مشاوره مديريت - آموزش مديريت - آموزش فروشندگي حرفه‌اي
 
نويسندگان
عضویت
نام کاربری :
پسورد :
تکرار پسورد:
ایمیل :
نام اصلی :
آمار
امروز : 4334
دیروز : 16617
افراد آنلاین : 13
همه : 4259870

 

مطالعات ، تجربه ها و تمرين هاي ضروري براي سخنراني ، گويندگي و گفتگو

۲۸ - اصلاح ، حفظ و مهار زبان و مبارزه با آفت هاي بيان

( آسيب شناسي زبان سخنراني و گفتگو )

۲۸

ريشه يابي فرهنگ تملق

نسبت فرهنگ و سياست و چرايي برخي ويژگي هاي فرهنگي نزد ايرانيان كه بسياري از جامعه شناسان آن را نمي پسندند و بعضاً از آن تحت عنوان كژي هاي فرهنگ سياسي ايرانيان ياد مي كنند، موضوعي است كه اين روزها مورد توجه دگرباره انديشمندان قرار گرفته است. در اين رابطه برخي تحليلگران به اين مساله مي پردازند كه چرا در جامعه يي مانند ايران برخي فرهنگ هاي غلط از جمله فرهنگ تملق، ريا و بعضاً دروغگويي بيشتر از حد قابل قبول است. حتي برخي پا را فراتر گذاشته اند و معتقدند جامعه ايراني اخيراً به ويژگي هاي منفي كه از آن ياد شد بيشتر مبتلا شده و بسياري از شهروندان به اين باور رسيده اند براي رسيدن به موقعيت هاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي و به خصوص اقتصادي مي توانند از روش تملق و ريا به جاي كار و تلاش بهره بگيرند و به عبارت بهتر ره صد ساله را يك شبه بپيمايند. جامعه شناسان سياسي درباره شيوع اين آفت هشدار داده و پيشنهاد مي كنند به آسيب شناسي چنين آفاتي پرداخته و مانع از گسترش و نهادينه شدن فرهنگ تملق در جامعه شويم. عباس عبدي از جمله جامعه شناساني است كه در گفت وگو با اعتماد به واكاوي ريشه هاي فرهنگ تملق در جامعه ايراني پرداخته و تحليل خود را از آن ارائه داده است. عبدي كه در يك گفت وگوي مفصل با اعتماد شركت كرد هشدار مي دهد گسترش فرهنگ تملق با ساخت سياسي جامعه ارتباط مستقيمي دارد و اگر مي خواهيم چنين فرهنگي را حذف كنيم چاره يي نداريم مگر اينكه ساخت رسمي قدرت و ساختار اقتصادي كشور را اصلاح كنيم. بخش اول گفت وگو اعتماد با عباس عبدي را مي خوانيد.

● تاثيرگذاري فرهنگ و سپهر سياست از موضوعاتي بوده كه اخيراً در كتاب هاي برخي از استادان دانشگاه باز مورد توجه قرار گرفته است. برخي معتقدند فرهنگ سياسي يا كنش ها و رفتارهاي سياسي ما متاثر از فرهنگ ما در حوزه هاي مختلف اعم از اقتصاد، اجتماع و خود حوزه فرهنگ است. برخي هم معتقدند سپهر سياست بر فرهنگ اثر مي گذارد و اساساً رفتار فرهنگي شهروندان ايراني را شكل مي دهد. براي شروع بحث بفرماييد اولاً كدام يك منشاء اثرگذاري بر ديگري هستند؟ و آيا اين دعواي مرغ و تخم مرغ است؟

به معناي دقيق آن مانند مرغ و تخم مرغ نيست ولي مقداري ظريف است و بايد قضيه را به طور دقيق تري بشكافيم. در جامعه تعداد متغيرهاي مستقل كه تاثيرگذار هستند، محدود است و بايد اول آنها را روشن كرد. مثلاً آب و هوا يك متغير مستقل است. اينكه شما در قطب زندگي مي كنيد يا در صحراي گرم، تعيين كننده زبان، لباس پوشيدن، نوع روابط و بسياري موارد ديگر است. بد نيست بدانيد اعراب در زبان خود ده ها و شايد صدها كلمه دارند كه معرف شتر است كه ما فقط آن را با يك كلمه «شتر» مي شناسيم ولي آنها به دليل زندگي صحرايي و ارتباط زيادي كه با شتر دارند، براي شتر نر، ماده، يك كوهان، دوكوهان، شتر كوچك، بزرگ و انواع و اقسام آن كلمات مختلف دارند زيرا هر كدام از آنها براي يك عرب باديه نشين معنايي را مي رساند و ضرورتي دارد كه براي آن كلمه جدايي را انتخاب كند.براي برف ما فقط يك كلمه داريم، در حالي كه در قطب شمال اسكيموها به همان تعداد براي برف كلماتي دارند، برف هاي ريز، كم آب، ترد و... هر كدام كلمه يي مجزا دارند زيرا زندگي آنها با اين وضعيت ارتباط بسيار مستقيمي دارد بنابراين اگر اينها را به معناي عام فرهنگ بدانيم، از قانون گرفته تا مذهب، پوشاك، رفتار، ساخت خانواده و... تا حد زيادي از اين متغيرهاي مستقل متاثر مي شود، زيرا فرهنگ واكنشي است كه انسان براي تطبيق با محيط از خود نشان مي دهد و ذاتي نيست و كمتر درون زا است. مثلاً وقتي گفته مي شود كسي مرد يا زن است به يك امر ژنتيكي و جنسيتي ثابت اشاره مي كنيم.

در حالي كه وقتي مي گوييم فرهنگ كسي اين طور است، به اين معني نيست كه آن فرهنگ در آن فرد ثابت است. اگر بپذيريم فرهنگ امر ثابتي است كه مي تواند تاثيرات ديگري داشته باشد، پس نمي توان آن را تغيير داد، اما اگر بپذيريم مي توان فرهنگ را تغيير داد، از همين رو مي توان پذيرفت كه اساس شكل گيري آن مبتني بر متغيرهاي ديگري بوده است. در غير اين صورت اگر فكر كنيم فرهنگ متغير مستقل است، بنابراين بايد گفت فرهنگ يك جامعه همين است و تا ابد هم همين خواهد بود. تا اينجا نتيجه اين مي شود كه فرهنگ، واكنش جامعه و انسان براي انطباق با محيط خود است. اما اين مساله به اين معنا نيست كه فرهنگ بر آن محيط تاثيري ندارد. جمله يي كه در ابتدا بيان كردم براي مقطع شروع زمان است اما زماني كه انسان فرهنگي را بگيرد و با آن خو پيدا كند، حتي اگر آن محيط تغيير كند، فرهنگ تا حدود زيادي در انسان ريشه دوانده و پايدار باقي مي ماند و براي تغيير دادن آن به زمان نياز داريم. به همين دليل است شخصي كه در محيطي مثل ايران زندگي كرده زماني كه به محيط ديگري مي رود، فرهنگ خود را كماكان تا حد زيادي حفظ مي كند زيرا در او ريشه دوانده است، بنابراين از اينجا به بعد فرهنگ نقش متغير، مستقل و تاثيرگذار را بازي مي كند. آيا اين مساله به معناي اين است كه براي اصلاح جامعه بايد فرهنگ را تغيير دهيم؟

● سوال من هم همين بود.

گفتم مرغ و تخم مرغ نيست و پيچيده است. براي اينكه بخواهيم جامعه را اصلاح كنيم بايد فرهنگ را تغيير دهيم؟ خير، اگر براي تغيير فرهنگ تلاش كنيم ايرادي ندارد اما تغيير فرهنگي وقتي موثر است كه ساختارها و محيطي كه آن فرهنگ ايجاد كرده اند را هم تغيير دهيم. توجه مي كنيد. اجازه دهيد مثالي بزنم، فرض مي كنيم افراد جامعه يي دزد بار آمده اند و فرهنگ آنها دزدي شده است. بايد متوجه شويم ناشي از چه مساله يي است و متوجه مي شويم ناشي از تبعيض و فقر است. به همين دليل خوردن مال ديگران براي آنها مساله يي نيست، اگر تبعيض و فقر را از بين ببريد باز هم اين خصوصيت در اين اشخاص وجود دارد و به نوعي مقاومت مي كند، در نتيجه ممكن است باز هم با پديده دزدي مواجه باشيم. بنابراين بايد تلاش كرد اين خصلت منفي رفتاري را در آنها از بين برد، اما زماني اين كار موثر خواهد بود كه فقر و تبعيض از بين رفته باشد زيرا تا زماني كه از بين نرفته باشد نمي توان اين فرهنگ را نابود كرد، اما اگر فقر و تبعيض را هم از بين ببريم چون اين خصلت در مردم وجود دارد بايد كوششي براي تغيير فرهنگ آنها انجام داد. اين مثال، يك مثال اجتماعي بود.

اجازه دهيد يك مثال سياسي مطرح كنم. فرض كنيم در جامعه مردمي در برابر قدرت متملق هستند، در چه زمان مردم متملق مي شوند؟ آيا اين امر ذاتي است و مردم متملق به دنيا مي آيند يا براي انطباق با محيط اين كار را مي كنند؟ مثلاً حاكم ظلم مي كند و قدرت او بلامنازع است. فرد مي خواهد زنده بماند، به همين جهت تملق مي گويد. پول و ثروت در دست حاكم است، اين فرد براي اينكه چيزي را از او كسب كند، تملق مي گويد و به همين ترتيب تملق در كل جامعه سرايت پيدا مي كند. ريا و دورويي هم به همين شكل است، ممكن است در صورت يك رو بودن هزينه هاي زيادي به فرد تحميل شود، بنابراين دورويي را پيشه مي كند. دورويي جزء فرهنگ ذاتي مردم نيست، براي انطباق دادن با محيط است. افرادي كه در جنگ هستند، خود را استتار مي كنند تا از ديد دشمن در امان بمانند. استتار كردن در جنگ فن و شيوه يي براي زنده ماندن است. دورويي پيشه كردن در جامعه يي كه قدرت مطلق است و مقيد نيست و قانون حاكم نيست راهي براي زنده ماندن است. دورويي واكنشي نسبت به واقعيت ساختار بيروني است، تا زماني كه آن واقعيت وجود دارد شما نمي توانيد دورويي را از ميان برداريد.

● آقاي مهندس يك سوال پيش مي آيد، در مثال آخر كه براي حوزه سياست بيان كرديد، جامعه يي كه دچار تملق و دروغگويي و ناگزير است در مورد ساختاري كه او را وادار كرده به دروغگويي رو آورد، چطور مي خواهد اصلاح شود؟

اجازه دهيد به آن هم مي رسيم. راه اصلاح اصلي اين است كه اگر شما آن ساختار را هم تغيير داديد و ديگر نيازي به دورويي نبود باز هم مي بينيد مردم دورويي و تملق را دارند، در اينجا است كه بايد كوشش كرد فرهنگ آنها را هم تغيير داد و اين فرهنگ خودش تغيير خواهد كرد زيرا ديگر پاسخي نمي دهد و به آن نيازي نيست. اما سوال شما اين است جامعه يي كه متملق و دروغگو است چطور حاضر مي شود ساختار خود را تغيير دهد و خوب شود؟ در اينجا عده يي هميشه به اين معضل آگاهي دارند و اين طور نيست كه صد درصد افراد به همين شكل باشند، حتي انساني هم كه متملق و دورو است ممكن است به شكلي از اين وضع راضي نباشد و متوجه مي شود، بنابراين تلاش مي كند اوضاع ساختار، محيط و واقعيتي را كه مستلزم رفتار رياكارانه در او شده تغيير دهد.

زماني كه آن ساختار را تغيير داد به تدريج ياد مي گيرد كه فرهنگي متناسب با آن را داشته باشد، بنابراين نافي قضيه نيست، چرا كه اگر استدلال شما را بپذيريم بدين معناست كه هر جامعه يي كه خراب است و مردمي كه دروغگو، رياكار و متملق هستند به طريق اولي فرهنگ خود را نمي توانند تغيير دهند اما ساختار را مي توانند تغيير دهند. مثلاً افراد معتاد متوجه مي شوند كه اعتياد ناشايست است اما قدرت مقابله با وجود مواد مخدر را ندارند. فرد معتاد ممكن است به جايي برود كه مواد مخدر در دسترس او نباشد، در اين صورت به راحتي مي تواند آن را ترك كند ولي زماني كه مواد مخدر جلوي دست او باشد وسوسه مي شود، بنابراين قضيه فرهنگ دقيقاً از اين زاويه قابل بحث است. هيچ اصراري وجود ندارد كه فرهنگ مردم را تغيير ندهيم، بايد اين كار را انجام داد، اما تا زماني كه منشاء ايجادكننده آن فرهنگ در جامعه وجود دارد و آن فرهنگ را بازتوليد مي كند، نمي توان اين مبارزه را با فرهنگ انجام داد اما زماني كه منشأ را از بين مي بريد بخشي از فرهنگ در مقابل از بين بردن آن مقاومت مي كند و در اينجا فرهنگ نقش بازدارنده و مستقل را بازي مي كند اما در عرف جامعه بازاري وجود دارد كه همگي علاقه دارند مشكلات را فرهنگي بدانند.

● من سوال ديگري دارم، شما مي فرماييد مشكلات يك جامعه برآمده از ساختار است و تا زماني كه ساختار اصلاح نشود فرهنگ هم اصلاح نخواهد شد. سوال همين است، آن ساختار از كجا به وجود آمده است؟

ايرادي ندارد، كم كم به عقب مي رويم. ساخت سياسي يك جامعه عموماً متاثر از ساختار اقتصادي آن جامعه است. ما بدون ارجاع به ساخت اقتصادي نمي توانيم ساختار سياسي را درك كنيم، البته در همين جا بايد توضيح دهم، ممكن است شما ساختارهاي اقتصادي مشابهي ببينيد كه در آنها ساخت سياسي متفاوتي وجود دارد اما اين مساله نافي اين استدلال نيست، زيرا تفاوت هاي آنها ممكن است به حدي كم باشد كه در برابر يك ساختار سياسي ديگر مشابه به نظر برسند. مثلاً در مورد ايران تحليلي كه مي شود به اين شكل نيست كه كوروش و هخامنشيان و... چطور بوده اند، مردم آريايي كه آمده اند ويژگي خاصي داشته اند، اصلاً ما چنين نژادي نداريم، در ايران حدود ۸ ۷ درصد مردم سيد هستند كه ريشه عربي پيدا مي كنند، تعداد قابل توجهي ترك، كرد، فارس و... (همه را آريايي بگيريم)، هستند، به قدري مخلوط شده اند كه چنين چيزي وجود ندارد، آنچه تعيين كننده است ساخت اقتصادي است. ساختار اقتصادي ايران در گذشته براساس زمين، آب و اين طور موارد تحليل مي شده كه ديدگاه هاي كاملاً شناخته شده يي وجود دارد. مثلاً در ايران چون آب كم بوده، آب متغير اصلي مي شده است و هر كسي هم نمي توانسته مالكيت خاص خود را داشته باشد، بنابراين تامين آب توسط دولت صورت مي گرفته و در اينجا مالكيت دولتي شكل مي گرفته، پس در نهايت مساله يي به عنوان مالكيت خصوصي به معناي جدي نداشته ايم و حكومت آنها را توزيع مي كرده است.

اين اتفاق به يك معنا رخ مي دهد، مثلاً در اروپا حتي در خانواده سلطنتي بچه كوچكي شاه مي شود و مالكيت مالكين و فئودال ها دستخوش مشكلات نمي شود، اما در ايران شاه تمام اراضي را به مالكيت خود درمي آورد، به هر كس مي خواست مي داد و به هر كس كه نمي خواست نمي داد. هر كه را مي خواست مي كشت و هر كه را مي خواست زنده مي گذاشت و اين در واقع اراده شخصي خودش بود كه اين از ساخت اقتصادي زمين و آب در ايران متاثر مي شود. به خصوص پراكندگي روستاها كه در اين زمينه ها بحث هايي وجود دارد. اما اين مساله با شروع قرن بيستم و آمدن رضاخان تا حدي وجود داشت زيرا از سهم و ارزش و اهميت زمين كاسته شد. اتفاق ديگري كه در ايران رخ داد اين بود كه عشاير به شدت كم شدند در حالي كه قبل از مشروطيت اين رقم به بالاي ۳۰ درصد جمعيت مي رسيد، ضمناً ۳۰ درصد «عشاير بودن» اهميت بسيار بيشتري از ۳۰ درصد روستايي بودن دارد زيرا روستاها متفرق و بي تحرك بودند و در جاهايي نقطه ضعف داشتند ولي ۳۰ درصد عشاير مي توانست كل مملكت را در اختيار خود داشته باشد. شهرها هم استحكام و قوام و پايگاه جدي نداشتند، بنابراين عشاير به يك معنا در قضيه حاكم بودند. سلطنت هاي اخير از صفويه به بعد را كه نگاه مي كنيم، متوجه مي شويم اقوام و قوم ها كه مبتني بر عشاير هستند، حاكم مي شوند. اين اتفاق طي قرن بيستم در ايران رخ داد كه عشاير به تدريج يا به ميل خود يا به اجبار ساكن شدند و سهم دامپروري و كشاورزي به شدت پايين آمد و سهم صنعت و خدمات بالا رفت.

در واقع اگر ما بدون نفت بوديم نبايد ترديد داشت كه امروز چنين اوضاعي داشتيم زيرا ساخت اقتصادي جديد مولد و ايجادكننده ساختار سياسي و حتي اوضاع فرهنگي شد. اما مشكلي كه در ايران پيش آمد اين بود كه در ساخت اقتصادي گذشته با كشف نفت، نقش زمين تا حد زيادي برعهده نفت افتاد. به علت سهم بسيار زيادي كه در اقتصاد داشت، حتي از اين حيث نقش آرام تري را برعهده گرفت، زيرا زمين را بايد به اشخاص مختلفي براي اداره كردن مي داديم و خيلي ها روي آن حرف داشتند اما ظاهراً كسي روي نفت حرفي نداشت و تمام آن در اختيار دولت بود، به همين دليل است كه ملاحظه مي كنيد آن ساختار اقتصادي مجدداً بازتوليد و نفت جايگزين زمين و آب شد و در واقع بقاي ساختار گذشته و فرهنگ متناظر با خود را هم ادامه داد، به همين دليل است كه بسياري فكر مي كردند اگر مردم باسواد شوند در ايران اتفاق عظيمي مي افتد، گرچه اين اتفاق افتاده است اما همين امروز را با پنجاه سال پيش مقايسه كنيد. سطح سواد اصلاً قابل قياس نيست. امروز تعداد افراد تحصيلكرده دانشگاهي بيشتر از افراد باسواد آن دوره است. (۵۰ يا ۶۰ سال پيش) در آن زمان ۱۵ ۱۰ درصد باسواد وجود داشت، امروز ۱۵ ۱۰ درصد تحصيلات عالي وجود دارد اما همان ساختار تملق، ريا و چاپلوسي را در جامعه مانند آب خوردن مي بينيم، به دليل اينكه ضرورت دارد.

● ساخت اقتصادي، فرهنگ را توليد مي كند و بر فرهنگ اثر مي گذارد يا بر ساخت سياسي اثر مي گذارد؟

در ابتدا بر ساختار سياسي اثر مي كند و چون در ايران ساخت سياسي حجم مهمي از ساختار كل جامعه را دربرگرفته بنابراين تعيين كننده مي شود، به همين دليل مردم در انطباق دادن با محيط بيشتر مجبور هستند خود را با ساخت سياسي انطباق دهند و در واكنش به ساخت سياسي رفتار مي كنند به همين دليل فرهنگ آنها از اين طريق شكل مي گيرد.

● بنا بر صحبت شما، اگر ما بخواهيم مساله را ريشه يي حل كنيم بايد ساخت اقتصادي را اصلاح كنيم.

بله، هيچ ترديدي نيست، اما شما به ساخت اقتصادي به طور مستقيم دسترسي نداريد، از خلال ساخت سياسي به آن دسترسي داريد. براي فرهنگ هم مي توان كوشش هاي عادي انجام داد، تمام حرف هايي كه ما مطرح مي كنيم نوعي فرهنگ سازي است و چيزي به غير از اين نيست كه من تلاش مي كنم شما را با خود موافق كنم؛ شما با من و همه به اين حقايق. اگر فكر كنيم اينها درست است و به اين توافق برسيم اين يك عمل فرهنگي و موثر است. پس از اين نظر بحثي وجود ندارد اما اگر بگوييم مي خواهيم در مردم ريا و تملق را از بين ببريم و به سراغ اين قضيه برويم، اين دروغ است و امكان پذير نيست زيرا اين كاركردي دارد كه از خود نشان مي دهد، شما به ناچار بايد ساخت سياسي را اصلاح كنيد ولي اصلاح ساخت سياسي منوط به آن است كه ساخت اقتصادي را به نحوي اصلاح كنيد كه اصلاحات در ساخت سياسي پايدار بماند.

● من يك مثال بزنم، ايراني هايي كه به خارج از كشور مي روند ـ بي فرهنگ ترين ايراني و بي سوادترين ايراني كه به خارج از كشور مي رود ـ به مانند يك تحصيلكرده انگليس يا امريكا رفتار مي كند و دقيقاً رفتارهاي آنها را مي پذيرد.

اين طور نيست، اصلاً به اين شكل نيست، به قطع و يقين ايراني ها در آنجا هم در جمع هاي خود اين رفتار را انجام مي دهند، فقط در جايي كه از پليس مي ترسند انجام نمي دهند.

● از قانون مي ترسند؟

از پليس مي ترسند، پليس، قانون يا هرچه. اينكه من مي گويم در آنجا ايراني ها اين رفتار را دارند، اصلاً منظورم اين نيست كه صد درصد ايراني ها اين عمل را انجام مي دهند، من خودم هيچ گاه دروغ نمي گويم، اميدوارم هيچ گاه هم دروغ نگويم، اين به اين معنا نيست كه فضاي فرهنگي اين است. در آنجا افراد بسياري از ترس قانون اين كار را انجام نمي دهند. اكثر كساني كه در ايران اين كارها را مي كنند در آنجا هم به همين روال خواهند بود. مگر در انطباق با محيط باشد، يعني زماني كه دروغ براي او هزينه سنگيني دارد به شدت از آن پرهيز مي كند.

● اما ساخت سياسي و اقتصادي در آنجا مانند ايران نيست كه تاثير نپذيرد يا نخواهد رويه خود را تغيير دهد؟

كاملاً درست است، در درون خود و جمع هايي كه تشكيل مي دهند اين رفتار را انجام مي دهند؛ به هم دروغ مي گويند و خودشان به هم اعتماد ندارند، به دليل اينكه جذب آن جامعه نشده اند. در برابر دستگاه قضايي، دادگاه، پليس و شهرداري آنجا به شدت مي ترسند و دروغ نمي گويند، از ترس است، ايرادي ندارد كه انسان بترسد و دروغ نگويد و اين خوب است اما درون خودشان كساني كه در اينجا دورويي، نفاق و... داشته اند در آنجا هم كم و بيش اين كار را انجام مي دهند. به همين دليل شخصي كه دكترا گرفته و ۱۰ سال در آنجا درس خوانده و به ايران برمي گردد، در ايران مانند يك ايراني كه با محيط انطباق دارد و واكنش نشان مي دهد رفتار مي كند. كساني در آنجا رفتار درست نشان مي دهند كه به محيط بيروني در برابر دولت واكنش نشان مي دهند. در آنجا اگر دروغ بگويند و خلاف كنند دولت آنها را جريمه و نقره داغ مي كند. حتي يك خارجي كه به ايران بيايد بعد از مدتي مجبور است به همين شكل رفتار كند، در غيراين صورت كنار مي رود. پس فراموش نكنيم با اينكه در وجود او طور ديگري فرهنگ «دروغ نگفتن» نهادينه شده ولي انجام اين كار را ياد مي گيرد.

در خارج رانندگي به طريقي است كه مانند اينجا ويراژ و... ندارد، وقتي به آنجا برويد مانند بقيه رانندگي مي كنيد. چند روز اول مشكل است ولي به تدريج ياد مي گيريد، بنابراين اگر فرهنگ ذاتي بود در آنجا بايد همواره دروغ مي گفت ولي زماني كه متوجه مي شود اگر نزد پليس دروغ بگويد، هزينه گزافي براي آن بايد بپردازد، دروغ نخواهد گفت ولي در اجتماع خود به صورت اتومات اين كار را انجام مي دهد، بنابراين معناي روشن آن اين است كه آنچه ما مي بينيم واكنش به محيط است. در اجتماع خود اين كار را مي كند زيرا بعد كه به ايران برگردد فلاني براي او گزارش مي دهد ولي زماني كه با يك غريبه برخورد مي كند اين مشكل را ندارد و به گونه ديگري رفتار مي كند.

كيوان مهرگان
مصاحبه  : روزنامه اعتماد 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۵:۳۴ ] [ مشاوره مديريت ]


مطالعات ، تجربه ها و تمرين هاي ضروري براي سخنراني ، گويندگي و گفتگو

۲۸ - حفظ و مهار و اصلاح زبان و مبارزه با آفت هاي بيان

( آسيب شناسي گفتار )

۲۷

چاپلوسي و مديريت تملق پذير ، آفات پيشرفت جامعه


شخصيت هاي به دور از كرامت و منش متعهدانه انساني با مجيزگويي و چرب زباني فريبنده، آنان را كه مي بايد با خلاقيت هاي خود سيستم هاي اداري را مديريت كنند، متحول سازند و تغييرات نوين در اركان و بدنه ساختار كاري تحت مسئوليت خود به وجود آورند به سكون و رخوت وا مي دارند. چنين مسئولاني، با چاپلوسي و تملق گويي هاي برخي از اطرافيان و حتي زيردستان دست كم، تنها به يك حضور فيزيكي خوش باور مبدل مي شوند تا يك شخصيت مقتدر، خلاق و نوآور كه مفيد حال دستگاه هاي اداري مربوطه، جامعه و در نهايت كشور باشند. اين روند وازدگي و واپسگرايي سابقه اي تازه ندارد كه همچنان به عنوان يك آفت بزرگ و با اثرات اختاپوسي بر سيستم اداري خيمه زده است...
 ... هيچ ابايي نمي كند. جلوي جمع كثير همكاران از روي صندلي بلند مي شود و خطاب به رئيس اداره خود كه به مناسبت معرفي معاون اجتماعي اداره، پيرامون جديت عمل در انجام امور موظف محوله سخنراني مي كرد، مي گويد: ... بسيار عذر مي خواهم جناب آقاي رئيس!، هيجان قلبي ام غليان كرد كه صحبت هاي گران بهاي شما را قطع كردم. جناب آقاي... حضرت عالي مستحضر هستيد بنده خدمتگزاري به آقاي معاون جديد را خدمتگزاري به شخص جناب عالي از جمله بالاترين وظيفه خود مي دانم. شخص شخيص آن مقام پرارج و والا حتما فراموش نفرموده اند كه بنده طي سالهاي خدمت همواره مطيع فرامين شما بوده و هستم. بركت وجود مستطاب شما موجب دلگرمي قاطبه كاركنان بوده است. افتخار مي كنم هميشه سايه پايدار حضرت عالي برسر ما زيردستان شما تابندگي داشته باشد- كوچك شما...» حيرت و سكوت غليظ حضار در سالن آمفي تئاتر محل سخنراني چنان حاكم بر فضا شد كه انگاري هيچ جنبده اي در آنجا حضور ندارد كه... كه با تبسم و كلام ملايم رئيس اداره، ترك خورد: ممنونم آقاي... شما هميشه سبب اميدواري بوده ايد. اين اظهار لطف شما نشان مي دهد كه من هم در انجام وظايفم موفق بوده ام و... اميدوارم همچنان باشم.»
 ● تملق مانع پيشرفت خلاقيت
 «ابراهيم -ك» كارمند يك شركت خصوصي، مي گويد: فرهنگ تملق و تكريم هاي بودار برخي از كاركنان لطمه زياد به تحرك و شيوه كاري مي زند به خصوص زماني كه مدير يك اداره يا شركت آدمي باشد كه از تشويق ها و تعظيم و تكريم هاي زيرمجموعه اش همواره استقبال مي كند اما هيچ اقدام موثر در پيشرفت و توليد تحت نظارت خود به عمل نمي آورد. برخي مسئولان قسمت ها هم صرفا تابع دستورات مقام هاي بالاتر خود هستند. من تا بحال در دو سه اداره و شركت خصوصي كار كرده ام. در حدود ۲۰-۱۸ سال با بسياري از تيپ هاي مسئول و سرپرست كار كرده ام. مي توانم بگويم يك مشكل اداري، رفاقت بازي بين يك گروه از رده مسئولان بوده است. آنها هواي همديگر را داشته اند. كسي كه مشكل داشته باشد، دوست دارد همه از او تعريف و تمجيد كنند. يك تيپ آدم هم متاسفانه وجود دارند كه تملق گويند.»
 ● باورهاي كاذب مديران
 از مسئولان، متنفذين و صاحب منصبان در حوزه هاي مختلف اداري و ديگر بخش ها در عرصه هاي زندگاني و كسب و كار، خود زمينه هاي مناسب و بهانه هاي گوناگون براي رشد، توسعه و تعميق چاپلوسي و تملق مي شوند. كارفرما و رئيس ضعيف النفس خيلي لذت مي برد كه كارگر يا كارمند تحت امرش از او تمجيد كند و چشم و گوش بسته فرامين او را اطاعت كند. چرب زباني نيروي زيرمجموعه اش، يك غرور مافوق انساني در كالبدش توزيع مي كند. تكرار اين كرنش و پذيرش، انرژي و قواي فعاله انساني در تحول و پيشرفت و بديع سازي را به چالش مي كشاند و خمودگي در روحيه همه افراد جايگزين كوشش براي خلاقيت حرفه اي مي شود. نتيجه اين شيوه هاي منع تحولات محيط كار، جامعه و گسترده كشور، درجازدگي، مصرف گرايي و مهار نوآوري مي شود. علت عقب ماندگي برخي جوامع، نداشتن سرمايه مادي (سرمايه ملي) نيست، بلكه تخمير انديشه هاي فعال، پژوهشي، تتبعات نوين و در يك كلام، وجود مديريت هاي ستايش پذير و تملق طلب و بدون عرق ملي و تعهد اخلاقي است.
 ● نان به نرخ روز خور
 آدمي كه حيثيت و نفس انساني اش را ولو در نگاه آشنايان و همكاران خرد مي كند در مقابل شخصي به هر صورت توانمند و داراي تيتر كلاسيك و يا سازماني تبديل به يك موجود ذيروح مفلوك مي كند تا مثلا مشغول كاري شود، رتبه بگيرد، ارتقاء پست نصيبش شود و يا خلاصه به اصطلاح نورچشمي فلان مدير و بهمان صاحب كارخانه و... شود، اين آدم هيچ گاه مورد اعتبار اخلاقي و دلبستگي از سر صدق و صفا واقع نمي شود. «نان را به نرخ روز خوردن» اصطلاح ديرينه اي است كه مي شود به او داد. اين قبيل افراد عموماً و غالباً در محيط هاي اداري و كلا جاهايي كه جماعت زيادي مشغول كار هستند بيشتر ديده مي شوند. اينان اما در بين ساير همكاران هم چندان جايگاه معتبر ندارند. دليل اوليه رويكرد به تملق و چاپلوسي را شايد بتوان نوعي مفتخواري و گدايي شخصيت تلقي كرد زيرا يك آدم با اعتماد به نفس، فعال، صادق و مهمتر، متوسل به خداوند بخشنده و روزي رسان، به هيچ عنوان و شرط براي مال و مقام و معيشت مناسب، سر تعظيم و تعريف تا سر زانو خم نمي كند نزد كسي كه مقبولش افتد، اين خفت شخصيتي و سقوط اخلاق انساني را نيز مي شود وصله زشت زندگي ناميد.
 ● چاپلوسي؛ نوعي باج دادن
 يك مدرس جوان رشته نقاشي دانشگاه، در پاسخ سؤالم مبني بر اثرات تملق در ادارات، سازمانها و جامعه و نيز اين پديده مي تواند به عنوان آفت نوآوري در بدنه كشور و محيط كار محسوب شود، اندكي فكر مي كند. بعد تبسمي چهره اش را سايه مي زند... اولين جمله اش اين است: «چاپلوسي يك نوع باج دادن به طرف مقابل است.»
 «علي تقوي» سپس افزود: «اصولا تملق و چاپلوسي به خيلي عوامل بستگي دارد. يكي در واقع به كمبودهاي شخصيتي فرد چاپلوس مربوط مي شود كه از طريق چاپلوسي هايش مي خواهد كمبودهاي خود را برطرف و خودنمايي كند. يكي هم با چرب زباني و تملق گويي شايد مي خواهد نوعي جاه طلبي كند. اما به نظر من مهمترين علت اين صفات خلاف شأن آدمي، همان كمبود شخصيت است كه از راه چاپلوسي سعي مي كند با نسبت دادن الفاظ از طريق چرب زباني به ديگران، آنان را به عنوان بهترين افراد جلوه دهد.»
 وي با اشاره به وضعيت كنوني نظام اداري مي گويد: متأسفانه در سيستم اداري و حتي در دانشگاه ها هم تملق گويي رسوخ كرده است و بعضاً حتي يك استاد هم به خاطر جاه طلبي و كلاس گرفتن و... به «خوشامدگويي» روي مي برد. در كل، چاپلوسي طبعاً به انسان مربوط است اما گروهي از آدمها كه به ظاهر امر توجه دارند فريفته زبان تملق گو مي شوند و شخص چاپلوس از اين بابت در درون خود احساس آرامش مي كند. به نظر من انساني كه دچار بحران شخصيتي، حسادت، جاه طلبي و موقعيت طلب باشد طريق چاپلوسي را پيشه خود مي كند.»
 ● آفتي از آفت هاي مديريت
 «حجت الاسلام جعفر پژوم سعيدي» پژوهشگر متون ادبيات، معنا و باز خورد واژه هاي تملق و چاپلوسي را چنين مي خواند: تملق كلا غيرواقع جلوه دادن حقيقت و چاپلوسي نوعي تزوير و خدعه براي فريب مخاطب است. هر دوي اين صفات جزو آفات بزرگ اخلاقي- بعضاً- در مديريت هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي هستند. در قرآن و روايت اين صفات بسيار ذم (مذمت) شده است. پيغمبر اكرم«ص» فرموده است بر صورت چاپلوسان و مداحان بايد خاك پاشيد.»
 وي مي افزايد؛ در تاريخ داريم: «شخصي آمد نزد اميرمؤمنان(ع) به چاپلوسي و مداحي پرداخت در حالي كه اعتقادي به گفته هاي خود نداشت. منافق بود زيرا چاپلوس منافق هم است. اميرالمؤمنين فرمود آنچه مي گويي در حق من، كمتر از آنم كه مي گويي و آنچه كه در دل و قلبت است بالاتر از اين حرفهايت است.»
 اين نويسنده، محقق و مصحح، با اشاره به فرآيند تاريخ مبتني بر نكوهش هاي صفات چرب زباني و خوشامدگويي هاي فريبنده، درباره وضعيت جامعه كنوني معتقد است: «در جامعه ما هم چاپلوسي و تملق وجود دارد و اين پديده (خلاف حقيقت) موجب عدم كارايي مخصوصاً مسئولان مي باشد. بنابراين بايد از لحاظ روانشناسان و جامعه شناسان، اين آفت ريشه يابي شود و طي منشوري موارد آن مشخص و به مسئولان و مديران كشور گوشزد شود.»
 يك دكتر روانشناس باليني، ريشه پديده چاپلوسي را در سابقه كهن و استبداد تاريخي مي داند و در بيان و تحليل تملق گويي ضمن آن كه اين پديده را بازدارنده پيشرفت و نوآوري در زمينه هاي گوناگون محيط هاي اداري، اجتماعي و شخصيت انساني مي داند، به اشكال مختلف و متنوع چاپلوسي اشاره مي كند. او خلأ منزلت و نبود شايسته سالاري در ساختار اداري را يكي از عوامل وسعت و شيوع تملق گرايي ذكر مي كند و كم كاري مسئولان امور جامعه در اصلاح سيستم اداري را در اين زمينه دخيل مي داند و شاكله دستور و توصيه هاي منع و استمرار چرب زباني و خوشامدگويي هاي فريبنده و متداول در ساخت و سازهاي محيط هاي اداري- اجتماعي زمانه را در سيره ائمه اطهار و هشدارها و رهنمون هاي حفظ شئون انساني ايشان بر مي تاباند تا بتوانيم به مناسبات سالم اجتماعي، عزت انساني و حاكميت شايسته سالاري در جامعه دست يابيم.
 «دكتر فريبرز حميدي» مي گويد: تملق و چاپلوسي يكي از بلايايي هستند كه روابط اجتماعي شهروندان را در عرصه اجتماع مورد تهديد قرار مي دهند. متأسفانه اين صفات -مذموم- باب ميل بسياري از افرادي قرار مي گيرد كه تشنه شنيدن آن هستند. در واقع اين پديده در جوامعي -هركشور- كه سطح شعور اجتماعي بالايي ندارند با استقبال افراد زيادي مواجه مي شود. حتي كساني كه از آنها تملق مي شود لب به اعتراض نمي گشايند و شادمان از شنيدن آنچه درخور لياقت خود نمي بينند، بر دامنه تكبر خود مي افزايند. چاپلوسي كه ما از آن سخن مي گوييم، اغلب نسبت به كساني صورت مي پذيرد كه از توانمندي اقتصادي، سياسي، اجتماعي يا اداري بهره مندند. البته اين وضع محدود به تاريخ معاصر ايران نيست. گفتارهايي از تاريخ كهن وجود دارد كه براساس آن مي توان دريافت كه چاپلوسي در مناسبات ايرانيان از ديرباز وجود داشته است و جان نثاران دروغين زيادي در همه عرصه ها باعث مي شدند تا حاصل زحمات و خدمات ارزنده بسياري از افراد متين جامعه ناديده گرفته شود. اين گونه مطالب در نوشته هاي ادبي ايران نيز به چشم مي خورد و همواره شعرايي هم كه از كرامت نفس و متانت طبع بلندي برخوردار بوده اند در نكوهش آن، سخن بر زبان رانده اند. «عبيد زاكاني» در يكي از طنزهاي گزنده خود اين موضوع را به خوبي نشان داده و معلوم مي كند كه متاع تملق و چاپلوسي دست كم در دربار ايران و قدرت مندان مستبد وجود داشته است. -به عنوان نمونه تملق گويي-: سلطان محمود را در حالت گرسنگي، بادمجان- بوراني پيش آوردند. خوشش آمد و زياد خورد و گفت بادمجان طعامي است خوش. نديمي در مدح بادمجان، فصلي پرداخت. سلطان چون سير شد، گفت: بادمجان سخت مضر چيزي است. نديم در مضرت بادمجان مبالغتي تمام كرد. سلطان گفت: «اي مردك! نه آن زمان مدحش مي گفتي؟...!. نديم گفت: قربان!
 من، نديم توام نه نديم بادمجان. بايد اشاره كرد كه چاپلوسان به خاطر منافع شخصي خودشان به تملق و مبالغه درباره خصوصيات و توانايي هاي توانمند متوسل مي شوند و آنها را ستايش مي كنند.»
 اين روانشناس در ادامه بيان صحبت خود، مي افزايد: «اين واقعيت را نيز بايد در نظر گرفت كه بسياري از پديده هاي اجتماعي با گذشت زمان در رفتار جامعه نهادينه مي شوند و رسوب مي كنند و اكثر مردم با آن خو مي گيرند. بنابراين، حتي در صورتي كه عوامل شكل دهنده پديده ها از بين بروند باز هم آن پديده ها به تداوم خود در عرصه جامعه ادامه مي دهند. تملق هم يك پديده كهن است و نمي توان انتظار داشت كه از جامعه محو شود چون سايه استبداد براي مدتي طولاني در تاريخ و فرهنگ بومي ايران وجود داشته و باعث شده تا رفتارهاي تملق آميز اشاعه و گسترش داده شوند...»
 «دكتر حميدي» ادامه صحبت خود را معطوف به روش هاي متنوع چاپلوسي از جمله ستايش هاي غيرواقعي مي كند. به اعتقاد وي، در محيط هايي كه چاپلوسي متداول است، هر نوع تغيير بايد مورد پسند يك طبقه خاص جامعه باشد. در اين حالت، نتيجه اين مي شود كه صداقت و پاي بندي به اصولي كه تأمين كننده منافع واقعي مردم است، جاي خود را به تحسين مبالغه آميز و در نهايت به چاپلوسي مي دهد. او با بيان اين كه شيوه و شكل چاپلوسي متنوع و متعدد است، مي گويد: «ممكن است به صورت هاي آشكار و پنهان صورت بگيرد. دادن القاب و عناوين جعلي و غيرواقعي و ستودن غلط آميز طرف مقابل يا افراد بالا دست، از جمله شكل هاي چاپلوسي است. در اين زمينه، برنامه هاي طنز تلويزيون هم كه بي شك بدون تملق و چاپلوسي مديران سيما نمي توانسته اند تا بدين مرحله پيش آيند، اين نوع چاپلوسي را به تصوير كشيده اند و با توجه به اين كه به محتواي خود اين برنامه ها هم انتقادات واقعي زيادي وارد است اما توانسته اند تصوير روشني از اين عمل با پسند مخاطبان خود نمايش دهند. حال بايد يادآوري كرد كه در چه جوامعي مي توان خاستگاه اين آفات را يافت.»
 اراده، هويت، اخلاق، منش، اقتدار و خلاقيت آدمهاي دو سويه تملق گو و تملق پذير را مي توان به خشت هايي فرو ريخته از نم باران يا وزش ملايم باد تشبيه كرد. در اين حالت يقيناً به آساني منزلت انساني بي اعتبار مي شود. چرا كه مباني فكري و استقلال شخصيت وجودي به سان چكابه هاي خاكستري بر زميني سست است و از تظاهر هر چاپلوسي يك فرد و غرور بي بها و كذب خوشايند آمدن مخاطب هيچ رستني حاصل نمي شود بلكه زيانهايي دارد كه به صور مختلف در روند وظايف اداري، محيط هاي كارگري، روابط شايسته و زيبنده آدميت از يكسو در ابعاد اجتماعي و توسعه و توليد و به طور كلي جامعه و كشور تاثير مي گذارد.
اگر اين بده بستانهاي متضاد حقيقت اخلاق ناب انساني در هر جامعه چنانچه لايروبي و نظيف نشوند چه بسا رنجها و پس ماندگيها در چرخه زندگي و نيز باورهاي اصيل در هاله مه آلود غفلت ها افزون مي شوند.
به نقل از يك روانشناس مي خوانيم:«امام علي (ع) خطاب به كساني كه پشت سر ايشان پياده روان بودند فرمود: اين چه كاري است كه مي كنيد؟ گفتند: رفتاري است كه بدان اميران را بزرگ مي داريم. امام فرمود:به خدا قسم اميران شما از اين كار هيچ سودي نمي برند و شما در دنياي خودتان بر خودتان سخت مي گيريد و در آخرت با اين كار به تيره بختي گرفتار مي آييد و چه زيانبار است مشقتي كه در پي آن كيفر دوزخ باشد و چه سودآور است آسايشي كه با آن از آتش دوزخ همراه باشد.»
 اين كه ائمه اطهار چگونه با چاپلوسان روبرو مي شدند و درباره آنان چه مي گفتند. همچنان كه امام علي (ع) فرمودند: «بر چهره ستايشگران و اندام چاپلوسان خاك بيفشانيد و يا- اين كه- از دوست داشتن چاپلوس و ستايشگر بر حذر باش زيرا اين لحظه از حساس ترين لحظات براي نفوذ شيطان است تا بدان وسيله كار نيك نيكوكاران را ضايع كند.»
 ● برخورد قاطع با متملقان
«دكتر فريبرز حميدي» روانشناس باليني، در ادامه صحبت هاي قبلي خود، مي گويد:«چاپلوسي و يا ساير آفات اخلاقي در هر مجموعه اي نشانگر ناسالم بودن روابط و مناسبات و هنجارهاي حاكم بر آن جامعه است. چنين فضايي در جامعه زماني شكل مي گيرد كه منزلت و نقش ها آن گونه كه شايسته افراد است توزيع نشود و در واقع شايسته سالاري به معني واقعي آن وجود ندارد.» به اعتقاد وي، اگر هر شخص در جايگاه درخور شان خود قرار گيرد و مطابق با منزلت واقعي اش از نقش اجتماعي مناسب برخوردار شود، مناسبات در روابط اجتماعي نيز از سلامت كافي برخوردار خواهد شد.
وي مي افزايد: «البته در اين خصوص بايد به ظرفيت افراد متصدي امور نيز نگاه كرد. افرادي كه همواره با رفتار روشن خود اجازه نداده اند تا جو تملق و چاپلوسي هاله اي اطراف آنان ايجاد كند، كم نبوده اند. مثال تاريخي آن را مي توان به افراد بزرگ تاريخ ربط داد كه پيشاپيش خطرات ناشي از مدح چاپلوسانه در مورد خود را خنثي كرده اند و در سيره عملي خويش نيز هيچگاه فرصت چاپلوسي آگاهانه يا ناآگاهانه را دراختيار اطرافيان قرار نمي دادند و تا جايي پيش رفته اند كه عقل را معيار مناسبي براي قياس آنچه مداحان و مورخان مي گويند، قياس و ميزان براي آيندگان نيز شمرده اند.»
دكتر حميدي با تاسف مي افزايد: متاسفانه گاهي گفتار بزرگان دين و معرفت نيز به فراموشي سپرده مي شود.
● پديده اي از فرهنگ گذشته
مديرعامل يك شركت خصوصي ساختماني نيز معتقد است ريشه تملق و چاپلوسي در نياز است و نياز هم در بي عدالتي است. مردم اگر فقير بودند زياد فرقي- با يكديگر- نداشتند. اين شدت زياد تضاد طبقاتي است كه به عنوان يك علت باعث ايجاد فرهنگ تملق مي شود.
«نگهدار» مي افزايد: بنا به تجربيات خودم يك علت ديگر در بروز پديده و شيوع صفات تملق و چاپلوسي در اين است كه اگر مدير قوي و سر جاي خودش باشد به اطرافيان اجازه نمي دهد زبان به تملق او بگردانند.
وي همچنين ضمن آن كه مي گويد مشكل پديده تملق و چاپلوسي تنها با سخنراني رفع نمي شود، نيز اين باور خود را برمي تاباند كه برخي نشريات حالت تملق گويي دارند در حالي كه نشريه اي براي مخاطبان موثر است كه خود تملق گو نباشد.
 اين مدير همچنين پديده چاپلوسي را ناشي از فرهنگ استبدادزده گذشته ها مي داند و مي گويد كه تملق به هر شكل باشد ريشه اساسي در استبداد زدگي كهن ما دارد و اعتقادم اين است كه چاپلوسي برخلاف شئون اسلامي و اجتماعي ما است.
● رفتار شگفت آور
... اما چاپلوسي و خودنمايي هاي برخي از افراد شگفتي هاي مضاعف به نمايش مي گذارد. يكي از انواع تملق، موردي است كه احتمالاً شما هم شبيه آن را در جايي ديگر شاهد بوده ايد. يك شهروند كارمند كه خود را «ميرزا» معرفي مي كند مي گويد: آنچه مي گويم شايد ربط مستقيم با سوال شما نداشته باشد و به طور اخص مفهوم و تاثيرات تملق را تعريف نكند اما از جنس و رديف اين پديده است. موردي كه چندي پيش (اواخر سال گذشته) شاهدش بودم برايم هم تاسفبار بود و هم قابل تامل، در سالن غذاخوري عده زيادي از همكاران مشغول صرف ناهار بودند. هر كس ضمن صرف غذا صحبتي مي كرد. برخي درباره كار و بخش محيط كاري خود حرف مي زدند. سالن كم كم خلوت مي شد. اين عده گفتارشان به سمت انتقاد از يكي از مديران كشيده مي شود و از جمله آن، اكثر كاركنان از برخورد خشك و رفتارهاي تحقيرآميز آن مدير نسبت به همكاران زيرمجموعه شركت به شدت گلايه مي كردند كه به مشكلات محيط كار و شرايط اضطراري بچه ها توجهي نمي كند. صحبت برو بچه ها كه بعضاً بيش از بيست سال سابقه كار دارند مي نمود سخت از آن مدير دلخور هستند.
دو سه روز بعد صبح كه كاركنان به شركت آمدند شنيدند كه آن مدير يك پست جديد نيز گرفته است. برخي از افراد حضوراً مراتب خشنودي خود را به مدير ابراز كردند اما نكته جالب آن همان عده كه چند روز پيش در سالن غذاخوري به شدت از مديريت آن مدير و خست او در رفع مشكلات مختلف محيط كاري و پرداخت اضافي كار و كسر كار و... و... دل پري داشتند، هر يك و بعضاً هر دو سه نفرشان به طور جداگانه آگهي تبريك خود به مدير ياد شده را نيز در روزنامه ها چاپ كردند. برخي ديگر از همكاران كه از اين موضوع باخبر شدند تعجب كردند كه آن انتقادها و نارضايتي از مدير چه بود و اين آگهي آنهم پس از ديدار حضوري چه بود؟!...
 ● چاپلوسي پلكان افراد ناتوان
«غضنفري» كارشناس كارتوگرافي، مي گويد چاپلوسي و تملق موضوع خيلي جالبي است كه مطرح مي كنيد. خود من ۴-۳ ماه در اداره اي مشغول كار شده بودم. نتوانستم آن محيط را تحمل كنم از بس فشار استرس به آدم وارد مي كرد دليلش وجود مشكلات اقتصادي كارمندان بود كه به نوعي مطرح مي كردند.
او حدود يك سال پيش فارغ التحصيل مي شود. وقتي وارد فضا و محيط دانشگاه مي شود تجربه هايي كمرنگ از تملق را احساس مي كند، محيطي كه جوانان علم و فرهنگ و ... مي آموزند. پيش از دانشگاه هم نگاه و گمانش نسبت به جامعه آن بوده كه آدمها سر و حواسشان به كار خودشان است و اين كه زياد به فكر آن نيستند خودشان را از نردبان ديگران به آسودگي بالا ببرند تا هرچه زودتر و از نزديكترين راه به هدف هاشان برسند. او مي گويد: «در فضاي سيستم اداري و بوروكراسي هم چاپلوسي بر ضوابط و روابط سايه انداخته است.» به زعم اين كارشناس جوان، اين شرايط متاثر از موقعيت اقتصادي است:«برخي افراد مي خواهند خود را بالاتر بكشند و كسي كه در اداره است نيز سعي مي كند از طريق چاپلوسي كار و موقعيت خود را ارتقاء دهد و لذا سبب ايجاد استرس نسبت به اطرافيان مي شود. فكر مي كند با تملق مي تواند مشكلات خود را كم كند. به باور وي پديده چاپلوسي حتي در امور سياسي، اقتصادي و اجتماعي مي تواند خيلي تاثير بگذارد. همچنين كسي كه در مسند گزينش افراد- چه در زمينه اشتغال و چه استخدام و ... -ممكن است تحت تاثير كرنش و تملق افراد- معمولي- متقاضي قرار گيرد. اما يك مدير هم ممكن است تملق پذير نباشد و تحت تاثير چاپلوسي قرار نگيرد.»
سويه ديگر ديدگاه هاي اين كارشناس كارتوگرافي، معطوف برخي مديران است كه به اعتقاد وي در جايگاهي نيستند كه شناخت جامع از مسئوليت متعهده خود داشته باشند. وي مي گويد:«متاسفانه برخي از مسئوليت ها به دست افرادي سپرده مي شود كه شايستگي مديريتي آن را ندارند. من قسم مي خورم به چشم خودم ديده ام آدمهايي توانايي اداره مجموعه اداري خود را ندارند كه فكر مي كنم با تملق به آن مقام رسيده اند زيرا نه تخصص و نه تحصيلات متناسب با حرفه- نوع كاربري اداره متبوع- نداشته اند اما توانسته اند زيركانه پست كليدي خوبي را به دست آورند.»
● مديريت تملق دوست
«خاني» بازنشسته يك شركت وابسته دولتي است. مي گويد: زماني كه با مدرك سيكل به عنوان شاغل در بايگاني متروكه مشغول كار شدم، آن موقع يك آشنا در آن اداره داشتم كه معرفم شد. حالا فرزندان من كه هر يك تحصيلات دانشگاهي و يا ديپلم دارند اما براي استخدام بايد از هزار توي شرايط بگذرند الحمدلله هيچ كدام اهل چرب زباني نيستند. حاضرم دستفروشي كنند و نان حلال به دست آورند اما شخصيت خود را با تملق گويي خرد نكنند.
به گفته او در گذشته ها هم بودند مديراني و يا يك شخص با نفوذ واسطه استخدام آشنايي و قوم و خويش خود مي شدند و باز بودند روسايي كه دم دمي مزاج بودند و از چاپلوسي زيردستان خود خوششان مي آمد. حالا آن وضع بيشتر شده است. وي مي گويد: «مهندس جوان به هر دري زده نتوانسته يك شغل پايدار با حقوق ماهانه پيدا كند. لاجرم مسافركشي مي كند. صدها و هزاران جوان تحصيل كرده داريم در جامعه مان كه كارهاي كاذب دلالي و امثالهم مي كنند تا خرج زندگيشان را تامين كنند در حالي كه كشورمان اينهمه امكانات توليدي و سرمايه كلان دارد . به نظر من دليل اول اين شرايط ناميمون، كليدي شدن كارها توسط يك عده رئيس و مدير تملق دوست است در حالي كه دولت سعي مي كند همه جور زمينه ها براي پيشرفت و تحقق عدالت فراهم شود. مشكل سد راه، مديران خودمحور و آشنا دوست و ... هستند.»
 قبول و انجام كار در هر محيط رسمي بدون هيچ تنش، تعهد پذيرش شرايط آن محيط است. نه كارمند و نه مدير هيچ يك نمي تواند در فضاي ناسالم مواج از چرب زباني آن جور كه بايد خدمت كنند، اهداف سازمان تابعه را پيش ببرند، نمودارهاي فعاليت و عملكرد سازمان را بالا ببرند تا سطح بهره وري به نهايت ظرفيت ارتقاء يابد، تأمين همه اين موارد در وهله اول نياز به مديريت كاردان، كارآمد و هنرورز دارد، مديري كه دلخوش به پست و حفظ مزايا نباشد. اگر چنين باشد، موريانه تملق و چاپلوسي هرگز جاي رشد و تكثير نخواهد داشت.
 چندان نياز به گويش و نوشتن نيست چيزي كه عيان است چه حاجت به بيان است. آب جايي جمع مي شود كه گودال است... جايي كه ميزان الحراره شخصيتي مديريتي تابع فضاي خوش زبانيها و تحسين و تمجيدهاي كيلويي باشد همواره ميزان سنج در نوسان است.
 ترس از دست دادن كار
 در سيستم اداري كارايي، بهره وري و توجه به كارمند فعال، به خاطر چاپلوسي وجود ندارد! چاپلوسي الان بزرگترين آفت است.
 «شيرازي» كارمند،... مي گويد اگر كسي كه توانمندي و تخصص كار ندارد به جايگاهي وسيع، گسترده كه همه اش هم با قابليت هاي تخصصي است گمارده شود، معلوم است كه زير مجموعه تحصيلكرده در هر يك از بخش هاي مختلف، رنج مي برند. جالب آن كه از همين نوع مدير كه كار و تخصص لازم را ندارد، پس از بازنشستگي در جايي گمارده شده است كه به دليل عدم تخصص، زبان حرفه اي كاركنان را نمي داند. وي مي افزايد: «پس ازسالها كار ديده ام مدير به جوانهاي تحصيلكرده اجازه كار و كارآموزي تخصصي نمي دهد چرا كه او فكر مي كند اين جوانها پس از مدتي كارش را از دستش مي گيرند. به نظر من اگر آن مدير كارش را از دست بدهد توان و شايستگي انجام كار ساده اي را هم ندارد.»
 ● نقش مديريت كارآمد در خنثي سازي فضاي تملق گويي
 پاسخهاي يك مدرس و پژوهشگر علوم ارتباطات، در چند و چون علل و پسايندهاي پديده نازيباي تملق كه بازدارنده جريان فضاي پيشرفت محيط هاي سالم بين گروهي و اداري است، قابل تأمل است. «بهمن امامي» صحبت هاي خود را از چند لايگي ارتباطات متعارف در نقش دادن و ايجاد انگيزه به گروه سازماني به عنوان يك اصل، رقابت سالم، نظر مثبت مديريت بر توانمنديها، دانش و مسئوليت پذيري و در نتيجه افزايش بهره وري، فرآيندهاي دو سويه كنش متقابل، دليل ايجاد محيط هاي ناسالم، لزوم هنر حرفه اي بودن مدير و مسئوليت پذيري و ابهام زدايي در سازمان و اين كه چگونه مي توان ارتباطات بين جمعي را ساماندهي كرد، محوربندي مي كند.
 وي مي گويد: «اصولاً در مديريت يك بحث مبتني بر اين كه ما چگونه مي توانيم يك سازمان را در ستون هاي بالايي، مياني و پاييني ساماندهي و مديريت كنيم، وجود دارد. در اين خصوص نظر بر اين است كه مي بايد بتوانيم نقش هايي را به افرادي كه در سازمان كار مي كنند بدهيم تا بتوانند در حوزه هاي كاري شان به طور كامل مسئوليت خود را ايفا كنند... ».وي بين استعمال واژگان و بحث تملق و چاپلوسي ضمن آن كه عمل به آنها را منفي برمي شمرد، با فعاليت هاي كارا و برتر جدا مي كند. او مي گويد: اين كه افرادي به عنوان نيرويي در سازماني اعمال چاپلوسي و تملق و يا كارشكني مي كنند كه واژه هاي منفي هستند، يا آن كه برچسب هايي كه نمايانگر نوعي حسادت است به شخص و يا اشخاصي مي زنند و اينها را اصطلاحاً «استريپ تايپ» و يا عقايد قالبي مي نامند، فرق اصولي دارند با آنان كه در يك گروه در همان سازمان داراي ارتباطات قوي تر هستند يا مي توانند ارتباط مؤثر ايجاد كنند. بنابراين بايد گفت در آن حالت ما نبايد به اين گروه اخير برچسب تملق گو يا چاپلوس بزنيم. از طرف ديگر، شما وقتي در يك ارتباط ميان فردي قرار مي گيريد طبيعي است كه بدانيد يك سازمان و يا يك مديريت داراي قدرت بيشتر است كه گروه، اداره و يا كارخانه اي را اداره و رهبري مي كند. از سوي ديگر در همين فضا، طبيعي است -مي نمايد- آنها كه ترس از دست دادن موقعيت شغلي، حرفه اي و ترفيع دارند، براي آن كه اين موقعيت هاي كسب شده خود را تثبيت كنند و حتي بالاتر بروند، ممكن است به سمت چرب زباني گرايش پيدا كنند. در حالي كه اگر در محيط كاري و بين افراد شاغل يك رقابت سالم وجود داشته باشد و مدير هركس را به لحاظ توانايي، دانش و مسئوليت پذيري ارجاع كار و نزدن از كار (كم كاري) و براساس شاخص هاي -شايسته سالاري- مورد توجه قرار مي دهد و تعيين مي كند، در اين حال و فضا ديگر مسئله چاپلوسي جايگاهي ندارد و مطرح نيست. رقابت سالم است كه كاركنان بتوانند بهره وري سازمان را بالا ببرند و در امور موظف سازماني مشاركت كنند.» وي در توضيح بيشتر مي گويد: «اين مشاركت مي تواند شامل ارتباطات كلامي، رفتاري و اداري باشد. فرايند اين نوع فرهنگ و عمل سبب مي شود كه فرد قالب هاي مثبت و انگيزه كار پيدا مي كند و خود را ارتقاء مي دهد. ولي چنانچه محيط ناسالمي كه از ناكارآمدي مدير ناشي مي شود، حاكم باشد، بديهي است سجاف نظام اداري و يا هر محيط كار جمعي ديگر، خدشه دار مي شود. لذا مي بايد كنش متقابل پيوسته به وجود آيد تا بتوان آن سازمان را پويا كرد. چنانچه كنش متقابل ناپيوسته باشد، در حقيقت شرايط آن محيط دچار ناهماهنگي مي شود و در نتيجه باعث از هم پاشيدگي آن گروه و سازمان مي شود و ظرفيت و ميزان بهره وري كاهش پيدا مي كند. اينجا است كه ما عقايد قالبي پيدا مي كنيم و نسبت به افراد گروه، همكار و... حس چاپلوسي پديد مي آيد و حالت دو به هم زدن و... و... نمايان مي شود كه آسيب هايي بر روند امور سازمان وارد مي شود جوري كه -گاه- مدير و مديريت، عاجز از ساماندهي مي شود.»
 «دكتر فريبرز حميدي» روانشناس باليني، با اشاره به اين كه صاحب نظران معتقدند -در هر جامعه- قداست سازي نيز زمينه اي مهم براي رواج چاپلوسي است، تجربه اروپاييان در اين خصوص را نشانه مي رود كه قداست گرايي باعث مي شود انسان اروپايي در مقابل آنچه - به زعم خودشان- به عنوان مقدس نمايانده مي شود، زانو مي زند و اگر كسي از ميان آنها به آن مقدسات -مطرح- معتقد نباشد، به ريا روي مي برد. در اين حالت، چنانچه كسي هم كه مي خواهد از اين وضع سوءاستفاده كند و موقعيت خود را بهبود ببخشد با چاپلوسي به ستايش -حتي افراطي- روي مي آورد.
 ● شايستگي و حفظ حقوق و اخلاق فردي
 به باور وي، علاوه بر عوامل ياد شده، بايد به انگيزه ها و كنش هاي شخصيتي، رواني و اجتماعي اشاره شود كه بذر چاپلوسي را در سرزمين دلها مي افشاند.
 اما اين كه چگونه ممكن مي شود پديده ناهنجار و مذموم تملق را كاهش داد، مي گويد: «براي فروكاستن دامنه چاپلوسي نخست بايد به تدبيري براي حفظ و پاسداشت حريم حقوق و اخلاق فردي همت گمارد تا آن كه اخلاق انسان دستخوش مطامع قدرتمند واقع نشود. معتقدم تنها مي بايد شايستگي كامل -هرچه بيشتر- كامل، مبناي نيل به امكانات قرار گيرد. دراين زمينه، كم كاري و كم لطفي متوليان امور جامعه را هم نبايد دست كم گرفت. بايد اذعان داشت كه اصلاح ساختاري اداري و همچنين اجراي عملي و نه در حد شعار، باور به شايسته سالاري مي تواند به از بين بردن عادات ناپسند ديرين چاپلوسي، كمك زيادي كند.»
 ● آفات وابستگي به تشويق
 «دكتر حميدي» بحث تشويق و نيز آفت تشويق و ستايش فراتر از حد را مورد اشاره قرار مي دهد كه اين مؤلفه ها مي تواند براي هر انسان خرد و بزرگسال مدنظر قرار گيرند.
 وي در اين موارد، با معنا كردن كلمه تشويق كه شوق افكندن و ترغيب كردن به كار است، مي افزايد: «از نظر روانشناسان، ارائه محرك مطلوب پس از انجام رفتار مطلوب به منظور افزايش، تكرار و تثبيت آن عمل و رفتار، تشويق تبيين و معناي به حق مي يابد. همچنين گفته شده است در انسان ها نوعي نياز به محبت وجود دارد. انسان ها مايلند كه مورد محبت، تحسين و تمجيد قرار گيرند. از سوي ديگر ما به چيزهايي كه خوشايند باشند پاسخ مي دهيم و آن پاسخ هايي را برمي گيريم كه با رضايت خاطر و پاداش همراه باشند. اينها سبب تقويت رواني مي شوند و شخص به اين پاسخ ها پايبند مي شود.» وي با اشاره به سيره عملي ائمه اطهار(ع) مي گويد: «مي توان چنين شيوه را در تمام سطوح افراد جامعه پياده كنيم. در اين راستا توجه كنيم به سخنان حضرت علي به مالك اشتر كه مي فرمايند با تحسين و حق شناسي، خويشتن را با مأموران درستكار خود مرتبط كن. خدمات صادقانه آنان را به زبان بياور و صريحاً قدرداني نما زيرا تحسين و قدرشناسي، مردان شجاع را در راه نيكوكاري تهييج مي كند و مسامحه كاران را به واسط خداوند به «جنبش و حركت وا مي دارد.» از دكتر حميدي درباره شيوه تشويق مي پرسم:
 ▪ يكي از راه هاي تشويق، شيوه كلامي است. در تشويق هاي كلامي و گفتاري، با سخن خويش، رفتار فرد- كودك و يا بزرگسال- مورد تائيد قرارمي گيرد چرا كه عمل مثبت انجام شده آنان مورد تشويق قرارمي گيرد. با ارج نهادن به شخصيت فرد مي توان فرصت بروز استعدادهاي ذاتي را براي آن شخص فراهم كرد. احساس مي كند صميميت بيشتري به او نشان داده مي شود.» وي تأكيد مي كند كه تشويق بايد متعادل، به اندازه، به موقع به جا و مناسب باشد ضمن آن كه با ميزان فعاليت و انتظار باشد و انگيزه و هدف تشويق تفهيم مخاطب شود و ادامه مي دهد: «توجه داشته باشيم تشويق، تحريك دروني براي پيشرفت امور را ايجاد مي كند و تشويق به نحوي جبران كننده كمبودها، حقارت هاي عاطفي و اجتماعي است ضمن آن كه باعث به وجود آمدن حسن اعتمادبه نفس و تقويت عزت نفس مي شود نيز مضاف به آن كه رفتار و سير زندگي- ولو مقطعي- را مي تواند تغيير دهد.» به باور «حميدي» روانشناس، ايجاد وابستگي به عوامل تحريكي تشويق، سبب كند شدن محركهاي دروني، ايجاد توقعات تصنعي، مغرورشدن و احساس مهتري خواهد شد و اين مورد خاصه در خردسالان بيشتر متجلي مي شود.
 همچنين بايد توجه داشته باشيم كه تشويق هاي مكرر و يكسان حالت رشوه به خود مي گيرند و فرد عادت مي كند در ازاي هر رفتار و عملي به او پاداش داده شود. امام علي«ع» فرموده است: «ثنا و تمجيد ديگران بيش از حد شايستگي و لياقت، تملق و چاپلوسي است و كمتر از آنچه سزاوارند يا ناشي از عجز تمجيد كننده است يا منشا رواني آن بيماري است.»
 ● نشانه هاي يك مدير ضعيف
 امامي، پژوهشگر علوم ارتباطات، درباره دلايل ديگر بروز چاپلوسي به ضعف مديريت سازمان در حاكميت رقابت سالم اشاره مي كند و مي گويد: «علت وجود تملق گويي در اين بوده كه مديريت نتوانسته است رقابت سالم در امور سازماني خود به وجود آورد و يا نتوانسته است خلاقيت ها را كشف كند كه در حقيقت، نشانگر ضعف مديريت است. اين مسئله سبب مي شود كه كاركناني چاپلوسي، دروغگو و چرب زبان شوند... به اعتقاد وي، مدير بايد هنر حرفه اي بودن در كار موظف خود را ياد بگيرد. مسئوليت پذير باشد. در آن صورت، زير مجموعه او هم مسئوليت پذير خواهد شد. مدير نيز مي بايد از ديگران و از كاركنان سازمان تحت مديريت خود. سايه روشنهاي متكي به تجارب شان مورد توجه خود قراربدهد و حالت مشورتي و تأملي داشته باشد نه آن كه فرضا يك مديريت خشك، بدون انعطاف و خودرأي باشد. در چنين فضايي، جو چاپلوسي به وجود مي آيد. وي تأكيد مي كند يك مدير پيش از هر اقدامي مي بايد زمينه سالم سازي محيط كار را مورد توجه قراردهد و تحكيم كند و بر آموزش و بهسازي منابع انساني تأكيد داشته باشد تا جريان بهره وري و كارايي سازمان بالا رود. باور داشته باشد وقتي كه داراي منابع انساني كارآمد باشد، نيز ديگر جايي براي حرف و حديث، چاپلوسي و چرب زباني بازنمي شود و يا باقي نمي ماند.
 «امامي» ادامه صحبت خود را با اشاره به اين كه مي بايد تكنولوژي در اختيار مدير باشد و نه مدير در اختيار تكنولوژي، معطوف به ابهام زدايي در سيستم مديريتي مي كند. به گفته وي ابهام زدايي در فضاهايي كه هاله اي مبهم از موقعيت هاي افراد شاغل خيمه مي زند يكي ديگر از توانمندي هاي مديريت است. وي مي گويد: «ابهام زدايي يعني عواملي را كه باعث ايجاد چنين شرايطي در محيط كار شده مدير با هنر و توانايي خود هرچه زودتر خنثي سازد. در تئوري هاي مديريت، روش مشورتي كه بيشتر اشاره شد را در سازمان اعمال كند تا حدي كه بتواند رقابت سالم و تعامل در بين گروه هاي كاري ايجاد كند. در آن صورت جو و فضاي چاپلوسي و چاپلوسي طلبي كاهش مي يابد چرا كه فضاي صميميت ايجاد مي شود و احتمال خصومت بين كارمندان از بين مي رود. در رقابت ناسالم است كه چرب زباني و تملق پذيري به وجود مي آيد.»
 اين مدرس علوم ارتباطات، پايان گفتارش را بيشتر به رنگ و حال هواي محبت و صميميت مي آميزد: «در محيط كاري با صفا و مهر، انسانها احساس آرامش مي كنند چرا كه غير از زمان حضور در محيط خانواده، بقيه زمان و عمر ما در محل كارمان صرف مي شود و مي گذرد اما ناآرامي مجذوب از محيط كار فرد، طبيعي است روي خانواده و نسل هاي بعدي نيز اثر ناخشنودي مي گذارد.»


حسن آقايي  :  روزنامه كيهان


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۵:۳۳ ] [ مشاوره مديريت ]

 

مطالعات ، تجربه ها و تمرين هاي ضروري براي سخنراني ، گويندگي و گفتگو

۲۸ - حفظ و مهار زبان و مبارزه با آفت هاي آن

۲۶

تحسين مبالغه آميز و قداست سازي ، مقدمات چاپلوسي


يكي از بلايايي كه روابط اجتماعي شهروندان را در عرصه اجتماع مورد تهديد قرار مي دهد تملق و چاپلوسي است كه متاسفانه باب ميل بسياري از افرادي قرار مي گيرد كه تشنه شنيدن آن هستند.

در واقع اين پديده كه در جوامعي كه سطح شعور اجتماعي بالايي ندارند با استقبال افراد زيادي مواجه مي شود و حتي كساني كه از آنها تملق مي شود لب به اعتراض نمي گشايند و شادمان از شنيدن آنچه در خور لياقت خود نمي بينند،بر دامنه تكبر خود مي افزايند.
 
 چاپلوسي كه ما از آن سخن مي گوييم،اغلب نسبت به كساني صورت مي‏پذيرد كه از توان‏منديِ اقتصادي، سياسي،اجتماعي يا اداري بهره‏مندند.
 البته اين وضع محدود به تاريخ معاصر ايران نيست و گفتارهايي از تاريخ كهن وجود دارد كه بر اساس آن مي‏توان دريافت كه چاپلوسي در مناسبات ايرانيان از ديرباز وجود داشته است و جان نثاران دروغين زيادي در همه عرصه ها باعث مي شدند تا حاصل زحمات و خدمات ارزنده بسياري از افراد متين جامعه ناديده گرفته شود.اين گونه مطالب در نوشته هاي ادبي ايران نيز به چشم مي خورد و همواره شعرايي هم كه كرامت نفس و متانت طبع بلندي برخوردار بوده اند در نكوهش آن سخن بر زبان رانده اند.
عبيد زاكاني در يكي از طنزهاي گزنده خود اين موضوع را به خوبي نشان داده و معلوم مي‏كند كه متاع تملق و چاپلوسي دستِ كم در دربار ايران و قدرت‏مندان مستبد وجود داشته است. سلطان محمود را در حالت گرسنگي، بادمجان بوراني پيش آوردند. خوشش آمد و زياد خورد و گفت: بادمجان طعامي است خوش. نديمي در مدح بادمجان فصلي پرداخت. سلطان چون سير شد، گفت: بادمجان سخت مضر چيزي است، نديم در مضرت بادمجان مبالغتي تمام كرد. سلطان گفت: اي مردك نه آن زمان مدحش مي‏گفتي؟! نديم گفت: قربان! من، نديم توام نه نديم بادمجان.
و به اين ترتيب مي‏توان دريافت كه حكومت‏هاي استبدادي خاستگاه عمده‏ي چاپلوسي بوده است. بايد اشاره كرد كه چاپلوسان به خاطر منافع شخصي خودشان به تملق و مبالغه درباره‏ي خصوصيات و توانايي‏هاي توان‏مندان متوسل مي‏شوند و آنها را ستايش مي‏كنند.
اين واقعيت را نيز بايد در نظر گرفت كه بسياري از پديده‏هاي اجتماعي با گذشت زمان در رفتار جامعه نهادينه مي‏شوند و رسوب مي كنند، و اكثر مردم با آن خو مي‏گيرند؛ بنابراين حتي در صورتي كه عوامل شكل دهنده‏ي پديده‏ها از بين بروند، باز هم آن پديده‏ها به تداوم خود در عرصه جامعه ادامه مي دهند. تملق هم يك پديده‏ي كهن است و نمي‏توان انتظار داشت كه از جامعه محو شود. چون سايه‏ي استبداد براي مدتي طولاني در تاريخ و فرهنگ بومي ايران وجود داشته و باعث شده تا رفتارهاي تملق آميز ا اشاعه و گسترش داده شود.
در محيطهاي كه چاپلوسي متداول است ، هر نوع تعبير بايد مورد پسند طبقه‏ي ممتاز جامعه باشد. در نتيجه صداقت و پاي بندي به اصولي كه تامين كننده منافع واقعي مردم است، جاي خود را به تحسين مبالغه آميز و در نهايت به چاپلوس مي‏دهد. البته شيوه و شكل چاپلوسي متنوع و متعدد است. ممكن است به صورت‏هاي آشكار و پنهان صورت مي‏گيرد
 دادن القاب و عناوين جعلي و غير واقعي و ستودن غلط آميز طرف مقابل، يا افراد بالا دست از جمله شكل‏هاي چاپلوسي است.در اين زمينه برنامه هاي طنز تلوزيوني هم كه بي شك بدون تملق و چاپلوسي مديران سيما نمي توانسته اند تا بدين مرحله پيش آيند اين نوع چاپلوسي را به تصوير كشيده اند و با توجه به اينكه به محتواي خود اين برنامه ها هم انتقادات واقعي زيادي وارد است ، اما توانسته اند تصوير روشني از اين عمل ناپسند دربراي مخاطبان خود نمايش دهند.حال بايد يادآوري كرد كه در چه جوامعي مي توان خواستگاه اين آفات را يافت.
چاپلوسي ويا ساير آفات اخلاقي در هر مجموعه‏اي نشان گر نا سالم بودن روابط و مناسبات و هنجارهاي حاكم بر آن جامعه است. چنين فضايي در جامعه زماني شكل مي‏گيرد كه منزلت‏ها و نقش‏ها آن گونه كه شايسته‏ي افراد است توزيع نشود و در واقع شايسته سالاري به معني واقعي آن وجود ندارد. اگر هر شخص در جايگاه در خور نشان خود قرار گيرد و مطابق با منزلت واقعي‏اش از نقش اجتماعي مناسب برخوردار شود، مناسبات در روابط اجتماعي نيز از سلامت كافي برخوردار خواهد شد.البته در اين خصوص بايد به ظرفيت افراد متسدي امور نيز نگاه كرد.افرادي كه همواره با رفتار روشن خود اجازه نداده اند تا جو تملق و چاپلوسي حاله اي بر گرد آنان ايجاد كند كم نبوده اند.مثال تاريخي آن را مي توان به افراد بزرگ تاريخ چون ائمه اطهار ربط داده كه پيشاپيش خطرات ناشي از مدح چاپلوسانه در مورد خود را خنثي كرده اند و در سيره عملي خويش نيز هيچ گاه فرصت چاپلوسي آگاهانه يا ناآگاهانه را در اختيار اطرافيان قرار نمي‏داد و تا جايي پيش رفته اند كه عقل را معيار مناسبي براي قياس آنچه مداحين و مورخين مي گويند، قياس و ميزان براي آيندگانبر شمرده اند.متاسفانه در جوامع ما حتي گفتار بزرگان دين و معرفت نيز به فراموشي سپرده مي‏شود. كمتر كسي به ياد مي‏آورد كه علي عليه السلام چگونه با چاپلوسان روبرو مي‏شد و درباره‏ي آنان چه مي‏گفت. ايشان مي‏فرمودند:

( بر چهره ستايش گران، و اندام چاپلوسان خاك بيفشانيد«. و يا اين‏كه: »از دوست داشتن چاپلوس و ستايش‏گر برحذر باش؛ زيرا اين لحظه، از حساس‏ترين لحظات براي نفوذ شيطان است تا بدان وسيله كار نيك نيكوكاران را ضايع كند. )
 امام علي عليه السلام هنگام ورود به شهر انباز، خطاب به كساني كه پشت سر ايشان پياده روان بودند فرمود:

( اين چه كاري است كه مي‏كنيد؟ گفتند: رفتاري است كه بدان اميران‏مان را بزرگ مي‏داريم. علي عليه السلام فرمود: به خدا قسم اميران شما از اين كار هيچ سودي نمي‏برند. شما در دنياي خودتان برخودتان سخت مي‏گيريد، و در آخرت با اين كار به تيره بختي گرفتار مي‏آييد و چه زيان‏بار است مشقتي كه در پي آن كيفر دوزخ باشد، و چه سود آور است آسايشي كه با آن آسودگي از آتش دوزخ همراه باشد. )


قداست سازي نيز به اعتقاد صاحب نظران زمينه‏اي مهم براي رواج چاپلوسي است .تجربه اروپا نشان مي‏دهد كه قداست سازي‏ها باعث مي‏شود انسان در مقابل آنچه كه مقدس نمايانيده مي‏شود، زانو بزند.
و اگر كسي به آن مقدسات معتقد نباشد، به ريا روي مي‏آورد و كسي هم كه مي‏خواهد از اين وضع سوء استفاده كند و موقعيت خود را بهبود ببخشد با چاپلوسي بر ستايش افراطي روي مي‏آورد. به اين ترتيب بين انسان و خدا دوگانگي و تقابل پيش مي‏آيد.
 علاوه بر عوامل ياد شده، بايد به انگيزه‏ها و كنش‏هاي شخصيتي و رواني و اجتماعي اشاره كه بذر چاپلوسي را در سرزمين دل‏ها مي‏افشاند. و به اين ترتيب براي فرو كاستن از دامنه‏ي چاپ لوسي، نخست بايد به تدبيري براي حفظ و پاسداشت حريم حقوق و اخلاق فردي همت گمارد تا آن‏كه اخلاق دست خوش مطامع قدرتمند واقع نشود؛ و تنها با شايستگي كامل، مبناي نيل به امكانات قرار گيرد.در اين زمينه كم كاري و كم لطفي متوليان امور جامعه را هم نبايد دست كم گرفت و بايد اذعان داشت كه اصلاح ساختار اداري و همچنين اجراي عملي و نه در حد شعار باور به شايسته سالاري مي تواند به از بين بردن عادات ناپسند ديرين كمك زيادي كند.

 
سيد محمدموسوي   :   هفته نامه فصل نو


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۵:۳۲ ] [ مشاوره مديريت ]


مطالعات ، تجربه ها و تمرين هاي ضروري براي سخنراني ، گويندگي و گفتگو

۲۸ - حفظ و مهار زبان و مبارزه با آفت هاي آن

۲۵

بي‌هدف سخن نگوييم و قلم نزنيم


نويسندگي و گويندگي، در بعضي امور، شرايط مشترك و در برخي، شرايط مخصوص به خود را دارند. بيش از هر چيز اعتماد به نفس، خودباوري، شهامت، شجاعت و همت لازم است. بايد به گفته و نوشته خود ايمان داشت و با زباني كه از قلب آميخته به اطمينان است سخن گفت و كسي كه به خود بگويد من در اين امر كامياب و موفق مي‌شوم بر اثر اين تلقين، سرانجام روزي موفقيت را در آغوش خواهد گرفت.


خونسردي و صبوري از اركان اساسي نويسندگي و گويندگي است.اگر انسان در هنگام سخنراني و نوشتن حالت عادي خود را از دست بدهد، به نتيجه نخواهد رسيد.


در سخنراني و نويسندگي هميشه بايد "هدف" داشته باشيم و در هيچ حال هدف مطلوب را فراموش نكنيم و بي‌هدف سخن نگوييم و قلم نزنيم.


سعي كنيم گفته‌ها و نوشته‌هايمان ابتكاري و تازه باشد و اگر مطالبي را بارها گفته‌اند، ما به صورت جالب و تازه ارائه دهيم.


گوينده زبردست و نويسنده برجسته آن است كه حتما فصاحت و بلاغت را مد نظر داشته باشد، به عبارت ساده‌تر بايد گفته‌ها و نوشته‌ها خالي از زوايد و عبارات ناآشنا بوده و با كمال رسايي و سادگي به مقتضاي سطح فكر اكثر شنوندگان و خوانندگان كلمات و واژه‌ها را انتخاب كند.


سعي شود حاصل و محصول سخنراني خود را شسته و پيراسته از حاشيه روي‌هاي بي‌مورد ارائه نمايد تا بعد از شنيدن گفتار او و خواندن نوشته‌اش مطالبي عميق و متقن دستگير شنونده و خواننده شود. از مكررات ملال‌آور پرهيز كند، چه بسا تكرار زياد يك كلمه به بهترين سخنراني يا مقاله ضربه‌اي سنگين وارد مي‌كند.

هرچه سطح معلومات گوينده يا نويسنده بالاتر باشد و در به‌كار بردن نكات مناسب و عميقي از رشته‌هاي مختلف علوم بهره داشته باشد، نگاشته‌ها و سخنراني‌هاي او بيشتر خريدار خواهد داشت.


شنيدن سخنراني ناطقين برجسته و ديدن آثار نويسندگان برازنده و ملاحظه روش آنها در تهيه نطق و نويسندگي و طرز ورود و خروج آنها و اين كه چگونه جلب عواطف مي‌نمايند و رمز موفقيت آنان چه بوده است، به نوبه خود بهترين راه شناخت راز پيشرفت در سخن گفتن و نوشتن است.


به‌كار بردن نكاتي تسخيري در لابلاي سخنراني و نگارش، به خاطر جلب عواطف و احساسات شنوندگان و خوانندگان از اموري است كه گفتن آن سهل است ولي به كار بردن به موقع آن مشكل مي‌باشد. بايد كاملا احتياط را مراعات كرد و حسن ظن شنوندگان و خوانندگان را نسبت به خود نگهداري نمايد تا ضعف و لغزشي از او نبينند.


در آخر تمرين و ممارست، پركاري، تهيه مطالب گوناگون، تنبلي و بي حوصلگي را از خود دور كردن، پشتكار و استقامت و... در نويسندگي و گويندگي نقش بسزايي دارند.


خبرگزاري ايسنا


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۵:۳۲ ] [ مشاوره مديريت ]

 

مطالعات ، تجربه ها و تمرين هاي ضروري براي سخنراني ، گويندگي و گفتگو

۲۸ - حفظ و مهار زبان و مبارزه با آفت هاي آن

۲۴

پرگويي ، زشت گويي ، گناه آلودي ، نجوا در سخن ،

نازگويي ، تعارض بين گفتار و شخصيت گوينده

سخن، از ديد كمي وكيفي، پيوسته در معرض آفات و آسيب هاي گوناگوني است كه به خاطر تاثيرات منفي بر شخصيت،  روان و اعتبار اجتماعي گوينده يا مخاطب، بي ارزش و گاه ضد ارزش مي شود و ناپايداري ارتباط كلا مي سازنده را نيز، موجب مي گردد.
آسيب هاي مهم سخن- براساس آموزه هاي ديني- عبارت است از:


1- پرگويي
پرحرفي، از آفات مهم سخن، و در مقابل كم گويي و گزيده گويي، از آداب مهم آن به شمار رفته است. براي نمونه، امير مومنان مي فرمايند:
«آفت سخن، درازگويي است،... خوشا آن كه... زبان را از فزون گويي در كشيد»
در اين باره، مطالب فراواني در آموزه هاي ديني مطرح است كه به برخي از آنها، اشاره اي مي كنيم:
يك. معيار«زياده گويي» آن است كه سخن، نه سودي دنيوي داشته باشد و نه پاداشي آخروي، بلكه گفتار بيهوده اي كه بيشتر بدون انديشه بر زبان جاري مي شود، همچنين، درازگويي ملا ل آور، حتي در مطالب مفيد، كه خود، از تاثير كلا م، سخت مي كاهد. بدين سان، نفي پرگويي، به معناي روايي كم گويي بيش از حد نيست، از اين روي، در روايات، بر رعايت«ميانه روي» در سخن، تاكيد مي شود.
دو. پرحرفي، پيامدهاي نا مطلوب فراواني دارد. در وهله نخست، زيان آن بر روان و دل گوينده است، چرا كه زبان، پنجره اي به سوي دل آدمي است و پرگويي، موجب ملا لت و قساوت آن، از سوي ديگر، شخص پرحرف، مرتكب سخناني گناه آلود مي شود و برآيند اين دو، سقوط معنوي وي خواهد بود. افزون بر آن، زياده گويي، پاره اي از عيوب پنهان آدمي را آشكار مي سازد و ملا لت و رنجش مخاطبان را در پي دارد.
اينگونه است كه حتي در سخنان مطلوب و مفيد نيز، نبايد افراط كرد:
با اين كه سخن به لطف آب است
كم گفتن هر سخن، صواب است
آب ارچه همه زلال خيزد
از خوردن پر، ملال خيزد
كم گوي و گزيده گوي چون در
تا زاندك تو جهان شود پر


2- زشت گويي
از آسيب هاي سخن كه موجب ناپايداري ارتباط، ايجاد تنفر و كاستن ارزش و اعتبار گوينده مي شود، زشت گويي است; امير مومنان(ع) در نكوهش آن مي فرمايند: «از سخن زشت بپرهيز، كه فرومايگان را گرد تو آورد و بزرگواران را از تو دور سازد.»
نيز «بد گفتن، ]آدمي را[ بي ارزش و برادري را تباه مي سازد.»
زشت گويي، گاه از جهت محتوا و به خاطر استفاده از كلمات زشت و ركيك، زخم زبان و طعنه و كنايات آزاردهنده و به كارگيري برچسب هاي تحقيرآميز است. قرآن كريم، با نكوهش و بازداشتن از سخنان ناروا و دشنام حتي به مخالفان، از به كارگيري نام ها و لقب هاي زشت نيز آشكارا نهي فرموده است: و به يكديگر لقب هاي زشت مدهيد، چه ناپسند است كه بر كسي پس از ايمان، نام كفر آميز بگذارد. به ويژه اين كه برچسب هاي منفي، پيام ها و برداشت هايي را در پي دارد كه با ايجاد هاله اي بر شخصيت فرد، آدمي را از شناخت وي محروم مي كند آن سان كه ديگر نه با خود وي، كه بر برچسب او، روبه رو مي گردد و فرايند ارتباط را سخت  تحت تاثير مي نهد، چرا كه برداشت هاي منفي، دشمن ارتباط است و گاه زشت گويي از جهت صدا و آهنگ است. صدا، علاوه بر اين كه به عنوان وسيله اي ارتباطي، در تبادل افكار به كار گرفته مي شود، به عنوان پديده اي زيبايي شناسانه نيز، به آن توجه مي شود، و طبعا بي توجهي به آهنگ و حالت هاي عاطفي صدا و به ويژه داد و فرياد كردن، آفت سخن و سخنوري است. قرآن كريم در بياني تشبيه گونه، مي فرمايد: «و صدايت را آهسته ساز، كه بدترين آوازها، بانگ خران است». اما صادق(ع)، داد و فرياد هنگام سخن گفتن را، مصداق آن دانسته است.


3- گناه آلودي
 زيان، آن سان كه عالمان  اخلا ق گفته اند بيش از هر عضو ديگري در معرض گناه و آسيب است و آدمي با گفتارش مي تواند گناهاني بي شمار و سنگين را مرتكب شود كه خود سرچشمه بسياري از ناشايست ها و جنايات قرار گيرد. از اين روي، بر پرهيز از سخنان گناه آلود تاكيد بسيار مي شود. قرآن كريم  چنان كه پيشتر اشاره شد مومنان را به گفتار «استوار و درست (سديد) فرا مي خواند» سخني كه بسان سدي محكم، مانع امواج گناه و باطل است. نيز اميرمومنان «صواب» گفتن را ويژگي پارسايان مي شمارد يعني بجا و درست گفتن و به دور از خطا و باطل.


4- نجوا در سخن
نجوا در  حضور ديگران، از آسيب هاي سخن و عوامل ناپايداري ارتباط است، چه، اين كار موجب بي اعتمادي و سو»ظن ديگران و نشانه بي اعتنايي به آنان و خلاف ادب است. از اين روي در آيات و روايات بازداشته شده است: «اي كساني كه ايمان آورده ايد چون با يكديگر محرمانه گفت وگو مي كنيد به «قصد» گناه و تعدي و نافرماني پيامبر با همديگر محرمانه گفت وگو نكنيد، و به نيكوكاري و پرهيزگاري نجوا كنيد...
چنان نجوايي صرفا از «القائات» شيطان است تا مومنان را اندوهگين سازد.
نيز امام صادق «ع» مي فرمايد:
در جمع سه نفره نبايد دو نفر از آنان جداي از سومي، به نجوا بپردازند، چرا كه اين كار موجب اندوه و اذيت وي مي گردد.
 از آيه و حديث ياد شده برمي آيد كه نجوا از دو جهت نكوهيده است: نخست از جهت محتواي آن، هرگاه گناه و تعدي و نافرماني باشد ودوم اينكه نجوا، خود موجب اندوه و آزار ديگران مي گردد، بدين سان، اگر گفت وگوي محرمانه، نگراني و سو»ظني را برنينگيزد و محتواي آن، توصيه به نيكي ها و تقوا باشد، روا خواهد بود.


5- نازگويي (سخن دام افكنانه)
از ديدگاه آموزه هاي ديني، ارتباط با جنس مخالف، بر اصل تكبرورزي، فاصله گرفتن و حريم قائل شدن، استوار است و گفت وگو ميان زن و مرد نامحرم، تنها به هدف انتقال اطلاعات لازم، در فضايي عادي و توام با حيا و عفت، روا مي باشد. قرآن كريم، به همسران پيامبر(ص) و در واقع به تمام زنان مومن دستور مي دهد به گونه جدي و متين با نامحرمان سخن گويند، و از به كارگيري تعبيرات يا آهنگ هاي نرم و تحريك كننده، كه افراد شهوتران را به فكر گناه مي افكند، بپرهيزند: پس به ناز سخن مگوييد تا آن كه در دلش بيماري است طمع ورزد و گفتاري شايسته گوييد.
روشن است كه عمل به اين آموزه، گاهي در جهت حفظ عفت و پاكدامني و بهداشت رواني جامعه مي باشد.


6- تعارض بين گفتار و شخصيت گوينده
از آسيب هاي سخن، تعارض گفتار آدمي با شخصيت و متغيرهاي شخصيتي اوست. اين حالت، كه نشانه ناپاكي يا تزلزل دروني و حتي نماد «نفاق» به شمار مي رود، نمودهاي گوناگوني دارد كه از آن جمله است:
الف - تعارض سخن با باورهاي دروني
گفتار آدمي بايستي برايند باورها، آرمان ها و گرايش هاي دروني او باشد و از سر اعتقاد و ژرفاي دل بر زبان جاري گردد و از دوگانگي درون و برون، پرهيز شود.
قرآن كريم، با نكوهش از آنان كه گفتار و پندارشان متعارض و سخنان فريبنده شان برخلاف خواسته ها و نگرش هاي آنان است، مي فرمايد: و از مردم كسي است كه در زندگي اين دنيا سخنش تو را به تعجب وامي دارد و خدا را بر آن چه در دل دارد گواه مي گيرد، در حالي كه خود، سخت ترين دشمنان است».
در جاي ديگر، اين شيوه را به صراحت، كار«منافقان» مي داند: تا ]خداوند[ كساني را كه دورويي نمودند، معلوم بدارد...]آنان كه[ به زبان خويش چيزي مي گفتند كه در دلهايشان نبود».
ب- دورويي در سخن
عادت برخي آن است كه در گفت وگو با افراد مختلف، شخصيت هاي متفاوت و گاه متضادي از خود بروز مي دهند، و درمواجهه با هر فرد و گروهي، با زير پا نهادن حقيقت، به گونه اي سخن مي گويند تا رضايت آنان را به دست آورند و به منافع خويش برسند. از اين روي، در حضور افراد به گونه اي سخن مي گويند و پشت سر آنان به گونه اي ديگر اين كار، كه گونه اي نفاق و عامل سلب اعتماد عمومي است، در آيات و روايات، سخت نكوهش شده است. از جمله، امام باقر عليه السلا م مي فرمايد:
بد بنده اي است بنده دو شخصيتي و دو زباني كه در حضور برادرش، وي را مي ستايد و در نهان، از او بدگويي مي كنند
ج- نا همگوني سخن يا سطح دانش
گفتن مطالبي كه آدمي، آگاهي كافي از آنها ندارد، و نيز اظهار سخناني كه سطح دانش او را فراتر از آن چه هست مي نماياند، از آسيب هاي گفت و گو ست كه اولي، عامل نشر شايعات، و دومي نشانه خود برتربيني و فخر فروشي است از اين روي، امير مومنان عليه السلا م مي فرمايند:
«نه تنها آن چه را نمي داني، مگو، بلكه هر آن چه را مي داني نيز، بر زبان جاري مكن».
د- تعارض گفتار با رفتار
نا همگوني سخن با عمل، از عوامل مهم بي اعتمادي، كاهش يا سلب تاثير گذاري سخن، و در نتيجه ناپايداري روابط كلا مي است زشتي اين كار و پيامدهاي منفي آن، از آيات ذيل، به روشني نمايان است: اي كساني كه ايمان آورده ايد، چرا چيزي مي گوييد كه انجام نمي دهيد؟ نزد خدا بسيار موجب خشم است كه چيزي را بگوييد كه انجام نمي دهيد. بدين سان، گفتار خالي از عمل، خواه از سر نفاق باشد و خواه از روي ضعف اراده، خشم بزرگ خداوند را در پي دارد، چرا كه در هر حال، آثار منفي خود را بر جاي مي  نهد.

 
http://www.mardomsalari.com/template1/News.aspx?NID=41715


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۵:۳۱ ] [ مشاوره مديريت ]

 

مطالعات ، تجربه ها و تمرين هاي ضروري براي سخنراني ، گويندگي و گفتگو

۲۸ - حفظ و مهار زبان و مبارزه با آفت هاي آن

۲۳

نقش افترا در طرد اجتماعي


افترا در عرصه رفتار فردي و اجتماعي يكي از رذايل اخلاقي به حساب مي آيد از طرفي افترا در حوزه عمل اجتماعي و روان شناسي اجتماعي موجبات طرد و انزواي انسان را از جامعه فراهم مي آورد. نوشتار حاضر در مقام تبيين اين مطلب براساس آموزه هاي قرآني برآمده و زوايايي از اين مبحث را مورد بازخواني و كنكاش قرار داده است. اينك با هم آن را از نظر مي گذرانيم:


 ● اجتماعي بودن انسان
 انسان موجودي اجتماعي است. هر چند كه در علت و عوامل اين گرايش به صورت ذاتي و يا عرضي بودن آن اختلاف است و دلايل و علل مختلفي از سوي انديشمندان مطرح شده است؛ با اين همه هيچ شك و شبهه اي نيست كه انسان به طور طبيعي به اجتماع گرايش و از تنهايي مي گريزد. در داستان آفرينش حضرت آدم(ع) خداوند در آيات ۳۰ تا ۳۹ پس از اين كه از آفرينش و علل و اهداف خلقت وي سخن به ميان مي آورد، به مسئله جفت و زوج وي اشاره مي كند. در آيه نخست سوره نساء نيز بيان مي دارد كه اين جفت و زوج را از جان و نفس آدم(ع) آفريده است و علت آن را در آيات ديگر سكونت و آرامش وي مي شمارد. اين بدان معناست كه آدمي از همان آغاز به جفت و زوج نياز داشته است. اين همان اجتماع نخست آدمي است كه به هدف دست يابي به آرامش ايجاد شده است.
 از اين روست كه آدمي به طور طبيعي دست كم براي دست يابي به آرامش به اجتماع كوچكي نيازمند است كه همان اجتماع زن و شوهر است. زن و شوهر در كنار هم و اجتماع كوچك خانواده مي توانند آرامشي را به دست آورند كه بستر مناسب رشد و تكامل آدمي را فراهم مي آورد و او را به تعالي و سلامت شخصيت و وجود مي رساند.


 ● آموزه هاي شناختي و دستوري قرآن
 حال اگر هر چيزي اين اجتماع را تهديد كند مي بايست به گونه عامل ضدتكاملي دانسته شود و مانع دست يابي اشخاص به سلامت شخصيت روحي و رواني و نيز آرامش گردد. آموزه هاي قرآني از آن جايي كه براي هدايت انسان به سوي زندگي سالم و تكامل آدمي فرو فرستاده شده است دربردارنده همه اصول و قوانين اخلاقي و حقوقي است كه مي تواند اين بستر را فراهم آورد و موانع را بردارد و زمينه رشد و تعالي را ايجاد كند. از اين روست كه مجموعه آموزه هاي قرآني به دو دسته آموزش هاي شناختي و گزاره هاي معرفتي و گزاره ها آموزه هاي دستوري تقسيم مي شود. بخش نخست به انسان نسبت به موقعيت خود در هستي شناخت و آگاهي مي دهد و بخش دوم او را به رسيدن به كمال و زندگي سالم و شخصيت كامل راهنمايي مي كند. آموزه هاي دستوري نيز بر اين اساس برنامه ريزي شده است كه عوامل مقتضياتي را شناسايي و معرفي كند و موانع را معرفي و از جلوي راه بشر بردارد. از اين رو به هنجارها و نابهنجاري اشاره دارد. فرمان ها و آموزه هايي را به شكل عمل واجب و مستحب و مباح از انسان خواسته و فرمان هايي را براي رهايي او از برخي از مسايل بيان كرده است تا از شر عوامل و موانع بازدارنده رهايي يابد كه از آن به مكروه و حرام ياد مي شود. مجموعه عوامل سازنده عقلي و عقلايي و شرعي را به عنوان معروف از مردم خواسته و مجموعه عوامل بازدارنده را به عنوان منكر طرد كرده است.


 ● مقابله با تهديدهاي اجتماعي
 از آن جايي كه انسان به اجتماع گرايش طبيعي دارد مي كوشد كه تا به هر راه و روشي خود را در اجتماع حفظ كند و با موانع و عوامل بازدارنده مبارزه كند.
 اموري كه باعث مي شود تا وي نتواند در اجتماع جايي براي خويش باز كند. هر نوع دوري از اجتماع و طرد از آن به معنا و مفهوم آن است كه شخص نتواند به آرامش و رشد شخصيتي دست يابد. يكي از مهم ترين علل و عوامل بازدارنده در مساله حضور جدي شخص در اجتماع، نابهنجاري و رذيله اخلاقي است كه از آن به افترا ياد مي كنند. افترا در حوزه عمل اجتماعي و روان شناسي اجتماعي مورد تحليل و بررسي قرار مي گيرد و روان شناسان اجتماعي و قانونگذاران هر يك به علل و عواملي بدان پرداخته و آثار و تبعات آن را بررسي و قوانين جزايي براي آن وضع كرده اند ناگفته نماند كه اين مساله در برخي از زمان ها و مكان ها از حساسيت بيشتري برخوردار مي باشد. به ويژه در زمان برگزاري انتخاب و حضور در صحنه اجتماع كه هرگونه خدشه وارد كردن به شخصيت اجتماعي و افترايي مي تواند آثار و تبعات زيانبار اجتماعي و شخصي در روان آدمي به جا گذارد.


 ● افترا زشت ترين كنش اجتماعي فرومايگان
 افترا از ريشه فردي به معناي قطع كردن و بريدن است. راغب اصفهاني بر اين باور است كه اصل آن به معناي بريدن پوست براي دوختن است و افراء به معناي شكافتن براي افساد و تباهي است (مفردات ص ۶۳۴) و در اصطلاح به معناي از پيش خود بافتن امري دروغ و ناروا و نسبت دادن آن به ديگري است. (لسان العرب، ابن منظور ج ۱۰ ص ۲۵۶)
 در كاربردهاي سياسي، متهم ساختن نارواي فرد و يا گروه يا نهادي خاص از روي بدخواهي، انگيزه هاي خودخواهانه، حسادت، انتقام و مانند آن معنايي است كه براي افترا گفته اند. (فرهنگ اصطلاحات سياسي ص ۳۹۱)
 افترا نوعي كذب و دروغ به ديگري است كه شخص از آن ناخشنود مي شود و همواره در حق ديگري به كار مي رود ولي كذب مي تواند در حق خود و يا ديگري باشد. چنان كه در كذب دروغ شخص چه خود و چه ديگري ممكن است از كلام كذب و دروغ خشنود شود ولي هيچ كس از افترا خشنود نمي شود؛ زيرا به قصد و هدف اهانت است. شخصي كه افترا مي بندد مي كوشد تا ديگري را در اجتماع خوار كند و نگذارند تا وي محبوب ديگران قرار گيرد.
 افترا از نظر حقوقي جرم محسوب مي شود و به عنوان عمل شمرده و از دايره بيان و آزادي بيان بيرون مي رود. در حقيقت افترا در حوزه عمل گفتاري نابهنجار قرار مي گيرد و نوعي رفتار نابهنجار شمرده مي شود. از اين روست كه به عنوان عمل مجرمانه در صورت اثبات مجازات مي شود. (حقوق كيفري اختصاصي ج ۱ ص ۳۳۱ و نيز ترمينولوژي حقوق ص ۶۶)
 اين واژه بيش از ۶۰ بار در قرآن به كار رفته است و اين افزون بر واژگاني ديگر است كه اين مفهوم را به شكلي ديگر منتقل مي كند. از اين واژگان مي توان به بهتان، رمي و تقول و مانند آن اشاره كرد.
 از نظر قرآن، افترا به عنوان خصلت اخلاقي مذموم و از نظر اجتماعي نابهنجاري رفتاري تلقي مي شود و خداوند در قرآن به عنوان امري ناپسند شخص را گناهكار (نساء آيه ۵۰ و ۱۱۲) مي شمارد و به حكم گناه عظيم (نساء آيه ۴۸ و نور آيه ۱۵) ظلم و زور (فرقان آيه ۴) مي داند. مرتكبان آن از نظر قرآن مردماني گناهكار و زيانكار (اعراف آيه ۵۳) و فاسق (نور آيه ۴) و ستمگر (آل عمران آيه ۹۴) و حتي ظالم ترين افراد (انعام آيه ۲۱ و ۹۳ و ۱۴۴) شمرده شده اند.
 از انسان ها خواسته شده است تا از آن پرهيز كنند (طه آيه ۶۱) تا از لعن و نفرين خداوند (هود آيه ۱۸ و توبه آيه ۳۰) در امان مانند.


 ● عوامل و زمينه هاي افترا
 افترا درحوزه هاي مختلف به كار مي رود كه مي تواند حوزه هاي عقيدتي و اجتماعي را شامل شود. آن چه در اين جا موردنظر است كاركردهاي زيانبار آن در حوزه امور اجتماعي است. از اين رو شناخت علل و عوامل آن مي تواند كاركردها و نقش آن را نيز روشن سازد.


 ▪ تحقير و خوار كردن
 يكي از مهم ترين علل و عوامل اصلي افترا را مي بايست در دشمني جست. انسان ها براي اين كه خود را موفق نشان دهند و به ديگري ضربه زنند نخست مي كوشند تا شخصيت اجتماعي شخص را در هم كوبند. تحقير و خوار كردن ديگري مهم ترين هدف است. از اين رو همواره مي كوشند تا به روش هاي مختلف چون تهمت و دروغ و افترا و بهتان و افك آنان را در نظر اجتماع كوچك كنند و محبوبيت اجتماعي ايشان را كاهش دهند. از اين رو قرآن مهم ترين عامل را دشمني افترا زنندگان مي شمارد. (انعام آيه ۱۱۲)


 ▪ برتري طلبي و غرور
 برتري طلبي و خوي استكباري و غرور از عوامل ديگري است كه قرآن براي افترا بيان مي كند. كسي خود را از ديگري برتر مي يابد مي كوشد تا كساني كه محبوب مردم و اجتماع هستند را خوار و ذليل كند و خود را به اين طريق در ميان مردمان برتر قرار دهد. در حقيقت محبوبيت اجتماعي ديگري را مانع برتري جويي خود مي شمارد و براي كاهش محبوبيت اجتماعي ديگري به افترا و بهتان تكيه مي كند. در جامعه امروز بهتان در زمان انتخابات بسيار كاربرد دارد تا به اين وسيله محبوبيت اجتماعي ديگري را كاهش دهند و خود را در سطح اجتماعي بالاتر و برتر قرار دهند. (زمر آيه ۵۹ و ۶۰)


 ▪ روحيه خود خواهي و خودپسندي
 گاهي روحيه خودخواهي و خودپسندي باعث مي شود انسان به ديگران افترا بزنند. هنگامي كه شخصيت خودش را بيش از حد و اندازه باور داشته باشد مي كوشد تا هر گونه محبوبيت ديگري را از ميان بردارد تا محبوبيت وي خودنمايي كند. (نساء آيه ۴۹ و ۵۰)


 ▪ انگيزه ها و اهداف رسيدن به اموال و منصب هاي دنيوي
 مهم ترين انگيزه افتراكنندگان را مي بايست در دنياطلبي آنان جست وجو نمود. گاه انسان براي رسيدن به اموال و مقام و منصب هاي دنيوي مانند نمايندگي مجلس و رياست جمهوري به افترا و تهمت به ديگري اقدام مي كند. گرايش به دنيا و عدم دسترسي و يا احتمال وجود مانعيت از سوي ديگري موجب مي شود تا براي اين كه محبوبيت خود را افزايش دهد و يا محبوبيت ديگري را به عنوان مانع از ميان بردارد، به افترا روي مي آورد. اين گونه است كه با دروغ گفتن و افترا بستن جامه محبوبيت ديگري را مي كوشد تا از تن وي به درآورد.
 به سخن ديگر از آن جايي كه محبوبيت اشخاص براساس جامه حيا و حجبي است كه رفتارهاي هنجاري و پسنديده در اجتماع ايجاد كرده كندن آن به معناي لخت كردن وي است؛ بلكه بايد گفت از آن جايي كه شخصيت شخص با اموري از اين دست فراهم مي آيد و ظاهر هر كسي همانند پوست اوست كه وي را مي پوشاند و زيبا نگه مي دارد. افترا به معناي پوست كندن است. شخصي كه به وي افترا زده مي شود هر چند كه در باطن از آن مبرا و منزه است ولي در ظاهر پوست وي كنده مي شود و شخصيت اجتماعي وي از ميان مي رود. از اين رو بايد گفت كه افترا به اشخاص به معناي شخصيت زدايي از اوست كه همانند پوست كندن او مي باشد. اين گونه است كه ترور شخصيت بدتر و زشت تر از ترور فيزيكي شخص است. كسي كه شخصيت وي را ترور مي كنند همانند اين است كه زنده زنده پوست وي را بكنند. اين بدترين و زشت ترين كار با كسي است.
 به هر حال قرآن مهم ترين انگيزه را در دنياطلبي برخي مي شمارد كه حاضر مي شوند شخصيت اجتماعي ديگري را زنده زنده از تن شخصي بيرون آورند و پوستش را بكنند. (بقره آيه ۷۹ و آل عمران آيه ۷۵ و اعراف آيه ۱۶۹)


 ▪ توجيه رفتار
 ديگر انگيزه اشخاص از دست زدن به افترا نسبت به ديگري را مي بايست در توجيه گري او دانست. اشخاصي براي اين كه كار زشت و نارواي اجتماعي خود را توجيه كنند به ابزار افترا تمسك مي جويند. وقتي به اشخاص با شخصيتي افترا زده شود و اين امر از نظر اين كه ديگري نيز مرتكب شده است مي تواند باعث شود تا گناهان و بزه هاي خود را كم اهميت جلوه دهد. بسيار ديده شده است كه اشخاص به دروغ و تهمت بيان مي دارند كه اگر من اين كار را كردم ديگري كه بدتر كرده است. اگر من خيانت كردم ديگري هم خيانت و هم جنايت كرده است. در حقيقت با بيان جنايت ديگري خيانت خود را توجيه كنند. اين همان به مرگ گرفتن ديگري براي رضايت به تب است. (انعام آيه ۱۴۸ و زخرف آيه ۲۰ و نيز اعراف آيه ۲۸). به سخن ديگر شخص با اين كار مي كوشد تا خود را با افترا تبرئه كند. بسياري هستند كه تبرئه و نجات خود را از گناه و بزهي كه مرتكب شده اند و نيز پيامدهاي آن به افترا به ديگري مي جويند. اين مسئله در سوره يوسف در داستان همسر عزيز مصر به خوبي نشان داده شده است. همسر عزيز مصر پس از آشكاري از خيانت به شوهر مي كوشد تا يوسف(ع) را متهم سازد. از اين رو افترا را ابزاري براي رهايي و تبرئه خود مي جويد مي گويد: جزاي كسي كه قصد سوئي به همسرت دارد آيا جزاي زندان و يا مجازاتي دردناك تر ست؟ (يوسف آيه ۲۵)


● كاركردها و نقش زيانبار افترا
 با بيان عوامل و اهداف به خوبي روشن شد كه افترا به عنوان نابهنجاري اجتماعي چه آثار زيانباري بر جامعه مي گذارد. كسي كه افترا مي زند امنيت اجتماعي نيز در معرض خطر قرار مي دهد. اين گونه نيست كه تنها با افترا زدن شخصيت كسي را در معرض تهديد قرار داده و زنده زنده پوست شخصيت شخص را از تن او كنده است بلكه آثار مخرب رواني بر جامعه به جا مي گذارد؛ زيرا افترا نسبت به كساني انجام مي شود كه در جامعه از محبوبيت اجتماعي و شخصيت برتري برخوردار مي باشند. مردم آنان را كساني مي شمارند كه داراي رفتارهاي پسنديده اجتماعي هستند و همين رفتارهاي پسنديده موجب شده است كه از نظر مردم محبوب شود. حال با افترا اين مقام و جايگاهي كه مردم براي وي در نظر گرفته اند متزلزل و فرو مي ريزد. فروپاشي اين شخصيت تمام كاركرد افترا نيست بلكه موجب مي شود تا مردم نسبت به ديگري به شك و ترديد بيفتند و ديگر صداقت و سلامت اشخاص ديگر را باور نكنند. اين افراد هرچند كه به مقام الگوهاي اجتماعي رشد و ترقي نكرده باشند از نظر اجتماعي در جايگاهي هستند كه مورد تاييد اكثريت مردم مي باشند؛ حال با تهمت و افترا اين مقام اجتماعي فرو مي ريزد و مردم ديگر به كسي اطمينان نمي كنند. اگر گفته شود كه فلاني انسان خوبي است با نمونه هايي كه با افترا مقام آنان تهديد و فرو ريخته شده است كسي را باور نمي كنند و همه مردم را با يك چوب مي رانند. اين گونه است كه مي گويند همه مثل هم هستند به كسي نمي شود اعتماد كرد. مگر فلاني نبود كه آن اندازه محبوب بود ولي چنان و چنين از آب درآمد. اين گونه است كه افترا موجب مي شود تا امنيت اجتماعي در معرض خطر قرار گيرد و مردم ديگر به كسي اعتماد و اطمينان پيدا نكنند. سلب اطمينان و اعتماد مهم ترين زياني است كه افترا در جامعه پديد مي آورد.
 هدف از افترا از نظر كساني كه به اين كار اقدام مي كنند طرد اجتماعي اشخاصي است كه از نظر اجتماعي محبوب مردم هستند و افراد جامعه ايشان را دست كم به عنوان انسان هاي معتمد و مقبول پذيرفته اند. اين گونه است كه با افترا هرچند كه بعداً ضد آن ثابت شود طرد اجتماعي صورت مي گيرد؛ زيرا ثابت شده است كه همواره خبرهاي دروغ و شايعات زودتر و سريع تر در جامعه پخش مي شود و تكذيب و انكارها يا شنيده نمي شود و يا به گوش نمي رسد و يا قابل باور نيست.
 از اين روست كه دروغ ها و اتهامات و افترائات در عناوين يك و بزرگ و تكذيب ها در گوشه هاي ناديده روزنامه ها چاپ و منتشر مي شود و اين گونه است كه طرد اجتماعي خواسته و ناخواسته با افترا تحقق مي يابد. زمينه براي سلب اطمينان و اعتماد اجتماعي فراهم شده و امنيت اجتماعي در معرض خطر قرار مي گيرد به ويژه كه آفات و آسيب هاي بسياري را در مسئله جامعه پذيري نسل هاي آينده كه برخي را الگوي اجتماعي و زندگي خويش قرار مي دهند پديد مي آورد. كاركردها و نقش افترا را مي توان در امور ديگري نيز مورد بررسي و كنكاش قرارداد كه فرصت هاي مقتضي ديگري را مي طلبد.


علي رضايي   :  روزنامه كيهان


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۵:۳۰ ] [ مشاوره مديريت ]

 

مطالعات ، تجربه ها و تمرين هاي ضروري براي سخنراني ، گويندگي و گفتگو

۲۸ - حفظ و مهار زبان و مبارزه با آفت هاي آن

۲۲

اشتباه‌هاي لپي (لغزش‌هاي زباني)


از آن هنگام كه شروع به برقراري ارتباط با ديگران مي‌كنيم، بيشتر نيت‌هاي دروني كه در ضمير ناخودآگاه ما وجود دارند، به‌صورت سهوي و غيرارادي در رفتار و گفتار ما بروز مي‌كنند. اگر به هر دليلي، قصد مخفي كردن اين نيت‌ها را داشته باشيم، بيشتر نيت‌ها و قصد و هدف‌هاي دروني ما نمي‌توانند براي مدت طولاني مخفي بمانند. اين موضوع كمابيش براي همهٔ ما اتفاق افتاده است. بنابراين، توجه بيشتري را طلب مي‌كند.
 به‌طور دقيق از آن هنگام كه سعي در مخفي كردن چيزي داريم، ”اشتباه‌هاي لپي“ متولد مي‌شوند. در واقع ”اشتباه‌هاي لپي“ به آن دسته از رفتارها و گفتارهائي گفته مي‌شود كه به‌طور ناخواسته از آدمي سر مي‌زنند و باعث آشكار شدن نيت‌ها و خواسته‌هاي دروني شخص مي‌شوند و هر نوع اشتباهي شامل فراموشي نام‌ها، كم كردن وسيله‌ها، اشتباه‌هاي لفظي، اشتباه‌هاي قلمي، لغزش‌هاي زباني و به‌طور كلي طيف وسيعي از اشتباه‌ها را شامل مي‌شود. اگرچه مبحث ”اشتباه‌هاي لپي“ براي اولين بار در روانكاوي توسط دانشمند بزرگ قرن بيستم ”زيگموند فرويد“ مطرح گرديد، اما اين مبحث به‌طور لزوم افراد بيمار را شامل نمي‌شود، بلكه موضوع‌هائي را شامل مي‌شود كه در زندگي روزمره بارها با آنها روبه‌رو هستيم و شناخت آنها ما را به درك بهتر از خود و محيط‌مان رهنمون مي‌كند.
 و در آيه دوم غيبت را به خوردن گوشت مردار برادر ديني تشبيه كرده است، و اين تشبيه از آن جهت است كه غيبت در واقع ترور شخصيت ديگران است، گويي غيبت كننده به وسيله غيبت شخصيت آنها را له و از صفحه بيرون مي كند.
 آيه دوم: يا ايها الذين آمنوا لا يسخر قوم من قوم، عسي ان يكونوا خيراً منهم و لا نساء من نساء عسي ان يكن خيرا منهن و لا تلمزوا انفسكم ولا تنابزوا بالالقاب، بئس الاسم الفسوق بعد الايمان و من لم يتب فاولئك هم الظالمون» ۲۰
 «اي اهل ايمان نبايد مسخره كنند قومي، قوم ديگر را شايد كه قوم مسخره شده بهتر از ايشان باشند و نبايد زنها مسخره كنند زنها را، شايد كه مسخره شدگان بهتر از ايشان باشند. و عيب جويي نكنند از مومن كه آنها به منزله ي خود شما هستند و يكديگر را به لقبهاي زشت و ناروا مخوانيد، زشت و بد است مومن را به لقبي بخوانيد كه كافر خوانده مي شود، هر كس اين گناه را مرتكب شود و توبه نكند پس آن گروهند ستمكاران»
 قسمتي از آيه ي فوق كه مورد بحث ماست (ولا تلمزوا انفسكم) مي باشد كه توضيح آن در پي مي آيد: كلمه ي «لمز» كه مصدر «تلمزوا» است- به طوري كه گفته اند. به معناي اين است كه شخصي را به عيبش آگاه سازي. و اگر كلمه ي مزبور را مقيد به غير در انفسكم «خود را» نموده، براي اشاره به اين است كه مسلمانان در يك مجتمع زندگي مي كنند، و در حقيقت همه از همند، و فاش كردن عيب يكنفر در حقيقت فاش كردن عيب خود است پس بايد از لمز ديگران به طور جدي احتراز جست همان طور كه از لمز خودت احتراز داري، و هرگز عيب خودت را نمي گويي و همان طور كه حاضر نيستي ديگران عيب تو را بگويند. پس كلمه ي «انفسكم» با همه ي كوتاهي اش حكمت نهي را بيان مي كند. ۲۱
 ۲)حرمت غيبت از نظر احاديث (سنت)
 هر توفيق و لطفي كه از جانب پروردگار به بنده افاضه شود خود زمينه اي براي درك و بينش بيشتر براي او فراهم مي كند. همچنين هر كناره گيري و اعراضي از گناه و رذيلت اخلاقي، نيز زمينه اي براي توفيقي تازه و لطفي ديگر خواهد شد. بايد توجه داشت كه براساس عنايت ازلي، رحمت الهي، حضرت حق، تمام افراد را شامل شده و هيچ كس از آن محروم نگشته است، اما دستيابي به اين رحمت موكول به شفاف كردن آئينه ي دل است و اين ممكن نيست مگر آنكه خبائث و رذائل اخلاقي از جمله «غيبت كردن و تهمت زدن» را كنار بزنيم.
 حال در جوامع روائي ما اعم از شيعه و سني احاديث بسيار فراواني به چشم مي خورد كه دلالت بر حرمت غيبت دارند كه در اينجا به نمونه هايي از آنها اشاره مي شود:
 الف) غيبت از زنا بدتر است.
 جابرابن عبدالله و ابي سعيد خدري از پيامبر اكرم(ص) نقل كرده اند كه فرمود:
 «اياكم و الغيبه فان الغيبه اشد من الزنا، آن الرجل قد يزني و فيتوب، فيتوب الله عليه و ان صاحب الغيبه لايغفر له حتي يغفر صاحبه» ۲۲
 «از غيبت بپرهيزيد كه غيبت از زنا بدتر است، چه بسا مردي مرتكب زنا مي شود و سپس توبه مي كند و خدا هم توبه ي او را بپذيرد ولي شخص غيبت كننده تا وقتي كه غيبت شونده او را نبخشد و حلال نكند، هرگز برايش مغفرتي نيست وخدايش نمي بخشد.»
 ممكن است دليل اينكه خدا جرم غيبت را اشد از زنا معرفي نموده اين باشد كه غيبت حق الناس است ولي زنا حق الله، ممكن است خداوند از حق خود بگذرد (بعد از آنكه ببيند بنده اش توبه كرده) و او را ببخشد ولي در مورد «غيبت»، چون پاي مردم در ميان است خداوند از وي نمي گذرد مگر اينكه غيبت شونده از حق خود بگذرد و غيبت كننده را ببخشد:
 ب) غيبت تعرض و بي احترامي به شخصيت انسان است.
 رسول خدا(ص) فرمود:
 «تمام خون، مال و آبرو و شخصيت مسلمان مورد احترام است.»
 يعني هيچ كس حق ندارد متعرض مال، خون و يا ناموس و شخصيت فردي مسلمان شده، آنها را مورد تعرض قرار دهد و غيبت، تعرض و بي احترامي به عرض و شخصيت انسان است و رسول خدا(ص) در اين حديث، آبرو و عرض مسلمانان را در رديف مال و خون او قرار داده است. ۲۳
 ج) هتك آبروي مسلمان، بدتر از رباخواري است.
 پيامبر اكرم(ص) فرمود:
 «درهمي كه انسان از ربا بدست مي آورد گناهش نزد خدا از سي و شش زنا بزرگتر است و بالاترين ربا معامله كردن با آبروي مسلمان است.» ۲۴
 د) از حضرت رسول اكرم(ص) مروي است كه:
 «هر كه غيبت كند مرد مسلمان يا زن مسلماني را، خدا چهل شبانه روز نماز و روزه ي او را قبول نمي كند، مگر اينكه آن كسي كه غيبت او شده از او عفو كند.» ۲۵
 ح) غيبت كننده، در روز قيامت گوشت خود را مي خورد.
 نوف بكالي از حضرت علي(ع) نقل مي كند كه ايشان فرمودند:
 «از غيبت كردن ديگران دوري كن! زيرا غيبت خورش سگهاي جهنم است، اي نوف! دروغ مي گويد»
 كسي كه خيال مي كند حلال زاده است، و حال آن كه او گوشت مردم را با غيبت كردن مي خورد.»۲۶ كه اين دسته از روايات بيان كننده اين نكته اند كه غيبت كننده هم گوشت خود و مردار مي خورد و هم بصورت سگ در مي آيد و خوراكش مردار باشد، در ضمن بصورت مردار كه خوراك سگهاي جهنم باشد. اين جهان گوناگون با هم منافاتي ندارند، چون در قيامت، صور، تابع جهات مختلف است و يك موجود ممكن است صور گوناگون داشته باشد.
 هـ) غيبت موجب عذاب است.
 حضرت امام باقر(ع) فرمود:
 نامه اي از اميرالمومنين اين چنين يافته ام! پيامبر اكرم در بالاي منبر در ضمن سخنان خود فرمود: به خدايي كه جز او خدايي نيست بعد از توبه و استغفار، كسي به عذاب گرفتار نمي آيد جز براساس «سوءظن» و نااميدي نسبت به خدا و پرداختن به غيبت اين و آن... ۲۷
 و) از امام صادق(ع) مروي است كه:
 «هركس روايت كند از مؤمني چيزي را كه بخواهد او را عيب ناك كند و آبروي او را كم كند تا از چشم مردم بيافتد، خداوند، عزشأنه او را از تحت امر خود بيرون مي كند و داخل در تحت امر شيطان مي كند. و شيطان او را قبول نمي كند.»۲۸
 در مصباح الشريعه از حضرت صادق(ع) روايت شده است «غيبت ياد كردن كسي است به عيبي كه در پيش خدا عيب نيست و نكوهش چيزي است كه آگاهي از آن ستوده است. اما اگر از آن شخص غايبي به عيبي ياد شود كه در پيش خدا نكوهيده است و صاحب آن عيب به آن نكوهش مي شود. اين نكوهش، غيبت نيست اگر چه صاحب آن عيب اگر بشنود رنجيده خاطر شود، به شرط آنكه نكوهش كننده، خود آن عيب را نداشته باشد، و مقصودش تنها جداكردن حق از باطل براساس گفتار خدا و رسول(ص) باشد، ولي اگر در اظهار آن عيب، هدف ديني نداشته باشد. مثلا براي از بين بردن آبرو و يا...) براساس مقصود فاسد خود، مؤاخذه مي شود. اگر چه درست باشد و آن عيب در طرف مقابل وجود داشته باشد.»۲۹
 ۳)حرمت غيبت از نظر عقل
 خداوند انسان را به واسطه ي داشتن «عقل» از جميع مخلوقات ديگر متمايز ساخت و به او لقب اشرف مخلوقات داد. چون مخلوقات ديگر فاقد عقل و شعور و ادراكند. و به خاطر همين بعد موجودي و همين گوهر گرانبها بود كه انسان مسجود فرشتگان شد.
 امام محمدباقر(ع) فرمود: «پس از آنكه خداوند عقل را آفريد از او بازپرسي كرد و بعد فرمود: پيش بيا، پيش آمد گفت: بازگرد، بازگشت، فرمود: به عزت و جلالم سوگند، مخلوقي كه از تو نزدم محبوبتر باشد نيافريدم و تو را تنها به كساني كه دوستشان دارم به طور كامل دادم. همانا امر و نهي، كيفر و پاداشم متوجه تو است.»۳۰
 حال همين عقل (با آن خصوصيات ويژه اش) حكم مي كند كه «غيبت» از خبيث ترين رذايل است چون باعث كينه و عداوت مي شود، مهر و محبت را از سينه ها بيرون مي كند، موجب تفرقه و دشمني مي شود، رخنه در بنيان مرسوس امت ايجاد مي كند و بسياري آثار سوءديگر (كه در فصل مربوط به آن اشاره خواهد شد) در نتيجه عقل سليم، همواره انسان را از اين صفت ناپسند برحذر مي دارد، چون سرمايه ي اعتماد را از بين مي برد و پايه هاي تعاون را به نابودي مي افكند.
 دلايل عقلي حرام بودن غيبت عبارتند از:
 ۱)عقل مي گويد: كاري را كه باعث نفاق و جدايي مي شود، نبايد مرتكب شوي.
 ۲)عقل مي گويد: همانطور كه راضي نيستي كسي ترا غيبت كند، تو هم غيبت ديگران را مكن.
 ۳)عقل مي گويد: چيزي را كه منفعت ندارد و مضر است انجام مده. غيبت كردن چند ضرر دارد.
 الف) رفتن محبت از دلهاي مؤمنان نسبت به يكديگر
 ب) خوار و كوچك كردن مردم در نظرها
 ج) توليد نفاق و دودستگي و در هم كوفتن وحدت مردم و فروپاشي تجمع و الفت آنها زماني كه به دستورهاي اسلام كه درباره ي غيبت و تهمت آمده كاملا عمل شود. آبرو و حيثيت افراد جامعه از هر جهت بيمه مي شود.
 اسلام، با اين عمل مي خواهد در جامعه اسلامي، امنيت كامل حكمفرما باشد. و مردم نه تنها با دست و اعضاء به يكديگر هجوم نبرند، بلكه از نظر زبان و از آن بالاتر، از پرورده هاي انديشه و فكر ديگران نيز در امان باشند.
 ۴)با وجود اين همه روايات انسان عاقل بايد تحمل كند كه آن فردي را كه غيبت او مي كند اگر دوست و صديق اوست چه بي مروتي و بي انصافي است كه زبان به غيبت او گشايد. و بدي او را در نزد مردمان گويد. و اگر دشمن اوست چه بي عقلي و سفاهتي است كه كسي متحمل وزر و وبال دشمن خود گردد، پس عقل سليم حكم مي كند كه خود را از اين گناه كبيره دور نگه داريم.
 ۴)حرمت غيبت از نظر اجماع
 يكي ديگر از مدارك فقه اجماع است. و در اهميت آن كافي است كه هرگاه فقها بر يك فتوي اجماع داشتند، هرچند هيچ دليلي از قرآن و سنت بر آن فتوي، يافت نشود، آن را «حجت شرعي» مي شناسند و بدان بايستي عمل نمود.
 حال با توجه به تعريف بالا، فقها، در تعريف غيبت تعبيرهاي گوناگوني بكار برده اند كه در اولين نگاه ممكن است دليل بر اختلاف آنها در تعريف غيبت تلقي شود. اما با كمي دقت متوجه مي شويم كه اختلاف تعابير به هدف متمايز و جداكردن، عين غيبت و مفاهيم مشابه ديگر چون تهمت، افك و... است. كه احيانا با آنها تداخل مصداقي پيدا مي كنند.
 فقها در مسئله ي حرمت غيبت در تمام مصاديق، جملگي معتقدند كه در فصل انگيزه هاي غيبت به آنها اشاره ي كامل گرديده است.
 حضرت امام خميني(ره) فرموده اند:
 «غيبت آن است كه انسان در غياب مؤمني به قصد تنقيص يا مذمت او، عيبي را براي ديگران بيان كند، چه با زبان، چه آن شخص داراي عيب باشد يا نباشد، از شنيدن آن ناراحت بشود يا نشود.»۳۱
 آيت الله شهيد دستغيب گفته است:
 جميع علماء و فقها و فرقه هاي اسلام بر حرمت غيبت نظر داده اند.»۳۲


روزنامه كيهان


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۵:۲۴ ] [ مشاوره مديريت ]

 

مطالعات ، تجربه ها و تمرين هاي ضروري براي سخنراني ، گويندگي و گفتگو

۲۸ - حفظ و مهار زبان و مبارزه با آفت هاي آن

۱۶


عيب‌‌ جوئي


خداوند انسان‌ها را يكسان نيافريده است و هر كسي داراي خوبي‌ها و بدهي‌ها است. هيچ انساني از خطا و اشتباه مصون نيست و هيچ‌كس نمي‌تواند ادعا كند كه مرتكب خطا و اشتباه نمي‌شود جز ائمهٔ معصومين (عليهم‌السلام) كه آنان نيز با اينكه از مقام عصمت برخوردارند خود را در برابر پروردگارْ گناهكار و ناقص مي‌دانند. به عنوان نمونه، امام سجّاد (عليه‌السلام) عرض مي‌كند:
 خدايا! به تو شكايت مي‌كنم از نفسي كه مرا بسيار به بدي‌ها وا مي‌دارد و به خطا سبقت مي‌گيرد و به معصيت تو حرص مي‌ورزد و مرا در معرض خشم و غضب تو مي‌افكند.
 (إلهي إلَيْكَ أشْكوُا نَفْساً بِالسُّوءِ أمّارَهًٔ وَ إلَي الْخَطيئَهِٔ مُبادِرهًٔ وَ بِمَعاصيكَ مُوْلَعَهًٔ وَلِسَخَطِكَ مُتَعَرِّضَهًٔ) (مفاتيح‌‌الجنان، مناجات خمسهٔ عشر، مناجات دوم).
و در جاي ديگر به پيشگاه خدا عرض مي‌كند:
 اي سيّد من! تو را مي‌خوانم به زباني كه از زيادي گناه گنگ شده است. پروردگارا! با تو راز و نياز مي‌كنم با دلي كه از كثرت جرم و خطا به وادي هلاكت در افتاده است.
 (اَدْعُوكَ يا سَيِّدي بِلِسانٍ قَدْ أخْرَسَهُ ذَنْبُهُ، رَبِّ اُناجيكَ بِقَلْبٍ قَدْ أوْبَقَهُ جُرْمُهُ) (دعاي ابوحمزه ثمالي).
 و هنگام اظهار ذلت به درگاه خدا مي‌گويد:
 اي مولاي من! آنگاه كه به گناهان خود مي‌نگرم زار زار مي‌نالم. اي پروردگار من! گناهان بي‌شمار بر من چيره شده و زبان مرا از عرض معذرت بسته است. ديگر عذري ندارم كه به پيشگاه تو آورم و بهانه‌ام برايم نمانده كه آن را بازگويم و از كردۀ خود پوزش طلبم ....
 (... إذا رَأيْتُ مَوْلايَ ذُنُوبي فَزِعْتُ رَبِّ أفْحَمَتْني ذُنُوبي وَ انْقَطَعَتْ مَقالَتي فَلاحُجَّهَٔ لي ...) (صحفيهٔ سجاديه، دعاي ۵۳)
با اينكه امام سجّاد (عليه‌السلام) معصوم است و هيچ گناهي از او سر نزده اما خود را گناهكار مي‌داند. بنابراين، همهٔ مردم داراي عيب‌ها و نقايصي هستند كه بايد به آنها تذكر داده شود، چون خداوند عالم تمام افراد بشر را يكسان نيافريده است و همان‌طوري كه صفات نيك و پسنديده در آنان وجود دارد عيوبي نيز در آنها هست، ولي انسان نبايد عيب‌جويي كند بلكه بايد با بيان مشفقانه و توأم با محبّت او را متنبّه سازد تا هم آبروي او را از بين نبرد و هم احساساتش را جريحه‌دار نكند؛ چون اسلام براي حيثيت و آبروي مؤمن ارزش و اهميت خاصي قائل است و بازگو كردن عيوب مردم نيز يك ضرورت است و اين ضرورت را مي‌توان به صورت پنهاني و خصوصي انجام داد تا به شخصيت مؤمن لطمه‌اي وارد نشود كه: “الضَّرُورات تُقَدَّرُبِقَدَرها” (نيازهاي اضطراري بايد در چارچوب خودشان ارزيابي بشوند)، يعني از آن محدوده نبايد تجاوز كند.
 حضرت علي (عليه‌السلام) فرمود:
 نصيحت كردن در ميان مردم نوعي سركوبي است.
 (نُصْحُكَ بَيْنَ الْمَلَاءِ تَقْريُع) (فهرست غرر، ص ۳۸۲، شمارۀ ۹۹۶۶.)
 امام حسن عسكري (عليه‌السلام) فرمود:
 كسي كه برادر ديني خود را در نهان پند دهد زينت‌بخش او شده است، اما اگر در برابر ديگران نصيحتش كند موجب سرشكستگي او مي‌‌شود.
 (مَنْ وَعَظَ أخاهُ سَرّاً فَقَدْ زانَهُ وَ مَنْ وَعَظَهُ عَلانِيَهًٔ فَقَدْ شانَهُ) (تحف العقول، ص ۳۶۸).
 نصيحت در نهاني بهتر آيد گره از جان و بند از دل گشايد


 ● سرانجام شوم عيب‌جويي - رسوائي
اگر هدف از ذكر خطا و لغزش‌هاي ديگران رسوا كردن آنها باشد، بي‌ترديد، روزي فرا مي‌رسد كه خداوند او را در بين مردم رسوا خواهد كرد.
 اما باقر (عليه‌السّلام) از رسول خدا (صلّي‌اللّه عليه و آله وسلّم) نقل مي‌كند كه فرمود:
 اي كساني كه به ظاهر اسلام آورده‌ايد ولي اسلام در قلب شما رسوخ نكرده است! در جستجوي لغزش‌هاي مسلمانان نباشيد [تا آنان را رسوا كنيد]، زيرا كسي كه در مقام پيدا كردن خطاهاي مردم باشد خدا عيوب او را آشكار و وي را رسوا خواهد كرد.
 (يا مَعْشَرَ مَنْ أسْلَمَ بِلِسانِهِ وَلَمْ يُسْلِمْ بِقَلْبِهِ لاتَتَبِّعُوا عَثَراتِ الْمُسْلِمينَ فَإنَّهُ مَنْ يَتَّبِعْٕ عَثَراتِ الْمُسْلِمينَ يَتَّبِعِ اللهُ عَثَراتِهِ وَ مَنْ يَتَّبِعِ اللهُ عَثَراتِهِ يَفْضَحْهُ) (وافي، ج۳، ص ۱۶۳؛ جامع‌السادات، ج ۲/ص ۲۷۰؛ اصول كافي، ج ۲، ص ۳۵۵، حديث ۴ با اندكي اختلاف.)
 و در روايت ديگري امده است خداوند او را رسوا خواهد كرد هرچند درون خانه و به‌طور پنهاني گناهي مرتكب شود. (سنن ابي داود، جزء ۴ ، ص ۲۷۰، حديث ۴۸۸۰؛ كاشفهٔ‌القلوب غزالي، ص ۱۵۵.)


 ● عيب‌جويي موجب كفر
 كساني كه با برادر ديني خود به ظاهرلاف دوستي مي‌زنند و اعتماد او را به خود جلب مي‌كنند ولي در باطن با او دشمن هستند و لغزش‌ها و اشتباهات و نقاط ضعف وي را به‌طور دقيق نگاه مي‌دارند تا در فرصت مناسب او را مفتضح كنند، سرانجام، خود را به مرز كفر نزديك مي‌كنند.
 امام باقر (عليه‌السّلام) فرمود:
 از چيزهايي كه انسان را به مرز كفر نزديك مي‌سازد اين است كه كسي با برادر ديني خود به نام دين در ظاهر طرح دوستي بريزد و لغزش‌هاي او را يكي پس از ديگري به خاطر سپارد تا روزي او را سوا كند.
 (مِنْ أقْرَبِ ما يَكُوُن الْعَبْدُ إلَي الْكُفْرِانْ يُواخِيَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ عَلَي‌الدّينِ فَيُحْصَيَ عَلَيْهِ زَلاّتِهِ لِيُعَيِّرَهُ بَها يَوْماً ما) (جامع‌السادات، ج۲، ص ۲۷۹؛ اصول كافي، ج ۲، ص ۳۵۵؛ محاسن برقي، ج۱، ص ۱۰۴ (با اين تفاوت كه در كافي و محاسن “لِيُعَنِّفَهُ بِها يَوْماً” نقل شده است).
 امام صادق (عليه‌السلام) فرمود:
 دورترين حالات انسان از خدا اين است كه با كسي طرح دوستي بريزد و لغزش‌هاي او را به خاطر بسپارد تا روزي او را رسوا سازد.
 (أبْعَدُ ما يَكُونُ الْعَبْدُ مِنَ اللهِ أنْ يَكُونَ الرَّجُلُ يُواخِي الرَّجُلَ وَ هُوَ يَحْفَظُ عَلَيْهِ زَلاّتِهِ لِيُعَيِّرَهُ بِها يَوْماً ما) (اصول كافي، ج۲، ص ۳۵۵، حديث ۷.)
 اين احضاء كردن عيوب ديگران خود مورد توجه است كه پايه تعبير و سرزنش مي‌باشد. فرد مجاز نيست عيب‌جوئي كند تا آنها گردآورد و در زماني آن را مورد نكوهش قرار بدهد.


 ● مقابله با عيب‌جويان
 ▪ عدم مجالست با عيب‌جويان:
 افراد عيب‌جو همانند مگس روي آلودگي‌ها مي‌نشينند و تنها روي جنبه‌‌هاي منفي انگشت مي‌گذارند و جنبه‌هاي مثبت اشخاص را نمي‌بينند، چنانكه امام صادق (عليه‌السلام) فرمود:
 فراد زبون و فرومايه مانند مگس روي ناپاكي‌ها و آلودگي‌ها مي‌نشينند و دنبال كارهاي زشت و عيوب مردم هستند و خوبي‌‌هاي آنان را ناديده مي‌گيرند، همان‌طور كه مگس دنبال نقاط فاسد بدن مي‌گردد و مواضع صحيح و سالم را ترك مي‌كند.
 (ألْاَشرارُ يَتَّبِعُون‌َ مَساوِيَ النّاس وَيَتْرُكُونَ مَحاسِنَهُمْ كَما يَتَّبِعُ الذُّبابُ ألْمواضِعَ الْفاسِدهِٔ مِنَ الْجَسَدِ وَ يَتْرُكُ الصَّحيحَ) (سفينهٔ‌البحار، ج ۲، ص ۲۹۵. اين حديث در شرح نهج‌البلاغه ابن ابي الحديد - ج ۲۰، ص ۲۶۹، حكمت ۱۱۳- از حضرت علي (عليه‌السلام) نقل شده است.)
 ابنابراين، بايد از معاشرت و همنشيني با آنها خودداري كرد و گذشته از اينكه نبايد آنان را به عنوان دوست برگزيد بلكه بايد اين گونه افراد را در رديف دشمن‌ترين مردم نسبت به خود به حساب آورد زيرا ممكن است در اثر رفت و آمد نقطهٔ ضعفي را مشاهده كنند و يك روز آبروي انسان را ببرند. از اين‌رو امير مؤمنان (عليه‌السّلام) فرمود:
 بايد دشمن‌ترين مردم نزد تو و دورترين آنها از تو كساني باشند كه بيشتر درصدد يافتن خطاهاي مردم هستند.
 (لِيَكُنْ أبْغَضُ النّاسِ إلَيْكَ وَأبْعَدُهُمْ مَنْكَ أطْلَبَهُمْ لِمَعائِبِ النّاسِ) (فهرست غرر، ص ۲۸۸، شمارهٔ ۷۳۷۸)


 ● بي‌اعتنايي به عيب‌جويان
 راه ديگري كه براي مقابله با عيب‌جويان بي‌اعتنايي به كساني است كه مي‌خواهند با عيب‌جويي از ديگران از قبح و زشتي گناهان بكاهند و آن را در نظر مردم بي‌اهميت جلوه دهند. اين فبيل افراد با ذكر عيوب ديگران جوّ جامعه را آلوده كرده و بدين وسيله براي تعميم فساد و گسترش گناه زمينه‌سازي مي‌كنند. پس اگر به سخن آنها ترتيب اثر داده نشود و در همه جا با بي‌اعتنايي مردم روبرو شوند ناگزير دست از اين كار زشت برداشته و پي ‌كار خود مي‌روند.
 شخصي به نام محمد بن فضيل مي‌گويد: خدمت امام هفتم حضرت موسي ابن جعفر (عليه‌السلام) رسيدم و عرض كردم: فدايت شوم، دربارۀ يكي از برادران ديني من كاري را نقل مي‌كنند كه من آن را ناخوش دارم ولي هنگامي كه از خود او سؤال مي‌كنم انكار مي‌كند با اينكه گروهي از افراد موثق و مورد اعتماد اين خبر را براي من نقل كرده‌اند. حضرت فرمود:
 اي محمد! گوش و چشم خود را در مقابل برادر مسلمانت تكذيب كن و اگر پنجاه نفر به عنوان شاهد قسم ياد كردند و دربارۀ او چيزي به تو گفتند ولي خود او انكار كرد به گواهي آنان ترتيب اثر مده، سخن او را بپذير و گفتهٔ آنها را قبول مكن. [سپس فرمود:] مبادا چيزي را كه مايهٔ عيب و ننگ او و وسيلهٔ درهم كوبيدن شخصيت و شرف انساني او مي‌گردد منتشر كني، زيرا در زمرهٔ كساني قرار خواهي گرفت كه خداوند دربارۀ آنها فرموده است كساني كه دوست مي‌دارند زشتي‌ها در ميان مؤمنان پخش شود براي آنها است عذابي دردناك در دنيا و آخرت.
 (يا مُحَمَّدُ كَذِّبْ سَمْعَكَ وَ بَصَرَكَ عَنْ أخيكَ فَإنْ شَهِدَ عِنْدَكَ خَمْسُونَ قَسامَهًٔ وَقالُوا لَكَ قَوْلاً فَصَدِّقْهُ وَ كَذِّبْهُمْ، لا تُذيعَنَّ عَلَيْهِ شَيْئاً تَشينُهُ بِه، وَتَهْدِمُ بِهِ مُرُوَّتَهُ فَتَكُونَ مِنَ الَّذينَ قالَ اللهُ فِي كِتابِهِ “إنّ الَّذينَ يُحِبُّونَ أنْ تَشيعَ الْفاحِشَهُٔ فِي الَّذينَ ٰامَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أليمٌ فِي الدُّنيا وَالٰاخِرَهِٔ) (تفسير برهان، ج ۳، ص ۱۲۸.)
 و در حديث ديگري امام باقر (عليه‌السلام) فرمود:
 هر مؤمني وظيفه دارد هفتاد گنان كبيره را بر برادر مؤمن خود بپوشاند.
 يَجِبُ لِلْمُؤمِنِ عَلَي الْمُؤمِنِ أنْ يَسْتُرَ عَلَيْهِ سَبْعينَ كَبيرَهًٔ. (همان).
 حضرت علي (عليه‌السلام) مي‌فرمايد:
 اي مردم! آن كس كه نسبت به برادر ديني‌اش از لحاظ دين و مذهب سابقهٔ خوبي سراغ دارد ديگر نبايد به سخناني كه اين و آن دربارۀ او مي‌گويند گوش فرا دهد. آگاه باشيد [اثر زيان كلام از زيان تير سخت‌تر و بيشتر است، زيرا] گاهي تيرانداز تيز مي‌اندازد و تيرش به خطا مي‌رود، اما كلام بي‌اثر نمي‌ماند [اگرچه دروغ باشد و سخن باطل و نادرست فراوان گفته مي‌شود] ولي سخن‌هاي باطل نابود خواهد شد [و گناه آن براي گوينده باقي مي‌ماند] و خداوند شنوا و گواه است. بدانيد بين حل و باطل بيش از چهار انگشت فاصله نيست.
 (أيُّهَا النّاسُ، مَنْ عَرَفَ مِن أخيهِ وَثيقَهَٔ دينٍ وَسَدٰادَ طَريقٍ فَلا يَسْمَعَنَّ فيهِ أقاويلَ الرِّجالِ أما إنَّهُ قَدْ يَرْمِي الرّامي وَ تُخْطِئُ السِّهامُ وَ يُحيلُ الْكَلامُ، وَ باطِلُ ذٰلِكَ يَبُورُ، وَاللهُ سَميعُ وَ شَهيدُ. أما إنَّهُ لَيْسَ بَيْنَ الْحَقِّ وَ الْباطِلِ إلّا أرْبَعُ أصابِعَ.
 فَسُئِلَ عَلَيْهِ السَّلامُ، عَنْ مَعْنيٰ قَوْلِهِ هٰذا، فَجَمَعَ أصابِعَهُ وَ وَضَعَها بَيْنَ أذُنِهِ وَ عَيْنِهِ ثُمَّ قالَ: الْباطِلُ أنْ تَقُولَ سَمِعْتُ وَالْحَقُّ أنْ تَقُولَ رَأَيْتُ) (نهج‌البلاغه صبحي صالح، خطبهٔ ۱۴۱.)
 از امام (عليه‌السّلام) دربارۀ اين سخن سؤال شد، حضرت انگشتانش را كنار هم گذاشت و ميان گوش و چشم خود قرار داد، سپس فرمود: باطل آن است كه بگويي شنيدم، و حق آن است كه بگويي ديدم.
 در روايتي كه از موسي بن جعفر (عليه‌السّلام) و از حضرت علي (عليه‌السلام) نقل شده است تكذيب و عدم استماع گفتار عيب‌جويان مطرح شده است كه وسيله مسدود كردن راه آنان است اين بهترين راه مقابله است وقتي آنان براي سخنان خود مستمعي نديدند ديگر ناقل آن نخواهند بود.

http://vista.ir/article/232298


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۵:۲۲ ] [ مشاوره مديريت ]
[ ۱ ][ ۲ ][ ۳ ][ ۴ ][ ۵ ][ ۶ ][ ۷ ][ ۸ ][ ۹ ][ ۱۰ ][ ۱۱ ][ ۱۲ ][ ۱۳ ][ ۱۴ ][ ۱۵ ][ ۱۶ ][ ۱۷ ][ ۱۸ ][ ۱۹ ][ ۲۰ ][ ۲۱ ][ ۲۲ ][ ۲۳ ][ ۲۴ ][ ۲۵ ][ ۲۶ ][ ۲۷ ][ ۲۸ ][ ۲۹ ][ ۳۰ ][ ۳۱ ][ ۳۲ ][ ۳۳ ][ ۳۴ ][ ۳۵ ][ ۳۶ ][ ۳۷ ][ ۳۸ ][ ۳۹ ][ ۴۰ ][ ۴۱ ][ ۴۲ ][ ۴۳ ][ ۴۴ ][ ۴۵ ][ ۴۶ ][ ۴۷ ][ ۴۸ ][ ۴۹ ][ ۵۰ ][ ۵۱ ][ ۵۲ ][ ۵۳ ][ ۵۴ ][ ۵۵ ][ ۵۶ ][ ۵۷ ][ ۵۸ ][ ۵۹ ][ ۶۰ ][ ۶۱ ][ ۶۲ ][ ۶۳ ][ ۶۴ ][ ۶۵ ][ ۶۶ ][ ۶۷ ][ ۶۸ ][ ۶۹ ][ ۷۰ ][ ۷۱ ][ ۷۲ ][ ۷۳ ][ ۷۴ ][ ۷۵ ][ ۷۶ ][ ۷۷ ][ ۷۸ ][ ۷۹ ][ ۸۰ ][ ۸۱ ][ ۸۲ ][ ۸۳ ][ ۸۴ ][ ۸۵ ][ ۸۶ ][ ۸۷ ][ ۸۸ ][ ۸۹ ][ ۹۰ ][ ۹۱ ][ ۹۲ ][ ۹۳ ][ ۹۴ ][ ۹۵ ][ ۹۶ ][ ۹۷ ][ ۹۸ ][ ۹۹ ][ ۱۰۰ ][ ۱۰۱ ][ ۱۰۲ ][ ۱۰۳ ][ ۱۰۴ ][ ۱۰۵ ][ ۱۰۶ ][ ۱۰۷ ][ ۱۰۸ ][ ۱۰۹ ][ ۱۱۰ ][ ۱۱۱ ][ ۱۱۲ ][ ۱۱۳ ][ ۱۱۴ ][ ۱۱۵ ][ ۱۱۶ ][ ۱۱۷ ][ ۱۱۸ ][ ۱۱۹ ][ ۱۲۰ ][ ۱۲۱ ][ ۱۲۲ ][ ۱۲۳ ][ ۱۲۴ ][ ۱۲۵ ][ ۱۲۶ ][ ۱۲۷ ][ ۱۲۸ ][ ۱۲۹ ][ ۱۳۰ ][ ۱۳۱ ][ ۱۳۲ ][ ۱۳۳ ][ ۱۳۴ ][ ۱۳۵ ][ ۱۳۶ ][ ۱۳۷ ][ ۱۳۸ ][ ۱۳۹ ][ ۱۴۰ ][ ۱۴۱ ][ ۱۴۲ ][ ۱۴۳ ][ ۱۴۴ ][ ۱۴۵ ][ ۱۴۶ ][ ۱۴۷ ][ ۱۴۸ ][ ۱۴۹ ][ ۱۵۰ ][ ۱۵۱ ][ ۱۵۲ ][ ۱۵۳ ][ ۱۵۴ ][ ۱۵۵ ][ ۱۵۶ ][ ۱۵۷ ][ ۱۵۸ ][ ۱۵۹ ][ ۱۶۰ ][ ۱۶۱ ][ ۱۶۲ ][ ۱۶۳ ][ ۱۶۴ ][ ۱۶۵ ][ ۱۶۶ ][ ۱۶۷ ][ ۱۶۸ ][ ۱۶۹ ][ ۱۷۰ ][ ۱۷۱ ][ ۱۷۲ ][ ۱۷۳ ][ ۱۷۴ ][ ۱۷۵ ][ ۱۷۶ ][ ۱۷۷ ][ ۱۷۸ ][ ۱۷۹ ][ ۱۸۰ ][ ۱۸۱ ][ ۱۸۲ ][ ۱۸۳ ][ ۱۸۴ ][ ۱۸۵ ][ ۱۸۶ ][ ۱۸۷ ][ ۱۸۸ ][ ۱۸۹ ][ ۱۹۰ ][ ۱۹۱ ][ ۱۹۲ ][ ۱۹۳ ][ ۱۹۴ ][ ۱۹۵ ][ ۱۹۶ ][ ۱۹۷ ][ ۱۹۸ ][ ۱۹۹ ][ ۲۰۰ ][ ۲۰۱ ][ ۲۰۲ ][ ۲۰۳ ][ ۲۰۴ ][ ۲۰۵ ][ ۲۰۶ ][ ۲۰۷ ][ ۲۰۸ ][ ۲۰۹ ][ ۲۱۰ ][ ۲۱۱ ][ ۲۱۲ ][ ۲۱۳ ][ ۲۱۴ ][ ۲۱۵ ][ ۲۱۶ ][ ۲۱۷ ][ ۲۱۸ ][ ۲۱۹ ][ ۲۲۰ ][ ۲۲۱ ][ ۲۲۲ ][ ۲۲۳ ][ ۲۲۴ ][ ۲۲۵ ][ ۲۲۶ ][ ۲۲۷ ][ ۲۲۸ ][ ۲۲۹ ][ ۲۳۰ ][ ۲۳۱ ][ ۲۳۲ ][ ۲۳۳ ][ ۲۳۴ ][ ۲۳۵ ][ ۲۳۶ ][ ۲۳۷ ][ ۲۳۸ ][ ۲۳۹ ][ ۲۴۰ ][ ۲۴۱ ][ ۲۴۲ ][ ۲۴۳ ][ ۲۴۴ ][ ۲۴۵ ][ ۲۴۶ ][ ۲۴۷ ][ ۲۴۸ ][ ۲۴۹ ][ ۲۵۰ ][ ۲۵۱ ][ ۲۵۲ ][ ۲۵۳ ][ ۲۵۴ ][ ۲۵۵ ][ ۲۵۶ ][ ۲۵۷ ][ ۲۵۸ ][ ۲۵۹ ][ ۲۶۰ ][ ۲۶۱ ][ ۲۶۲ ][ ۲۶۳ ][ ۲۶۴ ][ ۲۶۵ ][ ۲۶۶ ][ ۲۶۷ ][ ۲۶۸ ][ ۲۶۹ ][ ۲۷۰ ][ ۲۷۱ ][ ۲۷۲ ][ ۲۷۳ ][ ۲۷۴ ][ ۲۷۵ ][ ۲۷۶ ][ ۲۷۷ ][ ۲۷۸ ][ ۲۷۹ ][ ۲۸۰ ][ ۲۸۱ ][ ۲۸۲ ][ ۲۸۳ ][ ۲۸۴ ][ ۲۸۵ ][ ۲۸۶ ][ ۲۸۷ ][ ۲۸۸ ][ ۲۸۹ ][ ۲۹۰ ][ ۲۹۱ ][ ۲۹۲ ][ ۲۹۳ ][ ۲۹۴ ][ ۲۹۵ ][ ۲۹۶ ][ ۲۹۷ ][ ۲۹۸ ][ ۲۹۹ ][ ۳۰۰ ][ ۳۰۱ ][ ۳۰۲ ][ ۳۰۳ ][ ۳۰۴ ][ ۳۰۵ ][ ۳۰۶ ][ ۳۰۷ ][ ۳۰۸ ][ ۳۰۹ ][ ۳۱۰ ][ ۳۱۱ ][ ۳۱۲ ][ ۳۱۳ ][ ۳۱۴ ][ ۳۱۵ ][ ۳۱۶ ][ ۳۱۷ ][ ۳۱۸ ][ ۳۱۹ ][ ۳۲۰ ][ ۳۲۱ ][ ۳۲۲ ][ ۳۲۳ ][ ۳۲۴ ][ ۳۲۵ ][ ۳۲۶ ][ ۳۲۷ ][ ۳۲۸ ][ ۳۲۹ ][ ۳۳۰ ][ ۳۳۱ ][ ۳۳۲ ][ ۳۳۳ ][ ۳۳۴ ][ ۳۳۵ ][ ۳۳۶ ][ ۳۳۷ ][ ۳۳۸ ][ ۳۳۹ ][ ۳۴۰ ][ ۳۴۱ ][ ۳۴۲ ][ ۳۴۳ ][ ۳۴۴ ][ ۳۴۵ ][ ۳۴۶ ][ ۳۴۷ ][ ۳۴۸ ][ ۳۴۹ ][ ۳۵۰ ][ ۳۵۱ ][ ۳۵۲ ][ ۳۵۳ ][ ۳۵۴ ][ ۳۵۵ ][ ۳۵۶ ][ ۳۵۷ ][ ۳۵۸ ][ ۳۵۹ ][ ۳۶۰ ][ ۳۶۱ ][ ۳۶۲ ][ ۳۶۳ ][ ۳۶۴ ][ ۳۶۵ ][ ۳۶۶ ][ ۳۶۷ ][ ۳۶۸ ][ ۳۶۹ ][ ۳۷۰ ][ ۳۷۱ ][ ۳۷۲ ][ ۳۷۳ ][ ۳۷۴ ][ ۳۷۵ ][ ۳۷۶ ][ ۳۷۷ ][ ۳۷۸ ][ ۳۷۹ ][ ۳۸۰ ][ ۳۸۱ ][ ۳۸۲ ][ ۳۸۳ ][ ۳۸۴ ][ ۳۸۵ ][ ۳۸۶ ][ ۳۸۷ ][ ۳۸۸ ][ ۳۸۹ ][ ۳۹۰ ][ ۳۹۱ ][ ۳۹۲ ][ ۳۹۳ ][ ۳۹۴ ][ ۳۹۵ ][ ۳۹۶ ][ ۳۹۷ ][ ۳۹۸ ][ ۳۹۹ ][ ۴۰۰ ][ ۴۰۱ ][ ۴۰۲ ][ ۴۰۳ ][ ۴۰۴ ][ ۴۰۵ ][ ۴۰۶ ][ ۴۰۷ ][ ۴۰۸ ][ ۴۰۹ ][ ۴۱۰ ][ ۴۱۱ ][ ۴۱۲ ][ ۴۱۳ ][ ۴۱۴ ][ ۴۱۵ ][ ۴۱۶ ][ ۴۱۷ ][ ۴۱۸ ][ ۴۱۹ ][ ۴۲۰ ][ ۴۲۱ ][ ۴۲۲ ][ ۴۲۳ ][ ۴۲۴ ][ ۴۲۵ ][ ۴۲۶ ][ ۴۲۷ ][ ۴۲۸ ][ ۴۲۹ ][ ۴۳۰ ][ ۴۳۱ ][ ۴۳۲ ][ ۴۳۳ ][ ۴۳۴ ][ ۴۳۵ ][ ۴۳۶ ][ ۴۳۷ ][ ۴۳۸ ][ ۴۳۹ ][ ۴۴۰ ][ ۴۴۱ ][ ۴۴۲ ][ ۴۴۳ ][ ۴۴۴ ][ ۴۴۵ ][ ۴۴۶ ][ ۴۴۷ ][ ۴۴۸ ][ ۴۴۹ ][ ۴۵۰ ][ ۴۵۱ ][ ۴۵۲ ][ ۴۵۳ ][ ۴۵۴ ][ ۴۵۵ ][ ۴۵۶ ][ ۴۵۷ ][ ۴۵۸ ][ ۴۵۹ ][ ۴۶۰ ][ ۴۶۱ ][ ۴۶۲ ][ ۴۶۳ ][ ۴۶۴ ][ ۴۶۵ ][ ۴۶۶ ][ ۴۶۷ ][ ۴۶۸ ][ ۴۶۹ ][ ۴۷۰ ][ ۴۷۱ ][ ۴۷۲ ][ ۴۷۳ ][ ۴۷۴ ][ ۴۷۵ ][ ۴۷۶ ][ ۴۷۷ ][ ۴۷۸ ][ ۴۷۹ ][ ۴۸۰ ][ ۴۸۱ ][ ۴۸۲ ][ ۴۸۳ ][ ۴۸۴ ][ ۴۸۵ ][ ۴۸۶ ][ ۴۸۷ ][ ۴۸۸ ][ ۴۸۹ ][ ۴۹۰ ][ ۴۹۱ ][ ۴۹۲ ][ ۴۹۳ ][ ۴۹۴ ][ ۴۹۵ ][ ۴۹۶ ][ ۴۹۷ ][ ۴۹۸ ][ ۴۹۹ ][ ۵۰۰ ][ ۵۰۱ ][ ۵۰۲ ][ ۵۰۳ ][ ۵۰۴ ][ ۵۰۵ ][ ۵۰۶ ][ ۵۰۷ ][ ۵۰۸ ][ ۵۰۹ ][ ۵۱۰ ][ ۵۱۱ ][ ۵۱۲ ][ ۵۱۳ ][ ۵۱۴ ][ ۵۱۵ ][ ۵۱۶ ][ ۵۱۷ ][ ۵۱۸ ][ ۵۱۹ ][ ۵۲۰ ][ ۵۲۱ ][ ۵۲۲ ][ ۵۲۳ ][ ۵۲۴ ][ ۵۲۵ ][ ۵۲۶ ][ ۵۲۷ ][ ۵۲۸ ][ ۵۲۹ ][ ۵۳۰ ][ ۵۳۱ ][ ۵۳۲ ][ ۵۳۳ ][ ۵۳۴ ][ ۵۳۵ ][ ۵۳۶ ][ ۵۳۷ ][ ۵۳۸ ][ ۵۳۹ ][ ۵۴۰ ][ ۵۴۱ ][ ۵۴۲ ][ ۵۴۳ ][ ۵۴۴ ][ ۵۴۵ ][ ۵۴۶ ][ ۵۴۷ ][ ۵۴۸ ][ ۵۴۹ ][ ۵۵۰ ][ ۵۵۱ ][ ۵۵۲ ][ ۵۵۳ ][ ۵۵۴ ][ ۵۵۵ ][ ۵۵۶ ][ ۵۵۷ ][ ۵۵۸ ][ ۵۵۹ ][ ۵۶۰ ][ ۵۶۱ ][ ۵۶۲ ][ ۵۶۳ ][ ۵۶۴ ][ ۵۶۵ ][ ۵۶۶ ][ ۵۶۷ ][ ۵۶۸ ][ ۵۶۹ ][ ۵۷۰ ][ ۵۷۱ ][ ۵۷۲ ][ ۵۷۳ ][ ۵۷۴ ][ ۵۷۵ ][ ۵۷۶ ][ ۵۷۷ ][ ۵۷۸ ][ ۵۷۹ ][ ۵۸۰ ][ ۵۸۱ ][ ۵۸۲ ][ ۵۸۳ ][ ۵۸۴ ][ ۵۸۵ ][ ۵۸۶ ][ ۵۸۷ ][ ۵۸۸ ][ ۵۸۹ ][ ۵۹۰ ][ ۵۹۱ ][ ۵۹۲ ][ ۵۹۳ ][ ۵۹۴ ][ ۵۹۵ ][ ۵۹۶ ][ ۵۹۷ ][ ۵۹۸ ][ ۵۹۹ ][ ۶۰۰ ][ ۶۰۱ ][ ۶۰۲ ][ ۶۰۳ ][ ۶۰۴ ][ ۶۰۵ ][ ۶۰۶ ][ ۶۰۷ ][ ۶۰۸ ][ ۶۰۹ ][ ۶۱۰ ][ ۶۱۱ ][ ۶۱۲ ][ ۶۱۳ ][ ۶۱۴ ][ ۶۱۵ ][ ۶۱۶ ][ ۶۱۷ ][ ۶۱۸ ][ ۶۱۹ ][ ۶۲۰ ][ ۶۲۱ ][ ۶۲۲ ][ ۶۲۳ ][ ۶۲۴ ][ ۶۲۵ ][ ۶۲۶ ][ ۶۲۷ ][ ۶۲۸ ][ ۶۲۹ ][ ۶۳۰ ][ ۶۳۱ ][ ۶۳۲ ][ ۶۳۳ ][ ۶۳۴ ][ ۶۳۵ ][ ۶۳۶ ][ ۶۳۷ ][ ۶۳۸ ][ ۶۳۹ ][ ۶۴۰ ][ ۶۴۱ ][ ۶۴۲ ][ ۶۴۳ ][ ۶۴۴ ][ ۶۴۵ ][ ۶۴۶ ][ ۶۴۷ ][ ۶۴۸ ][ ۶۴۹ ][ ۶۵۰ ][ ۶۵۱ ][ ۶۵۲ ][ ۶۵۳ ][ ۶۵۴ ][ ۶۵۵ ][ ۶۵۶ ][ ۶۵۷ ][ ۶۵۸ ][ ۶۵۹ ][ ۶۶۰ ][ ۶۶۱ ][ ۶۶۲ ][ ۶۶۳ ][ ۶۶۴ ][ ۶۶۵ ][ ۶۶۶ ][ ۶۶۷ ][ ۶۶۸ ][ ۶۶۹ ][ ۶۷۰ ][ ۶۷۱ ][ ۶۷۲ ][ ۶۷۳ ][ ۶۷۴ ][ ۶۷۵ ][ ۶۷۶ ][ ۶۷۷ ][ ۶۷۸ ][ ۶۷۹ ][ ۶۸۰ ][ ۶۸۱ ][ ۶۸۲ ][ ۶۸۳ ][ ۶۸۴ ][ ۶۸۵ ][ ۶۸۶ ][ ۶۸۷ ][ ۶۸۸ ][ ۶۸۹ ][ ۶۹۰ ][ ۶۹۱ ][ ۶۹۲ ][ ۶۹۳ ][ ۶۹۴ ][ ۶۹۵ ][ ۶۹۶ ][ ۶۹۷ ][ ۶۹۸ ][ ۶۹۹ ][ ۷۰۰ ][ ۷۰۱ ][ ۷۰۲ ][ ۷۰۳ ][ ۷۰۴ ][ ۷۰۵ ][ ۷۰۶ ][ ۷۰۷ ][ ۷۰۸ ][ ۷۰۹ ][ ۷۱۰ ][ ۷۱۱ ][ ۷۱۲ ][ ۷۱۳ ][ ۷۱۴ ][ ۷۱۵ ][ ۷۱۶ ][ ۷۱۷ ][ ۷۱۸ ][ ۷۱۹ ][ ۷۲۰ ][ ۷۲۱ ][ ۷۲۲ ][ ۷۲۳ ][ ۷۲۴ ][ ۷۲۵ ][ ۷۲۶ ][ ۷۲۷ ][ ۷۲۸ ][ ۷۲۹ ][ ۷۳۰ ][ ۷۳۱ ][ ۷۳۲ ][ ۷۳۳ ][ ۷۳۴ ][ ۷۳۵ ][ ۷۳۶ ][ ۷۳۷ ][ ۷۳۸ ][ ۷۳۹ ][ ۷۴۰ ][ ۷۴۱ ][ ۷۴۲ ][ ۷۴۳ ][ ۷۴۴ ][ ۷۴۵ ][ ۷۴۶ ][ ۷۴۷ ][ ۷۴۸ ][ ۷۴۹ ][ ۷۵۰ ][ ۷۵۱ ][ ۷۵۲ ][ ۷۵۳ ][ ۷۵۴ ][ ۷۵۵ ][ ۷۵۶ ][ ۷۵۷ ][ ۷۵۸ ][ ۷۵۹ ][ ۷۶۰ ][ ۷۶۱ ][ ۷۶۲ ][ ۷۶۳ ][ ۷۶۴ ][ ۷۶۵ ][ ۷۶۶ ][ ۷۶۷ ][ ۷۶۸ ][ ۷۶۹ ][ ۷۷۰ ][ ۷۷۱ ][ ۷۷۲ ][ ۷۷۳ ][ ۷۷۴ ][ ۷۷۵ ][ ۷۷۶ ][ ۷۷۷ ][ ۷۷۸ ][ ۷۷۹ ][ ۷۸۰ ][ ۷۸۱ ][ ۷۸۲ ][ ۷۸۳ ][ ۷۸۴ ][ ۷۸۵ ][ ۷۸۶ ][ ۷۸۷ ][ ۷۸۸ ][ ۷۸۹ ][ ۷۹۰ ][ ۷۹۱ ][ ۷۹۲ ][ ۷۹۳ ][ ۷۹۴ ][ ۷۹۵ ][ ۷۹۶ ][ ۷۹۷ ][ ۷۹۸ ][ ۷۹۹ ][ ۸۰۰ ][ ۸۰۱ ][ ۸۰۲ ][ ۸۰۳ ][ ۸۰۴ ][ ۸۰۵ ][ ۸۰۶ ][ ۸۰۷ ][ ۸۰۸ ][ ۸۰۹ ][ ۸۱۰ ][ ۸۱۱ ][ ۸۱۲ ][ ۸۱۳ ][ ۸۱۴ ][ ۸۱۵ ][ ۸۱۶ ][ ۸۱۷ ][ ۸۱۸ ][ ۸۱۹ ][ ۸۲۰ ][ ۸۲۱ ][ ۸۲۲ ][ ۸۲۳ ][ ۸۲۴ ][ ۸۲۵ ][ ۸۲۶ ][ ۸۲۷ ][ ۸۲۸ ][ ۸۲۹ ][ ۸۳۰ ][ ۸۳۱ ][ ۸۳۲ ][ ۸۳۳ ][ ۸۳۴ ][ ۸۳۵ ][ ۸۳۶ ][ ۸۳۷ ][ ۸۳۸ ][ ۸۳۹ ][ ۸۴۰ ][ ۸۴۱ ][ ۸۴۲ ][ ۸۴۳ ][ ۸۴۴ ][ ۸۴۵ ][ ۸۴۶ ][ ۸۴۷ ][ ۸۴۸ ][ ۸۴۹ ][ ۸۵۰ ][ ۸۵۱ ][ ۸۵۲ ][ ۸۵۳ ][ ۸۵۴ ][ ۸۵۵ ][ ۸۵۶ ][ ۸۵۷ ][ ۸۵۸ ][ ۸۵۹ ][ ۸۶۰ ][ ۸۶۱ ][ ۸۶۲ ][ ۸۶۳ ][ ۸۶۴ ][ ۸۶۵ ][ ۸۶۶ ][ ۸۶۷ ][ ۸۶۸ ][ ۸۶۹ ][ ۸۷۰ ][ ۸۷۱ ][ ۸۷۲ ][ ۸۷۳ ][ ۸۷۴ ][ ۸۷۵ ][ ۸۷۶ ][ ۸۷۷ ][ ۸۷۸ ][ ۸۷۹ ][ ۸۸۰ ][ ۸۸۱ ][ ۸۸۲ ][ ۸۸۳ ][ ۸۸۴ ][ ۸۸۵ ][ ۸۸۶ ][ ۸۸۷ ][ ۸۸۸ ][ ۸۸۹ ][ ۸۹۰ ][ ۸۹۱ ][ ۸۹۲ ][ ۸۹۳ ][ ۸۹۴ ][ ۸۹۵ ][ ۸۹۶ ][ ۸۹۷ ][ ۸۹۸ ][ ۸۹۹ ][ ۹۰۰ ][ ۹۰۱ ][ ۹۰۲ ][ ۹۰۳ ][ ۹۰۴ ][ ۹۰۵ ][ ۹۰۶ ][ ۹۰۷ ][ ۹۰۸ ][ ۹۰۹ ][ ۹۱۰ ][ ۹۱۱ ][ ۹۱۲ ][ ۹۱۳ ][ ۹۱۴ ][ ۹۱۵ ][ ۹۱۶ ][ ۹۱۷ ][ ۹۱۸ ][ ۹۱۹ ][ ۹۲۰ ][ ۹۲۱ ][ ۹۲۲ ][ ۹۲۳ ][ ۹۲۴ ][ ۹۲۵ ][ ۹۲۶ ][ ۹۲۷ ][ ۹۲۸ ][ ۹۲۹ ][ ۹۳۰ ][ ۹۳۱ ][ ۹۳۲ ][ ۹۳۳ ][ ۹۳۴ ][ ۹۳۵ ][ ۹۳۶ ][ ۹۳۷ ][ ۹۳۸ ][ ۹۳۹ ][ ۹۴۰ ][ ۹۴۱ ][ ۹۴۲ ][ ۹۴۳ ][ ۹۴۴ ][ ۹۴۵ ][ ۹۴۶ ][ ۹۴۷ ][ ۹۴۸ ][ ۹۴۹ ][ ۹۵۰ ][ ۹۵۱ ][ ۹۵۲ ][ ۹۵۳ ][ ۹۵۴ ][ ۹۵۵ ][ ۹۵۶ ][ ۹۵۷ ][ ۹۵۸ ][ ۹۵۹ ][ ۹۶۰ ][ ۹۶۱ ][ ۹۶۲ ][ ۹۶۳ ][ ۹۶۴ ][ ۹۶۵ ][ ۹۶۶ ][ ۹۶۷ ][ ۹۶۸ ][ ۹۶۹ ][ ۹۷۰ ][ ۹۷۱ ][ ۹۷۲ ][ ۹۷۳ ][ ۹۷۴ ][ ۹۷۵ ][ ۹۷۶ ][ ۹۷۷ ][ ۹۷۸ ][ ۹۷۹ ][ ۹۸۰ ][ ۹۸۱ ][ ۹۸۲ ][ ۹۸۳ ][ ۹۸۴ ][ ۹۸۵ ][ ۹۸۶ ][ ۹۸۷ ][ ۹۸۸ ][ ۹۸۹ ][ ۹۹۰ ][ ۹۹۱ ][ ۹۹۲ ][ ۹۹۳ ][ ۹۹۴ ][ ۹۹۵ ][ ۹۹۶ ][ ۹۹۷ ][ ۹۹۸ ][ ۹۹۹ ][ ۱۰۰۰ ][ ۱۰۰۱ ][ ۱۰۰۲ ][ ۱۰۰۳ ][ ۱۰۰۴ ][ ۱۰۰۵ ][ ۱۰۰۶ ][ ۱۰۰۷ ][ ۱۰۰۸ ][ ۱۰۰۹ ][ ۱۰۱۰ ][ ۱۰۱۱ ][ ۱۰۱۲ ][ ۱۰۱۳ ][ ۱۰۱۴ ][ ۱۰۱۵ ][ ۱۰۱۶ ][ ۱۰۱۷ ][ ۱۰۱۸ ][ ۱۰۱۹ ][ ۱۰۲۰ ][ ۱۰۲۱ ][ ۱۰۲۲ ][ ۱۰۲۳ ][ ۱۰۲۴ ][ ۱۰۲۵ ][ ۱۰۲۶ ][ ۱۰۲۷ ][ ۱۰۲۸ ][ ۱۰۲۹ ][ ۱۰۳۰ ][ ۱۰۳۱ ][ ۱۰۳۲ ][ ۱۰۳۳ ][ ۱۰۳۴ ][ ۱۰۳۵ ][ ۱۰۳۶ ][ ۱۰۳۷ ][ ۱۰۳۸ ][ ۱۰۳۹ ][ ۱۰۴۰ ][ ۱۰۴۱ ][ ۱۰۴۲ ][ ۱۰۴۳ ][ ۱۰۴۴ ][ ۱۰۴۵ ][ ۱۰۴۶ ][ ۱۰۴۷ ][ ۱۰۴۸ ][ ۱۰۴۹ ][ ۱۰۵۰ ][ ۱۰۵۱ ][ ۱۰۵۲ ][ ۱۰۵۳ ][ ۱۰۵۴ ][ ۱۰۵۵ ][ ۱۰۵۶ ][ ۱۰۵۷ ][ ۱۰۵۸ ][ ۱۰۵۹ ][ ۱۰۶۰ ][ ۱۰۶۱ ][ ۱۰۶۲ ][ ۱۰۶۳ ][ ۱۰۶۴ ][ ۱۰۶۵ ][ ۱۰۶۶ ][ ۱۰۶۷ ][ ۱۰۶۸ ][ ۱۰۶۹ ][ ۱۰۷۰ ][ ۱۰۷۱ ][ ۱۰۷۲ ][ ۱۰۷۳ ][ ۱۰۷۴ ][ ۱۰۷۵ ][ ۱۰۷۶ ][ ۱۰۷۷ ][ ۱۰۷۸ ][ ۱۰۷۹ ][ ۱۰۸۰ ][ ۱۰۸۱ ][ ۱۰۸۲ ][ ۱۰۸۳ ][ ۱۰۸۴ ][ ۱۰۸۵ ][ ۱۰۸۶ ][ ۱۰۸۷ ][ ۱۰۸۸ ][ ۱۰۸۹ ][ ۱۰۹۰ ][ ۱۰۹۱ ][ ۱۰۹۲ ][ ۱۰۹۳ ][ ۱۰۹۴ ][ ۱۰۹۵ ][ ۱۰۹۶ ][ ۱۰۹۷ ]
.: Weblog Themes By iranblag :.

درباره وبلاگ

تيم مشاوران مديريت ايران IranMCT ----------------- http://iranmct.com ---------------- Iran Management Consultants Team
پنل کاربری
نام کاربری :
پسورد :
لینک های تبادلی
فاقد لینک
تبادل لینک اتوماتیک
لینک :
خبرنامه
عضویت   لغو عضویت
امکانات وب
شمارنده
شرکت مشاوره مدیریتبازارسازی مدیریت بازاریابی. بازدید تحقیقات بازاریابیآموزش مدیریت MBAدلایل ترک تحقیقات بازاریابی تحقیقات مدیریت شرایط سخت بازارکارت امتیازی متوازنارزیابی عملکرد . نمونه مطالعات موردی.برند برندینگانواع برند معرفی 21 نوع متفاوت از برندبرندسازی branding marketing . برندسازی.تحقیقات بازاریابی انگیزه بخش http://marketingbranding.ir سبک مدیریت است مدیریت بازاربازاریابیتحقیقات بازاریابی ویژگی های .حرفه ای مشاوره اموزش مدیریت.شناسایی مشتریان .تحقیقات بازاریابی استفاده از تحقیقات بازار و بازاریابی http://marketingsales.irmarketing مدیریت برندینگ . Business Management ConsultantIran Business Management ConsultantManagement . بازاریابیانواع بازاریابی 127 نوع بازاریابیبازاریابی. بازاریابی MarketingMix آمیختهآمیزه بازاريابیمدیریت بازاریابی. اخبار مدیریت و تجارتمدیریت.مشاوره بازاریابی مدیریت آموزش تکنیک‌های فروشندگی حرفه‌ای فروشندگی. اخبار مدیریت و تجارتبازاریابی برندینگ. http://iranmct.com/news/page/12مدیریت. مدیریت مشاوره بازاریابیآموزش. بیزینس پلن طرح توجیهی طرح business plan. برنامه بازاریابی Marketing Planبازاریابی. مشاوره تبلیغات مشاور تبلیغات مشاور مدیریت management مشاوره مدیریت انواع بازاریابی بازاریابی. Business Planبیرینس پلن طرح توجیهیمدیریت. کلینیک کاشت موی طبیعی آسمان