه وجود دارد را جمع آوري كند تا بتواند با تفسير و تعبير آنها ديدگاه اسلام را استنباط و بيان كند. ملاك اصلي درباره ميزان اطلاعات لازم، مسأله پژوهشي است. برخي از مسائل پژوهشي نيازمند اطلاعات بيشتري هستند و برخي مسائل به اندازه محدود و اندكي از اطلاعات نياز دارند.
3. از كدام منبع، اطلاعات جمع آوري كنيم؟
ميزان اعتبار و ارزش اطلاعات، يكي از مهم ترين اصول پژوهش مي باشد. در پژوهش هاي اسناد و مداركي، محقق بايد با توجه به نوع روش جمع آوري اطلاعات تلاش كند كه اطلاعاتي را جمع آوري كند كه داراي اعتبار كافي باشد. يكي از مهم ترين عوامل تعيين كننده اعتبار اطلاعات در اين نوع پژوهش ها، اعتبار منابعي است كه از آنها اطلاعات كسب مي شود.
از جمله معيارها و شاخص هايي كه مي توان با آنها اعتبار منابع را تعيين كرد دست اول بودن منابع است.
4. چگونه اطلاعات را جمع آوري كنيم؟

جمع آوري اطلاعات در منابع و متون به يكي از روش هاي زير متصور است:
الف) ثبت عين مطالب متن (نقل مستقيم)
در صورتي كه اطلاعات موجود در متن از لحاظ محتوا و نحوه ارائه به گونه اي باشد كه كامل و به دقت بيان شده باشد و به عبارتي الفاظ و جملات متن به اندازه باشد نبايد در ثبت مطالب متن هيچ گونه دخل و تصرفي كرد و به اصطلاح بايد گردآوري اطلاعات به صورت نقل قول مستقيم باشد. ثبت آيات و روايات و اشعار بايد بدين گونه باشد. در چنين مواردي، انتقال يا چسباندن عين كتاب يا مأخذي به زبان اصلي مي باشد. انتقال مطلب روي فيش را "فيش نويسي" و چسباندن اصل مطلب يا فتوكپي آن را در برگه يادداشت "فيش سازي" مي نامند كه معمولاً اين كار به خاطر حجم زياد مطالب و صرفه جويي در وقت انجام مي گيرد؛ مثلاً بجاي بازنويسي مطلب يا گفته مهمي از يك روزنامه يا مجله و امثال آن، مي توان آن قسمت را جدا نموده و ضميمه ساير فيش ها نمود يا كپي گرفت. در فيش برداري الكترونيكي و نرم افزاري نيز اين مطلب صادق است.
ب) ثبت خلاصه مطالب متن(تلخيص)
در اين شيوه با توجه به عدم نياز به ثبت تمامي مطالب، قسمتي از مطالب كه مورد نياز مي باشد را ثبت و درج مي كند، البته به شرطي كه آسيبي به فهم متن نزند. به عبارت ديگر يادداشت و ثبت فشرده و گزيده مطالب كتاب و مانند آن، به زبان اصلي و به گونه اي كه بيانگر اصول اساسي و مطالب مهم محتوايي باشد. مثلاً قسمت هايي از متن مورد نظر را آورده و قسمتي را حذف مي كند و با علامت سه نقطه (...) نشان مي دهد كه ادامه مطالب كه در اين نوشتار نيازي به آن نبوده از اين قسمت حذف شده است. اين روش در واقع نوعي نقل قول مستقيم ولي تلخيص شده است.
ج) برداشت از متن (اقتباس)
هرگاه كلمات و عبارات متن اصلي چندان اهميتي نداشته باشد و تنها محتواي آن ارزشمند باشد در اين صورت، پژوهشگر متن مورد نظر را مطالعه مي كند و پس از اينكه آن را به خوبي دريافت با بيان خود منعكس مي سازد. اين روش در واقع نوعي نقل قول غير مستقيم است.2
د) نظر شخصي
گاهي در مورد مطالب و نظريات نوشته شده بر روي برگه هاي يادداشت از گنجينه فكر شخصي تراوش مي كند كه آن را "نظر شخصي" مي ناميم.

مطالعه منابع و متون
براي جمع آوري داده ها و اطلاعات بايد به منابع و متون مختلف مراجعه نمايد. شيوه مطالعه منابع و متون تابع هدف مورد محقق است. گاهي مطالعه به منظور سرگرمي و شناخت اجمالي نسبت به موضوعي است كه در اين نوع مطالعه، دقت و حساسيتي لازم نيست همانند مطالعه روزنامه يا مجله يا كتاب رمان. اما مطالعه اي كه به هدف تحقيق و پژوهش باشد شيوه مطالعه متفاوت خواهد بود. به شيوه مطالعه اي كه در اين زمينه بايد به كار گرفته شود، اصطلاحاً "مطالعه پژوهشي" مي گويند.3 روش مطالعه پژوهشي روش خاصي است كه دراينجا به بعضي از ويژگي هاي آن اشاره مي كنيم:
1. مطالعه پژوهشي مطالعه سؤال محور يا جهت دار است؛ يعني پژوهشگر براي به دست آوردن اطلاعات خاصي به مطالعه مي پردازد. از اين رو در چارچوب برنامه مطالعاتي تعريف شده عمل مي كند. مثلاً پژوهش در زمينه "راه هاي تأثيرگذاري كلاس هاي معارف در دانشجويان" چارچوب مسائل اين تحقيق از پيش تعيين شده است. محقق به دنبال دست يافتن به عوامل و موانع تأثيرگذاري است و آنچه براي پژوهشگر از نظر داده ها و اطلاعات مهم است يافتن زمينه ها و عوامل مثبت و منفي در اين زمينه مي باشد، نظير استاد از نظر اخلاق و رفتار، شيوه هاي تدريس، محتواي درس و... در حالي كه بررسي عوامل بيروني نظير محيط، خانواده و...در چارچوب اين پژوهش قرار ندارد.
2. مطالعه پژوهشي، مطالعه اي عميق و دقيق است؛ يعني پژوهشگر بايد ابتدا مطالب (آرا و انديشه ها يا گزارش) متن را بفهمد و مشخص سازد كه اين اطلاعات در چه زمينه اي از پژوهش يا به كدام يك از سؤالات پژوهش پاسخ مي دهد سپس آن را ثبت كند. براي درست فهميدن يك متن در موارد چند بار خواندن آن ضرورت دارد و در مواردي نيز بايد از ديگران كمك گرفت.
3. مطالعه پژوهشي مطالعه اي انتقادي است. در پژوهش تنها جمع آوري اطلاعات بدون ارزيابي و نقد، ارزش چنداني ندارد. به همين دليل در مطالعه پژوهشي، محقق بايد به صورت انتقادي با متن مواجه شود و اطلاعات موجود در متن را مطالعه نمايد تا هر نوع اطلاعاتي را بدون هيچ ضابطه اي ثبت و ضبط نكند و علاوه بر اين تشخيص دهد كه چه ميزاني از اطلاعات متن براي او قابل استفاده است.
بنابراين مطالعه پژوهشي بر اساس اصول چهارگانه جمع آوري اطلاعات انجام مي شود.

اصول و فنون يادداشت برداري
از مراحل مهم در پژوهش مرحله يادداشت برداري است. به عبارت ديگر گردآوري داده ها از منابع و اسناد يكي از گام هاي مهم تحقيق مي باشد كه در مطالعه كتابخانه اي به آن فيش برداري گفته مي شود. در فيش برداري، سليقه هاي فراواني وجود دارد. دو ملاك را در انتخاب شيوه فيش برداري مي توان مورد توجه قرار داد: افزايش تمركز ذهني محقق و كاهش زمان.
شيوه هاي فيش برداري مسأله محور هر دو ملاك را تأمين مي كند. اصل مسأله محوري تحقيق اقتضا مي كند محقق با داشتن مسأله، سراغ منابع برود و يافته هاي خود را در ذيل هر مسأله و به ترتيب تاريخي منابع، در يك برگ فيش برداري كند.4 با توجه به دو ملاك فوق و اصل مسأله محوري، در ذيل به برخي از اصول و فنون فيش برداري اشاره خواهد شد.
1. مطالب مفصل و طولاني بايد خلاصه شود و از نوشتن مطالب جزئي و فرعي خودداري گردد و در صورت لزوم بجاي يادداشت برداري از موارد جزئي، مي توان فقط مأخذ آن را به طور كامل نوشت تا در مواقع ضروري بتوان به آن مراجعه نمود.
2. قواعد درست نويسي، علامت گذاري و... در هنگام نوشتن رعايت گردد.
3. با مداد فيش برداري نشود، چون در اثر مرور زمان و سايش دست، نوشته ها و مطالب كمرنگ شده و يا از بين خواهد رفت.
4. برگه هاي يادداشت بايد به گونه اي باشد كه اولاً در چهار طرف آن فاصله ها حفظ شده باشد و ثانياً در صورت لزوم، بتوان نكته هاي ضروري فراموش شده را در حاشيه آن وارد كرد.
5. در هنگام مطالعه بايد مطابق موضوع تحقيق، در كنار هر مطلب مهمي ، علامت گذاشته و سپس در مطالعه مجدد، از آن خلاصه نويسي و يادداشت برداري نماييم.5
6. در هر فيش مشخص شود يادداشت از چه نوع است؛ نقل مستقيم، تلخيص يا برداشت شخصي و....
7. از هر برگه(فيش) براي ثبت يك اطلاعات مشخص با موضوع واحد استفاده شود و از ثبت دو يا چند مورد اطلاعات مختلف بر روي يك برگه يادداشت خودداري شود، زيرا در غير اين صورت در مرحله طبقه بندي و ترتيب يادداشت ها با مشكل مواجه خواهيد شد.
8. براي تمام يادداشت ها عنوان مناسبي در نظر بگيريد. عنوان انتخابي بايد به گونه اي باشد كه هم معرف محتواي يادداشت باشد و هم محل كاربرد و استفاده از يادداشت در پژوهش را مشخص نمايد.
9. منبع و مأخذ هر يادداشت بايد به طور مختصر ثبت شود.
10. سعي شود از يك طرف يادداشت براي نوشتن استفاده شود تا در طبقه بندي مطالب دچار مشكل نشويد. علاو اينكه در غير اين صورت نمي توان بر مطالب يادداشت شده، اشراف كافي داشت.
11. سعي شود به همراه هر يادداشتي كه ثبت مي شود، ديدگاه هاي خودتان را نيز يادداشت كنيد. به ويژه اگر در همان زمان نكته يا تحليل و نقد و بررسي اي به ذهنتان رسيد بلافاصله در ذيل همان مطالب، يادداشت شود، چون خلاقيت هاي ذهني اگر يادداشت نشوند از بين مي روند. بنابراين همان گونه كه افكار و انديشه هاي ديگران را ثبت مي كنيد، افكار و انديشه هاي خود را نيز به صورت مستقل ثبت كنيد.
12. در ميزان يادداشت دقت شود و سعي شود به همان اندازه كه مورد نياز شماست يادداشت برداري شود و از ثبت اطلاعات اضافي پرهيز كنيد.
13. بعد از اتمام جمع آوري و ثبت اطلاعات بايد بررسي يادداشت ها انجام بگيرد. اين كار فوايد زيادي دارد ازجمله اينكه اولاً فيش هاي ناقص يا مواردي كه يادداشت نشده اند تكميل مي شود ثانياً يادداشت هاي زايد فيش هاي تكراري حذف مي شود، چون بالا رفتن تعداد فيش ها در تحقيقات اسناد و مداركي، فرايند تجزيه و تحليل را مشكل مي نمايد.6

پي نوشت ها:
1 . طرقي، مجيد، درسنامه روش تحقيق،ص 90.
2. طرقي، همان، ص 121.
3. همان، ص 121.
4. فرامرز قراملكي، احد، اصول و فنون پژوهش در گستره دين پژوهي، ص 195.
5. موگهي، عبدالرحيم، روش يادداشت برداري و دسته بندي مطالب، ص 70- 72؛ مهدي زاده حسين، راهنماي پژوهش نامه نويسي، ص106-107.
6. طرقي، همان.

نويسنده: رمضان علي تبار


منبع: www.art-of-music.net/view.asp?ID=460513


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۱۸ ] [ مشاوره مديريت ]
[ ۱ ][ ۲ ][ ۳ ][ ۴ ][ ۵ ][ ۶ ][ ۷ ][ ۸ ][ ۹ ][ ۱۰ ][ ۱۱ ][ ۱۲ ][ ۱۳ ][ ۱۴ ][ ۱۵ ][ ۱۶ ][ ۱۷ ][ ۱۸ ][ ۱۹ ][ ۲۰ ][ ۲۱ ][ ۲۲ ][ ۲۳ ][ ۲۴ ][ ۲۵ ][ ۲۶ ][ ۲۷ ][ ۲۸ ][ ۲۹ ][ ۳۰ ][ ۳۱ ][ ۳۲ ][ ۳۳ ][ ۳۴ ][ ۳۵ ][ ۳۶ ][ ۳۷ ][ ۳۸ ][ ۳۹ ][ ۴۰ ][ ۴۱ ][ ۴۲ ][ ۴۳ ][ ۴۴ ][ ۴۵ ][ ۴۶ ][ ۴۷ ][ ۴۸ ][ ۴۹ ][ ۵۰ ][ ۵۱ ][ ۵۲ ][ ۵۳ ][ ۵۴ ][ ۵۵ ][ ۵۶ ][ ۵۷ ][ ۵۸ ][ ۵۹ ][ ۶۰ ][ ۶۱ ][ ۶۲ ][ ۶۳ ][ ۶۴ ][ ۶۵ ][ ۶۶ ][ ۶۷ ][ ۶۸ ][ ۶۹ ][ ۷۰ ][ ۷۱ ][ ۷۲ ][ ۷۳ ][ ۷۴ ][ ۷۵ ][ ۷۶ ][ ۷۷ ][ ۷۸ ][ ۷۹ ][ ۸۰ ][ ۸۱ ][ ۸۲ ][ ۸۳ ][ ۸۴ ][ ۸۵ ][ ۸۶ ][ ۸۷ ][ ۸۸ ][ ۸۹ ][ ۹۰ ][ ۹۱ ][ ۹۲ ][ ۹۳ ][ ۹۴ ][ ۹۵ ][ ۹۶ ][ ۹۷ ][ ۹۸ ][ ۹۹ ][ ۱۰۰ ][ ۱۰۱ ][ ۱۰۲ ][ ۱۰۳ ][ ۱۰۴ ][ ۱۰۵ ][ ۱۰۶ ][ ۱۰۷ ][ ۱۰۸ ][ ۱۰۹ ][ ۱۱۰ ][ ۱۱۱ ][ ۱۱۲ ][ ۱۱۳ ][ ۱۱۴ ][ ۱۱۵ ][ ۱۱۶ ][ ۱۱۷ ][ ۱۱۸ ][ ۱۱۹ ][ ۱۲۰ ][ ۱۲۱ ][ ۱۲۲ ][ ۱۲۳ ][ ۱۲۴ ][ ۱۲۵ ][ ۱۲۶ ][ ۱۲۷ ][ ۱۲۸ ][ ۱۲۹ ][ ۱۳۰ ][ ۱۳۱ ][ ۱۳۲ ][ ۱۳۳ ][ ۱۳۴ ][ ۱۳۵ ][ ۱۳۶ ][ ۱۳۷ ][ ۱۳۸ ][ ۱۳۹ ][ ۱۴۰ ][ ۱۴۱ ][ ۱۴۲ ][ ۱۴۳ ][ ۱۴۴ ][ ۱۴۵ ][ ۱۴۶ ][ ۱۴۷ ][ ۱۴۸ ][ ۱۴۹ ][ ۱۵۰ ][ ۱۵۱ ][ ۱۵۲ ][ ۱۵۳ ][ ۱۵۴ ][ ۱۵۵ ][ ۱۵۶ ][ ۱۵۷ ][ ۱۵۸ ][ ۱۵۹ ][ ۱۶۰ ][ ۱۶۱ ][ ۱۶۲ ][ ۱۶۳ ][ ۱۶۴ ][ ۱۶۵ ][ ۱۶۶ ][ ۱۶۷ ][ ۱۶۸ ][ ۱۶۹ ][ ۱۷۰ ][ ۱۷۱ ][ ۱۷۲ ][ ۱۷۳ ][ ۱۷۴ ][ ۱۷۵ ][ ۱۷۶ ][ ۱۷۷ ][ ۱۷۸ ][ ۱۷۹ ][ ۱۸۰ ][ ۱۸۱ ][ ۱۸۲ ][ ۱۸۳ ][ ۱۸۴ ][ ۱۸۵ ][ ۱۸۶ ][ ۱۸۷ ][ ۱۸۸ ][ ۱۸۹ ][ ۱۹۰ ][ ۱۹۱ ][ ۱۹۲ ][ ۱۹۳ ][ ۱۹۴ ][ ۱۹۵ ][ ۱۹۶ ][ ۱۹۷ ][ ۱۹۸ ][ ۱۹۹ ][ ۲۰۰ ][ ۲۰۱ ][ ۲۰۲ ][ ۲۰۳ ][ ۲۰۴ ][ ۲۰۵ ][ ۲۰۶ ][ ۲۰۷ ][ ۲۰۸ ][ ۲۰۹ ][ ۲۱۰ ][ ۲۱۱ ][ ۲۱۲ ][ ۲۱۳ ][ ۲۱۴ ][ ۲۱۵ ][ ۲۱۶ ][ ۲۱۷ ][ ۲۱۸ ][ ۲۱۹ ][ ۲۲۰ ][ ۲۲۱ ][ ۲۲۲ ][ ۲۲۳ ][ ۲۲۴ ][ ۲۲۵ ][ ۲۲۶ ][ ۲۲۷ ][ ۲۲۸ ][ ۲۲۹ ][ ۲۳۰ ][ ۲۳۱ ][ ۲۳۲ ][ ۲۳۳ ][ ۲۳۴ ][ ۲۳۵ ][ ۲۳۶ ][ ۲۳۷ ][ ۲۳۸ ][ ۲۳۹ ][ ۲۴۰ ][ ۲۴۱ ][ ۲۴۲ ][ ۲۴۳ ][ ۲۴۴ ][ ۲۴۵ ][ ۲۴۶ ][ ۲۴۷ ][ ۲۴۸ ][ ۲۴۹ ][ ۲۵۰ ][ ۲۵۱ ][ ۲۵۲ ][ ۲۵۳ ][ ۲۵۴ ][ ۲۵۵ ][ ۲۵۶ ][ ۲۵۷ ][ ۲۵۸ ][ ۲۵۹ ][ ۲۶۰ ][ ۲۶۱ ][ ۲۶۲ ][ ۲۶۳ ][ ۲۶۴ ][ ۲۶۵ ][ ۲۶۶ ][ ۲۶۷ ][ ۲۶۸ ][ ۲۶۹ ][ ۲۷۰ ][ ۲۷۱ ][ ۲۷۲ ][ ۲۷۳ ][ ۲۷۴ ][ ۲۷۵ ][ ۲۷۶ ][ ۲۷۷ ][ ۲۷۸ ][ ۲۷۹ ][ ۲۸۰ ][ ۲۸۱ ][ ۲۸۲ ][ ۲۸۳ ][ ۲۸۴ ][ ۲۸۵ ][ ۲۸۶ ][ ۲۸۷ ][ ۲۸۸ ][ ۲۸۹ ][ ۲۹۰ ][ ۲۹۱ ][ ۲۹۲ ][ ۲۹۳ ][ ۲۹۴ ][ ۲۹۵ ][ ۲۹۶ ][ ۲۹۷ ][ ۲۹۸ ][ ۲۹۹ ][ ۳۰۰ ][ ۳۰۱ ][ ۳۰۲ ][ ۳۰۳ ][ ۳۰۴ ][ ۳۰۵ ][ ۳۰۶ ][ ۳۰۷ ][ ۳۰۸ ][ ۳۰۹ ][ ۳۱۰ ][ ۳۱۱ ][ ۳۱۲ ][ ۳۱۳ ][ ۳۱۴ ][ ۳۱۵ ][ ۳۱۶ ][ ۳۱۷ ][ ۳۱۸ ][ ۳۱۹ ][ ۳۲۰ ][ ۳۲۱ ][ ۳۲۲ ][ ۳۲۳ ][ ۳۲۴ ][ ۳۲۵ ][ ۳۲۶ ][ ۳۲۷ ][ ۳۲۸ ][ ۳۲۹ ][ ۳۳۰ ][ ۳۳۱ ][ ۳۳۲ ][ ۳۳۳ ][ ۳۳۴ ][ ۳۳۵ ][ ۳۳۶ ][ ۳۳۷ ][ ۳۳۸ ][ ۳۳۹ ][ ۳۴۰ ][ ۳۴۱ ][ ۳۴۲ ][ ۳۴۳ ][ ۳۴۴ ][ ۳۴۵ ][ ۳۴۶ ][ ۳۴۷ ][ ۳۴۸ ][ ۳۴۹ ][ ۳۵۰ ][ ۳۵۱ ][ ۳۵۲ ][ ۳۵۳ ][ ۳۵۴ ][ ۳۵۵ ][ ۳۵۶ ][ ۳۵۷ ][ ۳۵۸ ][ ۳۵۹ ][ ۳۶۰ ][ ۳۶۱ ][ ۳۶۲ ][ ۳۶۳ ][ ۳۶۴ ][ ۳۶۵ ][ ۳۶۶ ][ ۳۶۷ ][ ۳۶۸ ][ ۳۶۹ ][ ۳۷۰ ][ ۳۷۱ ][ ۳۷۲ ][ ۳۷۳ ][ ۳۷۴ ][ ۳۷۵ ][ ۳۷۶ ][ ۳۷۷ ][ ۳۷۸ ][ ۳۷۹ ][ ۳۸۰ ][ ۳۸۱ ][ ۳۸۲ ][ ۳۸۳ ][ ۳۸۴ ][ ۳۸۵ ][ ۳۸۶ ][ ۳۸۷ ][ ۳۸۸ ][ ۳۸۹ ][ ۳۹۰ ][ ۳۹۱ ][ ۳۹۲ ][ ۳۹۳ ][ ۳۹۴ ][ ۳۹۵ ][ ۳۹۶ ][ ۳۹۷ ][ ۳۹۸ ][ ۳۹۹ ][ ۴۰۰ ][ ۴۰۱ ][ ۴۰۲ ][ ۴۰۳ ][ ۴۰۴ ][ ۴۰۵ ][ ۴۰۶ ][ ۴۰۷ ][ ۴۰۸ ][ ۴۰۹ ][ ۴۱۰ ][ ۴۱۱ ][ ۴۱۲ ][ ۴۱۳ ][ ۴۱۴ ][ ۴۱۵ ][ ۴۱۶ ][ ۴۱۷ ][ ۴۱۸ ][ ۴۱۹ ][ ۴۲۰ ][ ۴۲۱ ][ ۴۲۲ ][ ۴۲۳ ][ ۴۲۴ ][ ۴۲۵ ][ ۴۲۶ ][ ۴۲۷ ][ ۴۲۸ ][ ۴۲۹ ][ ۴۳۰ ][ ۴۳۱ ][ ۴۳۲ ][ ۴۳۳ ][ ۴۳۴ ][ ۴۳۵ ][ ۴۳۶ ][ ۴۳۷ ][ ۴۳۸ ][ ۴۳۹ ][ ۴۴۰ ][ ۴۴۱ ][ ۴۴۲ ][ ۴۴۳ ][ ۴۴۴ ][ ۴۴۵ ][ ۴۴۶ ][ ۴۴۷ ][ ۴۴۸ ][ ۴۴۹ ][ ۴۵۰ ][ ۴۵۱ ][ ۴۵۲ ][ ۴۵۳ ][ ۴۵۴ ][ ۴۵۵ ][ ۴۵۶ ][ ۴۵۷ ][ ۴۵۸ ][ ۴۵۹ ][ ۴۶۰ ][ ۴۶۱ ][ ۴۶۲ ][ ۴۶۳ ][ ۴۶۴ ][ ۴۶۵ ][ ۴۶۶ ][ ۴۶۷ ][ ۴۶۸ ][ ۴۶۹ ][ ۴۷۰ ][ ۴۷۱ ][ ۴۷۲ ][ ۴۷۳ ][ ۴۷۴ ][ ۴۷۵ ][ ۴۷۶ ][ ۴۷۷ ][ ۴۷۸ ][ ۴۷۹ ][ ۴۸۰ ][ ۴۸۱ ][ ۴۸۲ ][ ۴۸۳ ][ ۴۸۴ ][ ۴۸۵ ][ ۴۸۶ ][ ۴۸۷ ][ ۴۸۸ ][ ۴۸۹ ][ ۴۹۰ ][ ۴۹۱ ][ ۴۹۲ ][ ۴۹۳ ][ ۴۹۴ ][ ۴۹۵ ][ ۴۹۶ ][ ۴۹۷ ][ ۴۹۸ ][ ۴۹۹ ][ ۵۰۰ ][ ۵۰۱ ][ ۵۰۲ ][ ۵۰۳ ][ ۵۰۴ ][ ۵۰۵ ][ ۵۰۶ ][ ۵۰۷ ][ ۵۰۸ ][ ۵۰۹ ][ ۵۱۰ ][ ۵۱۱ ][ ۵۱۲ ][ ۵۱۳ ][ ۵۱۴ ][ ۵۱۵ ][ ۵۱۶ ][ ۵۱۷ ][ ۵۱۸ ][ ۵۱۹ ][ ۵۲۰ ][ ۵۲۱ ][ ۵۲۲ ][ ۵۲۳ ][ ۵۲۴ ][ ۵۲۵ ][ ۵۲۶ ][ ۵۲۷ ][ ۵۲۸ ][ ۵۲۹ ][ ۵۳۰ ][ ۵۳۱ ][ ۵۳۲ ][ ۵۳۳ ][ ۵۳۴ ][ ۵۳۵ ][ ۵۳۶ ][ ۵۳۷ ][ ۵۳۸ ][ ۵۳۹ ][ ۵۴۰ ][ ۵۴۱ ][ ۵۴۲ ][ ۵۴۳ ][ ۵۴۴ ][ ۵۴۵ ][ ۵۴۶ ][ ۵۴۷ ][ ۵۴۸ ][ ۵۴۹ ][ ۵۵۰ ][ ۵۵۱ ][ ۵۵۲ ][ ۵۵۳ ][ ۵۵۴ ][ ۵۵۵ ][ ۵۵۶ ][ ۵۵۷ ][ ۵۵۸ ][ ۵۵۹ ][ ۵۶۰ ][ ۵۶۱ ][ ۵۶۲ ][ ۵۶۳ ][ ۵۶۴ ][ ۵۶۵ ][ ۵۶۶ ][ ۵۶۷ ][ ۵۶۸ ][ ۵۶۹ ][ ۵۷۰ ][ ۵۷۱ ][ ۵۷۲ ][ ۵۷۳ ][ ۵۷۴ ][ ۵۷۵ ][ ۵۷۶ ][ ۵۷۷ ][ ۵۷۸ ][ ۵۷۹ ][ ۵۸۰ ][ ۵۸۱ ][ ۵۸۲ ][ ۵۸۳ ][ ۵۸۴ ][ ۵۸۵ ][ ۵۸۶ ][ ۵۸۷ ][ ۵۸۸ ][ ۵۸۹ ][ ۵۹۰ ][ ۵۹۱ ][ ۵۹۲ ][ ۵۹۳ ][ ۵۹۴ ][ ۵۹۵ ][ ۵۹۶ ][ ۵۹۷ ][ ۵۹۸ ][ ۵۹۹ ][ ۶۰۰ ][ ۶۰۱ ][ ۶۰۲ ][ ۶۰۳ ][ ۶۰۴ ][ ۶۰۵ ][ ۶۰۶ ][ ۶۰۷ ][ ۶۰۸ ][ ۶۰۹ ][ ۶۱۰ ][ ۶۱۱ ][ ۶۱۲ ][ ۶۱۳ ][ ۶۱۴ ][ ۶۱۵ ][ ۶۱۶ ][ ۶۱۷ ][ ۶۱۸ ][ ۶۱۹ ][ ۶۲۰ ][ ۶۲۱ ][ ۶۲۲ ][ ۶۲۳ ][ ۶۲۴ ][ ۶۲۵ ][ ۶۲۶ ][ ۶۲۷ ][ ۶۲۸ ][ ۶۲۹ ][ ۶۳۰ ][ ۶۳۱ ][ ۶۳۲ ][ ۶۳۳ ][ ۶۳۴ ][ ۶۳۵ ][ ۶۳۶ ][ ۶۳۷ ][ ۶۳۸ ][ ۶۳۹ ][ ۶۴۰ ][ ۶۴۱ ][ ۶۴۲ ][ ۶۴۳ ][ ۶۴۴ ][ ۶۴۵ ][ ۶۴۶ ][ ۶۴۷ ][ ۶۴۸ ][ ۶۴۹ ][ ۶۵۰ ][ ۶۵۱ ][ ۶۵۲ ][ ۶۵۳ ][ ۶۵۴ ][ ۶۵۵ ][ ۶۵۶ ][ ۶۵۷ ][ ۶۵۸ ][ ۶۵۹ ][ ۶۶۰ ][ ۶۶۱ ][ ۶۶۲ ][ ۶۶۳ ][ ۶۶۴ ][ ۶۶۵ ][ ۶۶۶ ][ ۶۶۷ ][ ۶۶۸ ][ ۶۶۹ ][ ۶۷۰ ][ ۶۷۱ ][ ۶۷۲ ][ ۶۷۳ ][ ۶۷۴ ][ ۶۷۵ ][ ۶۷۶ ][ ۶۷۷ ][ ۶۷۸ ][ ۶۷۹ ][ ۶۸۰ ][ ۶۸۱ ][ ۶۸۲ ][ ۶۸۳ ][ ۶۸۴ ][ ۶۸۵ ][ ۶۸۶ ][ ۶۸۷ ][ ۶۸۸ ][ ۶۸۹ ][ ۶۹۰ ][ ۶۹۱ ][ ۶۹۲ ][ ۶۹۳ ][ ۶۹۴ ][ ۶۹۵ ][ ۶۹۶ ][ ۶۹۷ ][ ۶۹۸ ][ ۶۹۹ ][ ۷۰۰ ][ ۷۰۱ ][ ۷۰۲ ][ ۷۰۳ ][ ۷۰۴ ][ ۷۰۵ ][ ۷۰۶ ][ ۷۰۷ ][ ۷۰۸ ][ ۷۰۹ ][ ۷۱۰ ][ ۷۱۱ ][ ۷۱۲ ][ ۷۱۳ ][ ۷۱۴ ][ ۷۱۵ ][ ۷۱۶ ][ ۷۱۷ ][ ۷۱۸ ][ ۷۱۹ ][ ۷۲۰ ][ ۷۲۱ ][ ۷۲۲ ][ ۷۲۳ ][ ۷۲۴ ][ ۷۲۵ ][ ۷۲۶ ][ ۷۲۷ ][ ۷۲۸ ][ ۷۲۹ ][ ۷۳۰ ][ ۷۳۱ ][ ۷۳۲ ][ ۷۳۳ ][ ۷۳۴ ][ ۷۳۵ ][ ۷۳۶ ][ ۷۳۷ ][ ۷۳۸ ][ ۷۳۹ ][ ۷۴۰ ][ ۷۴۱ ][ ۷۴۲ ][ ۷۴۳ ][ ۷۴۴ ][ ۷۴۵ ][ ۷۴۶ ][ ۷۴۷ ][ ۷۴۸ ][ ۷۴۹ ][ ۷۵۰ ][ ۷۵۱ ][ ۷۵۲ ][ ۷۵۳ ][ ۷۵۴ ][ ۷۵۵ ][ ۷۵۶ ][ ۷۵۷ ][ ۷۵۸ ][ ۷۵۹ ][ ۷۶۰ ][ ۷۶۱ ][ ۷۶۲ ][ ۷۶۳ ][ ۷۶۴ ][ ۷۶۵ ][ ۷۶۶ ][ ۷۶۷ ][ ۷۶۸ ][ ۷۶۹ ][ ۷۷۰ ][ ۷۷۱ ][ ۷۷۲ ][ ۷۷۳ ][ ۷۷۴ ][ ۷۷۵ ][ ۷۷۶ ][ ۷۷۷ ][ ۷۷۸ ][ ۷۷۹ ][ ۷۸۰ ][ ۷۸۱ ][ ۷۸۲ ][ ۷۸۳ ][ ۷۸۴ ][ ۷۸۵ ][ ۷۸۶ ][ ۷۸۷ ][ ۷۸۸ ][ ۷۸۹ ][ ۷۹۰ ][ ۷۹۱ ][ ۷۹۲ ][ ۷۹۳ ][ ۷۹۴ ][ ۷۹۵ ][ ۷۹۶ ][ ۷۹۷ ][ ۷۹۸ ][ ۷۹۹ ][ ۸۰۰ ][ ۸۰۱ ][ ۸۰۲ ][ ۸۰۳ ][ ۸۰۴ ][ ۸۰۵ ][ ۸۰۶ ][ ۸۰۷ ][ ۸۰۸ ][ ۸۰۹ ][ ۸۱۰ ][ ۸۱۱ ][ ۸۱۲ ][ ۸۱۳ ][ ۸۱۴ ][ ۸۱۵ ][ ۸۱۶ ][ ۸۱۷ ][ ۸۱۸ ][ ۸۱۹ ][ ۸۲۰ ][ ۸۲۱ ][ ۸۲۲ ][ ۸۲۳ ][ ۸۲۴ ][ ۸۲۵ ][ ۸۲۶ ][ ۸۲۷ ][ ۸۲۸ ][ ۸۲۹ ][ ۸۳۰ ][ ۸۳۱ ][ ۸۳۲ ][ ۸۳۳ ][ ۸۳۴ ][ ۸۳۵ ][ ۸۳۶ ][ ۸۳۷ ][ ۸۳۸ ][ ۸۳۹ ][ ۸۴۰ ][ ۸۴۱ ][ ۸۴۲ ][ ۸۴۳ ][ ۸۴۴ ][ ۸۴۵ ][ ۸۴۶ ][ ۸۴۷ ][ ۸۴۸ ][ ۸۴۹ ][ ۸۵۰ ][ ۸۵۱ ][ ۸۵۲ ][ ۸۵۳ ][ ۸۵۴ ][ ۸۵۵ ][ ۸۵۶ ][ ۸۵۷ ][ ۸۵۸ ][ ۸۵۹ ][ ۸۶۰ ][ ۸۶۱ ][ ۸۶۲ ][ ۸۶۳ ][ ۸۶۴ ][ ۸۶۵ ][ ۸۶۶ ][ ۸۶۷ ][ ۸۶۸ ][ ۸۶۹ ][ ۸۷۰ ][ ۸۷۱ ][ ۸۷۲ ][ ۸۷۳ ][ ۸۷۴ ][ ۸۷۵ ][ ۸۷۶ ][ ۸۷۷ ][ ۸۷۸ ][ ۸۷۹ ][ ۸۸۰ ][ ۸۸۱ ][ ۸۸۲ ][ ۸۸۳ ][ ۸۸۴ ][ ۸۸۵ ][ ۸۸۶ ][ ۸۸۷ ][ ۸۸۸ ][ ۸۸۹ ][ ۸۹۰ ][ ۸۹۱ ][ ۸۹۲ ][ ۸۹۳ ][ ۸۹۴ ][ ۸۹۵ ][ ۸۹۶ ][ ۸۹۷ ][ ۸۹۸ ][ ۸۹۹ ][ ۹۰۰ ][ ۹۰۱ ][ ۹۰۲ ][ ۹۰۳ ][ ۹۰۴ ][ ۹۰۵ ][ ۹۰۶ ][ ۹۰۷ ][ ۹۰۸ ][ ۹۰۹ ][ ۹۱۰ ][ ۹۱۱ ][ ۹۱۲ ][ ۹۱۳ ][ ۹۱۴ ][ ۹۱۵ ][ ۹۱۶ ][ ۹۱۷ ][ ۹۱۸ ][ ۹۱۹ ][ ۹۲۰ ][ ۹۲۱ ][ ۹۲۲ ][ ۹۲۳ ][ ۹۲۴ ][ ۹۲۵ ][ ۹۲۶ ][ ۹۲۷ ][ ۹۲۸ ][ ۹۲۹ ][ ۹۳۰ ][ ۹۳۱ ][ ۹۳۲ ][ ۹۳۳ ][ ۹۳۴ ][ ۹۳۵ ][ ۹۳۶ ][ ۹۳۷ ][ ۹۳۸ ][ ۹۳۹ ][ ۹۴۰ ][ ۹۴۱ ][ ۹۴۲ ][ ۹۴۳ ][ ۹۴۴ ][ ۹۴۵ ][ ۹۴۶ ][ ۹۴۷ ][ ۹۴۸ ][ ۹۴۹ ][ ۹۵۰ ][ ۹۵۱ ][ ۹۵۲ ][ ۹۵۳ ][ ۹۵۴ ][ ۹۵۵ ][ ۹۵۶ ][ ۹۵۷ ][ ۹۵۸ ][ ۹۵۹ ][ ۹۶۰ ][ ۹۶۱ ][ ۹۶۲ ][ ۹۶۳ ][ ۹۶۴ ][ ۹۶۵ ][ ۹۶۶ ][ ۹۶۷ ][ ۹۶۸ ][ ۹۶۹ ][ ۹۷۰ ][ ۹۷۱ ][ ۹۷۲ ][ ۹۷۳ ][ ۹۷۴ ][ ۹۷۵ ][ ۹۷۶ ][ ۹۷۷ ][ ۹۷۸ ][ ۹۷۹ ][ ۹۸۰ ][ ۹۸۱ ][ ۹۸۲ ][ ۹۸۳ ][ ۹۸۴ ][ ۹۸۵ ][ ۹۸۶ ][ ۹۸۷ ][ ۹۸۸ ][ ۹۸۹ ][ ۹۹۰ ][ ۹۹۱ ][ ۹۹۲ ][ ۹۹۳ ][ ۹۹۴ ][ ۹۹۵ ][ ۹۹۶ ][ ۹۹۷ ][ ۹۹۸ ][ ۹۹۹ ][ ۱۰۰۰ ][ ۱۰۰۱ ][ ۱۰۰۲ ][ ۱۰۰۳ ][ ۱۰۰۴ ][ ۱۰۰۵ ][ ۱۰۰۶ ][ ۱۰۰۷ ][ ۱۰۰۸ ][ ۱۰۰۹ ][ ۱۰۱۰ ][ ۱۰۱۱ ][ ۱۰۱۲ ][ ۱۰۱۳ ][ ۱۰۱۴ ][ ۱۰۱۵ ][ ۱۰۱۶ ][ ۱۰۱۷ ][ ۱۰۱۸ ][ ۱۰۱۹ ][ ۱۰۲۰ ][ ۱۰۲۱ ][ ۱۰۲۲ ][ ۱۰۲۳ ][ ۱۰۲۴ ][ ۱۰۲۵ ][ ۱۰۲۶ ][ ۱۰۲۷ ][ ۱۰۲۸ ][ ۱۰۲۹ ][ ۱۰۳۰ ][ ۱۰۳۱ ][ ۱۰۳۲ ][ ۱۰۳۳ ][ ۱۰۳۴ ][ ۱۰۳۵ ][ ۱۰۳۶ ][ ۱۰۳۷ ][ ۱۰۳۸ ][ ۱۰۳۹ ][ ۱۰۴۰ ][ ۱۰۴۱ ][ ۱۰۴۲ ][ ۱۰۴۳ ][ ۱۰۴۴ ][ ۱۰۴۵ ][ ۱۰۴۶ ][ ۱۰۴۷ ][ ۱۰۴۸ ][ ۱۰۴۹ ][ ۱۰۵۰ ][ ۱۰۵۱ ][ ۱۰۵۲ ][ ۱۰۵۳ ][ ۱۰۵۴ ][ ۱۰۵۵ ][ ۱۰۵۶ ][ ۱۰۵۷ ][ ۱۰۵۸ ][ ۱۰۵۹ ][ ۱۰۶۰ ][ ۱۰۶۱ ][ ۱۰۶۲ ][ ۱۰۶۳ ][ ۱۰۶۴ ][ ۱۰۶۵ ][ ۱۰۶۶ ][ ۱۰۶۷ ][ ۱۰۶۸ ][ ۱۰۶۹ ][ ۱۰۷۰ ][ ۱۰۷۱ ][ ۱۰۷۲ ][ ۱۰۷۳ ][ ۱۰۷۴ ][ ۱۰۷۵ ][ ۱۰۷۶ ][ ۱۰۷۷ ][ ۱۰۷۸ ][ ۱۰۷۹ ][ ۱۰۸۰ ][ ۱۰۸۱ ][ ۱۰۸۲ ][ ۱۰۸۳ ][ ۱۰۸۴ ][ ۱۰۸۵ ][ ۱۰۸۶ ][ ۱۰۸۷ ][ ۱۰۸۸ ][ ۱۰۸۹ ][ ۱۰۹۰ ][ ۱۰۹۱ ][ ۱۰۹۲ ][ ۱۰۹۳ ][ ۱۰۹۴ ][ ۱۰۹۵ ][ ۱۰۹۶ ][ ۱۰۹۷ ]
.: Weblog Themes By iranblag :.

درباره وبلاگ

تيم مشاوران مديريت ايران IranMCT ----------------- http://iranmct.com ---------------- Iran Management Consultants Team
پنل کاربری
نام کاربری :
پسورد :
لینک های تبادلی
فاقد لینک
تبادل لینک اتوماتیک
لینک :
خبرنامه
عضویت   لغو عضویت
امکانات وب
شمارنده
شرکت مشاوره مدیریتبازارسازی مدیریت بازاریابی. بازدید تحقیقات بازاریابیآموزش مدیریت MBAدلایل ترک تحقیقات بازاریابی تحقیقات مدیریت شرایط سخت بازارکارت امتیازی متوازنارزیابی عملکرد . نمونه مطالعات موردی.برند برندینگانواع برند معرفی 21 نوع متفاوت از برندبرندسازی branding marketing . برندسازی.تحقیقات بازاریابی انگیزه بخش http://marketingbranding.ir سبک مدیریت است مدیریت بازاربازاریابیتحقیقات بازاریابی ویژگی های .حرفه ای مشاوره اموزش مدیریت.شناسایی مشتریان .تحقیقات بازاریابی استفاده از تحقیقات بازار و بازاریابی http://marketingsales.irmarketing مدیریت برندینگ . Business Management ConsultantIran Business Management ConsultantManagement . بازاریابیانواع بازاریابی 127 نوع بازاریابیبازاریابی. بازاریابی MarketingMix آمیختهآمیزه بازاريابیمدیریت بازاریابی. اخبار مدیریت و تجارتمدیریت.مشاوره بازاریابی مدیریت آموزش تکنیک‌های فروشندگی حرفه‌ای فروشندگی. اخبار مدیریت و تجارتبازاریابی برندینگ. http://iranmct.com/news/page/12مدیریت. مدیریت مشاوره بازاریابیآموزش. بیزینس پلن طرح توجیهی طرح business plan. برنامه بازاریابی Marketing Planبازاریابی. مشاوره تبلیغات مشاور تبلیغات مشاور مدیریت management مشاوره مدیریت انواع بازاریابی بازاریابی. Business Planبیرینس پلن طرح توجیهیمدیریت. کلینیک کاشت موی طبیعی آسمان