مشاوره مديريت - آموزش مديريت - آموزش فروشندگي حرفه‌اي
 
نويسندگان
عضویت
نام کاربری :
پسورد :
تکرار پسورد:
ایمیل :
نام اصلی :
آمار
امروز : 5574
دیروز : 40915
افراد آنلاین : 40
همه : 4415323

 

چگونه موضوع پايان نامه، انتخاب كنيم ؟ 
 

انتخاب موضوع پايان نامه براي اغلب دانشجويان بسيار مشكل مي باشد. گاهي اوقات انتخاب موضوع تا ترم هاي پاياني طول مي كشد و اين امر موجب به تأخير افتادنِ اتمام دروه تحصيلي مي گردد. چند نكته درباره انتخاب موضوع پايان نامه توصيه مي كنيم:

1ـ  موضوع پايان نامه را هر چه زودتر انتخاب كنيد. بهتر است از همان ترم اول دست به كار شويد.

2ـ براي اينكه انتخاب موضوع آسانتر شود، توصيه مي شود تحقيقات كلاسي را مرتبط با گرايشي كه قصد پايان نامه نوشتن درباره آن داريد متمركز كنيد تا ضمن آشنايي بيشتر با موضوع، آشنايي با منابع و...، به انتخاب موضوع نزديكتر شويد. البته مي بايست از همان ترم هاي اول دست به كار شويد. به طور مثال اگر رشته شما اديان باشد و قصد داريد تا درباره دين يهود به مطالعه و نوشتن پايان نامه بپردازيد مي توانيد به طور نمونه در درس زبان تخصصي يك متن درباره يهوديت انتخاب كنيد و اگر درس مسيحيت داريد  موضوع حضرت مسيح در انديشه يهود را مورد بررسي قرار دهيد و حتي اگر موضوع ريزتري در ذهن داريد مي توانيد به صورت خاص موضوعات مرتبط را براي تحقيق انتخاب كنيد.

3ـ انتخاب استاد راهنماي خوب كه بتواند شما را در امر تحقيق و پژوهش ياري كند از موضوعي كه مورد علاقه شما است و لي استاد خوبي براي راهنمايي پايان نامه تان نمي يابيد اهميت زيادي تري دارد. چرا كه تحقيق و پژوهش در كنار استادي قوي، بي شك در تقويت بنيان هاي علمي شما تأثير گذار خواهد بود. به صرف داشتن علاقه، اتنخاب يك موضوع مفيدِ فايده نخواهد بود.

4ـ قبل از مطالعه اوليه و اطلاعات كافي از تهيه منابع براي تدوين پايان نامه از طرح موضوع آن اجتناب كنيد. ابتدا مطالعات مقدماتي را انجام دهيد و چنانچه يقين پيدا كرديد كه موضوع شما موضوع بكر و قابليت تحقيق و نگارش دارد آن را مطرح و از آن موضوع دفاع كنيد. ممكن است موضوعي را بدون مطالعه مقدماتي طرح كنيد و هنگامي كه كوچكترين چالش و پرسشي درباره آن مطرح مي شود از آن منصرف شويد و به سراغ موضوع ديگري برويد كه ارزش كمتري نسبت به آن دارد.

5ـ ببينيد كه آيا منابع مورد نياز براي تحقيق و پژوهش براي موضوعتان را در دسترس داريد. چنانچه  با بررسي و تأمل مطمئن شديد كه منابع كافي براي نوشتن درباره موضوع مورد نظر نداريد موضوع ديگري كه براي آن منابع كافي در دسترس داريد انتخاب كنيد.

http://ecommerce88.blogfa.com/page/mozu.aspx


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۰۴ ] [ مشاوره مديريت ]

روش تحقيق در علوم اجتماعي

عباس تيموري آسفيچي
طرح تحقيق:
برنامه طرح تحقيق بايد با نظمي منطقي و معقول تنظيم و تدوين گردد.براي بسياري از محققين نوشتن طرح تحقيق به منزله برآورد هزينه آن و درخواست كمك هزينه از دولت يا سازمانهاي ذيربط است .حال شما خواه در فكر درخواست كمك مالي باشيد و خواه نباشيد بايد طرح تحقيق تان سودمند باشد در اينجا شما را با مراحل انجام و اتمام طرح تحقيق بيشتر آشنا مي كنم.
1-طرح موضوع تحقيق
قبل از هر گونه اقدامي براي انجام يك تحقيق مي‌بايد موضوع مورد مطالعه را از جهات مختلف مورد شناسايي دقيق قرار دهيم. در اين شناسائي نكاتي مورد توجه قرار مي‌گيرد كه عبارتند از:
پيشينه تحقيق:محقق در معرفي موضوع مورد مطالعه از كليه تحقيقات انجام شده قبلي مي‌تواند كمك بگيرد و احاطه خود را نسبت به موضوع بيشتر نمايد. تحقيقات اجتماعي انجام شده پيشين همچنين مي‌تواند علاوه بر شناخت موضوع به مسائل و مشكلاتي كه محققان ديگر ضمن انجام تحقيق با آن روبرو بوده‌اند و پي ببرد و بدين ترتيب از خطاها و دوباره كاريها احتراز نموده و در مقابل از تجربيات پيشينيان بهره گيرد.
تعريف مفاهيم: محقق براي تبيين و تشريح موضوع مورد مطالعه و تعيين متغيرهايي كه مربوط به موضوع مورد تحقيق مي‌گردد بايستي مفاهيم موجود در طرح تحقيق خود را يكايك تعريف نموده تا مفاهيم از يكديگر باز شناخته شوند و پرسشگران و ساير كساني كه محقق را ياري مي‌دهند با آگاهي و تسلط كامل به جزئيات موضوع بكار تحقيق بپردازند . در تعريف مفاهيم اصطلاحات و واژه‌هاي بكار رفته در طرح بايد مشخصاً و دقيقاً تعريف شوند. مثلاً در تحقيقات روستائي مفاهيمي مانند "خوش نشين" ,"زارع صاحب نسق", "جفت گاو" و "آيش" و "واحد بهره برداري و...دقيقا" تعريف شوند و يا در مطالعه مربوط به يك گروه اجتماعي اصطلاحات و مفاهيمي مثل "انسجام گروهي" و "ارتباط متقابل" ,"برون گروه" ,"درون گروه","شبه گروه","پاره گروه" و ....تعريف شوند.
محدوده موضوع: در طرح موضوع مورد مطالعه محدوده موضوع نيز به طور روشن و بوضوع مشخص مي‌شود و اين يكي از مسائلي است كه بسيار حائز اهميت است زيرا انجام تحقيقي كه محدوده و چهارچوب مشخصي نداشته باشد عملاً امكان پذير نيست و چنانچه موضوع را بدون در نظر گرفتن جامعه آماري و حد و مرز معيني مورد مطالعه قرار دهيم نتايج بدست آمده اعتبار علمي نخواهد داشت . مثلاً چنانچه ما عنوان كنيم كه قصد مطالعه دانشجويان دانشگاه تهران را داريم موضوع مورد مطالعه ماگسترده و در حال بسيار مبهم است زيرا معيين نشده است كه مطالعه ماد در ارتباط با چه ويژگي از جامعه دانشجويان است و كداميك از دانشكده‌ها يا رشته ‌ها يا كلاسها يا گروهاي سني را در بر مي‌گيرد و آيا مطالعه ما تنها مربوط به جامعه دانشجويان مرد مي‌شود و يا زنان و يا هر دو را در بر مي‌گيرد؟ و ابهامات يكديگر از اين قبيل...بنابراين مشاهده مي‌شود كه ابهامات و سئوالات بيشماري در مورد چنين موضوع مطرح مي‌شود كه جواب به تمام آنها از جانب محقق قبل از شروع تحقيق ضرورت كامل دارد .مشخص و محدود كردن دقيق جامعه مورد مطالعه و تعيين چارچوب موضوع, گذشته از آنكه نتايج بدست آمده از تحقيق را قابل قبول و معتبر مي‌سازد , محقق و پرسشگران و ساير افرادي را كه در پژوهش شركت دارند , از سردرگمي و ابهام
و ترديدهايي مي‌دهد.
هدف تحقيق: در طرح موضوع مرود مطالعه , محقق بايد بوضوح دقيقاً هدف يا اهداف خود از انتخاب موضوع و انجام تحقيق در مورد آن را
روشن نمايد و نتايجي را كه در ارتباط با فرضيه يا فرضيات تحقيقات در پي آن است بطور كامل بيان كند, بدين ترتيب وي و همكارانش از ابتدا مي‌دانند كه بدنبال چه ميگردند و چرا . اين موضوع نيز يكي از مسائلي است روشن شدن آن براي محققين قبل از اقدام به تحقيق از اهميت بسيار زيادي برخوردار است .بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه طرح موضوع مورد مطالعه به معناي تعريف موضوع تحقيق و شكافتن ابعاد و ويژگيهاي مختلف آن تلقي مي‌گردد
2-ارائه فرضيه و زمينه سنجي
تعريف بسيار ساده و كوتاهي كه مي‌توان از فرضيه ارائه داد اين است كه بگوئيم فرضيه يك تئوري ثابت نشده است يا به عبارت ديگر نظريه‌اي است كه هنوز به محك آزمايش در نيامد است . اما تعريف دقيق تر هم مي‌توانيم از فرضيه ارائه دهيم بشرح زير :
"حدس و گماني است كه در ذهن محقق در باره رابطه احتمالي علت و معلولي (علي )بين دو يا چند متغير بوجود مي‌آيد. اما هر نوع حدس و گماني را نيز نمي‌توانيم فرضيه بدانيم زيرا ارائه آن مي‌بايد بر اساس شرايطي باشد كه پس از آزمون بتوان آنرا بعنوان فرضيه پذيرفت . بعبارت ديگر آنچه را كه ما بعنوان فرضيه در بوته آزمايش قرار مي‌دهيم بايستي از حداقلي از صلابت و اعتبار برخوردار باشد و نه آنچنان حدسي كه در مراحل آغازين جمع آوري اطلاعات بكلي باطل گرديده و محقق اجباراً سعي در ارائه فرضيه ديگري نمايد . بنابراين براي ارائه فرضيه يافت فرضياتي كه بتوان بر اساس آنها تحقيقي را شروع نمود بايد به نكات زير توجه دقيق مبذول نمود.
ارائه دهنده فرضيه بايد احاطه وسيعي نسبت به موضوع مورد مطالعه داشته باشد و تجاربي در آن زمينه داشته باشد بعنوان مثال ارائه فرضيه درباره پديده‌اي مثال بزهكاري نوجوانان شهري يا تغييرات خانواده مستلزم صاحب نظر بودن و داشتن تجارب كافي در زمينه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات جامع شناسي شهري و خانوادگي است. البته افراد غير متخصص نيز ممكن است در اين زمينه‌ها به طرح فرضياتي بپردازند ولي بدليل عدم احاطه آنها بر موضوع اين امكان وجود دارد كه فرضيات آنان حتي قبل از قرار گرفتن در بوته آزمايش با انجام يك "زمينه سنجي" محدود و باطل گردد.
ارائه فرضيه مي‌بايد با تكيه بر منابع و مآخذي صورت گيرد كه عبارتند از:
1-تجارت شخصي و اطلاعات پراكنده
محقق از مجموع اطلاعات كلي و پراكنده‌اي كه ضمن جامعه مورد مطالعه داشته است ,براي ارائه فرضيه مي‌تواند استفاده كند. علاوه بر تجارت شخصي, محقق گاهي نيز كه ارتباط مستقيمي با موضوع مورد مطالعه نداشت است مي‌تواند از اطلاعات و تجارب شاهداني كه مستقيماً در ارتباط با جامعه مورد نظر بوده‌اند براي بدست آوردن اطلاعات مقدماتي درباره پديده و متغيرهاي آن استفاده نمايد و بعنوان مثال چنانچه موضوع تحقيق ما مطالعه در تضاد يا ستيز نقش ها در بين پرسنل يك سازمان اداري يا بيمارستان باشد بدون گردآوردن اطلاعات مقدماتي از جوي كه حاكم بر آن سازمان يا بيمارستان است , ارائه فرضيه براي ما امكان پذير نيست , بنابراين در اين مرحله كه اطلاعات ما بسيار ضعيف و يا تقريباً هيچ است و چنين كاري نيز بر عهده ما قرار گرفته است. ناچاريم براي شروع كار با انجام مصاحبه و تماس برخوردهاي مستقيم و غير مستقيم با مسئولين و پرسنل آن سازمان يك يا چند رابطه علي احتمالي را در ذهن خود پرورانده و بعنوان فرضيه ارائه دهيم تا ضمن تحقيق به محك آزمايش در آيد.
2-تحقيقات انجام شده قبل
تحقيقات انجام شده قبلي در زمينه مورد مطالعه و يا زمينه‌هاي مشابه در غالب موارد مي‌تواند به ما كمك فراواني نموده و از بسياري جهات درارائه فرضيه و كار تحقق ما را رهنمون باشد بنابراين لازم است كه محقق قبل از ارائه فرضيه به تحقيقات انجام شده در موسسات پژوهشي دولتي و غير دولتي رجوع نموده تا از دوباره كاري احتمالي و يا احياناً از ارائه فرضياتي كه قبلاً به محك آزمايش در آمده و باطل گرديده پرهيز گردد. ضمناً محقق مي‌تواند از تكنيك هاي الگوها و شيوه‌هاي بكار گرفته شده در تحقيقات انجام شده قبلي نيز ياري گيرد.
3-اطلاعات و آگاهيهاي تئوريك
محققي كه به منظور دست يابي به روابط علت و معلولي بين متغيرهاي موجود يك پديده اجتماعي به تحقيق مي‌پردازد, لازم است كه علاوه بر اعمال دقت كامل در كار پرسشگري و عمليات ميداني و بطور كلي در انجام جمع آوري دقيق اطلاعات , بايستي بتواند واقعيت هاي موجود يا نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نموده و با ديدي جامعه شناختي تبيين نموده و نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نمايد .
در حقيقت تفاوت بين مشاهده‌گري كه واقعيت ها را مي‌بيند و از هرگونه تحليلي درباره آنها عاجز است با مشاهده‌گري كه هر واقعيت اجتماعي را با روش بيني و نكته سنجي علمي تبيين وتفسير مي‌كند آنست كه مشاهده گر اول فاقد اطلاعات تئوريك درباره پديده هاي اجتماعي بوده در حاليكه مشاهده‌گر دوم از اطلاعات نظري گسترده‌اي برخودار است و هر واقعيت يا پديده را با بياني عملي تعريف نموده و آنرا با پديده‌هاي ديگر در رابطه علي قرار مي‌دهد .
زمينه سنجي : زمينه سنجي با تحقيق مقدماتي مرحله كوتاهي است كه غالباً در پژوهشهاي ميداني قبل از ارائه فرضيه و تجديد جامعه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. در تحقيق مقدماتي معمولاً از تكنيك مشاهده و گاهي نيز از "فهرست سئوالات" استفاده مي‌شود.
در اين مرحله سعي مي‌شود تا ويژگيهاي كلي و ابعاد جامعه مورد مطالعه شناسائيي گرديده و در صورتيكه قصد نمونه‌گيري داشته باشيم, بتوانيم نمونه‌هاي خود را با توجه به گونه‌گوني جغرافيائي و تنوع اقليمي و ساخت اقتصادي , اجتماعي منطقه انتخاب نمائيم . در تحقيقات ميداني گاه نيز بجاي "زمينه سنجي", اصطلاح "ديد كلي " را بكار مي‌برند كه منظور همان مشاهده كلي و عمومي محقق قبل از ارائه فرضيه و محدود نمودن دقيق جامعه مورد مطالعه است .
3-جمع آوري اطلاعات تحقيق
مرحله بعدي كار تحقيق كه مرحله بسيار با اهميتي نيز محسوب مي‌گردد, زماني است كه پس از انجام مقدمات كار يعني مشخص و معين شدن جامعه مورد مطالعه و تنظيم فرضيه‌ها با توسل به تكنيك هاي خاصي ,اطلاعات و ارقام لازم را از جامعه مورد مطالعه جمع آوري مي‌كنيم .
مهمترين تكنيكهاي جمع آوري اطلاعات
۱-پرسشنامه تحقيقاتي ۲-مشاهده در تحقيق ۳-استفاده از فيش ۴- نمونه گيري ۵- مونو گرافي

۱-پرسشنامه تحقيقاتي
پرسشنامه يكي از شيوه‍هايي است كه در كار تحقق رواج فراوان دارد و در جامعه شناسي بيش از هر تكنيك ديگر از آن استفاده مي‍شود. پرسشنامه بصورت مختلف زير مورد استفاده قرار مي‍گيرد:
تكميل پرسشنامه توام با مصاحبه
در اين شيوه با پاسخگو خود پرسشنامه را در دست گرفته و سئوالات را به ترتيب طرح نموده و جواب آنها را پس از دريافت از پاسخگو در پرسشنامه مي‍نويسد.
معمولا اين نوع استفاده از پرسشنامه در جوامع يا محافلي اعمال مي‍گردد كه سطح سواد و آگاهيهاي عمومي نسبتاً پايين بوده و پاسخگويان شخصاً قادر به خواندن سئوالات و يا درك مفهوم آنها نيستند. در مواردي هم جواب به يك سئوال معين مثلاً مقدار در آمد ساليانه يك كشاورز و يا مقدار مصرف ماهانه يا سالانه قند و شكر يا سيگار مورد استفاده و يا حتي محاسبه مقدار زمين زير كشت يك خانوار روستايي در مناطقي كه واحدها و مقياسات رسمي هنوز در روستاها عموميت نيافته است ,براي يك فرد روستايي بسيار مشكل بوده بطوريكه به تنهايي مي‍تواند از عهده به چنين سئوالاتي بر آيد بنابراين كاربرد چنين شيوه‍اي كه در عين حال مي‍توان آنرا نوعي مصاحبه نيز دانست از رايج ترين شيوه‍هاي استفاده شده است .
تكميل پرسشنامه بدون مصاحبه
در اين شيوه پرسشنامه را پاسخگو خود شخصاً تكميل مي‍كند و پرسشگر تنها بكار تكميل پرسشنامه نظارت مي‍نمايد. اين شيوه را معمولاً در مواردي بكار مي‍برند كه پاسخگويان از اقشار تحصيلكرده و برخوردار از حد متوسطي از آگاهيهاي اجتماعي باشند. پرسشگر پرسشنامه را بين آنها توزيع نموده و تنها در مواردي كه لازم است ابهامات احتمالي ايجاد شده براي پاسخگويان را بر طرف مي‍سازد. معمولاً در اين شيوه قبل از طرح با تهيه و تكميل پرسشنامه و تحقيق مورد نظر شرح داده و پاسخگو را مطمئن مي‍نمايد كه طراح سئوالات در ارتباط با يك بررسي عليم بوده و هدفهاي ديگري را تعقيب نمي‍كند. البته براي جلب اعتماد بيشتر پاسخگويان و زدودن سوظن با ابهامات احتمالي از اذهان آنان بهتر است كه پرسشنامه بدون نام تهيه گرديد و در صفحه اول پرسشنامه نيز اصطلاح بدون ناممشخصا قيد گزدد.
در موارديكه امكان اين هست كه پاسخگويان را در سالن يا اطاق معيني گرد آوريم و پرسشنامه رابين آنها توزيع كنيم و سپس شرحي كوتاه نيز در ارتباط با اهداف خود از تكميل پرسشنامه و انجام تحقيق دهيم , كار توجيه پاسخگويان آسانتر انجام گرفته و توزيع و تكميل و جمع آوري پرسشنامه نيز راحت تر انجام مي‍گيرد.
ارسال پرسشنامه بوسيله پست
در مواردي هم پرسشنامه را بوسيله پست براي افراد جامعه مورد مطالعه ارسال مي‍دارند . معمولاً موسسات سنجش افكار وابسته به دستگاههاي دولتي يا سازمانهاي خصوصي , از اين شيوه سود مي‍جويند اما كار پرسشنامه پستي در تمام جوامع و محافل امكان پذير نيست زيرا در غالب موارد به آساني جواب نمي‍گيرد . معمولاً اين نوع پرسشنامه با سئوالات كمتري ارائه مي‍شود و محقق بايستي سعي نماد تا كوچكترين ابهامي در سئوالات براي پاسخگو ايجاد نشود.
محقق مقدمه كوتاهي بر چنين پرسشنامه‍اي كه اهداف وي را روشن مي‍كند اضافه نموده و همراه با پاكتي كه آدرس موسسه تحقيقاتي يا محقق بر روي آن قيد گرديده و تمبر پستي نيز به آن الصاق شده است براي پاسخگويان ارسال مي‍كند . همانطور كه اشاره نموديم استفاده از پرسشنامه پستي – واردي موفقيت آميز خواهد بود كه پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنايي داشته و از سطح سواد و آگاهي نسبتاً بالايي نيز برخوردار باشند.

انواع پرسشنامه هاي تحقيقاتي

پرسشنامه را از لحاظ مختلف مي‍توان تقسيم بندي نمود كه معروفترين آنها عبارتند از :
۱- پرسشنامه با سئوالات باز
۲- پرسشنامه با سئوالات بسته

سئوالات در پرسشنامه تحقيقاتي نوع اول به صورتي است كه پاسخگو را آزادانه و براحتي نظريان و عقايد خويش را مي‍تواند بيان كند مثلاً در مواقعي كه نظر پاسخگو راجع به واقعه يا واقعيتي اجتماعي مي‍پرسيم و سئوالات خود را با عبارتي نظير "به نظر شما .."يا "خواهشمند است عقيده خود را در ين مورد ذكر كنيد "آغاز مي‍كنيم , سئوالات ما از نوع باز محسوب مي‍شوند اما سئوالاتي كه قبلاً چند جواب از جوابهاي تعيين شده را انتخاب كند , بنام سئوالات بسته خوانده مي‍شوند . سئوالات چهار جوابي يا بيشتر كه غالباً در امتحانات ورودي دانشگاهها مورد استفاده قرار مي‍گيرد از نوع بسته محسوب مي‍شوند اما سئوالات بسته نيز خود انواعي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از :
سئوالات دو جوابي ,سئوالات چند جوابي ساده و سئوالات چند جوابي مدرج.
سئوالات متعدد سنجش عقايد , سئوالات در جه بندي و شايستگي
معايب و محاسن سوالات باز و بسته

هر كدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست كه پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر كنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد

در تحقيقاتي كه محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي كه بسته بودن آنها به كار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍نمايد (مثل سن و جنس و تعداد فرزندان , درجه تحصيلات و وضعيت تاهل و..(

استخراج و طبقه بندي نمودن پاسخ هاي سئوالات بسته هم بصورت دستي و هم با ماشين بسيار آسانتر و سريع‍تر از سئوالات باز انجام پذير است در حالي كه استخراج و دسته بندي نمودن جوابها در سئوالات باز بدليل آنكه جوابها بسيار متنوع و گونه گون مي‍باشند, كار بسيار مشكلي است.

يكي ديگر از عيوب سئوالات بسته آنست كه ممكن است ايده‍هايي را در رابطه با مشخص نمودن جوابهاي احتمالي به ذهن پاسخگو القاء نمايد در حاليكه در سئوالات باز چون پاسخگو به هيچگونه جوابي رهنمون نمي‍گردد بنابراين ذهن پاسخگو مستقلاً و بر كنار از هر نوع تلقيني در جستجوي پاسخ بر مي‍آيد.
تنظيم هر كدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست كه پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر كنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد

در تحقيقاتي كه محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي كه بسته بودن آنها به كار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍نمايد (مثل سن و جنس و تعداد فرزندان , درجه تحصيلات و وضعيت تاهل و..(

استخراج و طبقه بندي نمودن پاسخ هاي سئوالات بسته هم بصورت دستي و هم با ماشين بسيار آسانتر و سريع‍تر از سئوالات باز انجام پذير است در حالي كه استخراج و دسته بندي نمودن جوابها در سئوالات باز بدليل آنكه جوابها بسيار متنوع و گونه گون مي‍باشند, كار بسيار مشكلي است.

• يكي ديگر از عيوب سئوالات بسته آنست كه ممكن است ايده‍هايي را در رابطه با مشخص نمودن جوابهاي احتمالي به ذهن پاسخگو القاء نمايد در حاليكه در سئوالات باز چون پاسخگو به هيچگونه جوابي رهنمون نمي‍گردد بنابراين ذهن پاسخگو مستقلاً و بر كنار از هر نوع تلقيني در جستجوي پاسخ بر مي‍آيد.

تنظيم پرسشنامه تحقيقاتي

در تنظيم پرسشنامه بايد دقت كافي مبذول نمود زيرا جمع آوري اطلاعات از طريق پرسشنامه يكي از مراحل بسيار پر اهميتي است كه موفقيت يا عدم موفقيت را بايستي تا حد بسيار زيادي مرهون دقت سئوالات و تنظيم پرسشنامه دانست.
يكي از مسائلي كه در تنظيم پرسشنامه بايستي كاملاً رعايت نمود تقدم و تاخر سئوالات است بدين صورت كه سئوالات ساده‍تر كه پاسخگو سريعتر قادر به پاسخ بدانهاست در ابتدا آورده مي‍شود و بتدريج بر دشواري آنها افزوده مي‍گردد. بعبارت ديگر رد طرح سئوالات بايد سعي بر آن داشت تا از سئوالات آسان تدريجاً به سئوالات پيچيده تر برسيم .

مسئله ديگر در تنظيم پرسشنامه طرح سئوالات شخصي و خانوادگي كه در پرسشنامه است كه بايستي دقيقاً بدان توجه كامل مبذول نمود . در غالب موارد كه پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنائي ندارند و بطور كلي هدف از مطالعات اجتماعي بر ايشان مفهوم نيست . عنوان نمودن طرح سئوالات خصوصي مثل نام و نام خانوادگي و نام فرزندان و شغل و ميزان درآمد و وضع مسكن در آغاز كار پرسشگر مشكلات جدي و عمده‍اي براي طرح سئوالات بعدي و ادامه كار پرسشگري بوجود خواهد آورد. بنابراين لازم است با توجه به جامعه مورد مطالعه و ويژگيهاي فرهنگي و رواني پاسخگويان نظم و تقدم و تاخر موضوعات مورد سئوال كاملاً رعايت شود , بعنوان مثال در مطالعات جوامع روستايي زماني كه محقق قصد تكميل پرسشنامه‍هاي خانوار روستايي را دارد آغاز پرسشگري وي نبايد با طرح سئوالات شخصي از فرد روستايي همراه باشد و در صورت طرح چنين سئوالاتي قبل از آنكه اعتماد و اطمينان متقابلي بين آنها بوجود آمده و شك و ترديد و سوظن احتمالي فيما بين زدوده شده باشد, فرد روستايي بدليل روحيه محافظه كاري سنتي دچار ترس و واهمه گرديده و از جواب دادن به بقيه سئوالات يا احتراز نموده و يا در صورت عدم امتناع از پاسخ ,پاسخهايي را عنوان مي‍كند كه به تصور وي مورد علاقه و نظر پرسشگر است . بنابراين پرواضح است كه چنين جوابهايي از دقت و اعتبار لازم برخوردار نخواهد بود. "موريس دوورژه" جامعه شناس فرانسوي در زمينه شرايط تنظيم پرسشنامه مي‍نويسد:

"پرسشنامه يك سلسله پرسش نيست كه با آنها سر تا ته كاغذي را بي آنكه به ترتيب آنها توجهي شده باشد پر كرده باشند . بر عكس , تنظيم پرسش ها بر پايه تنظيم است كه بطور جدي بررسي شده باشد .به همين سان , عده پرسش هاي مربوط به يك موضوع , گروه بندي احتمالي آنها بصورت "قسمت "هاي مختلف مسئله‍هاي باريك و مهمي را مطرح مي‍سازند...

در همين زمينه "موريس دوورژه" اضافه مي‍كند " اغلب در آغاز پرسشنامه‍ها پرسش‍هايي را مي‍گذارند كه براي بررسي اهميت مستقيمي نداشته باشد و هدفشان اين باشد كه پاسخگو را "سرذوق" بياورد و اعتمادش را جلب كند .

البته پرسشگران بايد كاملاً مراقب باشند و ره طوري شده اين محيط اعتماد را ايجاد كنند. هنگامي كه قرار باشد پاره‍اي پرسشهاي حساس را مطرح سازند عموماً آنها را در پايان پرسشنامه مي‍آورند: در پايان پرسشنامه پاسخگو اعتمادش جلب شده است و پرسشگر شانس بيشتري دارد كه پاسخ درستي بگيرد, در هر صورت اگر پاسخگو ناراحت هم بشود , اين ناراحتي بر روي پرسشهايي كه پيش آن از او شده است اثر منفي نخواهد گذاشت . اگر چندين پرسش حساس وجود داشته باشد بايد آنها را در ميان پرسش‍هاي پرسشنامه چنان پخش كرد كه هر يك وضع ملايمتري پيدا كند

مشاهده در تحقيق

مشاهده از تكنيك هايي است كه غالباً در مطالعات مردم شناسي مورد استفاده قرار مي‌گيرد و در عين حالي كه گاهي هم در جامعه شناسي خصوصاً رشته جامعه شناسي روستائي بكار برده مي‌شود. معمولاً از تكنيك مشاهده در مواردي استفاده مي‌گردد كه نمونه گيري و كاربرد پرسشنامه تحقيقاتي عملي نباشد . مثلاً زماني كه قصد مطالعه جابجائيهاي فصلي يك از ايلات را از ييلاق به قشلاق داريم از اين تكنيك استفاده مي‌شود.
مشاهده را بطور كلي به دو نوع مي‌توان تقسيم نمود بشرح زير :
1-مشاهده با مشاركت مستقيم و فعالانه محقق در جامعه مورد مطالعه
2-مشاهده بدون مشاركت محقق
مشاهده از نوع اول در موردي مصداق پيدا مي‌كند كه محقق خود عضوي از جامعه مورد مطالعه شده باشد و بنابراين مانند فردي از افراد جامعه در حقيقت خود نيز در محدوده پژوهشي قرار گيرد كه مي‌خواهد آنرا انجام دهد . بعنوان مثال محققي كه خود ساكن يك روستا بوده و قصد مطالعه بعضي از رفتارهاي گروهي يا مراسمي را دارد غالباً بدو آنكه اعضاء آن جامعه در جريان تحقيق وي قرار بگيرند. رفتار مردم را زير ذره بين گذاشته و با استفاده از ابزارهايي مثل دوربين عكاسي , اسلايد , دوربين فيلمبرداري و فيش هاي ثبت وقايع به بررسي جامعه مورد مطالعه خود مي‌پردازد.

در اين نوع مشاهده محقق چون خود عضوي از جامعه است. گذشته از اينكه فرصت زيادي براي تعمق و دقيق شدن در رفتارهاي گروهي مردم خود را دارد , از اين امتياز نيز برخوردار است كه افراد جامعه مورد مطالعه وي در مقابل او و رفتار طبيعي خود را از دست نداده و بنابراين مستقيماً با واقعيت هاي موجود آنچنان كه وجود دارند روبرو مي‌گرد. در چنين روشي زمان جمع آوري اطلاعات زمان معيني نيست بلكه محقق در تمام مدتي كه در جامعه مورد نظر بسر مي‌برد, مي‌تواند به مشاهده بپردازد.

در نوع دوم مشاهده , محقق عضو جامعه مورد نظر نبوده بلكه از خارج بدان جامعه وارد مي‌شود, در چنين مواردي مشكلات تحقيق بسيار زيادتر از نوع پيشين است زيرا ورود محقق به جامعه مورد مطالعه , عكس العملهايي در بين افراد جامعه بوجود مي‌آورد كه موجب تغيير در رفتار طبيعي آنها مي‌شود. مشاهده نوع اول را مي‌توان به نوعي فيلمبرداري يا عكسبرداري تشبيه نمود كه بدون مقدمه و ناگهاني از فرد يا افرادي صورت مي‌گيرد بنابراين رفتار مردمي كه جلوي دوربين عكسبرداري قرار گرفته‌اند كاملاً طبيعي است ولي در حالت دوم عكس العملهاي ناشي از ترس , ترديد , سوظن و ابهام موجب مي گردد كه نتايج تحقيق اعتبار و اطمينان خود را تا اندازه‌اي از دست بدهد . براي برطرف نمودن اين مشكل , محقق در بدو ورود خود به جامعه‌اي كه قصد مطالعه آنرا دارد بايستي سعي در جلب اعتماد مردم آن جامعه نموده و ترديد و سو ظني را كه احتمالاً از آمدن وي در آنها ايجاد گرديده است از ذهن آنها بزدايد , بعبارت ديگر محقق يابد هنگامي كار خود را آغاز كند كه افراد جامعه به منظور و مقصود علمي وي پي‌برده و بدون واهمه به سئوالاتش جواب دهند. در حقيقت چون تكنيك مشاهده بيشتر بوسيله مردم شناسان و در مطالعه ايلات و جوامع ابتدايي و محدود بكار برده مي‌شود . بنابراين لازم است دانش پژوهاني كه از اين تكنيك استفاده مي‌نمايد. شرايط و خصوصيات جامعه مورد مطالعه و مردم آن را بدقت در مد نظر داشته و قبل از هر نوع تماسي با مردم جو دوستانه و قبل اعتمادي براي ادامه كار خود ايجاد نمايند.

در هر دو نوع مشاهده , مشاهدات و اطلاعات كه ابتدا بصورت يادداشتهاي پراكنده‌اي جمع آوري شده‌اند بايستي به فيش هاي موضوعي خاصي كه بدين منظور تهيه گرديده وارد گرديده و سپس دسته بندي شوند.
استفاده از فيش
در مطالعاتي كه محقق با پديده اجتماعي با جامعه مورد مطالعه مستقيماً نمي‌تواند تماسي داشته باشد در جمع آوري اطلاعات از اسناد و مدارك و كتب استفاده مي‌كنند, اين تحقيقات را كتابخانه‌اي مي‌ناميم . در اين نوع تحقيقات براي جمع آوري اطلاعات از ابزاري تحت عنوان "فيش"بهره مي‌گيريم و اصطلاحاً اين شيوه را فيش برداري مي‌گوئيم . فيش مورد استفاده در تحقيقات كتابخانه‌اي به دو نوع تقسيم مي‌شود بشرح زير:
1-فيش مآخذ
2-فيش موضوعي
1-فيش ماءخذ
فيش ماءخذ است كه مشخصات كتاب ,مقاله يا مدرك مورد استفاده در تحقيق را بر روي آن مي‌نويسيم. از قطعه كاغذ يا مقوايي به طول دوازده و عرض هشت سانتيمتر مي‌توان يك فيش ماءخذ تهيه نمود. فيش ماءخذ حاوي نكاتي است كه به قرار زير :
نام كتاب
نام نويسنده
نام مترجم( در صورتيكه كتاب از زبان خارجي به فارسي ترجمه شده باشد(
نام ناشر
سال انتشار
چاپ( در صورتيكه براي دومين بار با دفعات متعدد كتاب به چاپ رسيده است دفعات چاپ ذكر مي‌شود(
قطع (قطع جيبي , وزيري و...(
تعداد صفحات
محل كتاب (در موارديكه كتاب ناياب است بايستي نام كتابخانه يا مكاني كه كتاب در آنجا يافت مي‌گردد ذكر شود.(
محقق پس از ارائه طرح تحقيق و انتخاب جامعه مورد مطالعه و انجام مراحل مقدماتي با يد كليه ماءخذ و منابعي را كه در ارتباط با موضوع مورد تحقيق وي وجود دارد جمع آوري نموده و مشخصات هريك را بر روي يك فيش بنويسيد. بدين ترتيب در ارتباط با موضوع تحقيق دهها و گاهي صدها فيش ماءخذ جمع آوري مي‌گردد كه منابع آنها به ترتيب خاصي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
2-فيش موضوعي
فيش موضوعي فيشي است كه براي استخراج محتواي كتب و مقالات مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در قطع‌هاي مختلف تهيه مي‌شود ولي رايجترين آنها فيشي است به طول پانزده و عرض ده سانتيمتر محتواي كتب و مقالاتي را كه بعنوان منابع تحقيق قبلاً از طريق فيش ماءخذ مشخص نموده‌ايم به حسب موضوعات اصلي و موضوعات فرعي در فيش هاي موضوعي وارد كرده و بدين ترتيب مي‌توانيم در پايان مرحله استخراج , عصاره منابع استخراج شده را بصورت صدها و هزاران فيش موضوع داشته باشيم و سپس با استفاده از آنها نوشتن گزارش خود را آغاز كنيم.

نمونه گيري
براي مطالعه يك جامعه لازم نيست كه همه آن مشاهده شود بلكه در اغلب موارد مشاهدة جزيي از آن كافي است به تعبير ديگر در بيشتر تحقيقات، مشاهده نمونه اي محقق را به مقصود مي رساند. هدف اصلي از نمونه گيري بدست آوردن نمونه اي است كه معرف و نماينده مناسبي براي جامعه باشد. محقق آشنا با نمونه گيري و طرحهاي نمونه اي قادر است نمونه را چنان برگزيند كه معرف جامعه باشد از اين رو مي توان گفت نمونه گيري به روش هايي اطلاق مي شود كه در تحقيقات اجتماعي براي انتخاب افراد يا واحدهاي تحليل بكار مي رود و در تحقيقات پيمايشي، نمونه گيري عبارتست از روشي كه از طريق آن پاسخگويان براي تحليل انتخاب مي شوند.
مزاياي نمونه گيري
1ـ كاهش هزينه: چون حجم داده هاي نمونه اي نسبت به حجم جامعه كوچك است به طور حتم هزينه تهيه آنها به مراتب كمتر از هزينه سرشماري است. 2ـ افزايش سرعت كار: چون حجم نمونه بسيار كمتر از حجم جامعه در سرشماري است گرد آوري و تلخيص داده ها با سرعت بيشتر، يعني با صرف وقت كمتر انجام مي شود. اين مزيت خصوصاً وقتي كه كسب نتايج و تهيه اطلاعات جنبه فوريت دارند مزيتي مهم است. 3ـ بالا بودن ميزان درستي كار: چون براي انجام نمونه گيري به دليل كم بودن حجم كار نسبت به سرشماري، امكان آموزش افراد براي انجام مصاحبه ها و يا اندازه گيريها وجود دارد، ميزان درستي نتيجه كار اين افراد در مقايسه با سرشماري بيشتر است.
مفاهيم پايه
جامعه آماري: منظور مجموعه افراد يا واحدهايي است كه در نهايت مي خواهيم نتايج را به آن تعميم دهيم. در مسأله نمونه گيري معمولاً جامعه متناهي است و تعداد عنصرهاي آن را حجم جامعه مي نامند. كار مهم محقق اين است كه با دقت و به صورتي كامل جامعه را تعريف كند.
نمونه
بخشي از جامعة تحت بررسي است كه با روشي از پيش معين شده انتخاب مي گردد به قسمي كه به كمك آن با توجه به روش انتخاب، مي توان استنباطهايي درباره كل جامعه انجام داد. فرايند انتخاب نمونه، استخراج نتايج و استنباطهاي حاصل را بررسي نمونه اي گويند. بررسيهاي نمونه اي را به دو نوع رده بندي مي كنند. توصيفي و تحليلي، در بررسي توصيفي، هدف صرفاً كسب اطلاعاتي درباره گروههاي بزرگ است مثلاً درصد زنان و مرداني كه يك برنامه تلويزيوني خاص را مي بينند. در بررسي تحليلي، بين زير گروههاي متفاوت جامعه، براي كشف تفاوتهاي آنها مقايسه هايي صورت مي گيرد. يا فرضهايي را دربارة تفاوتهاي موجود بيان كرده و درستي يا نادرستي آنها را آزمون مي كنند.
واحد نمونه گيري
واحدهاي نمونه گيري مجموعه عنصرهايي از جامعه هستند كه اجتماع آنها كل جامعه را تشكيل مي دهند. مثلاً در نمونه گيري از افراد يك شهر، هر فرد شهر را مي توان يك واحد تلقي كرد در صورت لزوم هر خانوار را مي توان يك واحد در نظر گرفت .
مراحل اصلي در يك بررسي نمونه اي
1ـ مشخص كردن هدف : هميشه بايد دربارة هدفهاي بررسي حكمي روشن و گويا در دست باشد.
2ـ مشخص كردن جامعة مورد نمونه گيري: جامعه اي را كه مي خواهيم از آن نمونه بگيريم با يد دقيقاً تعريف كنيم با اين تعريف متغير تحت بررسي مشخص مي شود البته تعريف دقيق جامعه هميشه امكان پذير نيست.
3ـ مشخص كردن درجة دقت مطلوب: نتايج يك بررسي نمونه اي هميشه با عدم حتميت همراه است زيرا اولاً بخشي از جامعه مورد اندازه گيري قرار گرفته است، ثانياً اندازه گيريها با خطا همراه اند. ميزان عدم دقت را مي توان با افزايش حجم نمونه و با استفاده از وسايل دقيقتر اندازه گيري و گماردن افراد خبره براي انجام كار، تقليل داد. مسلماً اين كار با افزايش هزينه و با صرف دقت بيشتر انجام مي شود و اين افزايش هزنيه و صرف دقت بيشتر، نسبت مستقيم با ميزان دقتي دارد كه مايليم برآوردهاي مورد نظر داشته باشند بنابراين مشخص كردن درجه دقت مطلوب برآوردها گامي مهم در اجراي نمونه گيري است اين تشخيص ميزان دقت، وظيفه استفاده كنندگان از داده ها و برآوردهاست.
4ـ انتخاب روش نمونه گيري: با انجام مراحل بالا، به مرحله اي مي رسيم كه بايد واحدهاي نمونه را از بين واحدهاي جامعه انتخاب كنيم براي انتخاب نمونه، طرحها، روشهاي متعددي وجود دارند. با توجه به هدف مورد نظر، اندازه واحدها و ميزان تغيير آنها روش خاصي مناسب مي باشد.
5ـ روشهاي اندازه گيري: در هر بررسي نمونه اي، براي اندازه گيري واحدهاي نمونه تهيه ابزار اندازه گيري و مشخص كردن روشهاي اندازه گيري از اهميتي خاص برخوردار است. ممكن است بررسي نمونه اي صرفاً به وسيله پرسشنامه و يا به وسيله مصاحبه با طرح سئوالاتي انجام شود كه از پيش تعيين شده اند. مصاحبه ممكن است حضوري، يا با تلفن و يا تركيبي از هر دو صورت گيرد در هر حال پرسشنامه يا مصاحبه هم وسيله اي براي اندازه گيري هستند.
6ـ آموزش آمارگيران: در بررسيهاي نمونه اي، اغلب با مسائل خاص حرفه اي رو به رو هستيم لذا آمارگيران بايد قبلاً دربارة هدف نمونه گيري، واحد نمونه گيري، روشهاي اندازه گيري و ساير مسائل آموزش ببينند.
7ـ پيش آزمون: لازم است كه قبل از انجام نمونه گيري، براي بررسي كارايي پرسشنامه و روش كار و مشكلات اجرايي، عمل نمونه گيري را در مقياس كوچك انجام دهيم اين نمونه گيري با حجم كوچك مقدماتي، نتايجي به دست مي دهد كه بر اساس آنها مي توان پرسشنامه ها را اصلاح كرد، به آمارگيران آموزش تكميلي داد، در مورد زمان لازم براي نمونه گيري اصلي برآوردي به دست آورد، هزينه عملي نمونه گيري را بازبيني نمود و در نتيجه از بروز اشكالات عمده در نمونه گيري اصلي كه حجمي زياد دارد جلوگيري كرد اين فرآيند را پيش آزمون مي نامند. 8ـ گرد آوري داده ها: براي گرد آوري داده ها معمولاً از پرسشنامه استفاده مي كنند تهيه متن پرسشها از نظر تطبيق با اهداف، ايجاد انگيزه براي پاسخ و جلوگيري از ايجاد انحراف در پاسخ كاري فني است و بايد پرسشنامه به وسيله افراد خبره تهيه شود.
9ـ پردازش داده ها: اولين گام در اين مقطع آماده كردن پرسشنامه هاي تكميل شده و يا هر نوع دادة ديگر براي انتقال به ماشين است. در اين مرحله خطاهايي كه ثبت شده اند بايد اصلاح شوند و پرسشنامه هايي كه در آنها، به وضوح برخي اقلام اشتباهاً ثبت شده اند حذف و با مراجعه مجدد اصلاح شوند.
10ـ نگهداري اطلاعات حاصل براي بررسيهاي آينده: هر نمونه اي كه از جامعه گرفته مي شود علاوه بر نتايج استنباطي آن، راهنمايي بالقوه، براي بهتر كردن فرآيند نمونه گيريهاي بعدي است، در هر نمونه گيري كارها دقيقاً همان گونه كه طراحي شده اند انجام نمي شوند با بررسي فرآيند نمونه گيري انجام شده، مي توان خطاهايي را كه موجب اين مشكل شده اند شناسايي و از تكرار آن در نمونه گيريهاي بعدي جلوگيري كرد.
انواع روشهاي نمونه گيري احتمالي
نمونه احتمالي به چهار نوع اصلي تقسيم مي شوند انتخاب هر يك از اين انواع نمونه احتمالي به ماهيت مسأله تحقيق، هزينه و سطح دقت مطلوب در نمونه و روش گردآوري اطلاعات بستگي دارد. بعضي از شيوه هاي نمونه گيري احتمالي عبارتند از: 1ـ نمونه گيري تصادفي ساده 2ـ نمونه گيري سيستماتيك 3ـ نمونه گيري طبقه بندي 4ـ نمونه گيري خوشه اي
تعيين حجم نمونه
به منظور تعيين حجم نمونه ساده ترين روش استفاده از فرمول كوكران مي باشد
در فرمول كوكران
n=
دهنده حجم نمونه نشان
n
حجم جمعيت آماري (حجم جمعيت شهر, استان,و.....(
N
در صد خطاي معيار ضريب اطمينان قابل قبول
t
نسبتي از جمعيت فاقد صفت معين (مثلا جمعيت مردان(
p
نسبتي از جمعيت فاقد صفت معين (مثلا جمعيت زنان)1-
p
درجه اطمينان يا دقت احتمالي مطلوب
d
طبق فرمول بالا اگر بخواهيم حجم نمونه را با شكاف جمعيتي 5/0 (يعني نيمي از جمعيت حايز صفتي معين باشند . نيمي ديگر فاقد آن(

p=0/5, 1 - p = 0/5
و پذيرش خطاي نمونه گيري
(
d=0/05)
از ميان جمعيت ،برآورد كنيم ،خواهيم داشت :
n=
بدين ترتيب با قرار دادن حجم جمعيت آماري (تعداد سكنه شهر يا شهرستان مورد بررسي ) در فرمول بالا و انجام يك محاسبه ساده تعيين حجم نمونه امكان پذير خواهد بود.

روش نمونه گيري چند مرحله اي ( تلفيقي‌ (
روش نمونه گيري چند مرحله اي تركيبي از چند روش فوق است كه به ترتيب زير انجام مي گيرد
1ـ نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم:
ابتدا در هر منطقه جمعيت و تعداد خانوارهاي ساكن را مشخص مي سازيم براي مثال در مناطق 22 گانه تهران جمعيت منطقه، در صد مردان، درصد زنان و تعداد خانوار از اطلاعات مركز آمار جمع آوري شده است. با استفاده از روش نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم، تعداد نمونه اي را كه از هر منطقه مورد نياز است مشخص مي سازيم به طور مثال اگر حجم نمونه كل برابر 1000 باشد از منطقه 1 تهران كه 98/3 درصد خانوارهاي شهر تهران در آنجا ساكن هستند بايد 40 نمونه جمع آوري شود و اين فرآيند براي تمام مناطق تكرار مي شود.
2ـ خوشه اي:
پس از آنكه حجم نمونه در همه مناطق مشخص شد نقشه اين مناطق را تهيه مي كنيم و تمام بلوكهاي مشخص شده در نقشه يك منطقه را شماره گذاري مي كنيم و آنها را به عنوان خوشه در نظر مي گيريم به كمك روش نمونه گيري خوشه اي تعدادي از اين خوشه ها را به تصادف انتخاب مي كنيم . براي مثال در منطقه 1 تهران پس از شماره گذاري بلوكها براي تهيه 40 نمونه 4 بلوك را انتخاب مي كنيم تا از هر بلوك 10 نمونه تهيه شود.
3ـ روش سيستماتيك:
در اين مرحله پرسشگر به بلوك مورد نظر مراجعه كرده و به كمك روش سيستماتيك خانوارهاي مورد نظر را انتخاب مي كند جزئيات روش به شرح زير مي باشد: ابتدا پرسشگر تمام بلوك را دور زده و خانوارهاي ساكن در بلوك را به طور تقريبي برآورد مي كند سپس تعداد خانوارها را بر عدد 10 تقسيم مي نمايد تا فاصله نمونه گيري بدست آيد مثلاً اگر تعداد خانوارهاي ساكن در يك بلوك 70 خانوار باشد با تقسيم 70 بر 10 فاصله نمونه گيري برابر 7 بدست مي آيد، سپس از بين اعداد 1 تا 7 عددي را به تصادف انتخاب مي كند مثلاً اگر عدد 4 انتخاب شود با اضافه كردن عدد فاصله به عدد 4 نمونه ها به ترتيب زير بدست مي آيند: 4، 11، 18، 25،....
نكته: اعداد بالا شمارة خانوارها مي باشند.
4ـ نمونه گيري تصادفي ساده:
پرسشگر با مراجعه به خانوار مورد نظر به تصادف از يكي از افراد واجد الشرايط پرسشنامه را پر مي نمايد

منبع:

http://www.fasleno.com/archives/000381.php

دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق

آخرين مطالب


» سايت هاي مفيد براي دانلود رايگان مقالات و كتاب هاي الكترونيكي و اينترنتي ( سه شنبه يكم آذر 1390 )
» بيش از
۴۰ پايگاه مفيد براي دانلود كتاب هاي الكترونيكي ( پنجشنبه نهم آبان 1387 )
» نشانه‌ها ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بخوانيد، بنويسيد، ويرايش كنيد ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بيش نويسي و وقفه در نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» عادات نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نويسندگي ظرايف و طرايف ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» تجربه هاي نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» توصيه به نويسندگان رمان ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نوشتم و نويسنده شدم ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» از پنجره‌ اتاق‌ نويسنده‌ ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نويسنده كيست؟ ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )


چگونه پايان نامه بنويسيم؟
پايان نامه
يادم هست موقعي كه پايان نامه مي نوشتم چه مكافاتي كشيدم. هيچ كس نبود كمك كند. يه عده به نام استاد راهنماو مشاور از دولت پول مي گرفتند كه مثلا چه كار كنن اون هم هيچي. به فكرم رسيد اگه يه نفر بخواد پايان نامه بنويسه چه چيزي بايد بدونه. چه چوري موضوع انتخاب كنه؟ چه جوري پروپزالش پر كنه؟ حتي چطور بنويسه؟ چون مشكل بعضي ها اينه كه نوشتن بلد نيستن. واينه چه طوري ويرايش كنه. من رو توي اين راه كمك كنيد تا به يك منبع مطمئن وجامع تبديل بشه


http://dissertations.blogfa.com/cat-3.aspx


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۰۳ ] [ مشاوره مديريت ]
 

روش تحقيق-5

انتخاب نام « كوتاه » و « گويا » براي اثر تحقيقي
2. تيترها و عناوين فرعي، هر چه كوتاه‌تر و گوياتر باشد، بهتر است. عنوان‌ها نبايد حالت جمله داشته باشد.
3. پرهيز از افراط و تفريط در فصل بندي و تيتر و عنوان. فصل بندي بايد با حجم نوشته تناسب داشته باشد. عنوان‌ها مثل ايستگاه‌هاي اتوبوس مي‌ماند كه نه خيلي با فاصله بايد باشد، نه خيلي نزديك به هم.
4. در نقل قول‌ها، اگر نقل مستقيم است، در عبارت، دخل و تصرف نشود و در صورت تغيير حتماً اشاره شود كه مثلاً: اقتباس ، تلخيص، تغيير، ترجمه آزاد، نقل به مضمون، تصرف در الفاظ و ... است، تا توسط خوانندگان تهمت تحريف و عدم امانت زده نشود و اگر ترجمه متون عربي، به ويژه در متن‌هاي دشوار، از ترجمه خاصّي استفاده شده است، قيد گردد تا حق ديگران تضييع نشود.
5. در منابعي كه در پاورقي آورده مي‌شود، بايد نام كتاب به صورت كامل، و نيز نام مؤلف، شماره جلد و صفحه بيان شود. اگر كتابي چند چاپ شده و نوع آن‌ها در صفحات مختلف است، در ارجاع، به نوبت چاپ هم اشاره شود. اگر بار اول، اطلاعات مربوط به كتاب مأخذ داده شد، در نوبت‌هاي بعد لازم نيست.
6. در ارجاعات، از روش تلخيص و كد و رمز استفاده مي‌شود؛ مثلاً به جاي اين‌كه نوشته شود در اين باره به كتاب الميزان، تأليف مرحوم علامه طباطبايي، جلد دوم، صفحه 45 از چاپ بيروت مراجعه كنيد، مي‌توان نوشت: (ر.ك: الميزان، علامه طباطبايي، ج 2، ص 45، ط. بيروت)
7. مطالب را در حد امكان، از منابع اصلي و قديمي و دست اول نقل كنيم، نه از كتاب‌هاي دست چندم و دمِ دست.
8. نوشته‌ها برخوردار از: زيبايي خط، سليقه و تميزي، فاصله مناسب بين سطور، فاصله مناسب سطور از اطراف صفحه، سرسطر آمدن‌ها و پاراگراف بندي، جايگاه مناسب تيترها در صفحات و ... باشد.
9. جملات، طولاني و داراي تعبيرات دشوار و نامأنوس نباشد.
10. اگر در نوشته، آيات و احاديث يا اسماء نامأنوس عربي يا غربي يا اصطلاحات باشد، اعراب گذاري شود، تا خواننده دچار اشتباه نگردد.
11. در نوشته، علايم نگارشي مانند: . ، : « » ـ ( ) ؟ ! و امثال اين‌ها به كار رود.[1]
12. در نوشته‌هاي علمي و تحقيقي، از قلم پردازي‌هاي غير لازم و لفاظي‌هاي انشايي پرهيز شود.
13. انسجام و پيوستگي مطالب، قدم به قدم تا حصول نتيجه.
جواد محدثي، روش‌ها، ص 73.

[1] . توضيح بيشتري پيرامون اين علايم در بخش « روش نگارش » خواهد آمد.

منبع:

http://www.andisheqom.com/Files/gunagun.php?idVeiw=743&level=4&subid=743&page=5

دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق

روش تحقيق در علوم اجتماعي

عباس تيموري آسفيچي
طرح تحقيق:
برنامه طرح تحقيق بايد با نظمي منطقي و معقول تنظيم و تدوين گردد.براي بسياري از محققين نوشتن طرح تحقيق به منزله برآورد هزينه آن و درخواست كمك هزينه از دولت يا سازمانهاي ذيربط است .حال شما خواه در فكر درخواست كمك مالي باشيد و خواه نباشيد بايد طرح تحقيق تان سودمند باشد در اينجا شما را با مراحل انجام و اتمام طرح تحقيق بيشتر آشنا مي كنم.
1-طرح موضوع تحقيق
قبل از هر گونه اقدامي براي انجام يك تحقيق مي‌بايد موضوع مورد مطالعه را از جهات مختلف مورد شناسايي دقيق قرار دهيم. در اين شناسائي نكاتي مورد توجه قرار مي‌گيرد كه عبارتند از:
پيشينه تحقيق:محقق در معرفي موضوع مورد مطالعه از كليه تحقيقات انجام شده قبلي مي‌تواند كمك بگيرد و احاطه خود را نسبت به موضوع بيشتر نمايد. تحقيقات اجتماعي انجام شده پيشين همچنين مي‌تواند علاوه بر شناخت موضوع به مسائل و مشكلاتي كه محققان ديگر ضمن انجام تحقيق با آن روبرو بوده‌اند و پي ببرد و بدين ترتيب از خطاها و دوباره كاريها احتراز نموده و در مقابل از تجربيات پيشينيان بهره گيرد.
تعريف مفاهيم: محقق براي تبيين و تشريح موضوع مورد مطالعه و تعيين متغيرهايي كه مربوط به موضوع مورد تحقيق مي‌گردد بايستي مفاهيم موجود در طرح تحقيق خود را يكايك تعريف نموده تا مفاهيم از يكديگر باز شناخته شوند و پرسشگران و ساير كساني كه محقق را ياري مي‌دهند با آگاهي و تسلط كامل به جزئيات موضوع بكار تحقيق بپردازند . در تعريف مفاهيم اصطلاحات و واژه‌هاي بكار رفته در طرح بايد مشخصاً و دقيقاً تعريف شوند. مثلاً در تحقيقات روستائي مفاهيمي مانند "خوش نشين" ,"زارع صاحب نسق", "جفت گاو" و "آيش" و "واحد بهره برداري و...دقيقا" تعريف شوند و يا در مطالعه مربوط به يك گروه اجتماعي اصطلاحات و مفاهيمي مثل "انسجام گروهي" و "ارتباط متقابل" ,"برون گروه" ,"درون گروه","شبه گروه","پاره گروه" و ....تعريف شوند.
محدوده موضوع: در طرح موضوع مورد مطالعه محدوده موضوع نيز به طور روشن و بوضوع مشخص مي‌شود و اين يكي از مسائلي است كه بسيار حائز اهميت است زيرا انجام تحقيقي كه محدوده و چهارچوب مشخصي نداشته باشد عملاً امكان پذير نيست و چنانچه موضوع را بدون در نظر گرفتن جامعه آماري و حد و مرز معيني مورد مطالعه قرار دهيم نتايج بدست آمده اعتبار علمي نخواهد داشت . مثلاً چنانچه ما عنوان كنيم كه قصد مطالعه دانشجويان دانشگاه تهران را داريم موضوع مورد مطالعه ماگسترده و در حال بسيار مبهم است زيرا معيين نشده است كه مطالعه ماد در ارتباط با چه ويژگي از جامعه دانشجويان است و كداميك از دانشكده‌ها يا رشته ‌ها يا كلاسها يا گروهاي سني را در بر مي‌گيرد و آيا مطالعه ما تنها مربوط به جامعه دانشجويان مرد مي‌شود و يا زنان و يا هر دو را در بر مي‌گيرد؟ و ابهامات يكديگر از اين قبيل...بنابراين مشاهده مي‌شود كه ابهامات و سئوالات بيشماري در مورد چنين موضوع مطرح مي‌شود كه جواب به تمام آنها از جانب محقق قبل از شروع تحقيق ضرورت كامل دارد .مشخص و محدود كردن دقيق جامعه مورد مطالعه و تعيين چارچوب موضوع, گذشته از آنكه نتايج بدست آمده از تحقيق را قابل قبول و معتبر مي‌سازد , محقق و پرسشگران و ساير افرادي را كه در پژوهش شركت دارند , از سردرگمي و ابهام
و ترديدهايي مي‌دهد.
هدف تحقيق: در طرح موضوع مرود مطالعه , محقق بايد بوضوح دقيقاً هدف يا اهداف خود از انتخاب موضوع و انجام تحقيق در مورد آن را
روشن نمايد و نتايجي را كه در ارتباط با فرضيه يا فرضيات تحقيقات در پي آن است بطور كامل بيان كند, بدين ترتيب وي و همكارانش از ابتدا مي‌دانند كه بدنبال چه ميگردند و چرا . اين موضوع نيز يكي از مسائلي است روشن شدن آن براي محققين قبل از اقدام به تحقيق از اهميت بسيار زيادي برخوردار است .بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه طرح موضوع مورد مطالعه به معناي تعريف موضوع تحقيق و شكافتن ابعاد و ويژگيهاي مختلف آن تلقي مي‌گردد
2-ارائه فرضيه و زمينه سنجي
تعريف بسيار ساده و كوتاهي كه مي‌توان از فرضيه ارائه داد اين است كه بگوئيم فرضيه يك تئوري ثابت نشده است يا به عبارت ديگر نظريه‌اي است كه هنوز به محك آزمايش در نيامد است . اما تعريف دقيق تر هم مي‌توانيم از فرضيه ارائه دهيم بشرح زير :
"حدس و گماني است كه در ذهن محقق در باره رابطه احتمالي علت و معلولي (علي )بين دو يا چند متغير بوجود مي‌آيد. اما هر نوع حدس و گماني را نيز نمي‌توانيم فرضيه بدانيم زيرا ارائه آن مي‌بايد بر اساس شرايطي باشد كه پس از آزمون بتوان آنرا بعنوان فرضيه پذيرفت . بعبارت ديگر آنچه را كه ما بعنوان فرضيه در بوته آزمايش قرار مي‌دهيم بايستي از حداقلي از صلابت و اعتبار برخوردار باشد و نه آنچنان حدسي كه در مراحل آغازين جمع آوري اطلاعات بكلي باطل گرديده و محقق اجباراً سعي در ارائه فرضيه ديگري نمايد . بنابراين براي ارائه فرضيه يافت فرضياتي كه بتوان بر اساس آنها تحقيقي را شروع نمود بايد به نكات زير توجه دقيق مبذول نمود.
ارائه دهنده فرضيه بايد احاطه وسيعي نسبت به موضوع مورد مطالعه داشته باشد و تجاربي در آن زمينه داشته باشد بعنوان مثال ارائه فرضيه درباره پديده‌اي مثال بزهكاري نوجوانان شهري يا تغييرات خانواده مستلزم صاحب نظر بودن و داشتن تجارب كافي در زمينه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات جامع شناسي شهري و خانوادگي است. البته افراد غير متخصص نيز ممكن است در اين زمينه‌ها به طرح فرضياتي بپردازند ولي بدليل عدم احاطه آنها بر موضوع اين امكان وجود دارد كه فرضيات آنان حتي قبل از قرار گرفتن در بوته آزمايش با انجام يك "زمينه سنجي" محدود و باطل گردد.
ارائه فرضيه مي‌بايد با تكيه بر منابع و مآخذي صورت گيرد كه عبارتند از:
1-تجارت شخصي و اطلاعات پراكنده
محقق از مجموع اطلاعات كلي و پراكنده‌اي كه ضمن جامعه مورد مطالعه داشته است ,براي ارائه فرضيه مي‌تواند استفاده كند. علاوه بر تجارت شخصي, محقق گاهي نيز كه ارتباط مستقيمي با موضوع مورد مطالعه نداشت است مي‌تواند از اطلاعات و تجارب شاهداني كه مستقيماً در ارتباط با جامعه مورد نظر بوده‌اند براي بدست آوردن اطلاعات مقدماتي درباره پديده و متغيرهاي آن استفاده نمايد و بعنوان مثال چنانچه موضوع تحقيق ما مطالعه در تضاد يا ستيز نقش ها در بين پرسنل يك سازمان اداري يا بيمارستان باشد بدون گردآوردن اطلاعات مقدماتي از جوي كه حاكم بر آن سازمان يا بيمارستان است , ارائه فرضيه براي ما امكان پذير نيست , بنابراين در اين مرحله كه اطلاعات ما بسيار ضعيف و يا تقريباً هيچ است و چنين كاري نيز بر عهده ما قرار گرفته است. ناچاريم براي شروع كار با انجام مصاحبه و تماس برخوردهاي مستقيم و غير مستقيم با مسئولين و پرسنل آن سازمان يك يا چند رابطه علي احتمالي را در ذهن خود پرورانده و بعنوان فرضيه ارائه دهيم تا ضمن تحقيق به محك آزمايش در آيد.
2-تحقيقات انجام شده قبل
تحقيقات انجام شده قبلي در زمينه مورد مطالعه و يا زمينه‌هاي مشابه در غالب موارد مي‌تواند به ما كمك فراواني نموده و از بسياري جهات درارائه فرضيه و كار تحقق ما را رهنمون باشد بنابراين لازم است كه محقق قبل از ارائه فرضيه به تحقيقات انجام شده در موسسات پژوهشي دولتي و غير دولتي رجوع نموده تا از دوباره كاري احتمالي و يا احياناً از ارائه فرضياتي كه قبلاً به محك آزمايش در آمده و باطل گرديده پرهيز گردد. ضمناً محقق مي‌تواند از تكنيك هاي الگوها و شيوه‌هاي بكار گرفته شده در تحقيقات انجام شده قبلي نيز ياري گيرد.
3-اطلاعات و آگاهيهاي تئوريك
محققي كه به منظور دست يابي به روابط علت و معلولي بين متغيرهاي موجود يك پديده اجتماعي به تحقيق مي‌پردازد, لازم است كه علاوه بر اعمال دقت كامل در كار پرسشگري و عمليات ميداني و بطور كلي در انجام جمع آوري دقيق اطلاعات , بايستي بتواند واقعيت هاي موجود يا نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نموده و با ديدي جامعه شناختي تبيين نموده و نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نمايد .
در حقيقت تفاوت بين مشاهده‌گري كه واقعيت ها را مي‌بيند و از هرگونه تحليلي درباره آنها عاجز است با مشاهده‌گري كه هر واقعيت اجتماعي را با روش بيني و نكته سنجي علمي تبيين وتفسير مي‌كند آنست كه مشاهده گر اول فاقد اطلاعات تئوريك درباره پديده هاي اجتماعي بوده در حاليكه مشاهده‌گر دوم از اطلاعات نظري گسترده‌اي برخودار است و هر واقعيت يا پديده را با بياني عملي تعريف نموده و آنرا با پديده‌هاي ديگر در رابطه علي قرار مي‌دهد .
زمينه سنجي : زمينه سنجي با تحقيق مقدماتي مرحله كوتاهي است كه غالباً در پژوهشهاي ميداني قبل از ارائه فرضيه و تجديد جامعه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. در تحقيق مقدماتي معمولاً از تكنيك مشاهده و گاهي نيز از "فهرست سئوالات" استفاده مي‌شود.
در اين مرحله سعي مي‌شود تا ويژگيهاي كلي و ابعاد جامعه مورد مطالعه شناسائيي گرديده و در صورتيكه قصد نمونه‌گيري داشته باشيم, بتوانيم نمونه‌هاي خود را با توجه به گونه‌گوني جغرافيائي و تنوع اقليمي و ساخت اقتصادي , اجتماعي منطقه انتخاب نمائيم . در تحقيقات ميداني گاه نيز بجاي "زمينه سنجي", اصطلاح "ديد كلي " را بكار مي‌برند كه منظور همان مشاهده كلي و عمومي محقق قبل از ارائه فرضيه و محدود نمودن دقيق جامعه مورد مطالعه است .
3-جمع آوري اطلاعات تحقيق
مرحله بعدي كار تحقيق كه مرحله بسيار با اهميتي نيز محسوب مي‌گردد, زماني است كه پس از انجام مقدمات كار يعني مشخص و معين شدن جامعه مورد مطالعه و تنظيم فرضيه‌ها با توسل به تكنيك هاي خاصي ,اطلاعات و ارقام لازم را از جامعه مورد مطالعه جمع آوري مي‌كنيم .
مهمترين تكنيكهاي جمع آوري اطلاعات
۱-پرسشنامه تحقيقاتي ۲-مشاهده در تحقيق ۳-استفاده از فيش ۴- نمونه گيري ۵- مونو گرافي

۱-پرسشنامه تحقيقاتي
پرسشنامه يكي از شيوه‍هايي است كه در كار تحقق رواج فراوان دارد و در جامعه شناسي بيش از هر تكنيك ديگر از آن استفاده مي‍شود. پرسشنامه بصورت مختلف زير مورد استفاده قرار مي‍گيرد:
تكميل پرسشنامه توام با مصاحبه
در اين شيوه با پاسخگو خود پرسشنامه را در دست گرفته و سئوالات را به ترتيب طرح نموده و جواب آنها را پس از دريافت از پاسخگو در پرسشنامه مي‍نويسد.
معمولا اين نوع استفاده از پرسشنامه در جوامع يا محافلي اعمال مي‍گردد كه سطح سواد و آگاهيهاي عمومي نسبتاً پايين بوده و پاسخگويان شخصاً قادر به خواندن سئوالات و يا درك مفهوم آنها نيستند. در مواردي هم جواب به يك سئوال معين مثلاً مقدار در آمد ساليانه يك كشاورز و يا مقدار مصرف ماهانه يا سالانه قند و شكر يا سيگار مورد استفاده و يا حتي محاسبه مقدار زمين زير كشت يك خانوار روستايي در مناطقي كه واحدها و مقياسات رسمي هنوز در روستاها عموميت نيافته است ,براي يك فرد روستايي بسيار مشكل بوده بطوريكه به تنهايي مي‍تواند از عهده به چنين سئوالاتي بر آيد بنابراين كاربرد چنين شيوه‍اي كه در عين حال مي‍توان آنرا نوعي مصاحبه نيز دانست از رايج ترين شيوه‍هاي استفاده شده است .
تكميل پرسشنامه بدون مصاحبه
در اين شيوه پرسشنامه را پاسخگو خود شخصاً تكميل مي‍كند و پرسشگر تنها بكار تكميل پرسشنامه نظارت مي‍نمايد. اين شيوه را معمولاً در مواردي بكار مي‍برند كه پاسخگويان از اقشار تحصيلكرده و برخوردار از حد متوسطي از آگاهيهاي اجتماعي باشند. پرسشگر پرسشنامه را بين آنها توزيع نموده و تنها در مواردي كه لازم است ابهامات احتمالي ايجاد شده براي پاسخگويان را بر طرف مي‍سازد. معمولاً در اين شيوه قبل از طرح با تهيه و تكميل پرسشنامه و تحقيق مورد نظر شرح داده و پاسخگو را مطمئن مي‍نمايد كه طراح سئوالات در ارتباط با يك بررسي عليم بوده و هدفهاي ديگري را تعقيب نمي‍كند. البته براي جلب اعتماد بيشتر پاسخگويان و زدودن سوظن با ابهامات احتمالي از اذهان آنان بهتر است كه پرسشنامه بدون نام تهيه گرديد و در صفحه اول پرسشنامه نيز اصطلاح بدون ناممشخصا قيد گزدد.
در موارديكه امكان اين هست كه پاسخگويان را در سالن يا اطاق معيني گرد آوريم و پرسشنامه رابين آنها توزيع كنيم و سپس شرحي كوتاه نيز در ارتباط با اهداف خود از تكميل پرسشنامه و انجام تحقيق دهيم , كار توجيه پاسخگويان آسانتر انجام گرفته و توزيع و تكميل و جمع آوري پرسشنامه نيز راحت تر انجام مي‍گيرد.
ارسال پرسشنامه بوسيله پست
در مواردي هم پرسشنامه را بوسيله پست براي افراد جامعه مورد مطالعه ارسال مي‍دارند . معمولاً موسسات سنجش افكار وابسته به دستگاههاي دولتي يا سازمانهاي خصوصي , از اين شيوه سود مي‍جويند اما كار پرسشنامه پستي در تمام جوامع و محافل امكان پذير نيست زيرا در غالب موارد به آساني جواب نمي‍گيرد . معمولاً اين نوع پرسشنامه با سئوالات كمتري ارائه مي‍شود و محقق بايستي سعي نماد تا كوچكترين ابهامي در سئوالات براي پاسخگو ايجاد نشود.
محقق مقدمه كوتاهي بر چنين پرسشنامه‍اي كه اهداف وي را روشن مي‍كند اضافه نموده و همراه با پاكتي كه آدرس موسسه تحقيقاتي يا محقق بر روي آن قيد گرديده و تمبر پستي نيز به آن الصاق شده است براي پاسخگويان ارسال مي‍كند . همانطور كه اشاره نموديم استفاده از پرسشنامه پستي – واردي موفقيت آميز خواهد بود كه پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنايي داشته و از سطح سواد و آگاهي نسبتاً بالايي نيز برخوردار باشند.

انواع پرسشنامه هاي تحقيقاتي

پرسشنامه را از لحاظ مختلف مي‍توان تقسيم بندي نمود كه معروفترين آنها عبارتند از :
۱- پرسشنامه با سئوالات باز
۲- پرسشنامه با سئوالات بسته

سئوالات در پرسشنامه تحقيقاتي نوع اول به صورتي است كه پاسخگو را آزادانه و براحتي نظريان و عقايد خويش را مي‍تواند بيان كند مثلاً در مواقعي كه نظر پاسخگو راجع به واقعه يا واقعيتي اجتماعي مي‍پرسيم و سئوالات خود را با عبارتي نظير "به نظر شما .."يا "خواهشمند است عقيده خود را در ين مورد ذكر كنيد "آغاز مي‍كنيم , سئوالات ما از نوع باز محسوب مي‍شوند اما سئوالاتي كه قبلاً چند جواب از جوابهاي تعيين شده را انتخاب كند , بنام سئوالات بسته خوانده مي‍شوند . سئوالات چهار جوابي يا بيشتر كه غالباً در امتحانات ورودي دانشگاهها مورد استفاده قرار مي‍گيرد از نوع بسته محسوب مي‍شوند اما سئوالات بسته نيز خود انواعي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از :
سئوالات دو جوابي ,سئوالات چند جوابي ساده و سئوالات چند جوابي مدرج.
سئوالات متعدد سنجش عقايد , سئوالات در جه بندي و شايستگي
معايب و محاسن سوالات باز و بسته

هر كدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست كه پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر كنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد

در تحقيقاتي كه محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي كه بسته بودن آنها به كار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍نمايد (مثل سن و جنس و تعداد فرزندان , درجه تحصيلات و وضعيت تاهل و..(

استخراج و طبقه بندي نمودن پاسخ هاي سئوالات بسته هم بصورت دستي و هم با ماشين بسيار آسانتر و سريع‍تر از سئوالات باز انجام پذير است در حالي كه استخراج و دسته بندي نمودن جوابها در سئوالات باز بدليل آنكه جوابها بسيار متنوع و گونه گون مي‍باشند, كار بسيار مشكلي است.

يكي ديگر از عيوب سئوالات بسته آنست كه ممكن است ايده‍هايي را در رابطه با مشخص نمودن جوابهاي احتمالي به ذهن پاسخگو القاء نمايد در حاليكه در سئوالات باز چون پاسخگو به هيچگونه جوابي رهنمون نمي‍گردد بنابراين ذهن پاسخگو مستقلاً و بر كنار از هر نوع تلقيني در جستجوي پاسخ بر مي‍آيد.
تنظيم هر كدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست كه پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر كنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد

در تحقيقاتي كه محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي كه بسته بودن آنها به كار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍نمايد (مثل سن و جنس و تعداد فرزندان , درجه تحصيلات و وضعيت تاهل و..(

استخراج و طبقه بندي نمودن پاسخ هاي سئوالات بسته هم بصورت دستي و هم با ماشين بسيار آسانتر و سريع‍تر از سئوالات باز انجام پذير است در حالي كه استخراج و دسته بندي نمودن جوابها در سئوالات باز بدليل آنكه جوابها بسيار متنوع و گونه گون مي‍باشند, كار بسيار مشكلي است.

• يكي ديگر از عيوب سئوالات بسته آنست كه ممكن است ايده‍هايي را در رابطه با مشخص نمودن جوابهاي احتمالي به ذهن پاسخگو القاء نمايد در حاليكه در سئوالات باز چون پاسخگو به هيچگونه جوابي رهنمون نمي‍گردد بنابراين ذهن پاسخگو مستقلاً و بر كنار از هر نوع تلقيني در جستجوي پاسخ بر مي‍آيد.

تنظيم پرسشنامه تحقيقاتي

در تنظيم پرسشنامه بايد دقت كافي مبذول نمود زيرا جمع آوري اطلاعات از طريق پرسشنامه يكي از مراحل بسيار پر اهميتي است كه موفقيت يا عدم موفقيت را بايستي تا حد بسيار زيادي مرهون دقت سئوالات و تنظيم پرسشنامه دانست.
يكي از مسائلي كه در تنظيم پرسشنامه بايستي كاملاً رعايت نمود تقدم و تاخر سئوالات است بدين صورت كه سئوالات ساده‍تر كه پاسخگو سريعتر قادر به پاسخ بدانهاست در ابتدا آورده مي‍شود و بتدريج بر دشواري آنها افزوده مي‍گردد. بعبارت ديگر رد طرح سئوالات بايد سعي بر آن داشت تا از سئوالات آسان تدريجاً به سئوالات پيچيده تر برسيم .

مسئله ديگر در تنظيم پرسشنامه طرح سئوالات شخصي و خانوادگي كه در پرسشنامه است كه بايستي دقيقاً بدان توجه كامل مبذول نمود . در غالب موارد كه پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنائي ندارند و بطور كلي هدف از مطالعات اجتماعي بر ايشان مفهوم نيست . عنوان نمودن طرح سئوالات خصوصي مثل نام و نام خانوادگي و نام فرزندان و شغل و ميزان درآمد و وضع مسكن در آغاز كار پرسشگر مشكلات جدي و عمده‍اي براي طرح سئوالات بعدي و ادامه كار پرسشگري بوجود خواهد آورد. بنابراين لازم است با توجه به جامعه مورد مطالعه و ويژگيهاي فرهنگي و رواني پاسخگويان نظم و تقدم و تاخر موضوعات مورد سئوال كاملاً رعايت شود , بعنوان مثال در مطالعات جوامع روستايي زماني كه محقق قصد تكميل پرسشنامه‍هاي خانوار روستايي را دارد آغاز پرسشگري وي نبايد با طرح سئوالات شخصي از فرد روستايي همراه باشد و در صورت طرح چنين سئوالاتي قبل از آنكه اعتماد و اطمينان متقابلي بين آنها بوجود آمده و شك و ترديد و سوظن احتمالي فيما بين زدوده شده باشد, فرد روستايي بدليل روحيه محافظه كاري سنتي دچار ترس و واهمه گرديده و از جواب دادن به بقيه سئوالات يا احتراز نموده و يا در صورت عدم امتناع از پاسخ ,پاسخهايي را عنوان مي‍كند كه به تصور وي مورد علاقه و نظر پرسشگر است . بنابراين پرواضح است كه چنين جوابهايي از دقت و اعتبار لازم برخوردار نخواهد بود. "موريس دوورژه" جامعه شناس فرانسوي در زمينه شرايط تنظيم پرسشنامه مي‍نويسد:

"پرسشنامه يك سلسله پرسش نيست كه با آنها سر تا ته كاغذي را بي آنكه به ترتيب آنها توجهي شده باشد پر كرده باشند . بر عكس , تنظيم پرسش ها بر پايه تنظيم است كه بطور جدي بررسي شده باشد .به همين سان , عده پرسش هاي مربوط به يك موضوع , گروه بندي احتمالي آنها بصورت "قسمت "هاي مختلف مسئله‍هاي باريك و مهمي را مطرح مي‍سازند...

در همين زمينه "موريس دوورژه" اضافه مي‍كند " اغلب در آغاز پرسشنامه‍ها پرسش‍هايي را مي‍گذارند كه براي بررسي اهميت مستقيمي نداشته باشد و هدفشان اين باشد كه پاسخگو را "سرذوق" بياورد و اعتمادش را جلب كند .

البته پرسشگران بايد كاملاً مراقب باشند و ره طوري شده اين محيط اعتماد را ايجاد كنند. هنگامي كه قرار باشد پاره‍اي پرسشهاي حساس را مطرح سازند عموماً آنها را در پايان پرسشنامه مي‍آورند: در پايان پرسشنامه پاسخگو اعتمادش جلب شده است و پرسشگر شانس بيشتري دارد كه پاسخ درستي بگيرد, در هر صورت اگر پاسخگو ناراحت هم بشود , اين ناراحتي بر روي پرسشهايي كه پيش آن از او شده است اثر منفي نخواهد گذاشت . اگر چندين پرسش حساس وجود داشته باشد بايد آنها را در ميان پرسش‍هاي پرسشنامه چنان پخش كرد كه هر يك وضع ملايمتري پيدا كند

مشاهده در تحقيق

مشاهده از تكنيك هايي است كه غالباً در مطالعات مردم شناسي مورد استفاده قرار مي‌گيرد و در عين حالي كه گاهي هم در جامعه شناسي خصوصاً رشته جامعه شناسي روستائي بكار برده مي‌شود. معمولاً از تكنيك مشاهده در مواردي استفاده مي‌گردد كه نمونه گيري و كاربرد پرسشنامه تحقيقاتي عملي نباشد . مثلاً زماني كه قصد مطالعه جابجائيهاي فصلي يك از ايلات را از ييلاق به قشلاق داريم از اين تكنيك استفاده مي‌شود.
مشاهده را بطور كلي به دو نوع مي‌توان تقسيم نمود بشرح زير :
1-مشاهده با مشاركت مستقيم و فعالانه محقق در جامعه مورد مطالعه
2-مشاهده بدون مشاركت محقق
مشاهده از نوع اول در موردي مصداق پيدا مي‌كند كه محقق خود عضوي از جامعه مورد مطالعه شده باشد و بنابراين مانند فردي از افراد جامعه در حقيقت خود نيز در محدوده پژوهشي قرار گيرد كه مي‌خواهد آنرا انجام دهد . بعنوان مثال محققي كه خود ساكن يك روستا بوده و قصد مطالعه بعضي از رفتارهاي گروهي يا مراسمي را دارد غالباً بدو آنكه اعضاء آن جامعه در جريان تحقيق وي قرار بگيرند. رفتار مردم را زير ذره بين گذاشته و با استفاده از ابزارهايي مثل دوربين عكاسي , اسلايد , دوربين فيلمبرداري و فيش هاي ثبت وقايع به بررسي جامعه مورد مطالعه خود مي‌پردازد.

در اين نوع مشاهده محقق چون خود عضوي از جامعه است. گذشته از اينكه فرصت زيادي براي تعمق و دقيق شدن در رفتارهاي گروهي مردم خود را دارد , از اين امتياز نيز برخوردار است كه افراد جامعه مورد مطالعه وي در مقابل او و رفتار طبيعي خود را از دست نداده و بنابراين مستقيماً با واقعيت هاي موجود آنچنان كه وجود دارند روبرو مي‌گرد. در چنين روشي زمان جمع آوري اطلاعات زمان معيني نيست بلكه محقق در تمام مدتي كه در جامعه مورد نظر بسر مي‌برد, مي‌تواند به مشاهده بپردازد.

در نوع دوم مشاهده , محقق عضو جامعه مورد نظر نبوده بلكه از خارج بدان جامعه وارد مي‌شود, در چنين مواردي مشكلات تحقيق بسيار زيادتر از نوع پيشين است زيرا ورود محقق به جامعه مورد مطالعه , عكس العملهايي در بين افراد جامعه بوجود مي‌آورد كه موجب تغيير در رفتار طبيعي آنها مي‌شود. مشاهده نوع اول را مي‌توان به نوعي فيلمبرداري يا عكسبرداري تشبيه نمود كه بدون مقدمه و ناگهاني از فرد يا افرادي صورت مي‌گيرد بنابراين رفتار مردمي كه جلوي دوربين عكسبرداري قرار گرفته‌اند كاملاً طبيعي است ولي در حالت دوم عكس العملهاي ناشي از ترس , ترديد , سوظن و ابهام موجب مي گردد كه نتايج تحقيق اعتبار و اطمينان خود را تا اندازه‌اي از دست بدهد . براي برطرف نمودن اين مشكل , محقق در بدو ورود خود به جامعه‌اي كه قصد مطالعه آنرا دارد بايستي سعي در جلب اعتماد مردم آن جامعه نموده و ترديد و سو ظني را كه احتمالاً از آمدن وي در آنها ايجاد گرديده است از ذهن آنها بزدايد , بعبارت ديگر محقق يابد هنگامي كار خود را آغاز كند كه افراد جامعه به منظور و مقصود علمي وي پي‌برده و بدون واهمه به سئوالاتش جواب دهند. در حقيقت چون تكنيك مشاهده بيشتر بوسيله مردم شناسان و در مطالعه ايلات و جوامع ابتدايي و محدود بكار برده مي‌شود . بنابراين لازم است دانش پژوهاني كه از اين تكنيك استفاده مي‌نمايد. شرايط و خصوصيات جامعه مورد مطالعه و مردم آن را بدقت در مد نظر داشته و قبل از هر نوع تماسي با مردم جو دوستانه و قبل اعتمادي براي ادامه كار خود ايجاد نمايند.

در هر دو نوع مشاهده , مشاهدات و اطلاعات كه ابتدا بصورت يادداشتهاي پراكنده‌اي جمع آوري شده‌اند بايستي به فيش هاي موضوعي خاصي كه بدين منظور تهيه گرديده وارد گرديده و سپس دسته بندي شوند.
استفاده از فيش
در مطالعاتي كه محقق با پديده اجتماعي با جامعه مورد مطالعه مستقيماً نمي‌تواند تماسي داشته باشد در جمع آوري اطلاعات از اسناد و مدارك و كتب استفاده مي‌كنند, اين تحقيقات را كتابخانه‌اي مي‌ناميم . در اين نوع تحقيقات براي جمع آوري اطلاعات از ابزاري تحت عنوان "فيش"بهره مي‌گيريم و اصطلاحاً اين شيوه را فيش برداري مي‌گوئيم . فيش مورد استفاده در تحقيقات كتابخانه‌اي به دو نوع تقسيم مي‌شود بشرح زير:
1-فيش مآخذ
2-فيش موضوعي
1-فيش ماءخذ
فيش ماءخذ است كه مشخصات كتاب ,مقاله يا مدرك مورد استفاده در تحقيق را بر روي آن مي‌نويسيم. از قطعه كاغذ يا مقوايي به طول دوازده و عرض هشت سانتيمتر مي‌توان يك فيش ماءخذ تهيه نمود. فيش ماءخذ حاوي نكاتي است كه به قرار زير :
نام كتاب
نام نويسنده
نام مترجم( در صورتيكه كتاب از زبان خارجي به فارسي ترجمه شده باشد(
نام ناشر
سال انتشار
چاپ( در صورتيكه براي دومين بار با دفعات متعدد كتاب به چاپ رسيده است دفعات چاپ ذكر مي‌شود(
قطع (قطع جيبي , وزيري و...(
تعداد صفحات
محل كتاب (در موارديكه كتاب ناياب است بايستي نام كتابخانه يا مكاني كه كتاب در آنجا يافت مي‌گردد ذكر شود.(
محقق پس از ارائه طرح تحقيق و انتخاب جامعه مورد مطالعه و انجام مراحل مقدماتي با يد كليه ماءخذ و منابعي را كه در ارتباط با موضوع مورد تحقيق وي وجود دارد جمع آوري نموده و مشخصات هريك را بر روي يك فيش بنويسيد. بدين ترتيب در ارتباط با موضوع تحقيق دهها و گاهي صدها فيش ماءخذ جمع آوري مي‌گردد كه منابع آنها به ترتيب خاصي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
2-فيش موضوعي
فيش موضوعي فيشي است كه براي استخراج محتواي كتب و مقالات مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در قطع‌هاي مختلف تهيه مي‌شود ولي رايجترين آنها فيشي است به طول پانزده و عرض ده سانتيمتر محتواي كتب و مقالاتي را كه بعنوان منابع تحقيق قبلاً از طريق فيش ماءخذ مشخص نموده‌ايم به حسب موضوعات اصلي و موضوعات فرعي در فيش هاي موضوعي وارد كرده و بدين ترتيب مي‌توانيم در پايان مرحله استخراج , عصاره منابع استخراج شده را بصورت صدها و هزاران فيش موضوع داشته باشيم و سپس با استفاده از آنها نوشتن گزارش خود را آغاز كنيم.

نمونه گيري
براي مطالعه يك جامعه لازم نيست كه همه آن مشاهده شود بلكه در اغلب موارد مشاهدة جزيي از آن كافي است به تعبير ديگر در بيشتر تحقيقات، مشاهده نمونه اي محقق را به مقصود مي رساند. هدف اصلي از نمونه گيري بدست آوردن نمونه اي است كه معرف و نماينده مناسبي براي جامعه باشد. محقق آشنا با نمونه گيري و طرحهاي نمونه اي قادر است نمونه را چنان برگزيند كه معرف جامعه باشد از اين رو مي توان گفت نمونه گيري به روش هايي اطلاق مي شود كه در تحقيقات اجتماعي براي انتخاب افراد يا واحدهاي تحليل بكار مي رود و در تحقيقات پيمايشي، نمونه گيري عبارتست از روشي كه از طريق آن پاسخگويان براي تحليل انتخاب مي شوند.
مزاياي نمونه گيري
1ـ كاهش هزينه: چون حجم داده هاي نمونه اي نسبت به حجم جامعه كوچك است به طور حتم هزينه تهيه آنها به مراتب كمتر از هزينه سرشماري است. 2ـ افزايش سرعت كار: چون حجم نمونه بسيار كمتر از حجم جامعه در سرشماري است گرد آوري و تلخيص داده ها با سرعت بيشتر، يعني با صرف وقت كمتر انجام مي شود. اين مزيت خصوصاً وقتي كه كسب نتايج و تهيه اطلاعات جنبه فوريت دارند مزيتي مهم است. 3ـ بالا بودن ميزان درستي كار: چون براي انجام نمونه گيري به دليل كم بودن حجم كار نسبت به سرشماري، امكان آموزش افراد براي انجام مصاحبه ها و يا اندازه گيريها وجود دارد، ميزان درستي نتيجه كار اين افراد در مقايسه با سرشماري بيشتر است.
مفاهيم پايه
جامعه آماري: منظور مجموعه افراد يا واحدهايي است كه در نهايت مي خواهيم نتايج را به آن تعميم دهيم. در مسأله نمونه گيري معمولاً جامعه متناهي است و تعداد عنصرهاي آن را حجم جامعه مي نامند. كار مهم محقق اين است كه با دقت و به صورتي كامل جامعه را تعريف كند.
نمونه
بخشي از جامعة تحت بررسي است كه با روشي از پيش معين شده انتخاب مي گردد به قسمي كه به كمك آن با توجه به روش انتخاب، مي توان استنباطهايي درباره كل جامعه انجام داد. فرايند انتخاب نمونه، استخراج نتايج و استنباطهاي حاصل را بررسي نمونه اي گويند. بررسيهاي نمونه اي را به دو نوع رده بندي مي كنند. توصيفي و تحليلي، در بررسي توصيفي، هدف صرفاً كسب اطلاعاتي درباره گروههاي بزرگ است مثلاً درصد زنان و مرداني كه يك برنامه تلويزيوني خاص را مي بينند. در بررسي تحليلي، بين زير گروههاي متفاوت جامعه، براي كشف تفاوتهاي آنها مقايسه هايي صورت مي گيرد. يا فرضهايي را دربارة تفاوتهاي موجود بيان كرده و درستي يا نادرستي آنها را آزمون مي كنند.
واحد نمونه گيري
واحدهاي نمونه گيري مجموعه عنصرهايي از جامعه هستند كه اجتماع آنها كل جامعه را تشكيل مي دهند. مثلاً در نمونه گيري از افراد يك شهر، هر فرد شهر را مي توان يك واحد تلقي كرد در صورت لزوم هر خانوار را مي توان يك واحد در نظر گرفت .
مراحل اصلي در يك بررسي نمونه اي
1ـ مشخص كردن هدف : هميشه بايد دربارة هدفهاي بررسي حكمي روشن و گويا در دست باشد.
2ـ مشخص كردن جامعة مورد نمونه گيري: جامعه اي را كه مي خواهيم از آن نمونه بگيريم با يد دقيقاً تعريف كنيم با اين تعريف متغير تحت بررسي مشخص مي شود البته تعريف دقيق جامعه هميشه امكان پذير نيست.
3ـ مشخص كردن درجة دقت مطلوب: نتايج يك بررسي نمونه اي هميشه با عدم حتميت همراه است زيرا اولاً بخشي از جامعه مورد اندازه گيري قرار گرفته است، ثانياً اندازه گيريها با خطا همراه اند. ميزان عدم دقت را مي توان با افزايش حجم نمونه و با استفاده از وسايل دقيقتر اندازه گيري و گماردن افراد خبره براي انجام كار، تقليل داد. مسلماً اين كار با افزايش هزينه و با صرف دقت بيشتر انجام مي شود و اين افزايش هزنيه و صرف دقت بيشتر، نسبت مستقيم با ميزان دقتي دارد كه مايليم برآوردهاي مورد نظر داشته باشند بنابراين مشخص كردن درجه دقت مطلوب برآوردها گامي مهم در اجراي نمونه گيري است اين تشخيص ميزان دقت، وظيفه استفاده كنندگان از داده ها و برآوردهاست.
4ـ انتخاب روش نمونه گيري: با انجام مراحل بالا، به مرحله اي مي رسيم كه بايد واحدهاي نمونه را از بين واحدهاي جامعه انتخاب كنيم براي انتخاب نمونه، طرحها، روشهاي متعددي وجود دارند. با توجه به هدف مورد نظر، اندازه واحدها و ميزان تغيير آنها روش خاصي مناسب مي باشد.
5ـ روشهاي اندازه گيري: در هر بررسي نمونه اي، براي اندازه گيري واحدهاي نمونه تهيه ابزار اندازه گيري و مشخص كردن روشهاي اندازه گيري از اهميتي خاص برخوردار است. ممكن است بررسي نمونه اي صرفاً به وسيله پرسشنامه و يا به وسيله مصاحبه با طرح سئوالاتي انجام شود كه از پيش تعيين شده اند. مصاحبه ممكن است حضوري، يا با تلفن و يا تركيبي از هر دو صورت گيرد در هر حال پرسشنامه يا مصاحبه هم وسيله اي براي اندازه گيري هستند.
6ـ آموزش آمارگيران: در بررسيهاي نمونه اي، اغلب با مسائل خاص حرفه اي رو به رو هستيم لذا آمارگيران بايد قبلاً دربارة هدف نمونه گيري، واحد نمونه گيري، روشهاي اندازه گيري و ساير مسائل آموزش ببينند.
7ـ پيش آزمون: لازم است كه قبل از انجام نمونه گيري، براي بررسي كارايي پرسشنامه و روش كار و مشكلات اجرايي، عمل نمونه گيري را در مقياس كوچك انجام دهيم اين نمونه گيري با حجم كوچك مقدماتي، نتايجي به دست مي دهد كه بر اساس آنها مي توان پرسشنامه ها را اصلاح كرد، به آمارگيران آموزش تكميلي داد، در مورد زمان لازم براي نمونه گيري اصلي برآوردي به دست آورد، هزينه عملي نمونه گيري را بازبيني نمود و در نتيجه از بروز اشكالات عمده در نمونه گيري اصلي كه حجمي زياد دارد جلوگيري كرد اين فرآيند را پيش آزمون مي نامند. 8ـ گرد آوري داده ها: براي گرد آوري داده ها معمولاً از پرسشنامه استفاده مي كنند تهيه متن پرسشها از نظر تطبيق با اهداف، ايجاد انگيزه براي پاسخ و جلوگيري از ايجاد انحراف در پاسخ كاري فني است و بايد پرسشنامه به وسيله افراد خبره تهيه شود.
9ـ پردازش داده ها: اولين گام در اين مقطع آماده كردن پرسشنامه هاي تكميل شده و يا هر نوع دادة ديگر براي انتقال به ماشين است. در اين مرحله خطاهايي كه ثبت شده اند بايد اصلاح شوند و پرسشنامه هايي كه در آنها، به وضوح برخي اقلام اشتباهاً ثبت شده اند حذف و با مراجعه مجدد اصلاح شوند.
10ـ نگهداري اطلاعات حاصل براي بررسيهاي آينده: هر نمونه اي كه از جامعه گرفته مي شود علاوه بر نتايج استنباطي آن، راهنمايي بالقوه، براي بهتر كردن فرآيند نمونه گيريهاي بعدي است، در هر نمونه گيري كارها دقيقاً همان گونه كه طراحي شده اند انجام نمي شوند با بررسي فرآيند نمونه گيري انجام شده، مي توان خطاهايي را كه موجب اين مشكل شده اند شناسايي و از تكرار آن در نمونه گيريهاي بعدي جلوگيري كرد.
انواع روشهاي نمونه گيري احتمالي
نمونه احتمالي به چهار نوع اصلي تقسيم مي شوند انتخاب هر يك از اين انواع نمونه احتمالي به ماهيت مسأله تحقيق، هزينه و سطح دقت مطلوب در نمونه و روش گردآوري اطلاعات بستگي دارد. بعضي از شيوه هاي نمونه گيري احتمالي عبارتند از: 1ـ نمونه گيري تصادفي ساده 2ـ نمونه گيري سيستماتيك 3ـ نمونه گيري طبقه بندي 4ـ نمونه گيري خوشه اي
تعيين حجم نمونه
به منظور تعيين حجم نمونه ساده ترين روش استفاده از فرمول كوكران مي باشد
در فرمول كوكران
n=
دهنده حجم نمونه نشان
n
حجم جمعيت آماري (حجم جمعيت شهر, استان,و.....(
N
در صد خطاي معيار ضريب اطمينان قابل قبول
t
نسبتي از جمعيت فاقد صفت معين (مثلا جمعيت مردان(
p
نسبتي از جمعيت فاقد صفت معين (مثلا جمعيت زنان)1-
p
درجه اطمينان يا دقت احتمالي مطلوب
d
طبق فرمول بالا اگر بخواهيم حجم نمونه را با شكاف جمعيتي 5/0 (يعني نيمي از جمعيت حايز صفتي معين باشند . نيمي ديگر فاقد آن(

p=0/5, 1 - p = 0/5
و پذيرش خطاي نمونه گيري
(
d=0/05)
از ميان جمعيت ،برآورد كنيم ،خواهيم داشت :
n=
بدين ترتيب با قرار دادن حجم جمعيت آماري (تعداد سكنه شهر يا شهرستان مورد بررسي ) در فرمول بالا و انجام يك محاسبه ساده تعيين حجم نمونه امكان پذير خواهد بود.

روش نمونه گيري چند مرحله اي ( تلفيقي‌ (
روش نمونه گيري چند مرحله اي تركيبي از چند روش فوق است كه به ترتيب زير انجام مي گيرد
1ـ نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم:
ابتدا در هر منطقه جمعيت و تعداد خانوارهاي ساكن را مشخص مي سازيم براي مثال در مناطق 22 گانه تهران جمعيت منطقه، در صد مردان، درصد زنان و تعداد خانوار از اطلاعات مركز آمار جمع آوري شده است. با استفاده از روش نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم، تعداد نمونه اي را كه از هر منطقه مورد نياز است مشخص مي سازيم به طور مثال اگر حجم نمونه كل برابر 1000 باشد از منطقه 1 تهران كه 98/3 درصد خانوارهاي شهر تهران در آنجا ساكن هستند بايد 40 نمونه جمع آوري شود و اين فرآيند براي تمام مناطق تكرار مي شود.
2ـ خوشه اي:
پس از آنكه حجم نمونه در همه مناطق مشخص شد نقشه اين مناطق را تهيه مي كنيم و تمام بلوكهاي مشخص شده در نقشه يك منطقه را شماره گذاري مي كنيم و آنها را به عنوان خوشه در نظر مي گيريم به كمك روش نمونه گيري خوشه اي تعدادي از اين خوشه ها را به تصادف انتخاب مي كنيم . براي مثال در منطقه 1 تهران پس از شماره گذاري بلوكها براي تهيه 40 نمونه 4 بلوك را انتخاب مي كنيم تا از هر بلوك 10 نمونه تهيه شود.
3ـ روش سيستماتيك:
در اين مرحله پرسشگر به بلوك مورد نظر مراجعه كرده و به كمك روش سيستماتيك خانوارهاي مورد نظر را انتخاب مي كند جزئيات روش به شرح زير مي باشد: ابتدا پرسشگر تمام بلوك را دور زده و خانوارهاي ساكن در بلوك را به طور تقريبي برآورد مي كند سپس تعداد خانوارها را بر عدد 10 تقسيم مي نمايد تا فاصله نمونه گيري بدست آيد مثلاً اگر تعداد خانوارهاي ساكن در يك بلوك 70 خانوار باشد با تقسيم 70 بر 10 فاصله نمونه گيري برابر 7 بدست مي آيد، سپس از بين اعداد 1 تا 7 عددي را به تصادف انتخاب مي كند مثلاً اگر عدد 4 انتخاب شود با اضافه كردن عدد فاصله به عدد 4 نمونه ها به ترتيب زير بدست مي آيند: 4، 11، 18، 25،....
نكته: اعداد بالا شمارة خانوارها مي باشند.
4ـ نمونه گيري تصادفي ساده:
پرسشگر با مراجعه به خانوار مورد نظر به تصادف از يكي از افراد واجد الشرايط پرسشنامه را پر مي نمايد

منبع:

http://www.fasleno.com/archives/000381.php

دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق

آخرين مطالب


» سايت هاي مفيد براي دانلود رايگان مقالات و كتاب هاي الكترونيكي و اينترنتي ( سه شنبه يكم آذر 1390 )
» بيش از
۴۰ پايگاه مفيد براي دانلود كتاب هاي الكترونيكي ( پنجشنبه نهم آبان 1387 )
» نشانه‌ها ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بخوانيد، بنويسيد، ويرايش كنيد ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بيش نويسي و وقفه در نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» عادات نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نويسندگي ظرايف و طرايف ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» تجربه هاي نويسندگي ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» توصيه به نويسندگان رمان ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نوشتم و نويسنده شدم ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» از پنجره‌ اتاق‌ نويسنده‌ ( چهارشنب

امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۳۰:۰۱ ] [ مشاوره مديريت ]

روش يادداشت برداري
هم‌چنين يادداشت‌ها، اگر به صورت ترجمه، تلخيص، نقل به معني، اقتباس، نقل قول غير مستقيم، تغيير عبارات و ... انجام گرفته و « عين عبارت » نيست، به اين روش و خصوصيت اشاره شود.گاهي يك مطلب، در منابع متعددي وجود دارد. اگر به يكي ز آن‌ها كه معتبرتر و كهن‌تر است اكتفا شود بهتر است؛ مگر اين‌كه به دليل خاصّي بخواهيم به منابع متعدد اشاره كنيم، كه در اين صورت مدرك دقيق مطلب را از هر چند مأخذ ذكر مي‌كنيم.تهيه كنندة يادداشت و نويسنده آن ( فيش نويس ) خوب است قيد شود، تا معرف برگه‌هاي يادداشت باشد. ذكر تاريخ يادداشت برداري هم مفيد و مكمل آن است. وقتي كه صرف تهيه يك فيش دقيق و استاندارد مي‌شود هدر نرفته است، زيرا از هدر رفتن‌هاي وقت در آينده و بي ثمر بودن يادداشت‌ها جلوگيري مي‌كند. نوعي سرمايه گذاري زماني است كه بهرة آن در آينده روشن مي‌شود.مراجعة مجددگاهي بايد سراغ يادداشت‌هاي قبلي رفت. در اين مراجعه، چه بسا نياز به اصلاح يا تمكيل آن‌ها باشد كه عملي مي‌شود. گاهي اطلاع از يادداشت‌هاي پيشين، سبب جلوگيري از دوباره كاري و يادداشت مجدد و مكرر يك مطلب مي‌گردد؛ به علاوه، يادداشت براي بهره‌برداري است. نوشتن و بايگاني كردن،‌ آن‌ها را از خاصيت مي‌اندازد.گاهي مطالعه كننده، به مطلب خوبي بر مي‌خورد يا آن را مي‌شنود و به فكر يادداشت برداري مي‌افتد. غافل از آن‌كه قبلاً آن را نوشته است. مراجعة مجدد به يادداشت‌ها جلوي اين ضايعات را مي‌گيرد.عين عبارت يا محتوا؟آن‌چه در فيش‌ها يادداشت مي‌شود، به يكي از دو صورت زير مي‌تواند باشد:الف. عين عبارات منقول از مأخذ ( نقل قول مستقيم )ب. مضمون و محتوا ( نقل قول تفسيري ).در صورت اول، خود الفاظ گوياي مفهوم مورد نظر است. اما در صورت دوم، با عبارات خودمان مضمون و خلاصه مطلب مطالعه شده را مي‌نويسيم، آن‌گاه به ذكر منبع مي‌پردازيم، تا خودمان يا ديگران هنگام نياز، به اصل مأخذ رجوع كنيم. در اين نوع، طبعاً عبارت توضيحي ما بايد پيش از عنوان قيد شده در برگة يادداشت باشد.در هر دو نوع نويسندة يادداشت اگر نظرية خاصّي پيرامون موضوع دارد، مي‌تواند در پايين همان برگه بنويسد.برگه‌هاي ارجاعيبهره گيري از « سيستم ارتباطات » در تحقيق و فيش برداري مفيد است. ربط دادن موضوعات به يكديگر، ذهن خواننده و نويسنده را غنا مي‌بخشد. يافتن ارتباط‌ها بين مطالب و موضوعات، هم وسعت اطلاعات مي‌خواهد، هم ذوق و سرعت انتقال ذهني.از اين روش، در برگه‌هاي يادداشت هم مي‌توان استفاده كرد. گاهي محتواي يك يادداشت به يك يا چند يادداشت ديگر هم ارتباط مي‌يابد و آن‌ها در كنار هم كه قرار گيرند، برداشت بهتر و بيشتر و دقيق‌تري مي‌توان از موضوع داشت. اگر فيش‌ها شماره و كد داشته باشد، مي‌توان در پايان هر فيش، به شمارة فيش‌هاي ديگر كه با آن مربوط است اشاره كرد، يا همان عنوان‌هاي يادداشت‌ها را كه به صورت « نمايه » مورد استفاده قرار مي‌گيرد در ارجاع، مورد توجه قرار داد؛ مثل اين‌كه يادداشت « احترام والدين »، قابل ارجاع به برگه‌هاي « حقوق » و « اخلاق خانوادگي » است، يا در پايان يادداشتِ « نهج البلاغه » مي توان نوشت ( ‘ سيد رضي ) كه به آن سر‎ْ عنوان هم رجوع شود.تنظيم سيستم ارتباطي بين واژه‌ها، مفاهيم، سرعنوان‌هاي موضوعي و كتاب‌ها و منابع، كتري مهم و دقيق، در عين حال بسيار كارساز و مفيد است و حتي در كتاب شناسي و تحقيق هم كاربرد دارد و براي محققان نقش واسطه و رابط را براي دستيابي به منابع ديگر يا موضوعات مرتبط و هم خانواده ايفا مي‌كند. ( در بحثِ « روش تحقيق » هم اشاره‌اي به اين مسأله شده است.)استنساخ و كپي گرفتنهميشه نوشته‌ها و آثار قلمي، در معرض گم شدن، خراب شدن، به سرقت رفتن و ... بوده است و از اين طريق، گاهي زحمات دراز مدت يك پژوهش‌گر، يك جا از بين مي‌رود و جز غصّه برايش باقي نمي‌ماند.به همين جهت، بجاست كه از يادداشت‌ها و دست نوشته‌هايي كه وقت و زحمت زيادي صرف تهية آن شده است، نمونه يا نمونه‌هاي متعددي به صورت استنساخ، زيراكس يا با استفاده از كاربن تهيه شود تا اگر احياناً مفقود شد، يا در حادثه‌اي از بين رفت، محصول زحمات در جاي ديگر و به صورت نسخة ديگر موجود باشد.در اين زمينه، اندوه محققاني كه تنها نسخة موجود از كاوش‌ها و يادداشت‌ها چندين سالة خود را در اثر سهل انگاري از دست داده‌اند و ديگر حوصله و مجال تحقيق و نگارش مجدد نداشته‌اند، ماية عبرت است.[1]جواد محدثي، روش‌ها، ص 59. [1] . دربارة كيفيت يادداشت و تنظيم و سازماندهي فيش‌ها نكاتي هم در بحث « روش تحقيق » بيان شده كه بجاست مراجعه كنيد. دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق روش دستيابى به منابع و فهرست‌بردارى از آنها استفاده از كتاب‌شناسى‌ها اين منابع به‌وسيله مؤسسات و سازمان‌هاى دولتى و غيردولتى و كتابخانه‌هاى بزرگ تهيه مى‌شود، و اطلاعاتى درخصوص مقاله‌ها و كتاب‌هاى نوشته شده درباره موضوع خاصى را ارائه مى‌دهد. كتاب‌شناسى‌ها روزبه‌روز تخصصى‌تر مى‌شود و براى مقاطع زمانى و تاريخى خاصى تهيه مى‌گردد و دسترسى به منابع را تسهيل مى‌كند. استفاده از فهرست مقالات مؤسسات دولتى و غيردولتى و كتابخانه‌ها اقدام به تنظيم فهرست مقالات براساس موضوع يا حروف الفبا يا نوع مجله يا نشريه مى‌كنند و امكان مناسبى را در اختيار محقق قرار مى‌دهند. استفاده از نمايه‌ها نمايه‌ها حاوى اطلاعاتى درباره كتاب‌ها و مقالات منتشر شده است كه هرچند وقت يك بار منتشر مى‌شود. نمايه‌ها كتاب‌ها و مقالات را بصورت موضوعى و به تفكيك رشته يا موضوع علمى خاص تنظيم و طبقه‌بندى مى‌كنند و به محقق امكان دستيابى به تازه‌هاى علمى و انتشاراتى را مى‌دهند. استفاده از كتابخانه كتابخانه‌ها گنجينهٔ معارف بشرى هستند و اين معارف در آنها بصورتى خاموش حفاظت و نگهدارى شده، مورد استفاده محققان علاقه‌مندان قرار مى‌گيرند. كتابخانه‌ها داراى برگه‌دان‌هايى است كه معرف كتاب‌هاى موجود در آنها بوده، براساس حروف الفبا تنظيم شده است. اين كار به سه صورت موضوع، عنوان و نويسنده وجود دارد و محقق با داشتن يكى از اين سه مورد مى‌تواند به برگه‌دان‌ها مراجعه و كتب موردنظر را جستجو نمايد. امروزه در كتابخانه‌ها از رايانه و شبكه‌هاى اطلاع‌رسانى استفاده مى‌شود و اطلاعات كتابخانه‌ و مدارك آن در حافظهٔ رايانه ضبط مى‌شود. محقق با مراجعه به رايانه سريع‌تر مى‌تواند به منابع موجود در كتابخانه كه مرتبط با موضوع تحقيق او هستند، دسترسى پيدا كند. استفاده از فهرست تحقيقات مراكز تحقيقاتي، دانشگاه‌ها يا سازمان‌هاى مسئول امور تحقيقات علمى (در ايران مركز اسناد و مدارك علمى وزارت فرهنگ و آموزش عالى چنين مسئوليتى را برعهده دارد.) چه بصورت موضوعى و چه بصورت مقاطع زمانى (ماهانه، سالانه و ...) اقدام به تدوين فهرست تحقيقات انجام شده مى‌نمايند. اين فهرست‌ها شامل تحقيقاتى است كه استادان يا مراكز تحقيقاتى و سازمان‌هاى دولتى انجام مى‌دهند. همچنين، پايان‌نامه‌هاى دانشجويان بصورت عمومى يا بصورت رشته‌اى تنظيم و منتشر مى‌گردد و مى‌تواند مورد استفاده محقق قرار گيرد. بررسى اين فهرست‌ها براى محقق از اوليت خاصى برخوردار است؛ زيرا وى بايد در آغاز كار از تحقيقات ديگران در مورد مسئله خود مطلع شود تا دچار دوباره‌كارى نگردد. استفاده از چكيده‌ها براى سهولت دسترسى محققان به مقالات و گزارش‌هاى تحقيقي، معمولاً مؤسسات علمى و دانشگاهى اقدام به تهيه كتابچه يا جزوه‌اى مى‌نمايند كه حاوى چكيده و خلاصه‌اى از محتواى مقالات و گزارش‌هاى تحقيق و پايان‌نامه‌ها است و معمولاً بصورت يك يا دو صفحه تهيه مى‌شود و استفاده از آنها باعث صرفه‌جويى در وقت محقق مى‌گردد. استفاده از مجموعه مقالات از آنجا كه براى بحث و بررسى دربارهٔ مسائل علمى معمولاً هم‌انديشى‌ها، سخنرانى‌‌ها، محافل علمي، انجمن‌ها، و كنگره‌هاى علمى تشكيل مى‌گردد، محقق بايد محتواى مقالاتى را با مسئله تحقيق او ارتباط دارد مورد بررسى و مطالعه قرار دهد. مقالات اين‌گونه مجامع علمى معمولاً قبل از تشكيل بصورت خلاصه مقالات و بعد از تشكيل بصورت مجموعه مقالات تدوين و منتشر مى‌گردد كه مى‌تواند مورد استفادهٔ محقق قرار گيرد. استفاده از روش مصاحبه از اين روش، محقق به دو صورت مى‌تواند استفاده كند: اول، با استادان و صاحب‌نظران و آگاهان مصاحبه كند و كتاب‌شناسى و فهرست منابع موضوع مورد مطالعه خود را كمتر نمايد. دوم، با صاحبان آثار و محققان ديگر در خصوص توضيح و توجيه بيشتر مسئله و روش‌هاى كار، مصاحبه نمايد و از نظريات آنها استفاده كند. استفاده از آرشيوها روزنامه‌ها، جرايد، تصاوير معمولى و ماهواره‌اي، نقشه‌ها، فيلم‌ها و نوارها از منابع مهم مطالعاتى محقق هستند. اينگونه منابع داراى آرشيو خاصى هستند. اينگونه منابع داراى آرشيو خاصى هستند و محقق مى‌تواند با مراجعه به آرشيو مربوط از اطلاعات مندرج در آن استفاده نمايد. منبع: سايت آفتاب دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق دانشجويان و مهارتهاي پژوهشي مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران نوشته: Barbara Quartonترجمه: فرزانه امين پور[1] چكيدهدانشجويان جديد دانشگاهها و موسسات آموزشي اغلب از وجود منابع اطلاعاتي كه از طريق كتابخانه دانشگاهي آنان قابل دسترسي است، بي اطلاع‌اند. به همين دليل، بسياري از آنان براي برطرف كردن نيازهاي پژوهشي و اطلاعاتي خود به سايتهاي اينترنتي كه بطور آزاد در دسترس عموم مردم قرار دارد، مراجعه مي كنند. تاكيد اين دانشجويان بر استفاده از چنين منابعي خود موجب تضعيف تحقيقات و پژوهشهاي آكادميك آنان مي شود زيرا اينترنت - برخلاف عقيده اكثر دانشجويان – در برگيرنده همه دانش موجود در جهان نيست و در آينده هم نخواهد بود. در واقع، دانشجويان بايد لزوم بكارگيري ابزارهاي مخصوص پژوهش را درك كرده، با كاربرد اين ابزار آشنا شده و بياموزند كه به همه منابع اطلاعاتي موجود - از جمله اينترنت - با ديده اي انتقادي بنگرند. اين مقاله به بررسي و تشريح سياستهاي آموزشي[2] و مهارتهاي پژوهشي[3] مورد نيازي مي پردازد كه مي تواند در زمينه استفاده از كتابخانه، انجام تحقيق و تهيه يك مقاله پژوهشي[4] مستدل و ارزشمند مورد استفاده دانشجويان و استادان رشته هاي گوناگون دانشگاهي قرار گيرد.مقدمهدر حال حاضر، كتابخانه هاي دانشگاهي منابع اطلاعاتي متنوع و برجسته‌اي را در دسترس دانشجويان و ساير كاربران خود قرار مي دهند كه شامل دايره المعارفهاي موضوعي[5]، تك نگاشتها، پيايندها و پايان نامه ها مي شود. علاوه بر آن، ابزارهاي قدرتمندي نظير فهرستهاي پيوسته[6]، سرويس هاي امانت بين كتابخانه اي[7] و بانكهاي اطلاعاتي ويژه اي را براي دسترسي به اين منابع در اختيار كاربران خود قرار مي دهند. متاسفانه تعداد زيادي از دانشجويان يا اساسا از وجود چنين منابعي بي اطلاع هستند و يا نمي دانند كه چگونه از آنها استفاده كنند.از آنجا كه تنها تعداد بسيار اندكي از دانشگاهها ارزيابي سواد اطلاعاتي[8] دانشجويان را به عنوان بخشي از شرايط فارغ التحصيلي آنان ضروري مي دانند، بسياري از دانشجويان واحدهاي درسي رشته خود را در حالي پشت سر مي گذارند كه تنها دانش اندكي در زمينه انجام پژوهش، چگونگي استفاده از ابزار پژوهش[9] و ارزيابي منابع دارند. از اين روي، دانشجويان فاقد مهارتهاي پژوهشي و سواد اطلاعاتي لازم پس از فراغت از تحصيل قادر به فعاليت موثر و مطلوب در محيط هاي تكنولوژيكي پيشرفته نخواهند بود.هر چند كه تقريبا همه مدرسان و اساتيد دانشگاه بر ضرورت نقش سواد اطلاعاتي به عنوان يك عنصر اساسي در آموزش عالي تاكيد دارند، اما در عين حال اين نكته روشن نيست كه سواد اطلاعاتي در كدام يك از برنامه هاي درسي دانشگاه مورد توجه قرار مي گيرد: كلاس كامپيوتر؟ كلاس آيين نگارش؟ كلاس درس روش تحقيق؟ ...واقعيت آن است كه سواد اطلاعاتي فراتر از متون درسي خاص است و مي تواند در كلاسهاي درسي گوناگون مطرح شده و آموزش داده شود. اساتيد دانشگاه در هر كلاسي مي توانند به طرح تكاليفي بپردازند كه موجب افزايش مهارتهاي سواد اطلاعاتي دانشجويان شود. تمرين درس روش تحقيقتمرينات و تكاليف مربوط به درس روش تحقيق معمولا شامل انتخاب يك عنوان در يك زمينه موضوعي خاص و نوشتن مقاله مربوط به آن است. در اين حال، دانشجويان موظف به ارائه يك فرضيه پژوهش و اثبات آن با استفاده از اطلاعات موجود مي باشند. طرح چنين تكاليفي هر چند كه ساده به نظر مي رسد ولي موجب بروز مشكلات و سوالات بسيار براي دانشجوياني كه از سواد اطلاعاتي لازم بي بهره اند، مي شود. بطور مثال:- چگونه مي توان يك عنوان خاص انتخاب كرد؟- چگونه مي توان اطلاعات تخصصي مربوط به آن عنوان را يافت؟- اصولا اطلاعات تخصصي چيست و چگونه مي توان آن را از ديگر متون منتشر شده متمايز ساخت؟تمركز روي يك عنوانپژوهشگران تازه كار معمولا شناخت زيادي در مورد روشهاي مختلف پژوهش و انتخاب يك روش خاص، طرح سوال پژوهشي[10] و گردآوري اطلاعات تخصصي مربوطه ندارند. دايره المعارفهاي موضوعي از مهمترين ابزارها و مواد كتابخانه اي محسوب مي شوند كه مي توانند در جريان طرح سوالات پژوهشي و تهيه اطلاعات معتبر مورد استفاده آنان قرار گرفته و به عنوان يك نقطه شروع براي پژوهشگران و ساير افرادي كه در جستجوي اطلاعات جامع و معتبر مي باشند، مفيد واقع شوند. دايره المعارفهاي موضوعي برخلاف دايره المعارفهاي عمومي[11] داراي مقالات طولاني تر و تخصصي تري هستند كه در آن هر مدخل بطور جامع مورد بررسي قرار مي گيرد. اين نوع دايره المعارفها معمولا جنبه هاي تاريخي، چارچوبهاي نظري و مباحثات مطرح شده در يك رشته يا يك زمينه موضوعي را مطرح كرده و به اين طريق به پژوهشگر كمك مي كنند تا اطلاعات مستند و معتبري در آن زمينه كسب نمايد.كتابشناسي ها در زمره منابع كتابخانه اي محسوب مي شوند كه دانشجويان را به منابع مطالعاتي مرتبط ديگري هدايت كرده و به آنان امكان مي دهند تا موضوعات مورد نظر خود را به شيوه اي نظام مند كشف كنند. به اين ترتيب، حس كنجكاوي دانشجويان براي كشف و ارزيابي مطالب و منابع اطلاعاتي ديگر نيز تحريك مي شود. راهبرد آموزشيبا وجود همه محسنات و جنبه هاي مثبت دايره المعارفهاي موضوعي، اكنون اين سوال مطرح است كه: آيا اين ابزار در جريان يك تحقيق مورد استفاده دانشجويان قرار مي گيرد؟ پاسخ اين است: بندرت!در واقع، تعداد معدودي از دانشجويان حتي از وجود دايره المعارفهاي موضوعي مطلع هستند و يا تنها نام برخي از دايره المعارفهاي عمومي مانند بريتانيكا[12] را شنيده اند. در بيشتر موارد، جستجو براي يك سوال پژوهشي از طريق اينترنت و به شيوه اي نه چندان دقيق صورت مي گيرد. واقعيت اين است كه استفاده از سايتهاي فاقد اعتبار معمولا منجر به كسب نتايج و اطلاعات پيش پا افتاده و متوسطي مي شود كه يا بسيار كلي هستند و يا بارها مورد استفاده قرار گرفته اند. براي ممانعت دانشجو نسبت به استفاده از چنين روشهاي نامطمئني، بهتر است از وي خواسته شود كه متني در حدود نيم صفحه در زمينه عنوان پژوهش و سوالات پژوهشي مربوط به آن تهيه كرده و در آن به معرفي دايره المعارف موضوعي بپردازد كه در تهيه اين متن مورد استفاده قرار داده است. علاوه بر آن، يك برگ فتوكپي از مقالات مورد استناد خود از دايره المعارف مربوطه به ضميمه متن ارائه نمايد. اين تمرين دانشجويان را ملزم مي كند كه براي ارائه ديدگاهي مستند در زمينه هاي موضوعي خاص، از منابع اطلاعاتي معتبر استفاده كنند. موارد مطرح شده فوق نمونه هايي از مهارتهاي سواد اطلاعاتي محسوب مي شوند كه بر پايه تفكر انتقادي[13] استوار است.طرح يك جستجوي موثردانشجوياني كه عناوين پژوهشي منتخب خود را به خوبي درك كرده و سوالات پژوهشي مناسبي نيز مطرح ساخته اند، براي طرح ريزي استراتژي جستجوي[14] خود كاملا آماده اند. در اين مرحله، مهمترين مسئله اي كه با آن روبرو مي باشند اين است كه اطلاعات مربوط به پژوهش خود را در كجا بيابند. نخستين منبعي كه بيشتر دانشجويان به آن مراجعه مي كنند، اينترنت است. البته استفاده از اينترنت براي انجام امور روزمره و كسب اطلاعات عمومي ايده بدي به نظر نمي رسد. مشكل از هنگامي آغاز مي شود كه دانشجويان براي يافتن اطلاعات مورد نياز پژوهش هاي علمي خود به همان شيوه اي عمل كنند كه امور روزمره اينترنتي خود را انجام مي دهند.كتابخانه هاي دانشگاهي و موسسات ديگر معمولا بانكهاي اطلاعاتي پيوسته بخصوصي را براي مقاصد علمي خاص خود مشترك مي شوند. متاسفانه، بيشتر دانشجويان از وجود اين بانكهاي اطلاعاتي و تفاوت آنها با محيط عمومي اينترنت اطلاع ندارند. بنابراين، تصور مي كنند كه محيط عمومي اينترنت براي جستجوي اطلاعات مربوط به پژوهش آنان كاملا مناسب است. هر چند كه در اينترنت وب سايتهاي معتبري مانند سايتهاي سازمانهاي دولتي و آموزشي مرتبط با موضوعات مختلف وجود دارد، اما دانشجوياني كه جستجوي خود را از طريق بانكهاي اطلاعاتي مرتبط انجام مي دهند معمولا پژوهش خود را با كيفيت بهتري به انجام مي رسانند.ذكر اين نكته ضروري است كه انتخاب بانك هاي اطلاعاتي براي اشتراك كتابخانه بر اساس مولفه هاي مشخصي نظير محتوا[15]، كاربردي بودن[16] و ميزان ارتباط[17] با برنامه هاي درسي دانشگاه صورت مي گيرد. اين بانك ها براي بازيابي اطلاعات الكترونيكي نيز برنامه ريزي شده اند. كاربران ميتوانند پس از وارد كردن گزاره جستجو[18] و داده هاي خود در سيستم به اطلاعات كتابشناختي ركوردهاي بازيابي شده و در برخي موارد حتي به متن كامل مقالات هم دسترسي داشته باشند. بنابراين چگونگي تنظيم داده ها و تهيه گزاره جستجو نكته بسيار مهمي است. در واقع، سوالات پژوهشي بايد در قالب كليد واژه ها[19] يا عباراتي كه آنها را توصيف مي كنند، خلاصه شوند.براي روشن شدن مطلب به مثال زير كه مربوط به پژوهشي است در مورد تاثير جنسيت (مذكر يا مونث بودن) زوجين بر ميزان رضايت آنان از ازدواج، توجه كنيد:سوال پژوهشي: What is the effect of perceived gender roles on marital satisfaction? كليدواژه ها: gender roles, marital satisfaction در اين مثال گزاره جستجو از طريق ارتباط دو كليدواژه فوق با استفاده از عملگر[20] and به صورت زير تنظيم شود: gender roles and marital satisfaction وارد كردن اين گزاره در بانك اطلاعاتي مورد نظر معمولا منجر به بازيابي فهرستي از نتايج جستجو مي شود كه هر دو عبارت gender roles و marital satisfaction در هر يك از مقالات يا نتايج بازيابي شده وجود دارد. با اين حال بايد به اين نكته توجه داشت كه برخي از نويسندگان ممكن است براي بيان منظور خود از كلمات و عبارات مترادف ديگري استفاده كنند. از آنجا كه دانشجويان ممكن است با تكنيك هاي جستجوي پيشرفته در بانكهاي اطلاعاتي آشنا نباشند، تنظيم و كاربرد چند گزاره جستجو از طريق كلمات كليدي مشابه نيز مي تواند در تكميل پژوهش هاي آنان كاملا مفيد و موثر باشد.راهبرد آموزشي دانشجويان تنها در صورتي مي توانند سوال پژوهشي خود را در مهلت مقرر و به شيوه اي صحيح تنظيم كنند كه بجاي جستجوي آزاد در اينترنت، جستجوي خود را از طريق بانكهاي اطلاعاتي مناسب انجام دهند. بنابراين، اساتيد بايد از دانشجويان خود بخواهند كه از بانكهاي اطلاعاتي مورد اشتراك كتابخانه استفاده كنند و مهم تر آن كه پيش از شروع جستجو در بانك اطلاعاتي مورد نظر، اقدام به طرح برنامه اي براي پژوهش خود بنمايند تا بتوانند آن را به شيوه دقيق تري انجام دهند. براي اطمينان از تسلط دانشجويان در زمينه جستجو در بانكهاي اطلاعاتي، بهتر است از آنان خواسته شود كه ليستي از كليدواژه ها و همچنين مترادف ها و اشكال گوناگون كلمات مرتبط با پژوهش خود را تهيه كنند و پس از آن چند گزاره جستجو براي استفاده در بانكهاي اطلاعاتي تنظيم نمايند.ملزم ساختن دانشجويان به ارائه خلاصه اي از طرح برنامه پژوهشي خود نه تنها موجب مي شود كه دانشجويان با ديدي انتقادي به فعاليتهاي آينده خود بنگرند، بلكه به مدرسان نيز كمك مي كند تا از سير پيشرفت و كسب مهارت دانشجويان در زمينه انجام پژوهش مطلع شوند. به علاوه، موجب مي شود دانشجويان به تفكر و تعمق در مورد كلمات، معاني آنها و همچنين ارتباط بين آنها با ديگر كلمات نيز عادت كنند. اين مهارتي است كه در جريان كار با بانكهاي اطلاعاتي گوناگون ضروري بوده و به اين ترتيب در مورد دروس ديگر هم قابل تعميم است. جستجوي متونپس از تهيه يك سوال پژوهشي مناسب و تنظيم چند گزاره جستجو كه آن سوال را بخوبي توصيف كند، دانشجويان براي جستجو و يافتن اطلاعات در زمينه موضوع تحقيق خود با استفاده از بانكهاي اطلاعاتي مورد اشتراك كتابخانه آماده مي باشند. با اين حال، كتابداران شاغل در اين كتابخانه ها اغلب متوجه مي شوند كه دانشجويان معمولا به سمت بانكهاي اطلاعاتي عمومي گرايش دارند كه امكان دسترسي آنان را به مقالات كوتاه مجلات و نشريات علمي فراهم مي آورد. هر چند كه كار با اين بانكهاي اطلاعاتي بسيار آسان تر است اما در هر حال اين بانكها منبع مناسبي براي ارائه اطلاعات تخصصي در يك زمينه موضوعي خاص بشمار نمي روند زيرا اين بانكها به نمايه كردن كتابها، مدارك و پايان نامه ها نمي پردازند و تنها تعداد معدودي از مجلات مشخص را پوشش مي دهند كه در اين صورت هم حتي مقالات منتشر شده پيش از دهه 1970 اين مجلات را هم نمايه نمي كنند. بنابراين دانشجويان بايد با كاربرد ابزار ها و بانكهاي اطلاعاتي تخصصي نظير ERIC (بانك اطلاعات آموزشي وزارت آموزش امريكا) و يا PsycINFO (بانك اطلاعات روانشناسي انجمن روانشناسي امريكا) آشنا شوند.استفاده توام از بانكهاي اطلاعاتي عمومي و تخصصي به دانشجويان امكان مي دهد تا در بانكهاي اطلاعاتي تمام متن عمومي كه مي شناسند جستجو كرده و در عين حال با ابزارهاي اطلاعات تخصصي كه مدارك منتشر شده زيادي را در يك زمينه موضوعي خاص پوشش مي دهند نيز آشنا شوند. به اين ترتيب، دانشجويان مي توانند مدارك و منابع عمومي و علمي را بطور دقيق تري ارزيابي و با يكديگر مقايسه كنند.راهبرد آموزشيپس از طرح يك بحث كوتاه كلاسي در زمينه تفاوتهاي موجود بين مقالات مجلات عمومي و مقالات مجلات تخصصي، دانشجويان مي توانند به انجام يك تمرين ساده در زمينه جستجو در دو بانك اطلاعاتي عمومي و تخصصي بپردازند. بطور مثال، اين تمرين مي تواند در زمينه يافتن يك مقاله از مجله اي در يك بانك اطلاعاتي عمومي و يك مقاله از يك بانك اطلاعاتي تخصصي باشد. پس از مطالعه هر دو مقاله، دانشجويان مي توانند متني در حدود نيم صفحه در مورد ارزيابي و مقايسه اين دو مقاله تهيه كنند. در اين راستا، توصيه مي شود كه اساتيد مولفه هايي را براي اين ارزيابي در اختيار دانشجويان خود قرار دهند، مانند:- آيا هر دو مقاله اطلاعاتي در زمينه مدرك تحصيلي و سمت نويسنده يا نويسندگان در اختيار خواننده قرار مي دهند؟- آيا منابع مورد استفاده و مشخصات مجلاتي كه اين مقالات در آنها قرار گرفته اند، معرفي شده است؟- مخاطبين دو مقاله چه كساني هستند؟- آيا ديدگاهها و مباحث مطرح شده در اين دو مقاله به هر طريق داراي سوگيري و تعصب است؟- آيا اظهارات موجود در هر دو مقاله، مستدل و بر پايه واقعيت اند؟هدف از طرح اين تمرين آن است كه دانشجويان به تفكر انتقادي در مورد منابع اطلاعاتي مختلف ترغيب شده و ياد بگيرند كه ارزيابي هاي خود را بر پايه محتوا، جامعيت و اعتبار منابع اطلاعاتي انجام دهند.نتيجه گيريسياستهاي آموزشي كه در اين مقاله مورد بررسي قرار گرفت، فرصتهاي مناسبي در اختيار دانشجويان قرار مي دهد تا از يك سو منابع اطلاعاتي معتبري را در زمينه تحقيقات خود بيابند و از سوي ديگر، با نحوه ارزيابي يافته هاي خود نيز آشنا شوند. به اين ترتيب، دانشجويان ياد مي گيرند كه چگونه و از چه منبعي پاسخ سوالات پژوهشي خود را بيابند، منابع و مدارك بازيابي شده را نقد و ارزيابي كنند و سرانجام يك مقاله خوب و ارزشمند تهيه نمايند. اين توانائيها يعني جستجو و يافتن منابع اطلاعاتي مناسب و همچنين ارزيابي منتقدانه نتايج بدست آمده را مهارتهاي سواد اطلاعاتي مي نامند. مهارتهاي سواد اطلاعاتي را مي توان با انجام تمرينات منظم مبتني بر تفكر انتقادي افزايش داد. به عبارت ديگر، دانشجوياني داراي ديدگاهي انتقادي در زمينه هاي خاص مي باشند كه مي دانند چگونه از منابع اطلاعاتي مربوط به موضوع مورد نظر خود استفاده كنند و در عين حال خصوصيات و اهداف آنها را نيز تشخيص مي دهند. در هر حال، توسعه سواد اطلاعاتي دانشجويان در بالا بردن سطح يادگيري آنان نه تنها در كلاس درس كه در زندگي روزمره نيز كاملا موثر خواهد بود.پي نوشت ها:[1] . كارشناس ارشد كتابداري و اطلاع رساني پزشكي، اداره اطلاع رساني دانشگاه علوم پزشكي اصفهان [2] .Teaching Strategies[3]. Research Skills[4]. Research Paper[5]. Subject Encyclopedias[6]. Online Catalogs[7]. Interlibrary Loan Services[8]. Information Literacy[9]. Research Tools[10]. Research Question[11]. General Encyclopedias[12]. Britannica[13]. Critical Thinking[14]. Search Strategy[15]. Content[16]. Usability[17]. Relevance[18]. Search Statement[19]. Keywords[20]. Operator منبع: Quarton, Barbara, (2003). "Research Skills and the new Undergraduate". Journal of Instructional Psychology. Vol 30(2). Available at: http://articles.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCG/is_2_30/ai_105478980 مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران مجله الكترونيك، شماره اول دوره چهارم دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق نكته ها درباره پژوهش و نگارش عبدالرحيم موگهي اشاره: چنانكه در بخش نخست اين مقاله متذكر شديم، هر مبلّغي خواه و ناخواه براي تبليغ خود با پژوهش در زمينه موضوع تبليغي خويش و در تبليغ نوشتاري‏اش با قلم و تأليف سر و كار دارد. بدين منظور نكته‏هايي را در زمينه پژوهش و نگارش به قلم در آورديم و اينك ادامه نكته ‏ها را پي مي‏گيريم. اگر مطالبتان را بر يك طرف برگه مي ‏نويسيد، براي حاشيه بالا، پايين و سمت چپ صفحاتِ دستنوشتِ خود، فاصله‏اي حدود دو سانتي متر و براي حاشيه سمت راست آن، فاصله‏اي حدود سه سانتي متر را در نظر بگيريد و آنها را سفيد و نانوشته باقي بگذاريد تا هم براي اصلاحات و اضافات خود و ويراستار جاي خالي گذاشته باشيد و هم حروفچين براحتي و با غلطهاي كمتري بتواند دستنوشت شما را حروفچيني نمايد. شايان گفتن است كه بيشتر بودن حاشيه سفيد سمت راست براي جاي منگنه يا چسب و يا صحافي كردن و شيرازه دستنوشته است. و در صورتي كه مطالب خود را بر پشت برگه دستنوشت نيز مي‏نويسيد، براي حاشيه سمت راست آن، فاصله‏اي حدود دو سانتي متر و براي حاشيه سمت چپ آن، فاصله‏اي حدود سه سانتي متر را در نظر بگيريد و آن را سفيد و نانوشته باقي بگذاريد. شماره صفحات دستنوشت را در بالاي صفحه و بالاي سطر اول و به موازات «انتها»ي سطر اول و به طور روشن و پُررنگ بنويسيد. و در صورتي كه مطالبتان را پشت برگه نيز مي‏نويسيد، شماره اين صفحات را به همان گونه، ولي به موازات «ابتدا»ي سطر اول بنگاريد. نوشتن مطالب جديد را از صفحه جديد آغاز كنيد و مطالب را پشت سر هم و به صورت طوماري ننويسيد تا چنانچه بعدا بخواهيد مطلب و يا مطالبي را به دنبال و در ادامه آن اضافه نماييد، با مشكلي روبه‏رو نگرديد. آغاز هر فصل يا بخش را با فاصله سفيد 31 از بالاي صفحه آغاز كنيد تا هم دستنوشت شما زيباتر شود و هم ويراستار و حروفچين و سپس خواننده بدانند كه با فصل و بخش و مطالب جديدي روبه‏رو شده‏اند. يكي از مشكلات پژوهندگان و نويسندگان، نوشتن پاورقيهاي مطالبشان است؛ زيرا فراوان پيش مي‏آيد كه آنان به پايين صفحه دستنوشت خود مي‏رسند و تازه متوجه مي‏شوند كه پاورقيهاي آن صفحه را ننوشته و جاي خالي براي آن نگذاشته‏اند، و گاه نيز اصلاً فراموش مي‏كنند كه پاورقيها را بنويسند و بعدا يادشان مي‏آيد كه پاورقي فلان صفحه يا حتي صفحات را ننوشته‏اند. دو راه حل براي اين مشكل پيشنهاد مي‏شود: يك. با توجه به اينكه گفته شد پشت برگه دستنوشت را شايسته است كه سفيد و نانوشته باقي بگذاريم، مي‏توانيد تمامي پاورقيهاي هر صفحه را در پشت همان صفحه بنگاريد و به حروفچين تذكر دهيد كه پاورقيهاي هر صفحه در پشت همان صفحه است. دو. به هر جايِ متن داراي پاورقي كه رسيديد، همان هنگام و از جهت پايين صفحه به طرف بالاي آن و به اندازه تعداد سطرهاي هر پاورقي، در پايين صفحه دستنوشت خويش فاصله بگذاريد و اين فاصله را با نشانه‏اي، مانند نقطه و يا خط تيره پُررنگ، براي خودتان مشخص نماييد و سپس نوشتن را ادامه دهيد تا به پاورقي دوم برسيد. در اين هنگام نيز از جاي نشانه پيشين و به طرف بالاي صفحه و به تعداد سطرهاي پاورقي دوم فاصله بگذاريد و اين فاصله را با همان نشانه معين كنيد و به همين ترتيب، پاورقيهاي بعدي را دوباره با همان نشانه مشخص نماييد. آن گاه و در هنگام نوشتن، به نخستين نشانه‏اي كه رسيديد، از نوشتن ادامه متن خودداري ورزيد و نوشتن پاورقيها را به ترتيب، آغاز نماييد. پس از نوشتن پاورقيهاي آن صفحه ـ هر تعداد كه باشند ـ نوشتن ادامه متن را از صفحه بعدي آغاز كنيد و پاورقيهاي بعدي را نيز به همين گونه‏اي كه گفته شد، بنويسيد. اگر مي‏خواهيد كه متن حروفچيني شده كتابتان از زيبايي و خوشخواني و چشم نوازي پسنديده‏اي برخوردار باشد، با برخي از اصطلاحات تايپي و مثلاً در برنامه «زرنگار» كه در زير نگاشته شده‏اند، آشنا شويد: يك. نام قلم (font) كه تعيين كننده شكل اصلي قلم است، نظير قلم لوتوس، قلم ميترا، قلم كامپيوست. دو. نماد يا سياق قلم (style) كه تعيين كننده نمايش خاصي از يك قلم است، مانند قلم نازك، قلم سياه، قلم ايرانيك (Iranic= خميده از راست به چپ)، قلم ايتاليك (Italic= خميده از چپ به راست). و تركيبات آنها، همچون قلم نازك ايرانيك و قلم سياه ايتاليك. سه. پوينت قلم (Point size) كه تعيين كننده اندازه قلم است، نظير قلم با پوينت يا اندازه 10 و قلم با پوينت يا اندازه 14. چهار. حالت قلم كه تعيين كننده نوع حالت عادي (روي خط كرسي)، آنديس بالا (بالاي خط كرسي)، انديس پايين (پايين خط كرسي)، كشيده و يا فشرده حروف و كلمات است. پنج. چينش قلم كه تعيين كننده نوع چينش تراز شده، راست چين، وسط چين، و چپ چين حروف و كلمات است. بكوشيد هر گونه اصلاحات و اضافات را پيش از حروفچيني كردن كتابتان انجام بدهيد؛ زيرا انجام دادن اين كار پس از حروفچيني ـ جز در موارد خيلي ضرور ـ باعث ناراحتي رواني حروفچينان مي‏گردد، حتي اگر شما ناراحتي اقتصادي آنان را با پرداخت حق‏الزحمه آن جبران كنيد. هنگامي كه كتاب و پژوهش شما حروفچيني شد، براي غلط‏گيري و نمونه خواني، نخست آن را به شخص ديگري كه داراي چهار ويژگي زير است، بدهيد: يك. آشنايي نسبي با محتوا و مطالب متن نمونه خواني؛ دو. آشنايي نسبي با نشانه‏هاي نمونه خواني؛ سه. برخورداري از دقت در هنگام نمونه خواني؛ چهار. برخورداري از صبر و حوصله در هنگام نمونه خواني. علت اينكه مي‏گوييم نمونه خوانيِ كتابتان را نخست به شخص ديگري بدهيد، اين است كه چون نويسنده كتاب با مطالب آن آشناست و اين مطالب از پيش، در ذهن او نقش بسته‏اند، همين موجب مي‏گردد كه برخي از كلمات بدون اينكه غلط‏گيري شوند از برابر چشم او سريعا عبور نمايند و دوم اينكه پس از غلط‏گيري آغازين، وقت شما هنگام غلط‏گيري مجدد، كمتر تلف خواهد شد و سوم اينكه اگر نمونه خوان، چيزي را به اشتباه غلط‏گيري كرده باشد، متوجه آن نيز خواهيد گشت. پس از حروفچيني، تحقيقات و تأليفات خويش را ـ افزون بر شخص ديگري كه گفته شد ـ حتما خودتان نيز آنها را غلط‏گيري كنيد و اين كار را براي خود، كسر شأن ندانيد تا صحت تايپي كارتان از ضريب اطمينان بالاتري برخوردار باشد و در اين زمينه، به ديگران چندان اطمينان ننماييد. در صورتي كه فقط خودتان مطالب حروفچيني شده را غلط‏گيري مي‏كنيد، حتما غلط‏گيري را به صورت «مقابله متن حروف چيني شده با متن دستنوشتتان» انجام دهيد؛ زيرا ممكن است حروفچين، مثلاً شماره يك صفحه از مأخذي را اشتباه حروفچيني نموده و يا پاراگرافي از متن دستنوشت را جا انداخته و حروفچيني نكرده باشد و شما اگر غلط‏گيري را به صورت «مقابله» انجام ندهيد و فقط متن تايپي را غلط‏گيري كنيد، متوجه آن اشتباه و يا آن جا افتادگي نشويد و نيز خداي نخواسته گاه در دام غلطهاي كفرآميز يا زشت گون و يا خنده برانگيز نيفتيد و كتاب شما مانند آن كتابهايي نشود كه به جاي عبارت «برترين قضاوت كنندگان، حضرت اميرمؤمنان علي عليه‏السلام است»، اين گونه حروفچيني شده بود: «بدترين قضاوت كنندگان، حضرت علي عليه ‏السلام است.» و براي اينكه لبخندي بر لبانتان نيز نقش بندد، بايد بگوييم كه يك بار عنوان كتاب «روش فيش برداري و دسته بندي مطالب» به قلم اين جانب را اين گونه حروفچيني نموده بودند: «روش فيش برداري و بسته بندي مطالب.» تحقيقات و تأليفات خويش را متناسب با موضوع و محتواي آن و با قلمي زيبا به معصومان عليهم‏السلام و مانند آنان تقديم نماييم. مثلاً يكي از پژوهشگران و نويسندگان حوزوي،(1) «ندبه ‏هاي دلتنگي»اش را در عريضه‏ هايي به حضرت مهدي ـ عجل اللّه‏ تعالي فرجه الشريف ـ اين گونه تقديم كرده است»: پيشكش به آنان كه با آرزو زيستند و از درس انتظار، يك جمعه غيبت نكردند.» بكوشيم تا در هنگام پژوهش و نگارش، با وضو و رو به قبله باشيم. اين قلمزن، محققي را مي‏شناسد كه تاكنون تحقيقات خويش را بدون وضو به قلم نياورده است. از خداوند بخواهيم كه به آنچه مي‏ گوييم و مي‏ نويسيم، خود نيز عمل كنيم و از هر چه كه ديگران را باز مي‏داريم، خود نيز دوري نماييم كه نيك گفته ‏اند: «رطب خورده، منع رطب چون كند.» از خداوند بخواهيم كه در تحقيقات و تأليفاتمان ـ اگر «بود»مان بيش از «نمود»مان نيست ـ دست كم، «نمود»مان بيش از «بود»مان نباشد. به گفته «سعدي» در كتاب «بوستان»: مَنِه جان من آب زر بر پشيزكه صرّاف دانا نگيرد به چيز زراندودگان را بر آتش بَرَندپديد آيد آن گه كه مس يا زَرَند به اندازه بود بايد نمود خجالت نَبُرد آن كه نَنْمود و بود كه چون عاريت بركَنند از سرش نمايد كهن جامه‏اي در برش اگر كوتهي، پاي چوبين مبند كه در چشم طفلان نمايي بلند وگر نقره اندوده باشد نُحاس(2) توان خرج كردن بر ناشناس ----------------------------------------------------1. جناب «بابايي.»2. نُحاس: مِس. منبع: مبلغان -> مرداد1383، شماره 56دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق         تكنولوژي تحقيق و پژوهش نويسنده: رمضان علي تبار جمع آوري اطلاعاتيكي از مراحل مهم در پژوهش، جمع آوري اطلاعات مي باشد. در هر تحقيقي، روش جمع آوري اطلاعات تابع نوع پژوهش است. مثلاً پژوهش ديني از نوع پژوهش اسناد و مداركي است؛ لذا روش اصلي جمع آوري اطلاعات در پژوهش هاي ديني روش مطالعه منابع و متون است. يا در پژوهش هاي تجربي، عقلي و عرفاني پژوهشگر با مشاهده، تعقل، استدلال و كشف و شهود، اطلاعات موجود در آنها را جمع آوري مي كند. بنابر اين اطلاعات مورد نياز در پژوهش هاي مختلف با ابزار و روش هاي گوناگوني جمع آوري مي شود كه مهم ترين آنها عبارتند از:1ـ روش مشاهده (حس و تجربه)؛ 2ـ روش عقلي؛ 3ـ روش كشف و شهود؛ 4ـ روش مطالعه منابع و متوندر اين نوشتار با توجه به ارتباط بحث با پژوهش در حوزه معارف ديني و مقتضاي نيازهاي پژوهش در حوزه دروس معارف اسلامي به شيوه رايج در پژوهش هاي ديني، يعني روش مطالعه منابع و متون، خواهيم پرداخت.جمع آوري اطلاعات از طريق مطالعه منابع و متونبراي به دست آوردن اطلاعات در بسياري از زمينه ها راهي جز رجوع به ديگران نداريم. به عنوان مثال، براي به دست آوردن اطلاعات در مورد پديده ها يا اموري كه به هر دليل امكان مشاهده آنها براي ما وجود ندارد بايد به ديگران يا به اصطلاح به "گواهان" رجوع كنيم تا اطلاعاتي بدست بياوريم.1گواهان به اعتبار نوع اطلاعات به دو دسته اند:الف) گواهاني كه منابع معرفت و اطلاعات آنها همانند منابع معرفت خود ماست. در نتيجه اطلاعاتي را كه به ما مي دهند از يكي از سه روش مشاهده، تعقل و درون نگري به دست آورده اند. آنان پديده اي را ديده اند، سخني را از كسي شنيده اند، اموري را تعقل كرده اند و به شهودي دست يافته اند كه به هر دليل براي ما امكان دسترسي به آن اطلاعات وجود نداشته است. بدين جهت ما به آنها رجوع مي كنيم تا از اطلاعاتي كه به دست آورده اند استفاده كنيم و سؤالاتمان را پاسخ دهيم و يا درباره فرضيه هايي داوري كنيم.ب) گواهاني كه منبع اصلي معرفت آنها وحي و الهام الهي است؛ يعني منبعي كه امكان دسترسي به آنها براي هيچ كس جز آنها مقدور نيست. اين گواهان اطلاعاتي در اختيار ما قرار مي دهند كه براي ما امكان دسترسي به آنها وجود ندارد.پيامبران الهي و امامان معصوم(ع) واسطه هاي انتقال وحي و الهام خداوند به انسان ها هستند. تمايز اصلي اين دو گروه گواه در اين است كه در مورد گواهان گروه اول هم احتمال خطا وجود دارد و هم احتمال دروغ و فريبكاري، ولي در مورد گواهان گروه دوم (پيامبران و امامان معصوم) هيچ يك از اين دو احتمال وجود ندارد؛ زيرا اولاً معرفتي كه آن را به ما انتقال مي دهند معرفتي است كه از طريق وحي دريافت نموده اند و عاري از هر گونه خطا و اشتباه است و ثانياً آنها انسان هايي معصوم هستند؛ يعني احتمال دروغ و خطا درباره آنها وجود ندارد.گواهان، گواهي يا اطلاعات خود را مي توانند به دو روش به ديگران انتقال دهند:1. روش گفتاري (شفاهي)2. روش نوشتاري (كتبي)در صورتي كه گواهان به دلايلي نتوانند گواهي خود را مكتوب سازند به صورت طبيعي ممكن است به مرور زمان بعضي از گواهي هاي آنها از بين برود و به مرور زمان واسطه هاي اين گواهي زياد خواهد شد تا اينكه مكتوب شود.رجوع ما به گواهان به دو شكل امكان پذير است:الف) رجوع مستقيم و شنيدن گفتار آنها كه اين شكل منوط به حضور گواه است.ب) رجوع غير مستقيم؛ يعني رجوع به آثار و نوشته هاي آنها كه يا به دست خود آنها نوشته شده است يا به وسيله واسطه ها به نگارش در آمده است. بحث اصلي ما در اين مقاله راجع به اين شيوه، يعني روش جمع آوري اطلاعات از طريق رجوع به منابع و متون است.امروزه تنها راه رجوع ما به پيامبر و امامان(ع) براي كسب پيام هايي كه آنها از وحي و الهام دريافت نموده اند، رجوع به قرآن كريم و روايات شريف، يعني منابع و متون وحياني است. همچنين اگر اطلاعاتي درباره گزارشگران و دانشمندان گذشته خواسته باشيم بايد به منابع و متون تاريخي يا علمي رجوع كنيم. به اين اعتبار مي توانيم اين نوع پژوهش ها را پژوهش اسناد و مداركي بدانيم، اگر چه بايد در اين زمينه بين سه نوع اسناد و مدارك تمايز قائل شد. (اسناد و مدارك وحياني، تاريخي و علمي )اصول و شيوه هاي جمع آوري اطلاعاتهمان گونه كه گفته شد يكي از تمايزات مهم پژوهش هاي اسناد و مداركي (ديني) با ديگر پژوهش ها در شيوه جمع آوري اطلاعات است. در پژوهش هاي اسناد و مداركي، محقق و پژوهشگر، اطلاعات مورد نياز خود را از طريق مطالعه منابع به دست مي آورد.در پژوهش هاي اسناد و مداركي اصول و معيارهايي وجود دارد كه پژوهشگر بايد بر اساس آنها به جمع آوري اطلاعات بپردازد تا بتواند اطلاعات مناسبي را جمع آوري كند و با تجزيه و تحليل آنها سؤالات پژوهشي خود را پاسخ دهد كه در ذيل به برخي از مهم ترين اصول جمع آوري اطلاعات اشاره خواهيم كرد:1. اينكه چه اطلاعاتي را جمع آوري كنيم؟در جمع آوري اطلاعات، محور كار محقق همان سؤالات پژوهشي هستند. به عبارت ديگر مهم ترين شاخصي كه تعيين مي كند كدام اطلاعات را جمع آوري كنيم سؤالات پژوهشي است.در هر پژوهشي معيار اين است كه اطلاعات مرتبط با مسأله بايد جمع آوري شود؛ از اين رو هر چه سؤالات پژوهش جزئي تر و دقيق تر باشد امكان عمل به اين قاعده راحت تر خواهد بود كه با اين معيار مي توان از جمع آوري اطلاعات بي ارتباط و پراكنده پرهيز نمود.2. چه ميزان اطلاعات جمع آوري كنيم؟از اموري كه در مرحله جمع آوري اطلاعات در هر نوع پژوهشي بايد مورد توجه پژوهشگران قرار بگيرد، ميزان و اندازه اطلاعاتي است كه بايد جمع آوري شود. مثلاً اگر سؤال پژوهش ما در حوزه معارف دين عبارت باشد از"تأثير ايمان در زندگي از نگاه قرآن" . محقق بايد تمام آيات قرآن و رواياتي كه در اين زمينه وجود دارد را جمع آوري كند تا بتواند با تفسير و تعبير آنها ديدگاه اسلام را استنباط و بيان كند. ملاك اصلي درباره ميزان اطلاعات لازم، مسأله پژوهشي است. برخي از مسائل پژوهشي نيازمند اطلاعات بيشتري هستند و برخي مسائل به اندازه محدود و اندكي از اطلاعات نياز دارند.3. از كدام منبع، اطلاعات جمع آوري كنيم؟ميزان اعتبار و ارزش اطلاعات، يكي از مهم ترين اصول پژوهش مي باشد. در پژوهش هاي اسناد و مداركي، محقق بايد با توجه به نوع روش جمع آوري اطلاعات تلاش كند كه اطلاعاتي را جمع آوري كند كه داراي اعتبار كافي باشد. يكي از مهم ترين عوامل تعيين كننده اعتبار اطلاعات در اين نوع پژوهش ها، اعتبار منابعي است كه از آنها اطلاعات كسب مي شود.از جمله معيارها و شاخص هايي كه مي توان با آنها اعتبار منابع را تعيين كرد دست اول بودن منابع است.4. چگونه اطلاعات را جمع آوري كنيم؟جمع آوري اطلاعات در منابع و متون به يكي از روش هاي زير متصور است:الف) ثبت عين مطالب متن (نقل مستقيم)در صورتي كه اطلاعات موجود در متن از لحاظ محتوا و نحوه ارائه به گونه اي باشد كه كامل و به دقت بيان شده باشد و به عبارتي الفاظ و جملات متن به اندازه باشد نبايد در ثبت مطالب متن هيچ گونه دخل و تصرفي كرد و به اصطلاح بايد گردآوري اطلاعات به صورت نقل قول مستقيم باشد. ثبت آيات و روايات و اشعار بايد بدين گونه باشد. در چنين مواردي، انتقال يا چسباندن عين كتاب يا مأخذي به زبان اصلي مي باشد. انتقال مطلب روي فيش را "فيش نويسي" و چسباندن اصل مطلب يا فتوكپي آن را در برگه يادداشت "فيش سازي" مي نامند كه معمولاً اين كار به خاطر حجم زياد مطالب و صرفه جويي در وقت انجام مي گيرد؛ مثلاً بجاي بازنويسي مطلب يا گفته مهمي از يك روزنامه يا مجله و امثال آن، مي توان آن قسمت را جدا نموده و ضميمه ساير فيش ها نمود يا كپي گرفت. در فيش برداري الكترونيكي و نرم افزاري نيز اين مطلب صادق است.ب) ثبت خلاصه مطالب متن(تلخيص)در اين شيوه با توجه به عدم نياز به ثبت تمامي مطالب، قسمتي از مطالب كه مورد نياز مي باشد را ثبت و درج مي كند، البته به شرطي كه آسيبي به فهم متن نزند. به عبارت ديگر يادداشت و ثبت فشرده و گزيده مطالب كتاب و مانند آن، به زبان اصلي و به گونه اي كه بيانگر اصول اساسي و مطالب مهم محتوايي باشد. مثلاً قسمت هايي از متن مورد نظر را آورده و قسمتي را حذف مي كند و با علامت سه نقطه (...) نشان مي دهد كه ادامه مطالب كه در اين نوشتار نيازي به آن نبوده از اين قسمت حذف شده است. اين روش در واقع نوعي نقل قول مستقيم ولي تلخيص شده است.ج) برداشت از متن (اقتباس)هرگاه كلمات و عبارات متن اصلي چندان اهميتي نداشته باشد و تنها محتواي آن ارزشمند باشد در اين صورت، پژوهشگر متن مورد نظر را مطالعه مي كند و پس از اينكه آن را به خوبي دريافت با بيان خود منعكس مي سازد. اين روش در واقع نوعي نقل قول غير مستقيم است.2د) نظر شخصيگاهي در مورد مطالب و نظريات نوشته شده بر روي برگه هاي يادداشت از گنجينه فكر شخصي تراوش مي كند كه آن را "نظر شخصي" مي ناميم.مطالعه منابع و متونبراي جمع آوري داده ها و اطلاعات بايد به منابع و متون مختلف مراجعه نمايد. شيوه مطالعه منابع و متون تابع هدف مورد محقق است. گاهي مطالعه به منظور سرگرمي و شناخت اجمالي نسبت به موضوعي است كه در اين نوع مطالعه، دقت و حساسيتي لازم نيست همانند مطالعه روزنامه يا مجله يا كتاب رمان. اما مطالعه اي كه به هدف تحقيق و پژوهش باشد شيوه مطالعه متفاوت خواهد بود. به شيوه مطالعه اي كه در اين زمينه بايد به كار گرفته شود، اصطلاحاً "مطالعه پژوهشي" مي گويند.3 روش مطالعه پژوهشي روش خاصي است كه دراينجا به بعضي از ويژگي هاي آن اشاره مي كنيم:1. مطالعه پژوهشي مطالعه سؤال محور يا جهت دار است؛ يعني پژوهشگر براي به دست آوردن اطلاعات خاصي به مطالعه مي پردازد. از اين رو در چارچوب برنامه مطالعاتي تعريف شده عمل مي كند. مثلاً پژوهش در زمينه "راه هاي تأثيرگذاري كلاس هاي معارف در دانشجويان" چارچوب مسائل اين تحقيق از پيش تعيين شده است. محقق به دنبال دست يافتن به عوامل و موانع تأثيرگذاري است و آنچه براي پژوهشگر از نظر داده ها و اطلاعات مهم است يافتن زمينه ها و عوامل مثبت و منفي در
امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۹ ] [ مشاوره مديريت ]

روش هاي جمع آوري اطلاعات
يكي از اصلي تر ين بخش هاي هر كار پژوهشي را جمع آو ري اطلاعات تشكيل مي دهد. چنانچه اين كار به شكل منظم وصحيح صورت پذيرد‏ كار تجزيه و تحليل و نتيجه گيري از داده ها با سرعت و دقت خوبي انجام خواهد شد. براي جمع آوري اطلاعات در كارهاي پژوهشي چهار روش عمده را مورد استفاده قرار مي دهند.



استفاده از اطلاعات و مدارك موجود
در برخي تحقيقات اطلاعاتي كه بايد بعنوان داده مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گيرند از پيش آماده هستند. بدين صورت كه محقق بدنبال اطلاعات جديد نيست بلكه مي تواند نسبت به جمع آوري اطلاعاتي كه از قبل تهيه شده اند و در پرونده هاي ( درمانگاهي ؛ بيمارستاني؛ ثبت احوال ؛ دانشجويي ؛ دانش آموزي ؛ مراجعين به مراكز مختلف ؛ شهرداري ها و... ) موجود است اقدام كند
مزايا: به واسطه موجود بودن اطلاعات ارزان است. در وقت صرفه جويي مي شود. مهمترين مزيت آن امكان ارزيابي روند موضوع مورد بررسي در گذشته است كه در مطالعات گذشته نگر بسيار حائز اهميت است.
معايب: ناقص بودن و دردسترس نبودن اطلاعات از اشكالات عمده اين روش است. گاهي ملاحظات اخلاقي مانع از دستيابي به اطلاعات مورد نظر مي باشد. قديمي و كهنه بودن اطلاعات هم ممكن است در برخي موارد مطرح باشد.



مشاهده
از روش هاي جمع آوري اطلاعات است كه در آن رفتار مشخصات موجودات زنده اشيا و پديده ها با استفاده از ويژگي هاي گوناگون آنها ملاحظه و ثبت مي گردد. منظور از مشاهده ثبت دقيق تمام جوانب بروز حادثه ويژه يا رفتار و گفتار فرد يا افراد از راه حواس و يا ساير راه هاي ادراكي ( كمك گرفتن از ابزار خاص ) مي باشد. مشاهده منظم در تحقيق ضروري است بنابراين مشاهده بايد:
به هدف تحقيق مربوط باشد
برنامه و نحوه عمل آن از قبل مشخص و تنيم شده باشد
به طور دقيق و منظم ثبت شود
ميزان اعتبار و صحت انجام آن قابل سنجش و بررسي باشد

مشاهده به دو صورت مشاركتي و غير مشاركتي انجام مي شود. كه در مشاهده مشاركتي شخص مشاهده كننده در موضوع مشاهده شركت دار دو در همان جلب مشاهده صورت مي گيرد. ( مثال)در مشاهده غير مشاركتي مشاهده گر پديده مورد مشاهده را بدون آنكه خود دخالتي در آن داشته باشد ملاحظه مي كند كه اين روش خود به دو صورت انجام مي شود. در روش اول مشاهده گر پديده ها را به صورت آشكار ثبت مي كند ( مثال )و در نوع دوم مشاهده گر به صورت مخفيانه مو راد مورد مشاهده را ملاحظه و به ثبت آن مي پردازد
مشاهده ممكن است در هنگام تهيه طرح اوليه تحقيق نيز صورت پذيرد كه بدانن مشاهده مقدماتي گفته مي شود مشاهده ممكن است منبع اصلي جمع آو ري اطلاعات باشد و گاهي نيز براي تكميل يا اصلاح اطلاعاتي كه از روش هاي ديگر بدست آمده است استفاده شود. مشاهده ممكن است در مورد اشيا صورت بگيرد
مزايا: امكان بررسي جزئيات موضوع وجود دارد. مي توان صحت اطلاعات جمع آوري شده را با وسائل ديگر آزمايش كرد .براي جمع آوري اطلاعات زمينه اي مناسب است. در زمان كوتاه اطلاعات زيادي بدست مي آيد و اعتبار علمي اطلاعات بالاست.
معايب: حضور مشاهده گر مي تواند بر روند فعاليت مورد مشاهده تاثير گذار باشد. تمايلات شخصي مشاهده گر و ميزان توانائي او در مشاهده و ثبت دقيق فعاليت مورد مشاهده ممكن است تاثير گذار باشد. عوامل محيطي بر نوع و روش گرد آوري اطلاعات موثر است. استاندارد كردن و طبقه بندي اطلاعات مشكل است ( بويژه در ثبت رفتار انساني ) .مشكلات اخلاقي در مشاهده اعمال شخصي وجود دارد. براي نمونه هاي زياد وقت گير و پر هزينه است.



مصاحبه :
مصاحبه يكي از روش هاي جمع آوري اطلاعات است كه در آن به صورت حضوري ياغير حضوري از افراد يا گروهي ار آنان پرسش مي شود. نكته مهم آن است كه سوالات مصاحبه از پيش انديشيده شده و تعيين شده است. آنچه مصاحبه را به صورت هاي مختلف طبقه بندي مي كند ميزان انعطاف پذيري آن و يا نحوه اجراي آن است. مصاحبه را يكي ازروش هايدانسته اند زيرا در هنگام مصاحبه امكان نحريك آزمودني برايعات بنيادي براي جكع آموري اطلدادن پاسخ وجود دتوضيح موضوع راروشن ساخت. ارد و نيز مي توان در صورت ابهام با
مهمترين انواع مصاحبه به شرح زير عنوان شده اند:
- مصاحبه انعطاف پذير يا آزاد :در اين نوع چارچوب وحدود پرسش ا براي كصاحبه گر مشخص است لي زمان و توالي پرسش به سليقه مصاحبه گر بستكي دارد. دراين حالت رفتار آزمودني طبيعي تر است و اطلاعات واقعي تري بدست مي آيد. مصاحبه گر مي تواند سوالات اضافي نيز طرح كند.ا ين روش براي تحقيق هائي با مقياس كوچك ‏، مطالعات كيفي و يا مصاحبه با اشخاص و گروههائي كه اطلاعات اصلي از آنها بدست مي آيد ، مناسب است. هدف در اين گونه مصاحبه ها جمع آوري اطلاعات عميق و كيفي است
مصاحبه با انعطاف پذيري متوسط يا منظم :در اين نوع مصاحبه ، مصاحبه كر از پرسشنامه اي با پرسش هاي مشخص و با توالي ثابت استفاده مي كند ، اما معمولا پرسش ها به صورت باز هستند.تلاش مي شود شرايط براي همه يكنواخت نگه داشته شود.هدف در اين جا جمع آوري اطلاعات كمي و سطحي است
مصاحبه با انعطاف ناپذيريا پرسشنامه همراه با مصاحبه :مصاحبه گرازپرسش نامه اي با پرسش هاي مشخص و با توالي استاندارد استفاده مي كند. پاسخها ثابت و از قبل پيش بيني و طيقه بندي شده اند و معمولا پرسش ها به صورت بسته هستند. اين روش در مطالعات بزرگ و زماني كه پژوهشگر از تنوع پاسخ ها اطلاع دارد بكار مي رود.
نكات مهم در موردانجام مصاحبه
تكلم ا زبان شخص مصاحبه شونده
آشنائي مصاحبه گر با اهداف و روش طبقه بندي و ارزش گذاري پاسخ ها
دخالت ندادن تمايلات شخصي مصاحبه گر
ايجاد شرايط يكسان براي همه
كسب اجاره درهنگام استفاذه از دستگاه ضبط صدا
جلب اعتماد مصاحبه شونده
رعايت مقام وموقعيت اجتماعي افراد
بيان توضيحات كافي قبل از شروع مصاحبه
ارائه آموزش به مصاحبه گران پيش از انجام مصاحبه
مزاياي مصاحبه
قابليت استفاذه براي كم يا بي سوادان و كودكان و بيماران
امكان روشن كردن مفهوم سوالات
در مقايسه با مشاهده بدست آمدن درصد بيشتري از پاسخ ها
معايب مصاحبه
وقت گير و پرهزينه
در مقايسه با روش مشاهده ثبت وقايع ناقص تر است
طبقه بندي و تجزيه و تحليل اطلاعات در هنگامي كه سوالات باز هستند مشكل است
تورش مصاحبه گرو دخالت دادن نظرات شخصي

پرسشنامه
پرسشنامه شامل دستهاي از پرسش هاست كه برطبق اصول خاصي تدوين گرديده است و به صورت كتبي يه افراد ارائه مي شود و پاسخگو بر اساس تشخيص را خود جواب ها رادر آن مي نويسد.هداطلاعات معين در مورد موصوعي مشخص است.ف از ارائه پرسشنامه هخذ بزرگ بودن گروه يا جامعه مورد مطالعه يكي از دلايل مهم براي استفاده از پرسش نامه است چه امكان مطالعه نمونه هاي بزرگ را فراهم مس آورد. كيفيت تنظيم پرسشنامه دربست آمدن اطلاعات صحيح و درست و قابل تعميم بسيار با اهميت است.
بر اساس نحوه اجراي پرسش نامه و نيز نوع سوالات آن مي توان آنرا به دستجات متفاوت تقسيم نمود.
- طبقه بندي بر اساس ماهيت پرسشنامه :
پرسشنامه باز: در اين نوع پرسشنامه با سوالات باز روبرو هستيم.در اينجا پاسخگو مي تواند بدون محدوديت هرپاسخي را كه مد نظرش باشد در مورد ان پرسش بنويسد و يا در آن زمينه توضيح دهد.در اينگونه سوالات ، اطلاعات دقيق تر، كامل تر و داراي ارزش بيشتر هستند ولي طبقه بندي و نتيجه گيري از آنها مشكل تر و له تجربه زياد نيازمند است.-
پرسشنامه بسته :پرسش هاي بسته در اين نوع پرسشنامه ارائه مي شود.براي هر پرسش تعدادي گزينه و پاسخ انتخاب شده است كه فرد پاسخ دهنده بايد يكي از آنها رابه عنوان پاسخ بگزيند.هريك از پاسخ ها به گونهاي تنظيم شده است كه در عين منطقي بودن براي ان سوال از پاسخ مربوط به ديگر سوالات مجزاست. دز ايجا پاسخ ها را مي توان به سرعت نوشت و تجزيه و تحليل و طبقه بندي پاسخ ها نيز ساده تر است اما اطلاعات به دقت و كاملي پرسش نامه باز نيست.
-

طبقه بندي بر اساس نحوه اجرا
پرسشنامه همراه با مصاحبه :اين پرسشنامه همان مضاحبه انعطاف ناپذير است كه به صورت حضوري پرسشها از افراد پرسيده مي شود و پاسخ ها ا پرسشگر در برگه پرسشنامه وارد مي كند.
پرسشنامه خود ايفا :پرسشنامه در اختيار فرد يا گروه قرار مي گيرد و فرد به تنهائي و يا به صورت گروهي يه پرسش ا پاسخ مي دهند .
پرسشنامه پستي :پرسشنامه براي افراد از طريق پست ارسال مي شود .فرد پس از تگميل آنرا براي محقق عودت مي دهد.
پرسشنامه الكترونيك :در اين نوع از پرسشنامه كه به تازكي موارد استفاده از آن گسترش يافته است ، محقق با استفاده از شبكه هاي اطلاع رساني و اينترنت ، اقدام به ارسال پرسشنامه الكترونيك براي افراد مي كندو افراد پاسخ ها ا در همان پرسشنامه وارد و با پست الكترونيك براي محقق باز مي گردانند.در برحي موارد ممكن است افراد نسخه اي از پرسشنامه را چاپ گرده و بعد از پاسخگوئي به شكل پستي باز گردانند.
- نكات مهم در طراحي پرسشنامه
داشتن يك مقدمه رسا ، جذاب و واضح در ابتداي پرسشنامه
وجود پرسش هاي قابل فهم و خالي از ابهام
خودداري از پرسش هاي طولاني و وقت گيرو دوپهلو
خودداري از واژه ها و لغات نامانوس و نامفهوم
طراحي پرسشنامه زيباودوراز كلمات زشت و زننده و تا جاي ممكن دوستانه
محدود بودن پرسش هاي زمينه اي
قرار دادن پرسش هاي جساس و مهم در پايان پرسش نامه
هر سوال فقط به يك موضوع اختصاص داشته باشد
استفاده از پرسش هاي باز و بسته به همراه هم
قرار دادن تمام پاسخ هاي ممكن براي پرسش هاي بسته
مزاياي پرسشنامه
عدم نياز به شحص مصاحبه كننده ، بنابراين عدم تاثير وجود جنين شخصي
ساده و ارزان
سادگي طبقه بندي و تجزيه و تحليل
دقت يشتر پاسخ ها بواسطه محرمانه ماندن افراد
امكان تنجام مطالعات بزرگ
يكسان بودن شرايطردر زمان تكميل
معايب پرسشنامه
عدم قابليت استفاده براي بي سوادان
درك نكردن مفهوم سوال
امكان ارائه تصوير كاذب توسط فرد از خود
كاهش درصد پاسخ هاي رسيده در پرسشنامه پستي
در هنگام نوشتن پرسشنامه بايد دقت نمود تا ابتدا از پرسش هاي زمينه اي استفاده گرد و سپس به پرسش هائي كه در زمينه موضوع طراحي شده اند ، رسيد.
خصوصيات يك پرسش
اعتبار صوري : بدين مهنا كه صوال قادر به اندازه كيري موضوع مورد پرسش باشد.به تعبير ديگر مقياس اندازه گيري متغيرتحت مطالعه باشد.
انتظار دادن پاسخ : بايد سوال طوي طرح شود كه انتظار داشته باشيم پاسخگو ،‌جواب آنرا داند.
روشن و صريح :سوال بايد بدون ابهام باشد و تنها به يك مطلب اساره كند.
بي آزار :به مسائل خصوصي افراد وارد نشود مگر با اجازه قبلي خود آنها.
منصفانه: دلالت بر معنا و مفهوم خاصي ننماير و آزمدني را به موضع خاص نكشاند.
سنجش سوالات پرسشنامه از طريق طيف
بندي
براي سنجش عيني و دقيق متغيرهاي كيفي بايد از ابزاري دقيق
تر و حساستر استفاده نمود پس براي سنجش كيفيت يكي از راههاي آن بصورت كمي آوردن آن ميباشد كه بصورت واحدهاي قابل شمارش در آيد پس براي سنجش پديدهها و مفاهيم كيفي اجتماعي مقياسها يا طيفهاي (scales) متعددي وجود دارد.
مقايسه زوجي و مقايسه زوجي ناقص
در صورت زياد بودن تقسيم وابسته يكي از قديمي
ترين شيوههاي سنجش ميباشد.
دراين نوع سنجش كه اغلب براي قضاوت و نگرش در مورد افرادها به كار مي
رود مثال قضاوت براي 3 استاد.
بدين ترتيب است كه موردها را دوبه دو با هم مقايسه نموده و بعد از هم ارجعيت قائل بشويم
مثلا
A.B.C A.B A.C B.C

اين شيوه در آغاز اوائل قرن 19 بوسيله فشنر در آزمايشات فيزيك رواني درباره قدرت شنوائي افراد بكار رفته براي بررسي دو صداي متفاوت بعد لوئيز تورستن اين روش به طور گسترده در روانشناسي مورد استفاده دارد.
روش سنجش آن شمردن تعداد دفعات ارجحيت
A= B= C=
سنجش در مقياس اسمي خواهد بود ولي او امروز در سطح فاصله
اي ميباشد.

طيف بوگاردوس:
هدف از طيف بوگاردوس سنجش ميزان فاصله اجتماعي گروهها مي باشد
و كاربرد اين طيف در مواقعي است كه مثلا دو گروه مختلف با دو فرهنگ و زبان متفاوت در كنار هم زندگي مي كنند و يا در مواقعي كه مردمي از مليتهاي گوناگون و با فاصله جغرافيائي در جريان روابطي متقابل قرار ميگيرند (مثلا در سنجش نگرش به شغل/طبقه اجتماعي /گروههاي مذهبي ) اين طيف بكار مي رود اين طيف در يك مقياس تر تيبي (تمايل كامل /تمايل متوسط/تا حدودي /عدم تمايل ) ميزان تمايل يك گروه را نسبت به ساير گروهها مي سنجد
بوگاردوس براي هر يك از هفت نقطه روي طيف يك جمله اظهاري يا گويه در نظر گرفت.فرض بر اين است كه اگر كسي با گويه اول موافق باشد با گويه هاي ديگر نيز موافق است بوگاردوس در تحقيق خود هفت گويه را در نظر گرفته بود(ازدواج-دوست صميمي-همسايه-همكار –هموطن-ميهمان –اخراج)
اين طيف گوششي بود كه كيفيت ها را دقيقتر سنجيده و در سطح تر تيبي مورد سنجش قرار داردو نيز براي ترتيب ارجحيت مي توان از مقايسه زوجي استفاده نمود
و از معايب اين طيف مي توان به قصور محقق در تدوين گويه ها –كم بودنگويه ها و فواصل نامتساوي گويه ها اشاره نمود
طيف ليكرت:
هدف اين طيف اندازه گيري گرايش به يك موضوع بر اساس ارزشهاي جامعه مي باشد و كاربرد اين طيف نيز در جهت بررسي گرايشها نسبت به مسئله سياسي –اجتماعي و اقتصادي مي باشد كه در سطح ترتيبي نيز مورد سنجش قرار دارد
گويه ها در اين طيف حداقل 15 تا 30گويه و بيشتر تدوين مي شود
در تدوين گويه ها بايد سعي شود از گويه هاي بي تفاوت ،بي ربط و ابهام اور جلو گيري شود تعداد گويه ها ئي كه گرايش مخالف و موافق دارند بايد تقريبا به يك اندازه باشدو نيز طيفي كه به پاسخگو داده مي شود معمولا از 5 قسمت تشكيل شده است (كاملا موافقم- موافقم –تاحدودي –مخالفم –كاملا مخالفم)كه براساس هدف و روش تحقيق مي توان كلمات گويه ها را عوض نمود
و تدوين گويه ها بايد دقت شود تا گويه هاي بي تفاوت و بي ربط و ابهام آور حذف گردند گويه مستقيما پس از تحقيقات مقدماتي پخش مي شوند. پس بهتر است بعد از تدوين پرسشنامه مقدماتي
pretestحداقل با 30 نمونه گرفته شود تا بعد از بررسي كمي (روايي)و كيفي (اعتبار)آن گويه هاي ابهام انگيز حذف گرددپ

طيف تورستن
ابتدا گويه ها را انتخاب كرده و بعد از داوراني خواسته مي شود تا گويه ها را در 11 طيف تقسيم نمايند
و ارزش طيف از مجموعه قضاوتها ي داوران براي هر يك از گويه ها بدست مي آيد
هدف از اين طيف اندازه گيري گرايش به يك موضوع براساس ارزشهاي جامعه توسط داوران مي باشد
اين طيف نسبت به مقايسه زوجي از حجم كار كمتر و نسبت به بوكادوس از دقت بيشتري بر خوردار است
براي بررسي اعتبار گويه ها بايد به روش كمي و كيفي گويه هاي ابهام بر انگيز را حذف كرد بدين ترتيب كه نمودار تجمعي آنرا كشيد ه و 50درصد را ميانه (چارك سوم)و 25درصد را چارك اول و 75 درصد را به عنوان چارك سوم مشخص نمود و عددهاي آنها را مشخص كرد
كه براي پيدا كردن گويه هاي مبهم مي توان از فرمول ضريب ابهام استفاده نمود كه عبارت است از :

پس كمترين
Qها را انتخاب گده و بقيه را حذف مي كنيم
طيف گاتمن :
هدف از اين طيف تنظيم گويه ها بنحو كاملا تراكمي و انباشتي مي باشد
و اين طيف به عنوان طيف ميزان نگار در سطح اسمي (بلي /خير –موافقم /مخالفم) مي تواند گرايش به يك موضوع را براساس ارزشهاي جامعه مبتني بر آراي پاسخگويان نمرات گويه هاي تعيين شده را بسنجد
اگر پاسخگو بتمام گويه ها مثبت پاسخ دهد بالاترين نمره را مي گيرد
پس براي مشخص كردن ضريب بازنمائي مي توان از يك منهاي تعداد خطاها تقسيم بر تعداد پاسخگو ضربدر تعداد گويه ها استفاده كرد
طيف آزگود (برش قطبين هفت گويه)
هدف از اين طيف شناخت و اندازه گيري تمايز معنائي براساس معنا شناسي تفاوتي مي باشدو كاربرد ايت طيف نيز در تداعي معاني يك يا دو محرك بر مبناي صفات متضاد و ترسيم رابطه تصويري بين محرك و صفات متضاد مي باشد
و سنجش اين طيف نيز در سطح يك مقياس تر تيبي (7 درجه اي ) روشي است كه مبتني بر تداعي معاني كه طي آن روابط تصويري دو موضوع بر اساس صفات متضاد در سطح مقياس اسمي تر سيم مي گردد و ميزان تشايه به دو موضوع برا اساس نمرات بدست آمده از طريق ضريب همبستگي پيرسون
r محاسبه مي شود و شيوه هاي اين طيف مي توان به 1- صفات دو قطبي 2- مقايسه زوجي 3- تحليل عبارت 4- تحليل معنائي اشاره نمود

منبع:
http://www.mkamali.com/research/index.htm



دسته بندي : فيش برداري و روش تحقيق

روش يادداشت برداري

قَيِّدوا العِلْمَ بِالكِتابَةِ
پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله ـ
دانش را با نگارش، به بند بكشيد و نگه داريد.
اهميت يادداشت
بر حافظة انسان نمي‌توان اعتماد كرد. هر دانشي كه روي كاغذ نيايد، با مرور زمان از بين مي‌رود ( كلّ علمٍ ليسَ فيِ القرطاسِ ضاعَ ). آن‌چه رهاورد مطالعات و تحصيلات انسان است، مجموعه‌اي از دانستني‌هاست كه براي حفاظت از آن‌ها بايد به يادداشت كردن پرداخت تا هم براي خود انسان، هم براي ديگران و نسل‌هاي آينده ثمربخش شود. يادداشت، هم در كارهاي پژوهشي كاربرد دارد، هم در مطالعات آزاد و شخصي.
بزرگان گفته‌اند:
« العلم صيدٌ و الكتابةُ قيدٌ »
دانش، شكار است و نوشتن،‌ دام و بند.
به علاوه، بسياري اوقات، انسان مطالب سودمندي مي‌شنود و مي‌خواند، ولي چون يادداشت نمي‌كند به مرور زمان از ياد مي‌رود و اين خسارتي جبران ناپذير است.
يادداشت برداري هنگام مطالعه يا پس از آن، هم‌چنين يكي از راه‌ها و شيوه‌هايي است كه مطالعات انسان را مفيدتر مي‌سازد و فرصت صرف شده براي مطالعه را بارور مي‌گرداند. به تعبير ديگر يادداشت برداري خود نوعي از مطالعه به شمار مي‌رود. اين ذخيره سازي دانسته‌ها براي بهره‌برداري‌هاي بعدي، بايد روي اصول و روش‌هايي باشد كه بيشترين كارآيي و فايده را داشته باشد.
يادداشت‌ها يا به همان صورت موجود مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرد، يا به صورت فيش‌هاي تحقيقاتي و مواد خام، مبناي طرح عظيم‌تري قرار مي‌گيرد و از اطلاعات موجود در آن‌ها براي تدوين يك اثر يا تهية گزارش استفاده مي‌شود.
در اين بخش، به برخي از نكات عمومي مربوط به يادداشت برداري اشاره مي‌شود:
اساسي كار كردن
از آن‌جا كه يادداشت‌ها گاهي تا ساليان دراز باقي مي‌ماند و به عنوان منبع استفاده ديگران يا پاية تحقيقات و تأليفات نويسنده و محقق مي‌شود، بايد در نگارش نكات و يادداشت مطالب، اساسي و اصولي كار كرد؛ يعني به فكر آينده‌اي دراز مدت بود، نه صرفاً كاري مقطعي و گذرا و دم دستي.
اين ديدگاه و اين اصل، ايجاب مي‌كند كه نكاتي را در عمل به كار بنديم. گرچه مراعات اين امور، ممكن است خرج و هزينه داشته باشد، اما براي يك كار جدي و اساسي ارزش دارد كه انسان هزينه‌اي را هم متحمل شود. پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله - فرمود:
« ... و لكنَّ اللهَ يُحِبُّ عبداً اِذا عَمِلَ عملاً اَحْكَمَهُ ».[1]
خداوند بنده‌اي را دوست مي‌دارد كه هرگاه كاري انجام مي‌دهد آن را محكم و متقن و استوار انجام دهد.
1. انتخاب نوع كاغذ
يادداشت‌هايي كه در دفترها به صورت يك جُنگ و كشكول است، بهره برداري را دشوار مي‌سازد؛ به علاوه امكان الحاق به آن‌ها نيست. انتخاب برگه‌هاي يادداشت، بهتر از نوشتن در دفتر است. برگه‌ها بهتر است از جنس مرغوب و بادوام و در يك اندازه باشد، تا هم به زودي خراب نشود و هم تنظيم و دسته بندي آن‌ها آسان‌تر باشد.
2. قلم و خطّ
برخي نوشته‌ها به لحاظ نوع رنگ يا نوع قلم، با مرور زمان يا محو مي‌شود، يا جوهر پس مي‌دهد و نوشته را خراب مي‌كند. خطّ‌ها گاهي ناخواناست. انتخاب قلم روان و پر رنگ و نيز نوشتن با خط زيبا و خوانا، كاري اساسي است. البته حوصله مي‌خواهد و سليقه.
كاغذ كاهي و نازك، يا خودكارهايي كه رنگ آن‌ها پس از مدتي به پشت صفحه نفوذ مي‌كند ( مثل سبز و قرمز ) يا استفاده از جوهر و خودنويس، كه با سرايت آب يا خوردن دستِ تر، خراب مي‌شود، هم‌چنين استفاده از مداد، كه با مرور زمان از بين مي‌رود، شيوة خوبي نيست.
3. برگه به جاي دفتر
گاهي نوشته‌ها و يادداشت‌ها مورد نياز خود انسان است. همزمان با نياز ما ديگري هم مي‌خواهد از يادداشت‌ها استفاده كند. اگر در دفتر باشد، امكان بهره برداري همزمان دو نفر نيست، امام از محاسن يادداشت روي برگه‌ها، امكان تفكيك آن‌هاست. به علاوه حمل و نقل برگه‌هاي مربوط به موضوعات مختلف، آسان‌تر از دفترهاي متعدد است.
كارت‌ها و برگه‌هاي يادداشت كه به نام « فيش » هم معروف است و اندازة استاندارد آن 15 * 10 سانتي‌متر مي‌باشد، هم به صورت آماده و چاپ شده در بازار موجود است، هم مي‌توان كاغذهاي يك اندازه را با خط كشي ساده به صورت برگه‌هاي يادداشت در آورد. اين‌گونه اوراق، هم در لوازم التحرير فروشي‌هاست، هم در چاپ خانه‌ها. كه از اضافات برش كتاب باقي مي‌ماند.
4. عنوان گذاري
براي هر مطلب، هنگام مطالعه بايد عنوان و تيتر گذاشت، تا در آينده با وقت كمتر، موضوع هر يادداشت را بتوان به ياد آورد. انتخاب عنوان اهميت بسيار دارد و چه بسا در برداشت از يادداشت و استفاده از آن نقش تعيين كننده داشته باشد. عنوان هر چه كوتاه‌تر و دقيق‌تر باشد بهتر است. عنوان نبايد به صورت جمله باشد.
5. ذكر منبع ( در اين باره توضيح خواهيم داد )
6. نگه داري برگه‌هاي يادداشت
برگه‌هاي يادداشت را در برگه‌دان، پوشه يا زونكن يا به هر وسيلة ديگر، خوب نگه داري كردن، تا خراب نشود و نظم آن‌ها به هم نخورد و استفاده از آن‌ها آسان‌تر شود.
7. نوشتن روي يك طرف برگه، نه پشت و روي آن، تا با گذشت زمان با نفوذ رنگ به دو طرف، نوشته‌ها خراب نشود.
يادداشت موضوعي
مخلوط بودن يادداشت‌ها، چه به صورت برگه‌هاي مختلط يا دفترهايي كه حاوي هر نوع مطلب باشد، خوب نيست. بهتر است هم مطالعات انسان موضوعي باشد، و هم يادداشت‌ها، طبق موضوع‌ها از هم تفكيك شده باشد. لازمه‌اش تيتر گذاري براي هر يادداشت است. سپس تنظيم و دسته بندي آن‌ها طبق برنامة دلخواه، بنابراين روي هر برگه يادداشت، تنها يك موضوع را بايد نوشت، هر چند كوتاه باشد.
گاهي انسان در زمينه خاصّي يا بر محور يكي دو موضوع معين تحقيق و مطالعه مي‌كند، گاهي هم مطالعات متنوع و در همة موضوعات است. در هر حال، با سامان بخشي به برگه‌هاي يادداشت و ايجاد نظم الفبايي يا موضوعي و عنوان‌هاي اول و دوم، بايد امكان بهره برداري از آن‌ها را آسان‌تر و بهتر و بيشتر ساخت. دادن نظم مناسب به برگه‌ها، ميزان استفاده را مي‌افزايد.
هر يادداشت، مي‌تواند يك عنوان عام داشته باشد، و يك موضوع خاصّ يا اخصّ؛ مثلاً موضوعاتي هم چون: تاريخ، عقايد، اخلاق، سياست، فقه، حقوق، ادبيات، حديث، اقتصاد، جامعه شناسي، شرح حال و ... هر يك « موضوع كلي » است. هر كدام قابل تقسيم به عنوان‌هاي جزئي‌تر است.
به عنوان نمونه، « عقايد » را مي‌توان به پنج عنوان جزئي‌تر خداشناسي، نبوت، امامت، عدل و معاد تقسيم نمود. معاد نيز خود مباحث ريزتري دارد؛ مثل: برپايي قيامت، اثبات معاد، تجسم اعمال، بهشت و جهنم، صراط، شفاعت، محاسبة اعمال و ... . اين‌گونه است كه مي‌توان براي هر مطلب، تا سه عنوانِ جزئي، فرعي و اصلي گذاشت. يادداشت‌ها هم بر اساس اين تقسيم، مي‌تواند تفكيك و دسته بندي شود.
تشخيص موضوع و عنوان گذاري براي هر يادداشت، از اهميت خاصّي برخوردار است. عناوين بايد كوتاه، گويا و مرتبط با معنون باشد.
گاهي يك مطلب ممكن است به چند موضوع بخورد. مي‌توان در هر دو جا آورد؛ مثلاً « ولايت فقيه »، هم موضوعي است فقهي و هم سياسي، « ربا » هم اقتصادي است و هم فقهي. « تاريخ بغداد » هم تاريخي است، هم شرح حال، «مشورت»، هم اخلاقي است، هم اجتماعي، « دوستي » هم اجتماعي است هم تربيتي، « نماز جمعه » هم فقهي است هم سياسي اجتماعي و همين طور.
گاهي هم عنوان گذاري براي يك مطلب يادداشت شده، مشكل است. انتخاب تيتر در همان هنگام مطالعه و يادداشت، آسان‌تر و مفيدتر است، چون كه ذهن آماده‌تر است. و گرنه بايد بعداً دوباره خواند و طبق محتوا عنوان گذاشت و اين نوعي دوباره كاري و وقت‌گير است.
ذكر مأخذ
هر مطلبي كه يادداشت مي‌شود، بايد مأخذ و منبع آن دقيقاً ذكر شود.
برگه‌هاي چاپي يادداشت، گاهي مشخصاتي را كه در ذكر مأخذ لازم است، داراست. در غير اين صورت، بايد نام كتاب، مؤلف يا مترجم، محل نشر، ناشر، تاريخ نشر، شمارة جلد و صفحه، نيز نوبت چاپ ذكر شود، و اگر يادداشت از يك مجله يا روزنامه است، علاوه بر نام مجله و روزنامه، نام نويسندة مقاله، عنوان مقاله، تاريخ نشر و شمارة آن و صفحه نقل گردد.
هم‌چنين اگر مطلب، از يك سخنراني، سمينار، جلسه، درس، نوار، برنامة راديويي يا تلويزيوني و ... نقل شده است، نام گوينده، تاريخ و محلّ آن، نام برنامه و امثال اين‌گونه اطلاعات كه مأخذ نقل را دقيق بيان مي‌كند قيد شود، تا اگر مراجعه به اصل منبع لازم شد، امكان داشته باشد. در نقل مطلب از نشريات، نام نويسنده، عنوان مقاله، سال و شمارة نشريه، شمارة صفحه يا صفحات ذكر مي‌شود.
نوشته‌هاي بي مدرك، هر چند ارزشمند و مهم هم باشد، فاقد ارزش و اعتبار سندي است و نمي‌توان به آن‌ها استناد كرد؛ مثل انسان‌هاي بي شناسنامه يا كارت شناسايي مي‌ماند كه هر چه مهم و خوب باشند، چون كارت شناسايي ندارند، در برخي مراكز راه پيدا نمي‌كنند و به آنان اطمينان حاصل نمي‌شود.
منبع نقل مطلب، هر چه دقيق‌تر باشد، هم اعتبار بيشتري مي‌يابد، هم مراجعة مجدد را آسان‌تر مي‌سازد و وقت كمتري مي‌گيرد. در ذكر مأخذ نيز تا مي‌توان بايد از « كد » و علايم اختصاري استفاده كرد تا جاي كمتري بگيرد؛ مثلاً به جاي جلد و صفحه، از « ج » و « ص » استفاده شود.

[1] . الحياة، حكيمي، ج 1، ص 274

http://dissertations.blogfa.com/cat-3.aspx


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۷ ] [ مشاوره مديريت ]

 


روش تحقيق در هنرها

امروزه‌، در جهان‌ هيچ‌ جامعه‌اي‌ قادر نيست‌ بدون‌ انجام‌ تحقيقات‌ و پژوهش‌هاي‌ علمي‌، تنها با بهره‌گيري‌ از نتايج‌ تحقيقات‌ ديگران‌، داعيه‌ي‌ پيشرفت‌ و ترقي‌ داشته‌ باشد و براي‌ خود بيش‌ از ميزاني‌ كه‌ توليد علم‌ كرده‌ است‌، حقي‌ قائل‌ بشود. بنابراين‌، براي‌ ما كه‌ به‌ دنبال‌ اثبات‌ هويت‌ خود در جهان‌ امروز هستيم‌، بهترين‌ و كارآمدترين‌ راه‌ انجام‌ پژوهش‌هايي‌ است‌ كه‌ بتواند به‌ توليد علم‌ منجر شود و راه‌ كارهاي‌ مناسبي‌ براي‌ پيشرفت‌ و توسعه‌ در تمام‌ زمينه‌هاي‌ اقتصادي‌، سياسي‌، فرهنگي‌ و هنري‌ فراهم‌ كند.

امروزه‌، در جهان‌ هيچ‌ جامعه‌اي‌ قادر نيست‌ بدون‌ انجام‌ تحقيقات‌ و پژوهش‌هاي‌ علمي‌، تنها با بهره‌گيري‌ از نتايج‌ تحقيقات‌ ديگران‌، داعيه‌ي‌ پيشرفت‌ و ترقي‌ داشته‌ باشد و براي‌ خود بيش‌ از ميزاني‌ كه‌ توليد علم‌ كرده‌ است‌، حقي‌ قائل‌ بشود. بنابراين‌، براي‌ ما كه‌ به‌ دنبال‌ اثبات‌ هويت‌ خود در جهان‌ امروز هستيم‌، بهترين‌ و كارآمدترين‌ راه‌ انجام‌ پژوهش‌هايي‌ است‌ كه‌ بتواند به‌ توليد علم‌ منجر شود و راه‌ كارهاي‌ مناسبي‌ براي‌ پيشرفت‌ و توسعه‌ در تمام‌ زمينه‌هاي‌ اقتصادي‌، سياسي‌، فرهنگي‌ و هنري‌ فراهم‌ كند. بي‌ترديد، جايگاه‌ پژوهش‌ در كشورهاي‌ توسعه‌يافته‌ واقعي‌تر است‌. در آن‌جا سال‌هاست‌ كه‌ پژوهش‌ نهادينه‌ شده‌ است‌؛ يعني‌ تمام‌ نظام‌هاي‌ اقتصادي‌، اجتماعي‌، فرهنگي‌ و هنري‌ از آن‌ پيروي‌ مي‌كنند. به‌ همين‌ دليل‌ است‌ كه‌ پژوهش‌ از سال‌هاي‌ ابتدايي‌ دوران‌ تحصيل‌ در دستوركار مدارس‌ قرار مي‌گيرد. كودكان‌ از همان‌ ابتدا به‌ سمت‌ پژوهش‌ سوق‌ داده‌ شده‌، ناگزيرند در سطح‌ علمي‌ و توانِ خود، به‌ تحقيق‌ بپردازند و فعاليت‌ پژوهشي‌ را به‌ عنوان‌ بخش‌ تفكيك‌ناپذيري‌ از فرايند علمي‌ و فرهنگي‌ خود به‌ شمار آورند. آن‌ها نگران‌ انجام‌ تحقيق‌ نيستند، بلكه‌ نگران‌ نتايج‌ واقعي‌ حاصل‌ از آن‌اند. اين‌ در حالي‌ است‌ كه‌ ما تازه‌ در همين‌ سال‌هاي‌ اخير به‌ طور جدي‌ درباره‌ي‌ پژوهش‌ و ضرورت‌ آن‌ فكر و صحبت‌ مي‌كنيم‌. تحقيق‌ به‌ معناي‌ توليد دانش‌ است‌ نه‌ انتقال‌ آن‌. فرايند پژوهش‌ با كشف‌ و يادگيري‌ چيزهاي‌ نوين‌ همراه‌ است‌؛ يعني‌ فرايندي‌ انديشه‌اي‌، ادراكي‌ و نوآور. عدم‌توجه‌ و اهميت‌ندادن‌ به‌ امر پژوهش‌، ناديده‌پنداشتن‌ توان‌ بالقوه‌ي‌ پژوهش‌ در آگاه‌كردن‌ انسان‌ است‌.پژوهش‌ اولويت‌ ملي‌ و زيربناي‌ توسعه‌ي‌ هر كشور است‌. بنابراين‌ اگر خواهان‌ آينده‌اي‌ بهتر هستيم‌، بايد بدون‌ مقاومت‌ يا منفي‌بافي‌ (از جمله‌ اين‌كه‌ پژوهش‌ كار مردم‌ كشورهاي‌ درحال‌توسعه‌ نيست‌، يا پژوهش‌ در رشته‌هايي‌ مانند هنرها امكان‌پذير نيست‌ كه‌ مي‌تواند ناشي‌ از ضعف‌ در روش‌شناسي‌ تحقيق‌ باشد) با بهره‌گيري‌ از روش‌شناسي‌ علمي‌ در همه‌ي‌ زمينه‌هاي‌ اجتماعي‌ از جمله‌ هنر به‌ پژوهش‌ بپردازيم‌. هرگاه‌ هنر توأم‌ با پژوهش‌، نوآوري‌ و خلاقيت‌ باشد، مي‌تواند به‌ درك‌ كلي‌ روح‌ جامعه‌ برسد. پس‌ از بيان‌ اين‌ مقدمه‌، مي‌پردازم‌ به‌ بحث‌ پژوهش‌هاي‌ هنري‌ و روش‌هاي‌ تحقيق‌ در هنرها. ابتدا با اين‌ سؤال‌ شروع‌ مي‌كنم‌ كه‌ هدف‌ پژوهش‌ هنر چيست‌؟ هدف‌ پژوهش‌ هنر آن‌ است‌ كه‌ با يك‌ روش‌شناسي‌ علمي‌، دستيابي‌ به‌ واقعيت‌هاي‌ موجود را در هنر امكان‌پذير كند. به‌ اين‌ ترتيب‌ پژوهش‌ هنر در سه‌ قلمرو كلي‌، به‌ «توصيف‌ وضعيت‌ هنرها» مي‌پردازد؛ يعني‌ به‌ معرفي‌، تفسير و تأويل‌ موضوعات‌ هنر و آثار هنري‌ اهتمام‌ مي‌ورزد؛ يا آن‌كه‌ «عوامل‌ اعتلا، رشد يا ركود هنرها» را شناسايي‌ مي‌كند و سرانجام‌ آن‌كه‌ با «انجام‌ مداخله‌» و ايجاد تغييرات‌ در عوامل‌ تأثيرگذار در موفقيت‌ يا عدم‌موفقيت‌ هنرها، موجبات‌ تعالي‌ آن‌ها را فراهم‌ مي‌آورد. اين‌ها رسالت‌هاي‌ پژوهش‌ در هنرها است‌ كه‌ اغلب‌ به‌ سبب‌ ندانستن‌ روش‌ تحقيق‌، از انجام‌ آن‌ سر باز زده‌ مي‌شود يا به‌ صورت‌ غيرعلمي‌ انجام‌ مي‌پذيرد. بايد يادآوري‌ كرد كه‌ هدف‌ از تحقيق‌ رسيدن‌ به‌ واقعيت‌ است‌ و اين‌ راه‌ بايد به‌ روش‌ علمي‌ طي‌ شود تا دسترسي‌ به‌ حقيقت‌ امكان‌پذير گردد. بنابراين‌ تلاش‌ شده‌ در اين‌جا به‌ اجمال‌، مسيري‌ را كه‌ هر پژوهشگر بايد گام‌به‌گام‌ طي‌ كند، به‌ ترتيب‌ بيان‌ شود:
۱ـ انتخاب‌ موضوع‌
۲ـ پيشينه‌، منابع‌، بازنگري‌ منابع‌ و اطلاعات‌ موجود
۳ـ طراحي‌ تحقيق‌
۴ـ اجرا
۵ـ گزارش‌دهي‌
۶ـ ارزيابي

۱ـ انتخاب‌ موضوع‌
در اين‌ گام‌، سه‌ مقوله‌ي‌ ضوابط‌ و معيارهاي‌ انتخاب‌ موضوع‌، عنوان‌ مناسب‌ و بيان‌ مسئله‌ تبيين‌ مي‌شوند.
ضوابط‌ و معيارهاي‌ انتخاب‌ موضوع‌ تحقيق‌ به‌ قرار زير است‌:
ـ وجود مشكل‌ يا سؤال‌: يعني‌ آيا مشكل‌ يا سؤالي‌ وجود دارد؟ اگر وجود دارد، چقدر است‌ و چگونه‌ اين‌ تحقيق‌ مي‌تواند مشكل‌ را حل‌ كند، يا از شدت‌ آن‌ بكاهد؟
ـ الويت‌ تحقيق‌: يعني‌ سهم‌ اين‌ مشكل‌ نسبت‌ به‌ ساير مشكلات‌ به‌ چه‌ ميزاني‌ است‌؟ اگر مشكل‌ همچنان‌ باقي‌ بماند، چه‌ عوارضي‌ به‌ دنبال‌ دارد؟ آيا تحقيق‌ مورد نظر يك‌ كاربرد، يا كاربردهاي‌ متعدد دارد؟
ـ توانايي‌ انجام‌ تحقيق‌: يعني‌ توضيح‌ در مورد علاقه‌ و انگيزه‌ي‌ محقق‌، دانش‌ و توانايي‌ او در انجام‌ تحقيق‌، وجود وسايل‌ كار و مواد مصرفي‌ و شرايط‌ دسترسي‌ به‌ امكانات‌.
ـ علمي‌ و عملي‌ بودن‌: يعني‌ موضوع‌ مورد نظر علمي‌ و عملي‌ است‌ و امكان‌ اجراي‌ آن‌ در يك‌ محدوده‌ي‌ زماني‌ وجود دارد. جنبه‌ي‌ مهم‌ اين‌ قسمت‌ مسئله‌ تئوري‌سازي‌ (
concept ) است‌، يعني‌ آيا تفكر تحقيق‌ داراي‌ جنبه‌ي‌ علمي‌ است‌؟
ـ نتايج‌ مادي‌ (
cost benefit) : يعني‌ انجام‌ اين‌ تحقيق‌ نتايج‌ مادي‌ دارد و مقرون‌ به‌ صرفه‌ است‌.
ـ وجود منابع‌: منابع‌، يعني‌ نمونه‌هاي‌ موردبررسي‌ و پيشينه‌ي‌ تحقيق‌ به‌ اندازه‌ي‌ كافي‌ وجود دارد. بديهي‌ است‌ كه‌ وجود اين‌ پيشينه‌ نه‌ تنها به‌ غناي‌ طراحي‌ و تفسير و توجيه‌ يافته‌ها كمك‌ مي‌كند، بلكه‌ نشان‌دهنده‌ي‌ اهميت‌ موضوع‌ تحقيق‌ نيز است‌.
۱ـ۱ـ عنوان‌ تحقيق
ـ عنوان‌ تحقيق‌، شناسنامه‌ و هويت‌ تحقيق‌ است‌ و بر اساس‌ هدف‌ مشخص‌ مي‌شود.
ـ عنوان‌ تنها يك‌ اسم‌ نيست‌، بيان‌كننده‌ي‌ محتواي‌ تحقيق‌ نيز است‌ و نوع‌ كار را نشان‌ مي‌دهد.
ـ عنوان‌ بايد جامع‌ و مانع‌ باشد.
۱ـ۲ـ بيان‌ مسئله
هدف‌ از نگارش‌ بيان‌ مسئله‌ توجيه‌ طرح‌ است‌؛ يعني‌ توجيه‌ صاحب‌ تحقيق‌، صاحبان‌ كار، همكاران‌ طرح‌ و مخاطبان‌ تحقيق‌. اهميت‌ نگارش‌ بيان‌ مسئله‌ و نشان‌دادن‌ جذابيت‌ طرح‌، قابل‌درك‌ كردن‌ و موردپذيرش‌ قراردادن‌ آن‌ است‌. محتواي‌ بيان‌ مسئله‌ را بايد چنين‌ نوشت‌:
ـ با توضيحي‌ درباره‌ي‌ مشكل‌ (مورد) شروع‌ كرد.
ـ سپس‌ اهميت‌ مشكل‌ را توضيح‌ داد. توضيحات‌ مي‌تواند بر اساس‌ گستردگي‌ مشكل‌ و ارائه‌ي‌ آمار مربوط‌ به‌ آن‌ باشد.
ـ اين‌كه‌ در حال‌ حاضر با مشكل‌ چگونه‌ برخورد مي‌شود. مثلاً مي‌نويسيم‌ كه‌ در اين‌باره‌ پايان‌نامه‌ يا مقاله‌اي‌ نوشته‌ شده‌، يا نقد شده‌ يا كتاب‌هايي‌ به‌ چاپ‌ رسيده‌ است‌. تمام‌ اين‌ اطلاعات‌ از پيشينه‌ي‌ تحقيق‌ به‌ دست‌ مي‌آيد.
ـ بايد توضيح‌ داد كه‌ تداوم‌ مشكل‌ به‌ كجا ختم‌ مي‌شود و پيامدهاي‌ عدم‌انجام‌ اين‌ تحقيق‌ چيست‌ كه‌ معمولاً به‌ ترتيب‌ از خفيف‌ به‌ شديد ذكر مي‌شوند.
ـ بايد راه‌حل‌ مشكل‌ را توضيح‌ داد، به‌ اين‌ ترتيب‌ كه‌:
الف‌) اگر تحقيق‌ بررسي‌ وضعيت‌ باشد، روش‌ تحقيق‌ «توصيفي‌» يا «پيمايشي‌» (
descriptive ) است‌ و بايد سؤالاتي‌ را مطرح‌ كرد كه‌ تحقيق‌ به‌ آن‌ پاسخ‌ بدهد. به‌ اين‌ ترتيب‌ كه‌ آيا مشكل‌ وجود دارد؟ وسعتش‌ چقدر است‌؟ در چه‌ مواردي‌ اين‌ مشكل‌ وجود دارد و در چه‌ مواردي‌ وجود ندارد؟ در مثال‌ «بررسي‌ وضعيت‌ يادگيري‌ دانشجويان‌ رشته‌ي‌ هنرهاي‌ نمايشي‌ سال‌ ۱۳۸۲»، سؤال‌ها چنين‌ مطرح‌ مي‌شوند: آيا تمام‌ دانشجويان‌ به‌ لحاظ‌ يادگيري‌ در وضعيت‌ مطلوب‌ قرار دارند؟ اگر نباشند، چند درصد در وضعيت‌ مطلوب‌ قرار دارند؟ وجوه‌ افتراق‌ و اشتراك‌ دانشجويان‌ مطلوب‌ و نامطلوب‌ به‌ لحاظ‌ يادگيري‌ چيست‌؟
ب‌) اگر تحقيق‌ بررسي‌ نقش‌ عامل‌ با بروز مشكل‌ باشد، روش‌ تحقيق‌ «تحليلي‌» (
analytic ) است‌ كه‌ فرضيه‌ مطرح‌ مي‌شود و بايد عامل‌ را شناسايي‌ كرد. به‌ طور مثال‌، روش‌ كار در تحقيق‌ «بررسي‌ نقش‌ مهارت‌ ارتباطي‌ استادان‌ با ميزان‌ يادگيري‌ دانشجويان‌ رشته‌ي‌ نمايش‌» چنين‌ خواهد بود: استاداني‌ را كه‌ مهارت‌ ارتباطي‌ دارند (به‌ عنوان‌ مورد )، با ميزان‌ يادگيري‌ دانشجويان‌، و استاداني‌ را كه‌ مهارت‌ ارتباطي‌ ندارند (به‌ عنوان‌ گروه‌ شاهد ) با ميزان‌ يادگيري‌ دانشجويان‌ مورد مطالعه‌ قرار مي‌دهيم‌ و نتايج‌ را اعلام‌ مي‌كنيم‌.
پ‌) اگر تحقيق‌ بررسي‌ تأثير مداخله‌ باشد، تحقيق‌ «تجربي‌» يا «آزمايشي‌» (
experimental ) است‌ كه‌ فرضيه‌ دارد و بايد مؤثرترين‌ و پراهميت‌ترين‌ مداخله‌ را شناسايي‌ كرد. به‌ عنوان‌ مثال‌: «بررسي‌ اثر آموزش‌ مهارت‌ ارتباطي‌ استادان‌ بر يادگيري‌ دانشجويان‌ رشته‌هاي‌ هنر»؛ در اين‌جا، با يك‌ مداخله‌ يعني‌ افزودن‌ عامل‌ «آموزش‌ مهارت‌» به‌ روشي‌ تجربي‌ عمل‌ مي‌كنيم‌، به‌ اين‌ ترتيب‌ كه‌ استاداني‌ را كه‌ مهارت‌ ارتباطي‌ ندارند، شناسايي‌ و آن‌ها را به‌ دو گروه‌ مورد و شاهد تقسيم‌ مي‌كنيم‌. براي‌ گروه‌ مورد كلاس‌ مهارت‌ ارتباطي‌ مي‌گذاريم‌، امّا براي‌ گروه‌ شاهد كلاسي‌ نمي‌گذاريم‌. حال‌ هر دو گروه‌ مورد و شاهد را به‌ كلاس‌ مشابهي‌ از يكي‌ از دروس‌ هنر مي‌فرستيم‌ و سپس‌ ميزان‌ يادگيري‌ دانشجويان‌ را در دو كلاس‌ بررسي‌ و مقايسه‌ كرده‌، نتايج‌ را اعلام‌ مي‌كنيم‌.
۱ـ۳ـ تناقض‌ يا خلأ اطلاعات
ـ اگر تحقيق‌ توصيفي‌ باشد، تناقض‌ در آمار يا تفاوت‌ در ميزان‌ گستردگي‌ است‌.
ـ اگر تحقيق‌ تحليلي‌ باشد، تناقض‌ در نقش‌ عامل‌ است‌ با بروز مشكل‌.
ـ اگر تحقيق‌ تجربي‌ باشد، تناقض‌ در ميزان‌ مداخله‌ است‌.
ـ بايد زمان‌ و مكان‌ ذكر و احياناً گروه‌ شاهد معرفي‌ شود.
ـ بايد توضيح‌ داده‌ شود كه‌ تحقيق‌ موردنظر چگونه‌ مي‌تواند مفيد واقع‌ شود.
البته‌ در اين‌ قسمت‌ معيارهايي‌ براي‌ ارزش‌يابي‌ بيان‌ مسئله‌ مطرح‌ است‌ كه‌ بيان‌ آن‌ خارج‌ از حوصله‌ي‌ اين‌ مطلب‌ است‌.
۲ـ پيشينه‌، بازنگري‌ منابع‌ و اطلاعات‌ موجود
هدف‌ بازنگري‌ مروري‌ بر سابقه‌ي‌ تحقيقاتي‌ است‌ تا مهارت‌هاي‌ لازم‌ در انتخاب‌ موضوع‌، طراحي‌، اجراي‌ تحقيق‌ و تدوين‌ گزارش‌ پاياني‌ فراهم‌ شود.

منبع: پايگاه رسمي انتشارات سوره مهر

روش تحقيق

روش تحقيق
(جزوه درسي)

عليرضا مختاري

مقدمه
بنظر مي رسد در طول ساليان و از ابتداي حيات بشر ، انسان هميشه با تحقيق سروكار داشته است .آنچه در اينجا اهميت دارد آنكه تحقيقي مي تواند راهگشا باشد كه بر اساس اصول و موازين علمي صورت پذيرد.
تحقيق در لغت به معناي درست و راست گردانيدن،پيدا كردن ، يافتن ياجستجوي حقيقت آورده شده است.تعاريف بعمل آمده از تحقيق و پژوهش فراوانند.تحقيق به روش علمي را مجموعه مقررات و قواعدي دانسته اند كه چگونگي جستجو براي يافتن حقايق مربوط به يك موضوع را نشان مي دهد.در جاي ديگر آنراحقيقت پژوهي ناميده اند وگروهي از دانشمندان اينگونه تحقيق راعملي منظم كه در نتيجه آن پاسخ هائي براي سوالات مندرج در موضوع تحقيق بدست خواهد آمد تعريف كرده اند.
درهرصورت مشخص است كه وجه اشتراك در همه اين تعاريق جستجوي حقيقت است وحقيقت يك پديده ذهني است كه با واقعيتيعني وجود عيني مطابقت دارد هرچند ممكن است اين امر درعلوم تجربي صحيح باشد ليكن در علوم نظري چنين نيست به هرحال مانيز در روش تحقيقي كه بحث خواهيم كرد بدنبال يافتن حقيقت خواهيم بود.به صورت خلاصه منظور ما از روش علمي تحقيق، مجموعه قواعد و رويه اي است كه محقق براي جمع آموري حقايق و واقعيت ها دنبال مي كند تا سپس آنها را تفسير ، تبين و اثبات نمايد.
جان ديوئي معتقد است:" اولين مرحله تحقيق احساس وجود يك مشكل است؛ به اين معني كه پژوهشگر در كار خويش با مانع يا مشكلي روبرو گرديده است كه در حل آن ابهام يا ترديد دارد و نمي تواند در مقابل آن ساكت بماند." بنابراين اين نقطه آغازين در انجام هرگونه پژوهش يا تحقيقي بسيار مهم است و نقش آموزش افراد براي مسئله يابي كه در برخي نظام هاي آموزش و پرورش برآن بسيار تاكيد مي شود نيز از همين امر نشات مي گيرد.هرچه ضرورت پرسش در هنگام تدريس براي فراگير بيشتر مطرح شود و از او خواسته شود تا ذهن خود را براي طرح سوالات بيشتر فعال سازد مي توان انتظار داشت كه در آينده نياز به تحقيق و پيشرفت در او ارتقا يابد
اولين مرحله از تقسيم بندي تحقيق را مي توان منوط به هدف از انجام تحقيق دانست.بدين صورت كه آيا هدف از انجام تحقيق علائق علمي محقق است يا احتياجان عملي . بدين شكل كه محقق براي موشكافي در تجربيات خود و ديگران ، كنجكاوي هاي علمي ويا الهامات وفرضيات علمي محض بنبال اجراي تحقيق است و يا اينكه هدف كسب اطلاعاتي است كه بتواند مشكل يا مسئله فوري را حل نموده ويا زمينه را براي تصميمم گيري در مورد يك موضوع يا مسئله خاص فراهم نمايد. چنانچه هدف اول مد نظر باشد با تحقيق بنيادي يا
Basic Research روبرو هستيم كه در تعريف آن گفته ميشود: " تحقيقي است كه براي گسترش و بسط دانش يا علوم پايه در يك نظام و بخاطر فهم آن طرحريزي مي شود.ممكن است همه يا بخشي از اين دانش در آينده كاربد داشته باظد ولي معمولا خود محقق در كاربرد نقشي ندارد." اكا چنانچه تحقيق براي هدف دوم انجام شود آنرا تحقيق كاربردي يا Applied Research مي نامند و در تعريف آن گفته مي شود: " اين نوع تحقيق برروي يافتن راه خل مسائل فوري با ماهيت عملي متمركز مي شود و بنابراين اين تحقيقات جنبه عملي داشته و معمولاخود محققين دركاربرد نتايج دخيل مي باشند."
بديهي است تقسيم بندي هاي متعدد ديگري براي روش هاي تحقيق وجو دارد كه در ادامه مباحث مورد بررسي و بحث قرار خواهد گرفت.
هر محققي مي
تواند روشي خاص را براي تحقيقات خود انتخاب كند و در هر تحقيقي خاص نيز تغييراتي جزئي بر روش خود اعمال كند پس انتخاب روش براي محقق يك هنر است كه از بين روشها و مراحل گوناگون روش و مراحلي را برميگزيند و انتخاب روشي گوياتر و جالبتر به خلاقيت و هنر محقق بستگي دارد پس با توجه به اينكه تحقيقات ميتوانند روشهاي مختلفي از جمله روش كمي و يا كيفي داشته باشد. پس محقق براساس نياز و خلاقيت ميتواند روشي را برگزيند به طور كلي ميتوان مراحل و روشي را براي تحقيق پيشنهاد كرد.
1-انتخاب موضوع و طرح مساله
2-چهارچوب تئوريكي مدل و فرضيه هاي تحقيق
3-روش تحقيق.جامعه آماري و نمونه آماري
4-تجزيه و تحليل داده
ها و يافتهها
5-نتيجه
گيري و پيشنهادات
تدوين موضوع تحقيق
در قسمت مقدمه گفتيم آغاز يك تحقيق با احساس وجود يك مشكل همراه است. در اين مرحله آن احساس بايد به صورت يك " پرسش " در آيد و بيان شود. بديهي است اين پرسش همانگونه كه در مثال قسمت قبل گفته شد از مسائل روزمره تا مباحث و فرضيات پيچيده علمي را دربرگيرد. مهم آنست كه به شيوه اي علمي و صحيح بيان شود. با در نظر گرفتن دو تقسيم بندي مهم در زمينه علائق علمي و احتياج عملي شما ممكن است تحقيقي بنيادي يا كاربردي را در نظر بگيريد.
براي افراد متخصص معمولا كار انتخاب موضوع براي تحقيق با مشكل كمتري نسبت به سا يرين انجام مي گيرد بويژه دانشجويان كه اغلب با وسواس وكل نگري بيشتري به انتخاب موضوع مي پردازند
. مهمترين منابع براي انتخاب موضوع تحقيق به شرح زير مي تواند باشد:
استفاده از تجارب : شما به عنوان دانشجوئي كه در مراحل پاياني تحصيل خود هستيد ودر طول دوران تحصيل با مسئل و مشكلات مختلفي برخورد داشته ايد كه هركدام آنها مي تواند موضوعي مناسب براي تحقيق باشد. بويژه افرادي كه در حيطه توانبخشي به تحصيل ياكار مشغول هستند از تجربيات و مسائل يش آمده درهنگام كار با بيماران و معلولان موضوعات بديع و تازه اي براي تحقيق سراغ دارند كه مي تواند براي انجام مطالعه و تحقيق در نظر گرفته شود.
استنتاج از نظريه ها و فرضيه ها: در زمينه كار تخصصي شما نظريات و فرضيه هاي گوناگوني وجود دارد. محقق مي تواند با مطالعه دقيق آنها و با ابداع فرضيه جديد به يك مطالعه تازه اقدام نمايد.
استفاده از متون درسي و مجلات تخصصي: سراسر كتب درسي آكنده از مطالب ارزندهاي در مورد موضوعات خاص علمي است.بيان تئوري ها و نظريات علمي دركتب درسي و مرجع نيز مي تواند زمينه مناسبي براي يافتن موضوع تحقيق باشد. همينطور مجلات علمي و تخصصي در رشته هاي مختلف علمي تماما" به ارائه گزارش تحقيقات انجام شده مي پردازند كه خصلت تكرار پذيري تحقيق خود زمينه را براي انتخاب موضوعاتي براي انجام تحقيق فراهم خواهد نمود.
دولت ها ،دانشگاه ها وموسساه پژوهشي خصوصي : در بسياري از موارد وزارتخانه ها ، سازمانها و نهادهاي مختلف دولتي اقدام به ارائه فهرستي از عناوين پژوهشي مورد نياز خود مي كنند كه با توجه به تخصص خود مي توانيد به انتخاب موضوع بپردازيد. در دانشگاهها نيز اغلب گروه هاي آموزشي فهرست عناوين مناسب براي تحقيق در آن گروه را تهيه و در اختيار دانشجويان قرار مي دهند . بتازگي در ايران و از سال هاي قبل در ممالك پيشرفته موسسات خصوصي پژوهشي وجود دارند كه انان نيز همه ساله فهرستي از عناوين تحقيقاتي خود را منتشر مي كنند كه براي انتخاب موضوع و انجام تحقيق مورد استفاده قرار ميگرد. نكته حائز اهميت آنكه اين گونه موسسات ونيز موسسات دولتي در صورت تائيد طرح پژوهشي شما براي انجام تحقيق معمولا سهمي از هزينه هارا برعهده خواهند گرفت.
مهمترين شرايط براي انتخاب موضوع به شرح زير مورد ملاحظه قرارمي گيرد:
 منابع مالي مناسب و كافي و
قابليت اجرا: سه شرط نيروي انساني ماهر ، امكانات مناسب براي انجام هر تحقيقي ضروري است.
تازگي و عدم دوباره كاري: تنها در سه وضعيت زير مي توان به انجام تحقيق روي موضوعي كه قبلا روي آن كار شده است اقدام كرد.
در شرايط زماني متفاوت
در شرايط جغراقيائي مختلف
درصورت عدم دستيابي به نتايج كافي
تناسب با زمان : تحقيق از نظر زماني بايد در محدوده اي مناسب صورت پذيرد تا در زمان تعيين شده دستيابي به داده ها و كسب نتايج با مشكلي مواجه نشود.
مناسب بودن : دقت كنيد و به دوسوال پاسخ دهيد: وسعت مسئله مورد نظر چقدر است؟ و شدت مسئله به چه ميزان مي باشد؟
باصرفه بودن : آيا بلحاظ مفهوم هزينه-اثربخشي تحقيق و انجام هزينه در مورد آن اثربخشي كافي خواهد داشت؟
ملاحظات اخلاقي : از جمله مهمترين شرايط براي انتخاب موضوع عدم تضاد و مواجهه آن با ملاحظات اخلاقي است. اصولا رفتن به دنبال موضوعاتي كه انجام آن با مشكلات و مسائل اخلاقي زياد مواجه باشد توصيه نمي گردد. در حيطه توانبخشي بواسطه كار با موضوعات انساني رعايت اين امر بشدت مطرح است.
علاقمندي و دانش محقق : نياز به توضيح نيست كه اين هردو براي انجام هر تحقيقي ضروري است و عاملي براي بالارفتن سرعت و كيفيت تخقيق مي باشد.
در هنگام نوشتن عنوان بايدخصوصياتي كه براي يك عنوان خوب برشمرده مي شونددر نظر گرفت . اين موارد عبارتند از:
از كلمات كوتاه ، رسا ودر حد امكان از يك زبان استفاده شود
عبارت گويا باشد و گيج كننده نباشد.ازاختصارات كه ممكن است مخفف عبارات مختلفي باشند پرهيز شود.
در تحقيقات توصيفي بيان مكان و زمان تحقيق در عنوان ضرورت دارد.
در عنوان دقيقا" آنچه محقق بدنبال تعيين آن است بيان شود.
سعي شود دامنه تحقيق محدود در نظر گرفته شود.
عنوان را غير سوالي مطرح نمائيد.
از كلمات مناسب ومطلوب استفاده شود.
بيان مسئله تحقيق
سئوال و و يا سئولاتي كه باعث شده ما بدنبال تحقيق مورد نظر باشيم و يا اينكه محقق موضوعي را كه براي خود انتخاب كرده است براي اينكه موضوع را به صورتي منظم و بهتر مورد بررسي قرار دهد بايد آن موضوع را به سوال يا سوالاتي تبديل نمايد و يا بشكافد
تحقيق ما درصدد پاسخگوئي به آن سوال يا سوالات مي
باشد و بعد محقق مسئله مورد نظر را توصيف مينمايد در تحقيق موضوع مورد مطالعه ما مسائل اجتماعي ميباشد مسائل اجتماعي را ميتوان پديدههاي اجتماعي دانست كه از حالت نرمال خارج شدهاند.و قابل ذكر است كه در توصيف مساله بايد به صورت يك رشته منطقي و گويا حركت نمائيم و مسئله را از جنبههاي مختلف مورد توصيف قرار دهيمو با اوردن آمار هاي دقيق و مناسب در جهت ارائه دللايل كافي در مورد مسئله بودن تحقيق مورد نظر باشيم
اهداف تحقيق
• بدنبال نوشتن قسمت بيان مسئله تحقيق لازم است تا اهداف تحقيق را برشماريم.ابتدا بايد به اين سوال پاسخ دهيم كه هدف چيست؟ به تعبير ديگر بايد مشخص نمائيم كه انتظار داريم از اين مطالعه به چه نتايجي دست پيدا كنيم. درتعريف هدف گفته اند: " هدف نقطه اي است كه محقق قصد رسيدن بدان را دارد تا در آنجا به داوري بپردازد".از سوي ديگر " مقصود و منظور نهايي از تحقيق را نيز هدف دانسته اند."چنانچه اهداف يك تحقيق بخوبي نوشته شود محقق در مي يابد كه نياز به چه نوع اطلاعاتي دارد و از چه راههايي بايد به جستجوي آنها بپردازد و اين خود راه گشاي نحوه انجام تحقيق نيز خواهد بود.
پس اهداف تحقيق به نحوي نيز نشان دهنده مسير تحقيق مي
باشد ميتوان چنين بيان كرد كه هدفهايي را كه محقق براي تحقيق انتخاب ميكند ميتواند صورتهاي مختلفي داشته باشد كه ميتوان اهداف تبييني، توصيفي، اكتشافي را بيان نمود يعني تحقيق كه هدفش اين است كه علت رخداد را بيان كند تحقيق تبييني ميباشد و تحقيقي كه هدفش مطالعه وضعيتي محيطي و تفصيل آن باشد تحقيقي توصيفي ميباشد و تحقيقي كه هدفش شناخت انديشههاي جديدي باشد تحقيقي اكتشافي ميباشد.
در تقسيم بندي اهداف تحقيق معمولا" بدينگونه عمل مي شود:
اول" هدف كلي" كه منظور همان موضوع تحقيق است كه قصد مشخص نمودن آنرا داريم و به عبارتي آنچه در پايان مطالعه قصد رسيدن بدان را داريم " هدف كلي" معمولا در يك جمله قابل فهم صريح و رسا و مختصر بييان مي شود كه براي خواننده گويا و قابل فهم است
در گونه دوم" اهداف جزئي يا اختصاصي" تحقيق بيان مي شود. اين اهداف از تفسيم يا شكستن " هدف كلي" به اجزاي كوچكتر بدست مي آيند. اهداف جزئي راه رسيدن به " هدف كلي" را قدم به قدم مشخص مي نمايد
تنظيم اهداف چنانچه به خوبي صورت بپذيرد بر متمركز ساختن مطالعه به جنبه هاي اساسي آن وجلوگيري كردن از جمع  تاكيد مي كند.
آوري اطلاعاتي كه به آنها نياز وجود ندارد،

چرا نوشتن اهداف مهم است و چه خصوصياتي بايد داشته باشند:
تنظيم اهداف براي يك مطالعه تحقيقي بايد بر اساس ملاكهاي مشخص صورت پذيرد كه مهمترين آنها عبارتند از:
اهداف قابل حصول باشند.بدين شكل كه مقصود و منظور محقق را بطور كامل برساند و توانايي سنجش موضوع را داشته باشد.
اهداف صريح و روشن بيان شوند.هيچگونه ابهامي در هدف قابل قبول نيست و بايد مشخص شود كه دقيقا چه چيزي بايد اندازه گيري شود.
اهداف بايد قابل اندازه گيري باشند.تحقيق به روش علمي بر پايه اندازه گيري استواراست و بيان اهداف درقالب هاي قابل اندازه گيري كار مطالعه را ساده تر مي سازد.

توصيه مي شود به هنگام تنظيم اهداف ويژه از الگوي زير استفاده نمايد:
هدف يا هدف هايي رابراي تعيين نمودن ارزش كمي موضوع انتخاب كرده و بنويسيد.
هد ف يا هدف هايي را براي روشنگري در مورد موضوع انتخاب كرده و بنويسيد.
هد ف يا هدف هايي را براي تعيين علل احتمالي موضوع بنويسيد.
در مطالعات كاربردي پيشنهاد مي شود كه يك هدف كاربردي در زمينه نحوه بكارگيري نتايج بنويسيد

نحوه بيان اهداف موضوعي مهم در نوشتن طرح تحقيق است.اصول زير مي تواند بعنوان راهنما مورد استفاده قرار گيرند:
اهداف رابا استفاده از افعال عملي كه براي اندازه گيري و سنجش مناسب  مقايسه
·مشخص نمودن ،·هستند بيان نمائيد.افعال مناسب مانند: تعيين كردن، كردن.برآورد كردن .شناسايي كردن · فهميدن ،·و افعال نامناسب مانند: درك كردن ، اعتقاد داشتن و..
اهداف واقع بينانه بيان شوند كه تحت شرايط كاري بتوان به آنها دست يافت.
اهداف دقيقا از آنچه مطالعه براي آن انجام مي شود به صورت منطقي پيروي مي كند.
 صريح ودقيقاآنچه تصميم به انجام
· روشن ،·اهداف به زباني علمي، آن داريم مشخص شود.

اهميت و ضرورت موضوع مورد بررسي:

در اين قسمت محقق بايد اهميت موضوع مورد بررسي را بيان نمايد و روشن كند كه اين موضوع چه اهميتي دارد و چرا بايد تحقيق شود و وقتي تحقيق تمام شد تحقيق چه چيزهائي را مي
خواهد گزارش كند و آيا ارزش ارائه دارد محقق اهميت تحقيق را در طرح خود به صورت يك رشته منطق گويا و منظم و با توجه به تمام جنبههاي آن توصيف و بيان مينمايد.

بررسي منابع موجود و تحقيقات انجام شده گذشته
براي اينكه محقق اطلاعات و زمينه فكري بيشتري براي تحقيق و ارائه فرضيات خود داشته باشد بايد تحقيقات و منابع موجود در مورد موضوع را مطالعه نمايد و سعي كند از جايي شروع كند كه اغلب تحقيقات درباره آن موضوع به آنجا ختم شده
اند.

فرضيه يا سوالات مهم
قدرت تصور در انسان يكي از ويژگيهاي مهم مي باشد اين قدرت به فرد امكان مي دهد تا در مورد موضوعات مختلف بيانديشد،حدس بزند، تصوير ذهني ايجاد كند و راه حل هاي مختلف پيشنهاد كند. در تحقيق به روش علمي كه حول محور يك مسئله يا مشكل صورت مي پذيرد، از اين قدرت تصور و حدس ذهني براي تدوين يك يا چند فرضيه براي نتيجه تحقيق استفاده مي شود.از اين رو مي توان فرضيه تحقيق را يك حدس علمي يا پيش داوري دانست كه بوسيله ي جمع آوري حقايقي كه منجر به قبولي يا رد آن فرضيه مي شود مورد آزمايش قرار مي گيرد. به عبارت ديگر فرضيه را راه حل پيشنهادي محقق براي مسئله تحقيق و يا نتيجه تحقيق دانسته اند.
گاهي اوقات از يك فرمول براي بيان فرضيه استفاده مي بدين شكل كه:" اگر چنين و چنان رخ دهد چنين و چنان خواهد شد".اين تعبير ساده و
·شود، روان به محقق امكان مي دهد تا بتواند در جريان تدوين مسئله تحقيق خود، فرضيه اي مناسب كه به طور قطعي با كل پژوهش او در ارتباط خواهد بود، بيان نمايد. نكته با اهميت در اينجا آن است كه محقق بايد دقت نمايد كه در جريان انجام تحقيق ، او صرفا" قصد آزمايش فرضيه را دارد نه اثبات آن ، البته چنانچه در پايان تحقيق ،نتايج ، حاكي از اثبات فرضيه او بود مي تواند آن موضوع به شكل يك بحث علمي مورد عنايت قرار دهد.

در هنگام بيان فرضيه محقق به بررسي روابط بين متغيرها مي پردازد.به طور متداول اين بيان به سه شكل صورت خواهد گرفت:
بررسي رابطه علت و معلولي بين دو يا چند متغير
بررسي همبستگي و شدت آن بين دو يا چند متغير
بررسي و مقايسه ميزان تفاوت تاثير دو يا چند متغير بر يك يا چند متغير

محقق براي تهيه فرضيه مناسب تحقيق عمدتا از منابع علمي در اختيار خود كمك خواهد گرفت. يافته هاي علمي قبلي كه در زمينه موضوع تحقيق انجام گرفته است يكي از منابع اصلي براي تهيه فرضيه است. همچنين تجربيات شخصي فرد محقق مي تواند نقش مهمي را در اين زمينه ايفا نمايد. گاهي اوقات فرضيه هائي مبتني بر خيال و با مطالب غير علمي، الهامات و پيشنهادات غير عادي هم مطرح مي شود كه در برخي موارد به نتايج خوبي نيز نائل گرديده است.

بيان يك فرضيه ممكن است به شكلي مثبت انجام شود كه در آن رابطه بين دو يا چند متغير يا تفاوت بين آنها بصورت احتمالي وبه شكل خبري مثبت بيان مي شود.
گاهي در فرضيه منكر وجود رابطه بين متغيرها شده و آنرا به شكل جمله خبري منفي بيان مي نمايند
ممكن است در فرضيه موضوع به شكل ضمني مطرح شود.

ملاكهاي مختلفي براي يك فرضيه خوب برشمرده اند كه مهمترين آنها عبارتند از:
روش ، معين و مشخص
داشتن حدود مشخص ،كوتاه و مختصر
قابليت اندازه گيري داشتن
قابل فهم بودن تعريف مناسب و خوب
بيان بر اساس تئوري ها و نظريه هاي موجود
· مرتبط بودن با عنوان تحقيق

فرضيه تحقيق " را به دوگونه مي توان نوشت:
فرضيه دو دامنه: كه اختلاف را بدون در نظر گرفتن سمت و جهت آن بيان مي كند
فرضيه يك دامنه : كه جهت گيري محقق را در نوع تفاوت بيان مي كند.

لازم است وقت نمايش كه مطالعات تحليلي و تجربي به طور اصولي نيازمند به داشتن فرضيه هستند و اين يك الزام منطقي است ليكن در مطالعاتي كه صرفا به صورت توصيفي انجام مي شوند نيازي بداشتن فرضيه نيست بلكه در اين گونه موارد از سوالات مهم براي تدوين آنچه بايد مورد اندازه گيري قرار گيرد استفاده مي نمائيم.
فرضيه و سوالات مهم عمدتا از اهداف تحقيق حاصل مي شود بويژه در مورد سوالات مهم بايد دقت نمود كه با دقت در هدف نوشته شده بايد سوالاتي را تهيه نمود كه با پاسخ بدانها بتوانيم به هدف موردنظر دست پيدا كنيم. بديهي است در مورد تحقيقات تجربي و تحليلي كه معمولا حول يك سوال مشخص و رسيدن به پاسخ آن انجام مي شود. فرضيه ما هم در همان مسير و در پاسخ به سوال تحقيق تدوين خواهد شد. نكته حائز اهميت در نوشتن سوالات مهم آن است كه بايد دقت نمائيم در حد ضرورت سوالات را مطرح نمائي و چه جزئيات سوالات بايد در برگه پرسشنامه يا برگه مشاهده و يا برگه مصاحبه كه بعدا توضيح خواهيم داد آورده شوند
مدل تحليلي
مدل تحليلي نموعي نمودار سازي براي متغيرهاي استخراج شده از چارچوب نظري تحقيقي مي
باشد در واقع يك چارچوب فكري سيستماتيك درباره تبيين مساله مورد تحقيق ميباشد. مدل رابطه بين طرح نظري و كار جمعآوري و تجزيه و تحليل اطلاعات ميباشد ميتوان گفت مدل دستگاهي است متشكل از مفاهيم، فرضيهها و شاخصها كه كار انتخاب و جمعآوري اطلاعات مورد نياز را براي آزمون فرضيه تسهيل ميكند.
در واقع مدل تحليلي لولائي است كه طرح نظري مساله تحقيق رابا مشاهده و تحليل اطلاعات متصل مي
كند. ساختمان مدل تحليلي بايد جوابگوي دو شرح باشد
1-دستگاهي از روابط را تشكيل دهد 2- با استدلال عقلي يا منطقي ساخته شده باشد.
روش پژوهش يافته ها (نوع روش تحقيق)
1-روش توصيفي
هدف محقق از انجام اين نوع پژوهش توصيف عيني .واقعي و منظم خصوصيات يك موقعيت يا يك موضوع مي باشد.
پژوهشگر در اينگونه تحقيقات سعي مي كند تا نتايج عيني از موقعيت را بگيرد پس در پژوهش توصيفي محقق در پي توصيف و گزارش نويسي از واقعيتها و موقيتها بر اساس اطلاعاتي كه صرفا جنبه وصفي دارد و از آنجا كه نقش محقق تعيين كننده مشاهدات و توصيف آنست اين روش را روش پژوهشي ميداني مي گويند . اين نوع پژوهش از نوع مطالعات كيفي بوده و در بعد ميانه قرار دارد و از تكنيكهاي مشاهده (مشاهده مشاركتي ) و گاها مصاحبه بر خوردار است .
انواع روش توصيفي :
1- تك نگاري 2- مطالعه موردي 3- روش شناسي مردمي
1- مونوگرافي (تك نگاري )
monography
مطالعه هر واحد يك امر اجتماعي (نهاد .سازمان .گروه .جمعيت و جامعه معيني ) كه با شناسائي دقيق آن مي توان به يكسري قواعد كلي نائل آمد .
2- مطالعه موردي :
case study
مطالعه هر واحد اجتماعي (فرد .خانواده .نهاد و حتي يك جامعه ) كه با شناسائي دقيق آن مي توان به يكسري قواعد كلّي نائل آمد .
Ethnomethodology 3- روش شناسي مردمي
مطا لعه روشهايي كه مردم در برخورد با واقعيت روزمره بكار مي برند مشاهده محقق مبتني بر شناخت ژرفائي واقعيات حياتي انسان باتاكيد بر فعاليتهاي مردم
روش تاريخي :
تحقيق تاريخي بر موضوع معيني كه در گذشته و در يك مقطع زماني مشخص اتفاق افتاده است .صورت مي پذيرد .
صحت و سقم اين اطلاعات .تركيب دلايل و تجزيه و تحليل آنها بصورت منظم و عيني مي باشد .
پژوهش تاريخي به اطلاعاتي كه توسط ديگران جمع اوري يا مشاهده شده بستگي دارد لذا اصالت اسناد و مدارك و نيز صداقت تاريخ نويسان بسيار حائز اهميت است اين توع پژوهش از نوع مطالعات كيفي بوده و در بعد كلان قرار دارد و از تكنيك هاي آن تحليل اسنادي و تحليل محتوا مي باشد
انواع روش تاريخي
1-روش تحليل تاريخي 2- روش تحليل شباهتهاي ساختاري 3- تحليل كاركردي
روش تحليل تاريخي
تجزيه و تحليل سير تاريخي تغييرات اجتماعي و تحول ارزشها در يك جامعه معين
روش تحليل شباهتهاي ساختاري
مقايسه تاريخي دوموضوع از لحاظ ساختاري و كاركردي مبتني بر تاثير متقابل بطور همزمان
روش تحليل كاركردي
تجزيه و تحليل تغييرات و دگرگونيهاي ايجاد شده در كاركردهاي سازمانهاي اجتماعي

Experimental method روش تجربي (آزمايشي)
در اين پژوهش محقق محركها يا شرايط محيطي را دستكاري نموده تا چگونگ تاثير اين تغييرات را در شرايط يا رفتار گروه نمونه مورد مطالعه و بررسي قرار دهد.
در اين تحقيق .محقق بمنظور كشف روابط علت و معلولي .مبتني بر تكنيك مشاهده و سعي در مقايسه دو گروه يعني گروه تجربي يا آزمايش و همچنين گروه گواه يا شاهد يا كنترل را دارد.
اين پژوهش از نوع مطالعات پهنانگرانه (كمي بوه و قابليت آزمون پذيري و تعميم پذيري را داشته و در بعد ميانه قرار دارد
انواع روش هاي تجربي (آزمايشي)
1-آزمايشي لابراتوري 2- آزمايشي ميداني 3- آزمايشي طبيعي
آزمايشي لابراتوري
Laborartory Experiment
توانائي كنترل شرايط فيزيكي و اجتماعي محيط و تغييرات مشاهده شده در متغير وابسته ناشي از تغييرات متغير مستقل در آزمايشگاه مي باشد.

آزمايشي ميداني :توانائي برررسي رفتارعادي آزمودنيها در محيطهاي واقعي اجتماعي مي باشد
آزمايش طبيعي :عدم توانائي كنترل و دستگاري محقق جهت آزمون رابطه متغير مستقل و وابسته و صرفا پيش بيني و ارزيابي را گويند مانند: اندازه گيري حوادث طبيعي يا ملاحظات اخلاقي و اجتماعي
روش پيمايشي:
در اين پژوهش .توجه محقق بيشتر به شناخت و مطالعه ميزان تغييرات عوامل .اثر معني داري كنش و واكنشها ميان عوامل معطوف مي باشد لذااين روش براي بررسي ميزان تغييرات يك يا چند عامل در اثر تغييرات يك يا چند عامل ديگر بكار مي رود
اين پژوهش مبتني بر روش همبستگي نا همنوائي
correlationمي باشد و به صورت ميداني بكمك تكنيكهاي مشاهده و مصاحبه (شفاهي ) به جمع آوري اطلاعات ( براساس شيوه هاي نمونه گيري نائل مي آيد كه در عين حال قابل مقايسه .تجزيه و تحليل جهت مدلسازي و ترسيم مدلهاي علي مي باشد .اين پژوهش از نوع مطالعات كمي بوده كه مي تواند قابليت آزمون پذيري و تعميم پذيري داشته باشد و در بعد خرد قرار دارد
در واقع اين روش .در صد پاسخگوئي به سه سئوال عمده و اساسي در تحقيق مي باشد
1-نوع رابطه بين عوامل يا متغيرها ؟رابطه يكسويه/دوسويه/فقدان رابطه
2-جهت همبستگي بين عوامل يا متغيرها مثبت/مستقيم يا معكوس /بي تاثير
3-شدت همبستگي بين عوامل يا متغيرها
انواع روش پيمايشي
1-پيمايش توصيفي (پيمايشهاي آماري )
بررسي تمام افراد جامعه (سرشماري ) يا معرفي از جمعيت نمونه و عميم نتايج به كل جامعه آماري
2-پيمايش تحليلي (پيمايش هاي ربطي)
بررسي و تجزيه و تحليل روابط بين متغيرها ي معين .جهت بيان خصوصيات معرف گروه مطالعه
انواع پيمايش توصيفي
1-تحقيقات مقطعي يا عرضي 2- تحقيقات طولي يا تداومي

1-تحقيقات مقطعي يا عرضي:
پژوهشي است كه در يك زمان معين وبراي كنكاش يك واقعيت بكار برده مي شود
2-تحقيقات طولي يا تداومي:
پژوهشي است در چند مقطع سري زماني جهت مقايسه و تجزيه و تحليل مقاطع مختلف زماني .دو روش پيمايشي پانل و روش روند پژوهي
روش مصاحبه هاي مكرر يا پانل:
مطالعه دگرگوني رفتار ها .عقايد و طرز تلقي ها در زمانهاي گوناگون بر روي جمعيتي همگن و يكسان و يا يك نسل
كار برد پانل
1-در تحليل مكانيزمهاي تبلور افكار عمومي در طول دوره هاي انتخاباتي.تبليغات و بحرانهاي سياسي
2-نظر سنجي در تحليل پديده ها ي اقتصادي ( تحرك شغلس /تحرك اجنماعي /تبليغات بازرگاني )
3-سنجش تغييرات خالص (متغيرها ي آزمايشي )و ناخالص (تشخيص دهنده ها )بكمك جدول تغيير و تبديل
مسائل و مشكلات پانل
1-هزينه زياد اجراي روش پانل در زمانهاي متوالي
2-استمرار پژوهش حفظ و همكاري مستمر پاسخگويان در زمان طولاني و يافت جهت نمونه يا نمايا
3-شرطي شدن و سوگيري پاسخگويان حتي پرسشگران در روش پانل
4-افت جمعيت نمونه ناشي از پيامدهاي جمعيتي (مرگ ومير /مهاجرت)

Trend study روش روند پژوهي
اين روش در مورد استفاده از نمونه هاي متعدد كه با ويژگيهاي مشابه در طول زمان گرد اوري شده اند براي غلبه بر مسائل و مشكلات روش پانل استفاده مي شود
نمونه گيري:
در نمونه گيري محقق تعدادي از افراد يك جامعه مشخص و تعين شده را براي برررسي انتخاب مي كند كه بدليل صرفه جوئي در وقت و هزينه كمتر محقق دست به نمونه گيري مي زند.
امروزه بسياري از تحقيقات و بررسيهاي علوم اجتماعي از طريق نمونه گيري انجام مي گيرد و نظرات و آراي طبقات اجتماعي و قشرهاي مختلف اجتماعي را پيرامون مسائل مختلف و از تلقي ها نگرش هاي فردي و... را ممكن مي سازد.
پي هدف نمونه گيري اين است كه چون جمع اوري اطلاعات از تمام جامعه اماري شايد غير ممكن و يا فوق العاده گران تمام شود مجموعه اي از قسمتي از جامعه آماري كه دقيقا نشان دهند خصوصيات مربوط به جامعه آماري مي باشد را انتخاب گرديده و نتيجه را به كل تعميم مي دهند.در يك نگرش كلي اصل نظريه نمونه گيري همان مشت نمونه خروار است
مفاهيم اساسي در نمونه گيري :
جامعه آماري
universe
نمونه يا جمعيت آماري
sample
حجم نمونه
sample size
جامعه آماري :
به هر مجموعه اي كه كاملا تعريف شده از عناصر يا واحدهايي مي باشد كه براي آنها بر آورد بايد صورت گيرد جامعه آماري مي ناميم اين عناصر مي توانند انسان .مزارع ،خانوارها، بلوك هاي شهري ،دهستانها ،مشاغل و غيره باشند.و به طور خلاصه اين مجموعه كاملا تعريف شده به كل افراد يا اشيا گفته مي شود كه داراي يك يا چند صفت مشترك بوده و با هدف و موضوع تحقيق ارتباط داشته باشند
نمونه يا جمعيت نمونه (تعين حدود جامعه اماري )
يكي از اقدامات بسيار مهم در نمونه گيري تعريف و تعيين حدود جامعه ،جمعيت نمونه و هر جزء از جامعه آماري مي باشد كه داراي صفاتي چون نما يا معرف بودن و قابليت تعميم پذير مي باشد.
پس يك محقق بايد در انتخاب نمونه آماري خود حداكثر دقت را داشته باشد پس يك محقق بايد در انتخاب نمونه آماري خود حداكثر دقت را داشته باشد لذا كه اعتبار بيروني تحقيق بيشتر به اين عامل بستگي دارد چون تنمونه كه محقق براي بررسي انتخاب مي كند بايد قابليت تعميم پذيري را داشته باشد براي مثال براي بررسي رابطه بين تحصيلات و درامد نمونه اماري بايد مردان شاغل 18 سال به بالا باشند
چارچوب نمونه گيري:
فهرست كامل واحدهاي نمونه گيري كه از آنها بايد نمونه انتخاب گردد را چارچوب نمونه گيري مي نامند
افراد واحدهاي مكسوني –راهنماي تلفن –نقشه يا فهرست عضويت در سازمانها و باشگاهها
انواع نمونه گيري
نمونه گيري بر دو نوع مي باشد
نمونه گيري احتمالي و نمونه گيري غير احتمالي
نمونه گيري احتمالي:
نمونه احتمالي نمونه اي است كه در آن هر فرد جامعه شانس و فرصتي برا

امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۶ ] [ مشاوره مديريت ]

 

موضوع پايان نامه خود را چگونه انتخاب كنيم؟


معمولاً يكي از دلهره­هاي اصلي اكثريت دانشجويان دكتري و فوق ليسانس انتخاب موضوع پايان نامه است.

قبل از هر چيز بايد بدانيم هدف ما از به پايان رسانده اين دوره تحصيلي چيست؟

1-    آيا فقط مدرك اين دوره براي من مهم است؟

2-    آيا مي خواهم موضوعي را انتخاب كنم كه وقتي وارد بازار كار شدم بدردم بخورد؟

3-    آيا مي خواهم موضوعي را انتخاب كنم كه از آن دو سه تا مقاله JCR  آيا ISI بدهم و دكتري خود را تضمين كنم؟

4-    آيا مي خواهم موضوعي را انتخاب كنم كه مشكلي از كشورم را برطرف كنم برايم مهم نيست كه مقاله ISI يا JCR در بيايد؟

5-    موضوعي را مي­خواهم انتخاب كنم كه با آن يكسري مهارت­هايي را كسب كنم مهم نيست براي كشور بدرد بخورد يا مقاله ISI از آن در بيايد؟

و.....

شايد يكي يا چند تا از موارد بالا هدف شما باشد. اما واقعيت را بخواهيد موضوع پايان نامه من از نوع آخر بود (البته ناخواسته اينچنين موضوعي را بهم پيشنهاد كردند). اما به نظر  من در كشور ما بهترين گزينه  براي انتخاب موضوع پايان نامه بايد چهارمي باشد. امروزه متاسفانه اكثر دانشجويان هنگامي كه وارد مقطع كارشناسي ارشد مي­شوند تلاششان بر اين است موضوعي را انتخاب كنند كه دو تا سه مقاله JCR  آيا ISI از آن در بيايد كه گزينه 3 را شامل مي شود.

 من توصيه مي كنم براي ترم يك تا اواسط ترم دوم براي انتخاب پايان نامه فقط سعي كنيد مطالعه زيادي داشته باشيد پايان نامه-هاي كار شده دانشجويان قبلي را بخوانيد تا اينكه به يك ديدگاه كلي از رشته خود برسيد. اما اينكه روز اول يا ماه اول وارد شدن به مقطع ارشد يا دكتري سريع به دنبال انتخاب موضوع پايان نامه بگرديد و خيلي از اساتيد هم كه به دانشجويان مانند يك چك هشتصد هزار تا يك ميليون توماني دو پا نگاه مي­كنند موضوعي را به شما پيشنهاد مي كنند اما موقع اجراي پايان نامه شما متوجه مي شود چه اشتباهي را مرتكب شده­ايد يك روز مواد آزمايشي نيست، روز ديگر دانشگاهي كه در آن درس مي خواني امكانات انجام اين طرح را ندارد، روز ديگر منبع براي اين موضوع پيدا نمي­شود. كاري تكراري است كه فلاني هم انجام داده خيلي ها ايراد مي­گيرند "با اين كارت حالا تو ميخواي ديگه چه جمله­اي به علم اضاف كني" كه روز دفاع نتيجه آن را متوجه مي­شوي. استاد نفسش از جاي گرم در مي­آمد خودش هم از اين موضوع هيچ اطلاعاتي نداشت. مهمتر از همه شما اصلاً به اينچنين موضوعاتي علاقه­مند نيستيد.

پس سعي كنيد موضوعي را انتخاب كنيد كه به آن علاقه­مند هستيد، با شغل آينده شما همخواني داشته باشد. حتي الامكان علم روز باشد. براي اينكه متوجه شويد علم روز چي هست به ژورنال­هاي اختصاصي رشته (مقالات چاپ شده در سال­هاي اخير در باره چه موضوعي است) و با اساتيد و دانشجويان صاحب نظر در رشته خود مشورت كنيد. جمله­اي كه نبايد فراموش كنيد فكر نكنيد هميشه با انتخاب يك موضوع مشكل نتيجه كار خوب از آب در ميآيد. من خودم دوستاني داشتم كه با انتخاب موضوعي ساده دو تا مقاله JCR دادند اما دوستان او كه كار پايان نامه­اي انها بسيار هم مشكل­تر بود نتوانستند حتي يك مقاله ISI يا حتي علمي-پژوهشي داخلي هم بدهند.

http://geneticz.blogfa.com/post-61.aspx


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۴ ] [ مشاوره مديريت ]


  چگونه پايان نامه بنويسيم و چگونه از پايان نامه دفاع كنيم ؟


پايان نامه نحوه نگارش مقالات علمي و پايان نامه   روش تدوين مقالات علمي •مقالات علمي •مقالات تحقيقي   مقالات علمي  اين مقالات عموما در پاسخ به فراخوان هاي علمي تهيه شده و مشتمل بر اطلاعات زير مي باشد : •صفحه عنوان •صفحه بسم ا... •چكيده •فهرست مطالب •مقدمه •متن اصلي •بحث و نتيجه گيري •پي نوشتها •فهرست منابع صفحه عنوان •آرم جمهوري اسلامي ايران •عنوان مديريت منطقه •نام مدرسه •نام فراخوان •موضوع تحقيق •نام و نام خانوادگي محقق •ماه و سال تهيه اثر   چكيده •موضوع يا هدف •نتايج مطالعات ديگران •نتيجه گيري محقق   مقدمه •تشريح موضوع پژوهش •سوالات •اصطلاحات •كليد واژه ها متن اصلي شامل مطالبي كه محقق از •كتاب ها •مجلات •پايان نامه ها •اينترنت و ... بدست مي آورد .   منبع نويسي در متن عموما به شكل زير انجام مي شود : (نام و نام خانوادگي مولف اثر،تاريخ انتشار،شماره صفحه اي كه مطالب از آن استخراج شده) مثال : –تراشه 440 ام ايكس براي سلرون هاي رايانه اي كيفي طراحي شده اند و قادر به شبيه سازي كارت صوتي و مودم به صورت نرم افزاري هستند . (صارمي راد،1380،ص47) بحث و نتيجه گيري در اين بخش ابتدا محقق به بيان سوالات پژوهش پرداخته و سپس هر يك را با عنايت به مطالبي كه از منابع اطلاعاتي به دست آورده پاسخ مي دهد. محقق مي تواند استنباط هاي شخصي خود را در اين بخش ارائه نمايد .   •پي نوشتها –كليه كلمات خارجي مانند نام افراد و واژگان تخصصي در اين بخش قرار مي گيرند .همچنين مي توان توضيحات اضافي مربوط به متن اصلي را در بخش پي نوشتها ارائه داد . •فهرست منابع –منابع مورد استفاده محقق (كه در متن مقاله به آنها اشاره شده) به ترتيب الفبايي نام خانوادگي نويسنده ارائه مي شوند . دسته بندي : چگونه پايان نامه بنويسيم؟  آئين نگارش پايان نامه هاى كارشناسى ، كارشناسى ارشد و دكتري   در اين بخش شكل و شيوه اى يكسان در نگارش پايان نامه ارائه مي‏گردد كه رعايت آن ضرورى است ومنجر به ارزيابى كفايت مطلوب پايان نامه خواهد شد.رعايت اين نكات موجب انتقال پيام مطلوب تر شده ، و دانشجو با روش ‏ هاى استاندارد تدوين پايان نامه، نگارش جزوه، پروژه وحتى گزارش فنى كه ساختارى كم و بيش متفاوت است آشنا مى شود.  پايان نامه به لحاظ نگارش داراى دو وجه قابل تأمل است: 1- مكان نوشتن مطالب در هر صفحه پايان نامه، نحوه حاشيه بندى، شماره گذارى، ارجاعات، صفحات وبخشها، معادلات، تصاوير، جداول و منحنى ها. 2- ترتيب ساختارى ارائه مطالب در جزء جزء پايان نامه. ابعاد حياتى تر و راهگشاى دو محور فوق طى دو فصل مورد تعمق قرار خواهند گرفت. 3-محتواي فصول پايان‏نامه 4،2،1- نحوه تنظيم مطالب: اهم نكاتى كه مى بايست در مورد ابعاد كاغذ پايان نامه، نحوه تنظيم و كادربندى براى انعكاس مطالب در روى كاغذ رعايت گردد عبارتنداز: • از كاغذ مرغوب و در قطع A4 به منظور نگارش پايان نامه استفاده شود. در مواردى كه نياز به كاغذ در قطع بزرگتر است،‌ ضمن استفاده از اندازه هاى استاندارد رده A به هنگام ضميمه نمودن كاغذ مربوطه، به اندازه A4 تا شده و حتماً‌داخل صحافى قرار داده شود. • در تحرير متن، معادلات رياضى، جداول و نمودارها از كامپيوتر و نرم افزارهاى فارسى موجود استفاده گردد. • اندازه حروف به هنگام استفاده از نرم افزار كامپيوترى، Pt 12 تا 14، بافونت Lotus يا Zar بوده ودر تمام متن يكسان باشد. • تا حد امكان از عكس و تصوير براى انعكاس مطالب استفاده نشده و از شماتيك هاى گويا بهره گرفته شود.در صورتيكه تصويرى بصورت كپى در پايان نامه ارائه شود، بديهى است بايد كاملا واضح بوده و از كيفيت خوبى برخوردار باشد. • حواشى بالا و پايين كاغذ به ترتيب 5/2 و 5/2 سانتى متر و از راست و چپ نيز به ترتيب 3 و 2 سانتى متر باشند.صفحات بصورت 18 سطرى و يا 24 سطرى تايپ شوند. • جملات متن حتى الامكان كوتاه و مطابق قواعد دستور زبان فارسى و بصورت مجهول نوشته شده باشد. • از نگارش كلمات لاتين در متن پروژه، روى اشكال و جداول خوددارى شود. معادل لاتين پس از مشخص شدن به وسيله شماره اى كه بالاى معادل فارسى آن كلمه تايپ مى شود، در زيرنويس پايين صفحه با شماره عدد فارسى آورده شود. در هر صفحه، شماره هاى زيرنويس بصورت دو ستونه در زير نيم خطى درسمت چپ كاغذ، از يك آغاز و به ترتيب افزايش مي‏يابند. بطوريكه در هر سطر از زيرنويس صفحه حداكثر دو كلمه انگليسى معادل تايپ مى گردد كه، كلمه اول از سمت چپ و كلمه دوم از ميانه صفحه تحرير مى گردد. ساير كلمات انگليسى نيز در سطور بعدى، به همين ترتيب درج مى شوند. اگر پيدا كردن معادل فارسى براى كلمه اى خاص مثلاً يك مقاله لاتين بسيار مشكل بود ، ‌مى توان تلفظ لاتين كلمه را با حروف فارسى نوشته و در زير نويس اصل كلمه لاتين را نوشت. لازم به ذكر است كه در صورت تمايل مي‏توان به جاى استفاده از زير نويس در پايان هر صفحه، از پى نوشت در انتهاى هر فصل استفاده نمود. بديهى است كه شماره لغات پى نوشت هرفصل نيز از يك آغاز مي‏شود. پي‏نوشت انتهاى فصل به دليل مشابهت با اصول مقاله نويسى ارجحيت كمترى دارد.   دسته بندي : چگونه پايان نامه بنويسيم؟  نحوه تدوين پايان نامه     *       بخش ها و ترتيب آنها    *       شيوه نگارشكاغذ و چاپ    *       فاصله گذاري و حاشيه بندي    *       جدول ها و شكل ها    *       پي نويس    *       درج كلمات خارجي در متن فارسي    *       روابط رياضي و فرمول ها    *       نحوه ارجاع در متن و فهرست منابع و مآخذ    *       مشخصات جلد پايان نامه و رساله    *       تكثير پايان نامه        1. بخش ها و ترتيب آنها پايان نامه هايي كه به اداره تحصيلات تكميلي دانشگاه بين المللي امام خميني (ره) تحويل مي گردند، بايد حاوي بخشهاي نامبرده ذيل، به ترتيب ذكر شده باشند :     *       صفحه آغازين با نام و ياد خدا    *       صفحه    *       عنوان    *       صفحه تصويب عنوان پايان نامه توسط هيأت داوران    *       اهدا )اختياري(    *       چكيده فارسي (حداكثر 300 واژه(    *       تقدير و تشكر (اختياري(    *       فهرست مطالب (شامل عناوين اصلي و فرعي فصل ها، عنوان كتابنامه و عناوين پيوست ها)    *       فهرست جدول ها (در صورت وجود(    *       فهرست شكل ها (در صورت وجود(    *       فهرست علايم و اختصارات (در صورت وجود(    *       متن اصلي (حدود 150 صفحه و در برخي موارد براي بعضي رشته ها حداكثر 150 برگ دو رو نوشته شود.)    *       پي نويس ها (در صورت وجود با دو نمره قلم كوچكتر از متن)    *       منابع و مآخذ    *       فهرست اعلام (اختياري)    *       پيوست ها (در صورت وجود)    *       چكيده انگليسي (حداكثر 300 واژه)    *       صفحه عنوان انگليسي  2. شيوه نگارش نگارش پايان نامه بايد با نرم افزار Word و با قلم هايي باشد كه در هر صفحه حداكثر 24 سطري، حدود 300 كلمه را دربرگيرد. همچنين قواعد و مشخصات تصريح شده در اين دستورالعمل بايد رعايت شود.  3. كاغذ و چاپ كليه قسمتهاي پايان نامه بايد روي كاغذ سفيد مرغوب با ابعاد 29/7 × 21/0 سانتيمتر (كاغذ A4) ماشين نويسي شود. كاغذ بايد پرتره بوده و نوع قلم مورد استفاده در تمامي متن يكسان باشد. در صورت وجود نقشه ها و نمودارهاي بزرگتر از كاغذ A4، حداكثر روي كاغذ A3 و با تاشدگي مناسب در مجموعه پايان نامه قرارگيرد.4. فاصله گذاري و حاشيه بندي  دسته بندي : چگونه پايان نامه بنويسيم؟  راهنماي ثبت، نگارش دفاع وارزشيابي پايان نامه هاي تحقيقاتي   بسمه تعالي   1- پايان نامه بخشي از دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي است كه طي آن دانشجو موظف است در يك زمينه مربوط به رشته تحصيلي خود تحت نظر استاد راهنما به تحقيق بپردازد. 2- دانشجويان دوره دكتري عمومي دندانپرشكي مي بايست پس ازگذراندن 120 واحد درسي دوره دكتري عمومي دندانپزشكي تايكسال موضوع پايان نامه خودرا انتخاب وبه ثبت برسانند.     *        تبصره: به دانشجوياني كه موضوع پايان نامه خود رادرمدت مقرربه ثبت نرسانند، تازمان ثبت موضوع پايان نامه، واحددرسي جديد ارائه نخواهدشد. 3- استاد راهنما باپيشنهاد دانشجو، موافقت استاد راهنما وتاييد گروه آموزشي مربوطه وتصويب شوراي پژوهشي دانشكده مربوطه تعيين مي گردد.     *        تبصره : رتبه استاد راهنما حداقل استادياري است . درموارد استثنائي باتاييد شوراي پژوهشي دانشكده مي توان ازاعضاي هيات علمي مربي نيز به عنوان استاد راهنما استفاده نمود.    *        تبصره : درموارد خاص وباتصويب شوراي پژوهشي دانشكده وبه منظور انجام تحقيقات بين بخشي دانشجو مي تواند بيش از يك استاد راهنما داشته باشد. 4- درصورت لزوم به پيشنهاد استاد راهنما يك نفر از اعضاي هيات علمي يامتخصصان ومحققان برجسته، پس ازتائيد شوراي پژوهشي دانشكده به عنوان استاد مشاور تعيينمي شود.     *        تبصره : سقف تعداد پايان نامه هاي دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي كه به طور همزمان توسط هراستاد راهنما هدايت مي شوند ازفرمول تقسيم تعدادكل دانشجويان ورودي درهرسال به تعداد كل اعضاي هيات علمي دانشكده مربوطه ضرب درعدد2 بدست مي آيد. دردانشكده هايي كه تعداد اعضاء هيات علمي زياد است وبافرمول فوق سقف پايان نامه هرعضو هيات علمي عددكمي خواهدشد، هرعضو هيات علمي براساس مرتبه دانشگاهي وي وباتصويب شوراي پژوهشي دانشكده ، حداكثر 3 پايان نامه دانشجويان باسال ورودي يكسان رابه طور هم زمان مي تواند راهنمايي نمايد. 5- انتخاب موضوع پايان نامه بايستي باهدايت استاد راهنما باشد. 6- موضوع پايان نامه نبايد تكراري باشد به اين معنا كه پايان نامه باعنوان مشابه يامتفاوت ولي محتواي يكسان در5 سال اخير دردانشگاه ذيربط گرفته نشده باشد.     *       تبصره : درموارد خاص وبانظر شوراي پژوهشي دانشكده ، درموضوعاتي كه ممكن است نياز به تحقيق مجدد دركمتر ازفاصله زماني فوق باشد، اخذ پايان نامه باعنوان ومحتواي مشابه بلامانع است . 7- هردانشجو بايد يك موضوع رابعنوان پايان نامه انتخاب نمايد.     *       تبصره: انتخاب موضوع پايان نامه توسط گروهي ازدانشجويان (حداكثر 3 نفر ) پس ازتائيد استاد راهنما وتصويب شوراي پژوهشي دانشكده به شرط رعايت موارد ذيل مجاز      مي باشد. الف: حجم واهميت موضوع تحقيق باتعداددانشجويان تناسب داشته باشد. ب: تقسيم بندي موضوع تحقيق به گونه اي باشد كه هريك ازدانشجويان ذيربط بتوانند انجام بخش مستقلي ازپايان نامه راعهده دار شوند. 8- جهت ثبت موضوع پايان نامه بايد مراحل ذيل طي شود. الف: انتخاب موضوع پايان نامه باهدايت استاد راهنما ب: بررسي تكراري نبودن موضوع پايان نامه توسط معاونت پژوهشي دانشكده ج: تصويب طر ح پيشنهادي پايان نامه درگروه آموزشي مربوطه د: ارائه طرح پيشنهادي پايان نامه ازطرف گروه به معاونت پژوهشي دانشكده جهت تصويب درشوراي پژوهشي دانشكده ه: ابلاغ مصوبه شوراي پژوهشي دانشكده به استاد راهنما جهت شروع پايان نامه     *       تبصره: فاصله زمان ثبت موضوع پايان نامه تازمان دفاع ازآن نبايد كمتر ازيكسال باشد.   9- هرپايان نامه بايد حاوي موارد زيرباشد: الف: چكيده به زبان فارسي وانگليسي (اهميت وزمينه كار ، مواد وروش ، نتايج ونتيجه گيري) ب: مقدمه (دلايل اهميت موضوع پژوهش ، اطلاعات كلي درزمينه پژوهش واهداف پژوهش) ج: بررسي متون د: روش كار (نوع پژوهش، محيط ومواد پژوهش ، حجم نمونه وروش نمونه گيري ، روش جمع آوري اطلاعات ، روش تجزيه وتحليل داده هاوانواع آزمون هاي آماري ومراحل انجام كار) ز: نتايج ( استفاده از آزمون هاي آماري ، جداول ، نمودارها وبيان نتايج) و: بحث ونتيجه گيري (بررسي نتايج حاصله، مقايسه نتايج باساير مطالعات ، بررسي علت تفاوت نتايج پژوهش باساير مطالعات ، بررسي نقايض ومحدوديت هاي پژوهش ، نتيجه گيري نهايي وارائه پيشنهادات) ه: مراجع 10: نگارش پايان نامه به زبان انگليسي بلامانع مي باشد ولي لازم است علاوه برچكيده به زبان انگليسي، چكيده به زبان فارسي نيز داشته باشد. 11: هيات داوران كه مسئوليت تصميم گيري تهايي در مورد پايان نامه ها رابرعهده دارند از اعضاي زير تشكيل مي شود:    1.        استاد راهنما   2.        استاد مشاور (درصورت وجود)   3.        نماينده شوراي پژوهشي دانشكده   4.        نماينده گروه آموزشي مرتبط باپايان نامه   5.        يك عضو ازاعضاي هيات علمي يامحققان ، متخصصان وصاحب نظران به انتخاب گروه آموزشي مربوطه     *       تبصره : مرتبه علمي استاد راهنما واعضاي هيات علمي بايد حداقل استادياري باشد، درشرايط خاص پس ازتائيد شوراي پژوهشي دانشكده مي تواند مربي باشد . درخصوص محققان ومتخصصان وصاحب نظران داشتن مدرك دكتري تخصصي الزامي است . 12- ارزشيابي پايان نامه ها توسط هيات داوران درمقياس نمره گذاري ازصفر تابيست صورت مي گيرد وباتوجه به نمرات مربوط به چهار درجه به شرح ذيل متمايزمي شوند.          1.             عالي پايان نامه هاي بانمره 19 تا 20         2.             بسيار خوب پايان نامه هاي بانمره 17 تا99/18         3.             خوب پايان نامه هاي بانمره 14تا99/16           *             غيرقابل قبول پايان نامه هاي بانمره كمتراز14     *        تبصره : پايان نامه هايي مي توانند درجه عالي راكسب نمايند كه تحقيقاتي بوده ويادريكي ازمجلات علمي معتبر داخل ياخارج ازكشور به صورت مقاله چاپ شده ويااخذ پذيرش چاپ رادراين مجلات ارائه نمايند. بديهي است كه ارائه مقاله ويااخذ پذيرش چاپ مقاله بايد قبل از دفاع ازپايان نامه وتعيين نمره نهايي صورت گيرد. 13- كليه دانشجويان موظف به دفاع ازپايان نامه خود درآخرين نيمسال تحصيليمي باشند وچنانچه دانشجو درچهار چوب سنوات مجاز تحصيلي نتواند ازپايان نامه خوددفاع ونمره قبولي كسب نمايد، علي رغم اينكه گليه واحدهاي درسي دوره آموزشي مربوطه راباموفقيت گذرانده باشد، اخراج خواهدشد. 14- تعدادواحدها ونمره پايان نامه دانشجويان درآخرين نيمسال تحصيلي ثبت شده ودانشجو ازرعايت حداكثر واحدهاي مجاز درآخرين نيمسال تحصيلي معاف است. 15- زمان فارغ التحصيلي دانشجو، زماني است كه تمامي واحدهاي درسي خودرا ازجمله پايان نامه را گذرانده باشد(هركدام كه موخر باشد) 16- كليه حقوق مكتسب ازپايان نامه متعلق به دانشگاه است. 17- يك نسخه ازخلاصه هرپايان نامه مي بايست به حوزه معاونت تحقيقات وفناوري وزارت متبوع جهت بهره برداري واطلاع رساني به ديگر مراكز ارسال گردد. 18- رساله باتوجه به مشخصات برنامه وسرفصل دروس دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي مصوب هفتمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 31/2/79 به رساله 4،3.2.1به شرح ذيل ميباشد: رساله 1: ميزان حداقل آموزش : (Requirement): - نگارش طرح مقدماتي تحقيق (پروپوزال) باهدايت استادراهنما - تصويب پروپوزال وعنوان تحقيق درمرجع مربوطه - ثبت عنوان تحقيق (رساله) دراداره آموزش دانشكده رساله 2: ميزان حداقل آموزش : (Requirement): - انجام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما - ارائه گزارش مكتوب ازپيشرفت تحقيق به استاد راهنما رساله 3: ميزان حداقل آموزش : (Requirement): - انجام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما ارائه گزارش مكتوب ازپيشرفت تحقيق به استاد راهنما رساله 4: ميزان حداقل آموزش : (Requirement): - انجام واتمام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما - نگارش رساله باتاييد نهايي استاد (آماده دفاع بودن) - دفاع ازرساله (واداي سوگند) (ارزشيابي رساله 1و2و3 توسط استاد راهنما ورساله 4 توسط هيئت داوران انجام مي گيرد.) 19- عنوان پايان نامه واستاد راهنما پس ازتصويب غيرقابل تغيير ميباشد.درشرايط خاص باتصويب شوراي آموزشي دانشكده ميسر خواهدبود. 20- استاد راهنماي اول بايستي ازكادر هيات علمي دانشكده دندانپزشكي مشهد باشد. 21- اضافه كردن استاد راهنماي سوم مي بايست باتائيد شوراي گروه وتصويب شوراي آموزشي دانشكده باشد. 22- پايان نامه هايي كه دواستاد راهنما دردوگروه آموزشي مختلف نياز دارد بايستي درجلسه گروه آموزشي استاد راهنماي اول ودرحضور استاد راهنماي دوم درگروه مطرح وبتصويب برسد. 23: پايان نامه هايي كه مروري باشند حداكثر سقف نمره اي كه مي توانند كسب نمايند 5/18 مي باشد. 24- اعضاي كادر هيئت علمي كه تعهدات قانوني خودرا بصورت (ضريب K) آموزشيمي گذرانند درسال اول تنها يك پايان نامه (بعنوان استاد راهنماي دوم)ودرسال دوم دو پايان نامه( بعنوان استاد راهنماي اول يادوم) ودرسال سوم طبق آيين نامه ودستور العمل اجرايي مي توانند راهنمايي پايان نامه دانشجويان عمومي را بعهده گيرند. 25- كادرهيات علمي كه شرايط راهنماي پايان نامه را داشته باشند مي توانند حداكثر دو پايان نامه را بعنوان استاد راهنماي اول (شامل : حداكثريك تخصصي ويك عمومي ويا دوعمومي ) ويك پايان نامه را بعنوان استاد راهنماي دوم (تخصصي ياعمومي )درهرسال تحصيلي برعهده گيرند. تذكر: *رديف 1 تا18 اين آئين نامه طبق آيين نامه ودستورالعمل اجرايي پايان نامه هاي دكتراي عمومي دندانپزشكي مصوب بيست وپنجمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 23/12/82علوم پزشكي ميباشد. * رديف 19 تا 23 مصوبه شوراي آموزشي دانشكده مورخ 7/10/84 ميباشد .  نحوه نگارش پايان نامه - تايپ پايان نامه مي بايست در نهايت سادگي بوده و از اضافه كردن مطالب و طرحهاي غير ضروري بپرهيريد. - -. هر صفحه پايان نامه مي بايست حداقل 24 سطر داشته و حداكثر شماره فونت آن 14 باشد. هرپايا ن نامه بايد شامل موارد ذيل باشد: - عنوان به زبان فارسي وانگليسي (2صفحه) - تقديروتشكر(حداكثر2صفحه) ( Acknowledgement ) - فهرست مطالب ، تصاوير ، جداول ونمودارها - خلا صه فارسي و انگليسي ( Abstract) - بخش اول: مقدمه و مروري بر متون ( Introduction & Review of Literatures ) - بخش دوم: مواد و روش كار ( Methods & Materials) - بخش سوم: يافته ها ( Results ) - بخش چهارم: بحث ( Discussion ) - بخش پنجم : نتيجه گيري ( Conclusion ) - منابع ( References ) - ضميمه( در صورت نياز ) عنوانTitle بايد كوتاه، مختصر، مفيد، كامل و جامع باشد. - عنوان بهتر است به شكل عبارت نوشته شود. - از به كار بردن مخفف در عنوان پرهيز گردد مگر مخفف كلمه مورد نظر بسيار معروف و رايج باشد مانند : PH - در صورت استفاده از اعداد در عنوان اگر صد و يا كمتر از آن باشد بصورت حرفي و بزرگتر از صد به صورت عددي نوشته شود. - در مطالعات توصيفي حتما زمان و مكان در عنوان ذكر گردد. - عنوان فارسي در صفحه اول پشت جلد و عنوان انگليسي در صفحه آخر بلافاصله پشت جلد آورده شود.   تقدير و تشكرAcknowledgement - ضروري است از كليه كساني كه در اين تحقيق به نحوي سهيم بوده ولي در تاليف نقشي نداشته اند با ذكر نوع همكاري آنان، تقدير و تشكر گردد. - از كمكهاي فني و تكنيكي، حمايتهاي مالي و مادي تشكر شود. - در مجموع از دو صفحه تجاوز ننمايد. - لازم است مطالب اصلي و سر فصلهاي پايان نامه به همراه صفحه مربوطه آورده شود. در صورت استفاده از جداول و نمودار لازم است عنوان كامل آنها به همراه صفحه مربوطه ذكر گردد. فهرست مطالب - لازم است مطالب اصلي و سر فصلهاي پايان نامه به همراه صفحه مربوطه آورده شود. در صورت استفاده از جداول و نمودارها لازم است عنوان كامل آنها به همراه صفحه مربوطه ذكر گردد. چكيده يا Abstract با توجه به اينكه خلاصه يا چكيده، در واقع مهمترين و پرخواننده ترين قسمت يك مقاله است ، لازم است نويسنده نهايت سعي خود را براي نگارش خلاصه اي كه واجد شرايط ذيل باشد به كار برد. افعال مورد استفاده بهتر است در زمان گذشته و سوم شخص باشد. از آوردن جزئيات پرهيز گردد. از جدول و نمودار و تصاوير، اصطلاحات و محففها استفاده نشود. شماره رفرنس ذكر نشود. خلا صه اي چند سطري از مقدمه و هدف،مواد و روشها ،يافته ها و نتيجه گيري طرح تحقيقاتي در پاراگرافهاي مجزا و مشخص آ ورده شود. از نظر فضاي اشغال شده، خلاصه معمولا نبايد بيش از سي سطر باشد. Abstract عينا ترجمه خلاصه فارسي به انگليسي مي باشد. خلاصه فارسي بلافاصله قبل از مقدمه آورده شود. Abstractدر آخر پايان نامه در صفحه دوم از پشت جلد باشد.   مقدمهو مروري بر متون Introduction & Review of Literature - اين بخش شامل : مقدمه ، مروري بر متون ، بيان مسأ له و هدف طرح تحقيقاتي مي باشد. - بخشهاي بيان مسأ له و هد ف به صورت پاراگرافهاي مجزا و عنوان مشخص آورده شود. - هدف از نگارش مقدمه معرفي تحقيق بصورت منطقي و قابل درك براي خوانندگان مي باشد. - خواننده پس از مطالعه مقدمه بايد بداند كه اساس پايه هاي تحقيق چه بوده و چرا اين تحقيق مهم است و چگونه انجام شده است. - مقدمه بايد جامع و كامل باشد. - ابتدا مي بايست نويسنده با توصيف مختصري از موضوع مورد مطالعه به بيان مشكل پرداخته و اهميت مشكل و راههاي حل آن را بيان نمايد. - سپس مروري بر تحقيقات انجام شده در زمينه موضوع مورد پژوهش آورده شود. - در مروري بر مقالات سعي شود از مقالات در سطح عالي استفاده شود. - مقدمه جاي بيان اطلا عات گسترده و غير اختصاصي نيست. - حتي الامكان از جداول و تصاوير استفاده نگردد. - از نظريه ها و عبارتهاي شخصي استفاده نگردد. - محقق سعي نمايد از مقالاتي نام ببرد كه شخصاُ از آنها استفاده كرده است. - معيار منابع براساس مقالات ، خلاصه مقالات و كتب معتبر دنيا و پايان نامه هاي دفاع شده مي باشد. - مطالب موجود در سايتهاي مختلف اينترنتي نمي تواند به عنوان منبع قرار گيرد. مواد و روشها Methods and Materials - هدف از نگارش اين بخش، شرح نسبتا كاملي از متدولوژي تحقيق مي باشد به نحوي كه پژوهشگر ديگري بتواند روش تحقيق مورد نظر را بدون هيچ مشكلي تكرار كند. - اهميت ديگر اين قسمت اين است كه خواننده مي خواهد بداند تا چه اندازه روش كار مورد استفاده در اين تحقيق و نتايج بدست آمده قابل اعتماد مي باشد. - در صورت انجام مطا لعه مقدماتي( Pilot Study) شرح مختصري از آن ضروري است. - به طور واقع نحوه انتخاب موضوع مورد مطالعه، نوع مطالعه (توصيفي-تحليلي- مورد مشاهده- كومورت-تجربي- نيمه تجربي- يك سري كور و يا دو سري كور Double Blind) مشخص گردد. - بر اساس نوع مطا لعه نحوه نمونه گيري (تصادفي يا غيرتصادفي) ،زمان و مكان اجراي تحقيق ،ملاك انتخاب ويا عدم انتحاب نمونه هاي مورد پژوهش و حجم نمونه نوشته شود. - جزئيات مواد مورد استفاده و لوازم به كار گرفته شده به همراه كارخانه سازنده مواد و يا دستگاههاي مورد استفاده ذكر گردد. - نحوه جمع آوري اطلاعات نوشته شود. جمع آوري اطلاعات از طريق مصاحبه، مشاهده، پرسشنامه، يا از روشهاي ويژه اي كه استفاده شده توضيح داده شود. - مداخلات انجام شده، نوع مداخله يا تجربه اي كه برروي هريك از نمونه ها انجام گرفته است با دقت توضيح داده شود. - روشهاي اندازه گيري، دقت و حساسيت وسيله مورد اندازه گيري بيان گردد. - حتي الا مكان مي بايست Validity وReliability وسيله اندازه گيري( مثل پرسشنامه ) ذكر گردد. اگر از روشهاي استاندارد و يا پرسشنامه استاندارد استفاده شده است تنها ذكر نام منبع آن كافي است. - آزمونهاي آماري، روشهاي آماري كه براي تاييد و تغيير نتايج مطالعه به كار رفته است بيان گردد. - ذكر برنامه هاي كامپيوتري مورد استفاده در تحليلهاي آ ماري ضروري است. - عبارات تخصصي آماري، كلمات مخفف و نشانه ها به طور كامل تعريف شوند. - مسائل اخلاقي رعايت شده در مطالعات انساني و حيواني ذكرگردد. يافته هاResults - از تكرار مواد و روشهاي استفاده شده در اين بخش بپرهيريد. - يافته هاي تحقيق مي بايست به صورت مفصل و روشن بيان گردد و از به كاربردن الفاظ و عبارات دوپهلوئي كه معناي روشني ندارند، پرهيز شود. - نوع آزمون آماري مورد استفاده مي بايست ذكر گردد. - نتايج آزمون آماري مي بايست بدون هيچگونه تعبير و يا تفسيري بيان گردد. اگر شاخصها عدد هستند، به دقت شرح داده شوند. - در صورتي كه ضمن مطالعه تعدادي از نمونه ها حذف مي شود ذكر علت آن ضروري است. - معمولا گزارش ميانگين بدون شاخصهاي پراكندگي فاقد ارزش مي باشد و به جاست كه ميانگين به صورت (±) انحراف معيار و يا خطاي استاندارد ذكر گردد. - اگر از آمار تحليلي استفاده شده است ضريب همبستگي، نسبت شانس و ساير نتايج بيان شود. - اگر مي توانيد يافته هاي خود را به سادگي و بدون ابهام در متن بكار ببريد ازتكرار آن به صورت جدول و يا نمودار خودداري نماييد. - هنگامي كه تعداد زيادي داده عددي وجود دارد و تفاوت آنها آنقدر بارز نيست كه اگر به شكل نمودار در آيد قابل توجه باشد، بهتر است آنها را در جدول بيان نماييد. - عنوان جدول بالاي آن و عنوان نمودار و توضيح تصاوير زير آن نوشته مي شود. اين نوشته بايد در حدي باشد كه خواننده نياز به متن براي توضيح جدول و يا شكل پيدا نكند. همچنين نشانه هاي درون تصوير و زير نويس كاملا تنظيم شود. - محل جدول متناسب با موضوع در متن آورده شود. در موارد زير نتايج به صورت تصاوير و نمودار آورده مي شود: · تعيين مقادير يك متغير وابسته برحسب مقادير متفاوت از متغير مستقل داده هاي يك متغير درمناطق مختلف - عنوان واحدهاي اندازه گيري متغيرهاي نمايش داده شده روي خطوط عمودي و افقي نوشته شود. - متغير مستقل براي محور افقي (X) و متغير وابسته برروي محور عمودي (Y) نوشته شود. بحث Discussion - اين بخش بايد يافته هاي اصلي مطالعه را بيان كند و بر جنبه هاي تازه و مهم بررسي انجام شده و نتايجي كه مي توان از آنها گرفت بدون تكرار مطالب ذكر شده در قسمتهاي ديگر تاكيد شود. - نويسنده در اين قسمت از ميان نتايج ارائه شده پاسخي را براي سئوالاتي كه در مقدمه بيان كرده است پيدا نمايد. - آثار و اهميت يافته هاي به دست آمده و محدوديتهاي آن را توضيح دهد. - يا فته هاي اين تحقيق را با يافته هاي مشابه در ساير مطالعات قياس نمايد و دلايل احتمالي آن را شرح دهد. - اگر شواهد مغاير يا نقض كننده اي براي نتايج تحقيق در ساير منابع وجود دارد آنها را بيان نمايد و دلايل احتمالي آن را ذكر نمايد. - موارد كاربرد عملي و قابليت تعميم پذيري نتايجي را كه به دست آورده توضيح دهد. نتيجه گيري Conclusion - نويسنده مي بايست در اين قسمت نتايج كاربردي مطالعه خود را به صورت كليدي بيان نمايد. - در اين قسمت پيشنهادات و راهنمايي را براي ادامه تحقيق يا رهنمودهايي را جهت تكميل آن به خوانندگان خود ارائه دهد.   منابع References - از نظريه ها و عبارتهاي شخصي به عنوان منبع نمي توان استفاده كرد. - محقق سعي نمايد از مقالاتي نام ببرد كه شخصا از آنها استفاده كرده است. - معيار منابع براساس مقالات ، خلاصه مقالات و كتب معتبر دنيا و پايان نامه هاي دفاع شده مي باشد. - مطالب موجود در سايتهاي مختلف اينترنتي نمي تواند به عنوان منبع قرار گيرد. الف) استناد آوري و يا نحوه نگارش منابع مورد استفاده - استفاده از منابع در حقيقت براي مستند كردن نوشته و افزودن اعتبار آن مي باشد. - دو سيستم عمده براي استناد آوري وجود دارد: 1) سيستم هار وارد: - در اين سيستم هنگامي كه شما جمله اي را از يك منبع مورد استفاده قرار مي دهيد، در انتهاي جمله نام نويسنده و سال انتشار منبعي كه برآن استناد كرده ايد ذكر مي نمايند (مثلا Stanley 1985) - در اين سيستم فقط نام فاميل نويسنده نوشته مي شود و ذكر نام كوچك و يا حتي حرف اول آن ضروري نيست. - اگر مقاله دو نويسنده دارد داخل پرانتز اسم هر دو به ترتيب حروف الفبا نوشته مي شود و اگر بيش از دو نويسنده را دو اسم اول را نوشته و بقيه et al گذاشته شود. مثلا( Stanley etal 1990) - در قسمت معرفي منابع اسامي منابع مورد استفاده به ترتيب حروف الفبا نوشته مي شود. از آوردن نام منابعي كه در متن استفاده نشده، خودداري گردد. 2) سيستم ونكور (Vancouver) - در اين سيستم استنادآوري براي هر جمله كه از منابع ديگر در متن مي آيد به ترتيب استفاده در متن شماره مي دهيم مثلا (1). - ترتيب نوشتن منابع به همان ترتيبي است كه در متن مورد استفاده قرار مي گيرد. ب) فهرست منابع: - ترتيب نوشتن مشخصات يك منبع در هر دو سيستم استنادآوري يكسان است. ج) نحوه نگارش منابع زمانيكه از يك مقاله استفاده شده است: - اسم فاميل نويسنده، حرف اول اسم كوچك، عنوان مقاله، عنوان مجله، سال انتشار، شماره سريال (جلد)، صفحه شروع و ختم مقاله نوشته مي شود. - در مورد نام مجله بايد از اختصاراتي استفاده شود كه درايندكس مديكري براي مجلات استفاده شده است. به عنوان مثل Journal of Endodontics به صورت خلاصه J Endodon نوشته مي شود. - در صورتيكه نويسندگان مقاله پنج نفر و يا كمتر باشند مي بايست اسامي تمام نويسندگان ذكر گردد. در صورتي كه بيش از پنج نفر باشند، اسم دو نفر اول آورده شده و سپس از كلمه et al استفاده مي شود. 1) Stanley M, Pashley D. Vltrastractural study of dental pulp. J Endodon 1995; 18: 245-99. 2) نحوه نگارش منابع زمانيكه از يك كتاب به عنوان منبع استفاده شده است: - اسم فاميل نويسنده، حرف اول اسم كوچك، عنوان كتاب، شماره چاپ، محل انتشار، ناشر، سال انتشار، شماره جلد در صورت وجود، صفحات مورد استفاده نوشته شود. 2) Ingle J, Bakland L. Endodontics, 5 th ed, London, Mosbey, 2002; 210-225.   نحوه ارزشيابي پايان نامه ارزشيابي پايان نامه در جلسه دفاعيه بصورت محرمانه صورت مي گيرد و هيئت داوران نمره پايان نامه را با توجه به درنظر گرفتن موارد ذيل در فرم مربوطه وارد مي نمايند. - در پايان جلسه ميانگين ارزشيابي اعضاي هيئت داوران بعنوان نمره نهايي در نظر گرفته خواهد شد. ملاكهاي ارزشيابي پايان نامه هاي تحقيقاتي 1-ارزش و اهميت علمي موضوع انتخاب شده1نمره 2-كيفيت تبيين هدف و فرضيه1نمره 3-كيفيت تدوين مقدمه (بررسي مطالعات قبلي)2نمره 4-انتخاب روش كار و چگونگي اجراي آن4نمره 5-كميت و كيفيت نتايج حاصله4نمره 6- چگونگي تجزيه وتحليل آماري و نتايج2نمره 7- بحث و نتيجه گيري2نمره 8-كيفيت نگارش متن پايان نامه2نمره 9-كيفيت ارائه مطالب در جلسه دفاعيه2نمره جمع نمرات : 20نمره -------- منبع: http://www.mums.ac.ir/dental/fa/g11  دسته بندي : چگونه پايان نامه بنويسيم؟ روش نگارش پايان نامه، گزارش و مقاله علمي   دانشگاه صنعتي جندي شاپور  گرد آورنده: دكتر محمدرضا عصاري   چكيده: در اين جزوه سعي شده تا نحوه نگارش يك گزارش علمي كه مي تواند شامل پايان نامه و يا مقاله باشد، ارائه گردد. هدف اصلي از نگارش اين جزوه يكسان سازي نحوه نگارش گزارشات علمي بوده تا امكان انتقال و دريافت اطلاعات علمي بسهولت صورت پذيرد. 1- مقدمه هدف از اين جزوه ارائه نكات لازم براي تهيه پايان نامه مي باشد. موارد اشاره شده در اين جزوه در تدوين فصلهاي پايان نامه ضروري مي باشد. استاد راهنما اولين شخصي است كه پايان نامه و رعايت موارد نگارشي پايان نامه را كنترل مي نمايد. استاد راهنما موظف است كه كفايت موضع پايان نامه را تاييد نمايد، دانشجو بايد كليه نكات مورد نظر استاد راهنما و تذكرات وي را براي تكميل پايان نامه رعايت نمايد. از طرفي استاد راهنما مسئول تصحيح كليه متن پايان نامه نبوده، مسئوليت دفاع از محتوي و شكل پايان نامه با دانشجو است.   2- نكات اصلي در تدوين گزارش در نگارش پايان نامه و يا مقاله بايد نكات زير رعايت شوند.   2-1) تنظيم صفحه بندي پايان نامه اولين اقدام در نگارش پايان نامه تنظيم صفحه آرائي آن دارد. مطالب بايد از بالا و راست  3 سانتيمتر و از پائين و چپ 5/2 سانتيمتر فاصله داشته باشند.   2-2) اندازه و فونت عناوين عنوانها اصلي و فرعي بايد بصورت پررنگ نوشته شوند. عنوانهاي اصلي كه داراي يك مولفه هستند با اندازه 20 عنوانهاي فرعي با دو مولفه مشخص مي شوند و يا در واقع عناوين اصلي فصلها مي باشند با اندازه 18 و عنوانهاي فرعي كه با سه مولفه مشخص مي شوند و يا در واقع عنوانهاي فرعي در فصل هستند با اندازه 16 و متن با اندازه 14 و با قلم نازنين نوشته شوند.   2-3) شماره عناوين شماره عناوين از راست به چپ و شماره اول بيانگر فصل و شماره دوم بيانگر عنوان بوده و حداكثر اعداد بكار رفته سه تا بايد باشد.   2-5) زير نويس كلمات اگر از كلماتي در متن استفاده شود كه امكان ترجمه آنها وجود نداشته باشد بايد با استفاده از زير نويس انگليسي آن در همان صفحه نوشته شود و اگر تعداد اين كلمات زياد باشد با شماره گذاري از همديگر منفك شوند اين شماره ها در هر صفحه از يك شروع مي شوند.    2-6) توضيح جداول و اشكال توضيح جداول در بالاي آنها و توضيح اشكال در زير آن ذكر مي شوند. جداول و اشكال در وسط صفحه قرار مي گيرند. شماره جداول در هر فصل با ذكر شماره جدول و متعاقب آن فصل بيان مي شود. در هر فصل شماره جداول از يك شروع مي شود   2-7) نگارش روابط روابط از سمت چپ و شماره آنها از سمت راست نوشته مي شود. شماره روابط در هر فصل با ذكر شماره روابط و متعاقب آن فصل بيان مي شود. در هر فصل شماره روابط از يك شروع مي شود.   2-8) مراجع در صورتيكه در پايان نامه از نتايج و كارهاي ديگران استفاده شود بايد حتما مرجع اين مطالب ذكر شود. هر مرجع با شماره اي كه در داخل يك كروشه قرار داده شده است معين مي گردد. شماره مراجع از يك شروع مي شود و با تغيير فصل ها اين نحوه شماره گذاري تداوم خواهد داشت.   2-9) فاصله بين پاراگرافها با اتمام هر بخش فرعي و يا اصلي بخش بعدي با يك سطر فاصله شروع مي شود. مطالب با فاصله 5/1 سطر از همديگر نوشته مي شوند.   2-10) علائم و اختصارات كليه علائم و اختصارات بكار رفته در پايان نامه در ابتداي آن تعريف مي شوند.   2-11) شماره صفحات صفحات اوليه تا شروع مقدمه با حروف الفبا و بعد از آن با شماره و در وسط و پائين صفحه مشخص مي شوند.   2-12) پيوست ها مطالبي كه ضرورت آنها بگونه اي نيست كه در متن بايد ذكر شوند ولي ممكن است خواننده نياز به آن داشته باشد در پيوست آورده مي شوند. تعداد پيوست ها محدوديت ندارد.   3- نحوه تنظيم صفحات اوليه و صفحه روي جلد در تدوين پايان نامه قبل از شروع بخشهاي اصلي پايان نامه كه همان فصول پايان نامه مي باشند بايد مطالبي در ابتداي پايان نامه آورده شود كه در زير به آنها اشاره مي شود.   (صفحه روي جلد پايان نامه) دانشگاه صنعتي جندي شاپور ( عنوان پايان نامه )   استاد راهنما: (نام استاد راهنما)   توسط: ( نام و نام خانوادگي دانشجو)   دسته بندي : چگونه پايان نامه بنويسيم؟    ادامه مطلب ...   پايان نامه تحصيلي يا پروژه را چگونه تدوين كنيم  مقدمهبراي نوشتن يك پايان نامه يا پرژه تحصيلي در يك چهار چوب علمي محقق ناگزير به رعايت اصولي است كه هم نگارش مطلب براي وي آسانتر شود و هم مطالعه آن براي ديگران به سادگي امكان پذير باشد اين اصول سه گانه به شرح ذيل ميباشند .1- اصول تنظيم و تدوين مطلب2- اصول نگارش و نوشتن مطلب3- اصول منابع و مآخذ مطلباصول تنظيم و تدوين مطلب در پايان نامه ها :معمولا يك پايان نامه تحصيلي به صورت زير تنظيم ميگردد :1- صفحه عنوان2- پيشگفتار و در صورت نياز تشكر و قدر داني3- فهرست مطالب4- فصل اول – طرح تحقيق5- فصل دوم –پيشينه تاريخي تحقيق6- فصل سوم _ روش تحقيق7- فصل چهارم _ ارائه يافته هاي تحقيق و تجزيه و تحليل آن8- فصل پنجم _ خلاصه تحقيق و ارائه پيشنهادها9-فهرست منابع و مآخذ10-پيوست1)عنوان تحقيقعنوان تحقيق و صفحه اولين صفحه اي است كه بيننده با آن واجه ميشود و گاه روي جلد پايان نامه را در بر مي گيرد و معمولا مشتمل بر اطلاعاتي به صورت ذيل است :الف) عنوان پايان نامهب ) نام كامل استاد راهنماج ) نام كامل محقق يا محققيند ) نام مركز يا دانشگاهي كه پايان نامه در آن تقديم ميگردد .ذ ) نوع مدرك ( براي مثال : پايان نامه دوره كارشناسي ارشد صنايع دستي )و ) تاريخ ارايه پايان نامه2) پيشگفتار و تشكر و قدر داني :اين بخش گر چه از ضروريات نيست ولي گاهي وجود آن لازم است كه باشد و اين قسمت ميتواند شامل اطلاعات مختصر و مفيدي از هدف ، دامنه و وسعت تحقيق باشد كه قبل از مطالعه كامل تحقيق به خواننده اطلاعاتي را در اينباره خواهد داد و تصوير و برداشتي از كل تحقيق را براي خواننده روشن ميكند . محقق ميتواند در پايتن پيشگفتار از فرد يا افراد با موسساتي كه او را در انجام تحقيقش كمك و راهنمايي كرده اند ، سپاسگزاري كند .3) فهرست مطالب :فهرست مطلب كه ميتواند شامل يك يا چند صفحه باشد هدفي جز دادن ديد و آگاهي از مطالب مندرج در پايان نامه به خواننده ندارد و خواننده را قادر خواهد ساخت به سرعت و دقت و سادگي ، مطلب دلخواه خود در پايان نامه را بيابد .4)فصل اول _ طرح تحقيق :طرح تحقيق يكي از اركان اساسي و اصلي پايان نامه است و محقق قبل از آنكه به انجام تحقيق مبادرت ورزد ، بايد اين فصل را تهيه و تنظيم نمايد و به سرعت استاد راهنما و يا هر فرئد ديگري كه محقق قصد دارد نتايج تحقيق را به او گزارش دهد ، برساند . ÷س از تايد استاد راهنما محقق موظف است طبق طرح تنظيم شده در پي انجام تحقيق بر آيد . مهمترين قسمتهاي طرح تحقيق عبارتند از :4-1- عنوان تحقيق ؛ بايد شناختي دقيق و روشن از حوزه ي موضوع تحقيق را عرضه دارد و خالي از هرگونه ابهام و پيچيدگي باشد .4-2-مقدمه يا تاريخچه اي از موضوع تحقيق : در اين قسمت مختصري از نظرات و تحقيقات مربوط به موضوع و يا مسايل و مشكلات حل نشده در اين حوزه و همچنين توجه و علاقه جامعه به اين موضوع اشاره ميشود .4-3-تعريف موضوع تحقيق : در اين قسمت محقق موضوع مورد علاقه و يا نياز احساس شده خود را در حوزه تحقيق بيان ميدارد و عوامل موجود در موقيعت را تعريف و تعيين ميكند .4-4-هدف يا هدفهاي كلي و آرماني تحقيق : اين قسمت بايد با جملات مثبت و كلي طرح شود و ازطولاني شدن مطالب پرهيز شود4-5-روش انجام تحقيق : در اين قسمت پژوهشگر روش كاري خود را بيان ميدارد و شيوه هاي گوناگوني را كه در گرد آوري مطالب خود به كار برده ذكر ميكند و همچنين اگر روش آماري خاصي را در تهيه و تدوين اطلاعات به كار برده آن شيوه را بيان ميكندو بيان آن يكي از ملزومات است .4-6-اهميت و ارزش تحقيق : با توجه به تشابه اين قسمت از طرح تحقيق با تعريف موضوع تحقيق كه در آن محقق نياز خود را در آگاهي به نتايج مطالعه عنوان ميسازد ، در اين قسمت منابع شخصي يا علمي كه از خاتمه تحقيق به محقق دست ميدهد ، بحث ميشود .4-7- محدوديت هاي تحقيق : محدوديت هايي كه كنترل آن از عهده محقق خارج است مانند انتخاب نوع بافته ها و يا زير اندازها و ديگر محدوديت هايي كه كنترل آن در دست محقق است مانند موضوع و محل تحقيق و ...4-8- تعرف واژه ها : در اين قسمت محقق بايد واژه هايي كه ممكن است براي خواننده آشنا نباشد تعريف كند مثلا در منطقه اي گره، ايلمك و در منطقه اي ديگر خفت و در جاييي ديگر به واژه اي ديگر خوانده ميشود محقق بايد واژه هاي نا آشنا را در اين بخش معني كند .4-9-خلاصه فصلها: در اين قسمت خلاصه اي اشاره وار از فصلهاي آتي آورده ميشودتا خواننده بتواند تصويري واضح از ديگر قسمتهاي پايان نامه در ذهن خود ترسيم كند .اين مطالب ميتواند اگر درست بيان شود فصل اول پر باري را براي تحقيق ما محيا سازد !5)فصل دوم پيشينه تاريخي موضوع تحقيق :اين فصل حاوي خلاصه اي از مطالعات انجام شده در با ره موضوع تحقيق است اين بخش از تحقيق يكي از اركان اصلي و به تعبيري ديگر يكي از پايه هاي تحقيق ميتواند باشد اگر محقق از ÷يشينه مطالعاتي تحقيق آگاهي داشته باشد به دنبال موضوعات تكراري نخواهد رفت و حتي ميتواند با دلايل و برهان هاي ريشه دار و با پايه به نقد آثار گذشته بپردازد . 6)فصل سوم روش تحقيق :در اين قسمت معمولا به تفصيل در باره مطالبي به قرار ذيل بحث ميشود:الف) روش تحقيق در اين قسمت محقق به توضيح و توجيه روش تحقيقي خود ميپردازد و انواع مختلف روشهاي تحقيقي ، هدف و موضوع پژوهشي خود ، مناسب دانسته است ميپردازد.ب) آزمودني ها در اين قسمت محقق به سوالاتي از قبيل :1- آزمودنيها شامل چه اشخاص يا آيتمهايي هستند ؟ براي مثال او ميگويد آزمودنيهاي ما فقط شامل گبه بود.2- تعداد آزمودنيها چند تا بود ؟ مثلا 500 نمونه گبه و حتي ميتواند فرد هم باشد مانند : 500 نفر بافنده گبه .3- با توجه به موضوع و هدف آيا افراد يا تعداد انتخاب شده مناسب هستند ؟ محقق بايد با دلايل و برهانهاي قاطع اين بخش را براي خواننده ثابت كند و بقولي هدف خود را با عمل هماهنگ سازد .4- نوع گزينش و تقسيم آزمودنيها به چه ترتيب صورت گرفته است ؟ محقق بايد به اين موضوع اشاره كند كه موارد انتخاب شده به چه دليل منتخب نگارنده بوده است و چرا مثلا به جاي گبه از گليم استفاده نكرده و ...5-آزمودنيها از چه خصوصيات ويژه اي برخوردار هستند ؟ پژوهشگر بايد به خوانندگان بگويد كه خصوصيات آيتمهاي انتخابي چه بوده است كه او آنها را انتخاب كرده است او بايد ويژگيهاي انتخاب موضوعات مورد بحث خود را براي خواننده مشخص كند براي مثال بگويد چون ميخواستيم نوع گره كاربردي در گبه ها را بررسي كنيم 500 نمونه گبه را انتخاب كرديم و يا ... ج) روش جمع آوري اطلاعات : پژوهشگر پس از تعيين روش تحقيق بايد روش جمع آوري اطلاعات را براي خواننده بيان كند كه ميتواند با استفاده از شيوه هاي مشاهده ، مصاحبه ، ميداني ، پرسشنامه اي وكتابخانه اي و يا حتي اينترنتي باشد .د)متغير هاي مستقل و وابسته : در اين قسمت محقق به طور جدا گانه متغير هاي متغير هاي مستقل و وابسته را تعيين و تعريف ميكند و با اين كار هم مسير مطالعه خود را مشخص ميسازد و هم براي محقق ديگري اين امكان را به وجود مي آورد كه در صورت تمايل ، بتواند در تحقيق مشابه همين متغير ها را مورد بررسي قرار دهد .ذ- روش اماري : در اين بخش محقق بايد از شيوه آماري بكار رفته در تحقيقش ياد كند و ضمن توصيف روش آماري استفاده شده در تحقيق به وضوح و خارج از هر گونه ابهام و پيچيدگي فرمولها و سطوح معني دار به كار رفته در تحقيق را بيان دارد برخي از روشهاي آماري كه در كاهاي تحقيقاتي عبارتند از :1-فراواني و درصد2-ضريب همبستگي3- آزمون – تي4- آزمون – اف7) فصل چهارم – يافته ها و تجزيه و تحليل آنها :اين فصل در واقع هسته اصلي تحقيق است و احتمالا مشتمل بر بحث هاي كلامي ، جدولها ، شكلها ، نمودارها و نيز تجزيه و تحليل اطلاعات است .8) فصل پنجم – خلاصه تحقيق و پيشنهادها :اين فصل شامل دو قسمت اصلي ، يكي خلاصه تحقيق و ديگري پيشنهادها ست .الف- اين بخش يكي از مشكلترين بخشهاي پايان نامه است . يك خلاصه مناسب تركيبي از دو نوع اطلاعات است :1- اطلاعات و يافته هايي كه محقق از تحقيق جاري خويش به دست آورده است .2- اطلاعات و يافته هايي كه محقق از طريق مطالعه تحقيقات و نوشته هاي ديگران جمع آوري كرده است و كلا در نوشتن پايان نامه ، رعايت نكات زير حائز اهميت است :الف) ارائه يافته ها و نتايج برجسته به صورت منظم .ب ) استفاده از يافته هاي تحقيق جازي براي تاييد يا رد فرضهاي تحقيقج ) بكار گيري مطالب مندرج در فصل پيشينه تاريخي در رد يا تاييد تحقيق (هرجا كه لازم بود ) .پيشنهاد ها :تحقيقاتي كه در زمينه هاي مختلف از جمله فرش دستباف صورت ميگيرد لزوما بايد با پيشنهاد هايي همراه باشد كه در بهينه سازي رنگرزي ، بافت ، طراحي و در نهايت به سازي توليد فرش انجامد .اين بخش كه به ازائه راهكارها ميپردازد خواهد توانست بخشي از موانع را متلاشي كند و براي مسئولان چراغ راهي باشد.9) فهرست منابع و مآخذ :در اين قسمت تمام منابع و مآخذ ، از قبيل كتابها ، مقاله ها ، مجله ها ، رساله هاي چاپ شده و چاپ نشده را به ترتيب حروف الفباي نام فاميل و نويسنده و يا مترجم و به صورت در هم از نظر نوع آنها نوشته ميشود .10) پيوست :شامل مطالب و مداركي است كه در درك و فهم خواننده از پايان نامه كمك چنداني نميكند و ميتوان از پرسشنامه ها ، آزمونها ، نامه هاي نوشته شده به افراد و موسسات و ساير وسايل جمع اوري اطلاعات نام برد . شيوه تدوين پايان نامه در دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري(Ph.D) يكي از اهداف اصلي نگارش هر پايان نامه دراصل آشنا نمودن دانشجو با نحوه نگارش و تنظيم يك مبحث علمي است. پايان نامه نوشته اي است شامل چكيده پايان نامه به فارسي،فهرست تفصيلي مطالب، فهرست تصاوير، جداول و نمودارها،مقدمه و تاريخچه مختصر، مروري بركارهاي انجام شده و آخرين اطلاعات تئوري، عملكرد تحقيقي و عملي نتايج،بحث و پيشنهادات ، فهرست منابع و ماخذ و چكيده پايان نامه به انگليسي كه توسط دانشجو و با هدايت و نظارت استاد راهنما و همكاري استادان مشاور (در صورت داشتن)تنظيم و تدوين مي شود. رعايت اين شيوه نامه از جانب دانشجويان براي حفظ هماهنگي بين پايان نامه ها الزامي است. موضوعات هر پايان نامه را باتوجه به تعريف فوق و به ترتيب تقدم ذيل مي توان دسته بندي كرد: *عنوان پايان نامه - فرم زركوب روي جلد به فارسي - فرم داخلي جلد به فارسي - بسم ا…الرحمن ارحيم - تقديم (اختياري) - تائيديه هيئت داوران - اظهارنامه دانشجو - حق چاپ و تكثير و مالكيت نتاي

امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۴ ] [ مشاوره مديريت ]

 

بخوانيد، بنويسيد، ويرايش كنيد

▪ اليزابت برگ (نويسنده كتاب‌هايي چون پيش از خواب، حرف بزن) به خودتان بيش از هر كس ديگري اعتماد كنيد. اول براي خودتان بنويسيد، بعد به اين فكر كنيد كه بايد با آن چكار كرد. سعي نكنيد از كس ديگري تقليد كنيد. در عوض «صدا» و سبك ويژه خودتان را بپرورانيد و اگر واقعاً علاقه‌‌منديد، به دانستن چيزهايي كه من به آنها اعتقاد دارم، نگاهي به كتابم «فرار به سوي نقطه باز» با عنوان فرعي «هنر درست نوشتن» بيندازيد. ▪ كولين هريسون: (ويراستار مجله‌ هارپرز ـ نويسنده «بشكن و برو») با خودتان روراست باشيد. اگر مجبور نيستيد بنويسيد، به خودتان دردسر ندهيد. كار ديگري بكنيد. جدي مي‌گويم اما اگر مجبوريد بنويسيد، هرگز دست برنداريد. از مواجهه با رد شدن يا مورد بي‌اعتنايي قرار گرفتن اثرتان، باكي نداشته باشيد و جسور و بي‌پروا باشيد. با اين حال نسبت به هنرتان تواضع و فروتني كنيد. موفق شدن، وقت مي‌برد. آثار استادان و شاهكارهاي ادبي را با دقت بخوانيد. تكنيك و ساختار را ياد بگيريد. اين را بدانيد كه فقط يك بار زندگي مي‌كنيد و يك بار مي‌نويسيد. به قول ويليام لومان «جنگل دارد مي‌سوزد! عجله كنيد!» ▪ جيم هريسون: (استاد دانشگاه ايالتي نيويورك ـ نويسنده فيلمنامه) تنها توصيه من به نويسندگان تازه‌كار و علاقه‌مند اين است كه به نويسندگي به عنوان كار نگاه نكنيد، مگر اينكه مصمم باشيد تمام زندگي‌تان را وقفش كنيد. در ضمن خوردن سير هم براي تقويت ذهن و تخيل خلاق موثر است. ▪ كريستوفر بوجالين: (نويسنده رمان‌هايي چون قانون مشابه‌ها) زياد بخوانيد و مدام بنويسيد. فارغ از هر چيز ديگر، از نوشتن لذت ببريد و آن را براي خودتان كش بدهيد و طولاني كنيد. من پيش از اينكه بتوانم اولين داستانم را در ۲۴ سالگي (به مجله كازموپوايتن) بفروشم، بيشتر از ۲۵۰ بار كارهايم رد شده بودند. به همين دليل است كه مي‌گويم خيلي مهم است كه در لحظه‌اي كه مشغول جمله ساختن و نوشتن هستيد، از ذات كار لذت ببريد. مهم همين است. ▪ جفري ديور: (نويسنده ۱۴ رمان پرفروش ازجمله كلكسيونر استخوان) فقط دو قانون است كه معمولاً به نويسنده تازه‌كار توصيه مي‌كنم؛ اول اينكه چيزي را بنويسيد كه از خواندنش لذت مي‌بريد و دوم هيچ وقت، هيچ وقت از نوشتن دست برنداريد. رد شدن كارتان توسط ناشرين، فقط يك سرعت‌گير است نه يك ديوار بلند آجري. حس كنيد طرح‌ها و كاراكترها را حتماً بايد از ذهنتان به روي صفحه كاغذ خالي كنيد وگرنه منفجر مي‌شويد. دست‌كم خود من هميشه اين احساس را داشته و دارم. ▪ ديان دي: (نويسنده رمان‌هايي چون «قطار مرگ به طرف بوستون») توصيه من اين است كه چيزي را بنويسيد كه خيلي دوست داريد بخوانيدش و بخوانيد و بخوانيد و بخوانيد. بعد بنويسيد، بنويسيد، بنويسيد. واقع‌گرا باشيد. اين كار (نويسندگي) تجارت يا كار راحت و پرجاذبه‌اي نيست، نياز به كار سخت و طاقت‌فرسا دارد و بايد به تنهايي انجامش داد. هيچ بازخورد بي درنگ و بلافاصله‌اي هم ندارد. براي ديدن بازخورد اثرتان نياز به انتظاري بسيار طولاني داريد از فكر اين نكته تنم مي‌لرزد كه براي رسيدن به پول، چقدر بايد منتظر بمانيد! شايد نتوانيد واقعيت‌هاي تلخ اين شغل بي‌رحم و خشن را تحمل كنيد. فقط يك دليل خوب براي سر كردن و زندگي با روياي نويسندگي وجود دارد و آن اين است: وقتي اولين رمانتان را نوشتيد، صرفنظر از اينكه فروش كرده باشد يا نه و صرفنظر از اينكه مورد توجه ناشران قرار گرفته باشد يا نه احساس كنيد كه نمي‌توانيد كتاب ديگري ننويسيد. اگر احساستان اين‌طور بود، اين كتاب ديگر كم‌كم تبديل مي‌شود به كتاب‌هاي ديگر و ديگر چرا؟ چون حس مي‌كنيد زندگي بدون حضور طرح‌ها و شخصيت‌هاي داستاني در ذهنتان خالي است. ▪ چيترا بانرجي ديوا كاروني: (نويسنده رمان‌هايي چون «خواهر قلبي من» و برنده جوايز متعدد ادبي) مطمئن نيستم كه جرات توصيه به نويسندگان تازه كار و علاقه‌مند را داشته باشم. اما چيزهايي هست كه مدام براي يادآوري به خودم تكرار مي‌كنم اگر نوشتن برايت مهم است بايد آماده‌باشي كه به‌شدت برايش كار كني و زندگي‌ات را آنقدر ساده و خلوت كني كه بتواني هنرت، انرژي و زماني را كه نياز دارد به آن اختصاص بدهي. طيف كتاب‌هاي مورد مطالعه‌ات را گسترش بده و ساعت‌هاي طولاني تمرين كن. بايد مثل يك سفالگر، عزم جزمي در دور انداختن قطعه‌هاي بدشكل داشته باشي بايد عزم جزمي در ريسك كردن و آزمودن‌ فرم‌هاي تازه داشته باشي تا با هر چيزي كه مي‌نويسي پيشرفت تازه‌اي كني. ▪ مايو بينچي: (نويسنده كتاب‌هايي چون كلاس بعدازظهر و عروسي نقره‌اي) توصيه من اين است كه همان‌طور كه حرف مي‌زنيد، بنويسيد و حتما هم فقط در مورد مطالب و چيزهايي بنويسيد كه از آنها شناخت داريد. ▪ جودي بلوم: (نويسنده كتاب‌هايي چون «خدايا تو آنجايي؟ من مارگارت هستم») به هيچ كس اجازه ندهيد نااميدتان كند! ▪ ليزا دالبي: (نويسنده رمان «قطعه موراساكي») در مورد چيزهايي بنويسيد كه ذهنتان را مشغول كرده و وسوسه‌تان مي‌كند. ▪ كريگ هولدن (نويسنده رمان پرنده جاز) دونده دوي استقامت باشيد. هزاران قصه كوتاه و شعر و صدها رمان بخوانيد. هر روز بنويسيد. به دنبال پول هم باشيد؛ اما نه زياد. ▪ اليويا گلداسميت: (نويسنده رمان پرفروش همسران جوان) هر روز بنويسيد. ساعت‌هايي را كه به دردتان مي‌خورد، پيدا كنيد. يكجا بنشينيد تا چيزي به ذهن‌تان خطور كند. چيزي را كه مي‌نويسيد، همان روز قضاوت نكنيد. اين كار را روز بعد انجام بدهيد. اگر چيزي به ذهن‌تان خطور نكرد، كارهاي قبلي‌تان را ويرايش و بازنويسي كنيد. يك نكته ديگر را هم بگويم و آن اينكه نه ويراستار و نه ناشر، هيچ كدام بيشتر از شما كارتان را نمي‌شناسند و نسبت به آن شناخت ندارند. من تمام توصيه‌ها و پيشنهادهايي را كه نسبت به نوشته‌هايم مي‌كنند، مي‌شنوم اما هميشه آنها را به كار نمي‌بندم. تصميم نهايي خودم را مي‌گيرم. ▪ آندره دوبوس: (نويسنده رمان «خانه مدوشن» نامزد جايزه كتاب ملي ۱۹۹۹ در رشته ادبيات) براي داستان‌هايتان، طرح كلي نريزيد. تكرار مي‌كنم: طرح كلي نريزيد. نويسندگاني را مي‌شناسم كه اين كار را مي‌كنند، اما شخصا معتقدم فرآيند نوشتن از ما مي‌خواهد تا تسليم راز و رمزهاي ناشناخته بشويم. در هيچ جاي فرهنگ ما چنين آموخته نابي وجود ندارد. بايد به ضمير ناخودآگاه‌تان اعتماد كنيد، بايد به شخصيت‌هاي داستان اعتماد كنيد تا خودشان داستان را به جايي كه مي‌رود، هدايت كند. ▪ كارولينا گارسيا آگويلرا: (نويسنده رمان‌هايي چون شكر تلخ و معجزه‌اي در بهشت) هيچ‌وقت دست از نوشتن برنداريد. نوشتن، تفنن نيست. نبايد صرفا يك آماتور آخر هفته‌اي باشيد. يعني نمي‌شود به نويسندگي مصمم باشيد و فقط تعطيلات آخر هفته را صرف نوشتن كنيد. بايد وقت بگذاريد. حتي اگر مي‌توانيد، چند ماه شغل اصلي‌تان را هم كنار بگذاريد. به اعتقاد من، نويسندگي يك شغل پاره‌وقت نيست و يادتان هم باشد كه چاپ كتاب، فقط محدود به نوشتن آن نمي‌شود. من خودم وقتي كارم را شروع كردم، چيزي از چاپ و نشر نمي‌دانستم. هنوز هم باورم نمي‌شود كه كتاب‌هايم چاپ شده‌اند. حتما شنيده‌ايد: نويسنده‌ها مي‌گويند باورشان نمي‌شود كه واقعا نويسنده شده‌اند، تا وقتي كه مثلا در هواپيما كسي را ببينند كه دارد كتابشان را مي‌خواند. اين اتفاق همين چند روز پيش در سالن ورزش براي خودم رخ داد. زني كه روي دوچرخه كناري‌ام نشسته بود، كتابم در دستش بود و داشت مي‌خواند. از او پرسيدم آيا از آن خوشش آمده يا نه. گفت بله و من هم تصميم گرفتم به او بگويم كه نويسنده‌اش من هستم. ▪ كارول هيگينز كلارك: (نويسنده رمان‌هايي چون «سالن‌ را بياراييد») دست از نوشتن برنداريد. عضو يك گروه نويسندگي با يك كلاس قصه‌نويسي شويد. اگر چيزي نوشته‌ايد كه گمان مي‌كنيد قابليت عرضه و چاپ دارد، تلاش كنيد آن را به جايي بفرستيد اما مهم‌ترين كارتان بايد اين باشد كه نوشتن را ادامه بدهيد. ▪ مايكل كانلي: (نويسنده رمان‌هايي چون «سياهي تيره‌تر از شب») هر روز بنويسيد؛ حتي اگر شده، فقط براي چند دقيقه وقتي بخواهيد حتي چند دقيقه بنويسيد، لازم است به داستان و شخصيت‌ها فكر كنيد هر روز نوشتن، آنها را در ذهنتان تازه و زنده نگه مي‌دارد. وقتي در ذهنتان حضور داشته باشند، آن وقت مي‌توانيد مدام روي داستان كار كنيد. قسمت اعظم نويسندگي، پاي دستگاه كامپيوتر يا كنار قلم و كاغذ صورت نمي‌گيرد. اين حقه كوچك به استمرار فرآيند نوشتن خلاق كمك مي‌كند. ▪ سونيا سونز (نويسنده «چيزهايي كه مامان نمي‌داند») از همين حالا شروع كنيد به نوشتن! هرچه بيشتر بنويسيد، مهارتتان بيشتر مي‌شود. آثار نويسندگان بزرگ را بخوانيد. در مورد چگونه نوشتن هم بخوانيد كتاب‌هاي فوق‌العاده‌اي درباره نويسندگي وجود دارد. اگر مي‌توانيد بر و بچه‌هاي ديگري هم پيدا كنيد كه در نويسندگي جدي هستند؛ يك گروه نقد و بررسي تشكيل بدهيد به‌طور منظم و مرتب دور هم جمع شويد و مطالعه كنيد كارهاي يكديگر را مورد بحث قرار دهيد و نقدهاي سودمند و راهگشا را با هم سهيم شويد. من سال‌هاست كه همين كارها را كرده‌ام و پيشرفت زيادي هم داشته‌ام. ▪ سوزان فيشراستيپلز: (نويسنده رمان‌هاي كودك و نوجوان از قبيل «شهربانو») بياموزيد كه بايد ذوق و قريحه خودتان را بشناسيد و آن را فعال كنيد حتي اگر كوچك و ناچيز به‌نظر بيايد. مثل كلمه خاصي كه دنبالش مي‌گرديد، به دنبال يافتن ذوق و استعدادتان باشيد. قدر آن را بدانيد و شاكر باشيد. براي هنري كه به آن عشق مي‌ورزيد، سخت كار كنيد. ▪ مو هايدر: (نويسنده رمان پرفروش مرد پرنده) همان توصيه هميشگي و معمول بنويسيد. بنويسيد. بنويسيد و بعد، وقتي اين كار را كرديد، باز چيز ديگري بنويسيد. دست از نوشتن بر نداريد. اگر برايتان روشن نيست كه چه «سبك» و «صدا»يي را براي خودتان برگزينيد، خود را به جاي خواننده بگذاريد. نكته ديگر هم اينكه براي خودتان بنويسيد. اگر بخواهيد به دنبال بازار پيدا كردن باشيد، شكست مي‌خوريد. ▪ نوار رابرتز (۷۵ ميليون نسخه از كتاب‌هايش در سراسر جهان به فروش رفته) اول، چيزي را بنويسيد كه دلتان مي‌خواهد به‌عنوان تفريح و لذت همان را بخوانيد. اگر برايتان جالب نباشد و سرگرمتان نكند، احتمالا براي هيچ‌كس ديگري هم جالب و سرگرم‌كننده نيست. ▪ وين جانسون (نويسنده كتاب جنجالي «دوباره فكر نكن!») سعي كنيد تا جايي كه مي‌توانيد زندگي‌تان را وقف و صرف نوشتن چيزهايي كنيد كه دوستشان داريد. ▪ ماتيونيل (نويسنده رمان پرفروش «مسافران انگليسي») فقط بنويسيد. سعي نكنيد آدم ماهر و باسوادي به‌نظر بياييد. اگر بتوانيد موضوعي را پيدا كنيد كه واقعا معناي خاصي براي شما داشته باشد و بتوانيد آن را براي بقيه دنيا هم معنادار كنيد، كار تمام است؛ موفق شده‌ايد. ▪ باربارا همبلي از بازنويسي يا به عبارت ديگر «دوباره نوشتن» باكي نداشته باشيد. به كسي كه به قضاوتش اعتماد داريد، بدهيد كارتان را بخواند و بپرسيد كه آيا بر او تاثير گذاشته يا نه و اگر نه، چرا؟ كاري را كه شروع مي‌كنيد، به پايان برسانيد. (اگر هميشه نمي‌توانيد دست‌كم بيشتر وقت‌ها خودتان را مقيد كنيد كه كارتان را تمام كنيد.) قصه‌هايي راجع به آدم‌ها بنويسيد. توصيه ديگرم هم اين است كه وقتتان را صرف ساختن يك دنياي كاملا خيالي و پوچ يا يك تاريخ فراموش‌شده نكنيد. ▪ جوانا ترولوپ (نويسنده رمان‌هاي پرخواننده‌اي چون «بچه‌هاي مردم» و «بهترين دوستان») صبر و تحمل؛ استقامت و پشتكار و قواي مشاهده خود را تقويت كنيد. براي نويسنده‌شدن هيچ‌وقت پير نيستيد اما شايد هنوز بچه باشيد! اميد فروتن روزنامه تهران امروز
 

http://dissertations.blogfa.com/post-42.aspx


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۲ ] [ مشاوره مديريت ]

 

در جلسات دفاع از پايان نامه هاي دانشجويي چه مي گذرد؟


بعد از اتمام كار و جلسه دفاع، پايان نامه ها اغلب بايگاني شده و تنها بدرد دانشجوياني مي خورند كه بعدها مي خواهند چهارچوب نظري و پيشينه تحقيق پايان نامه خود را بنويسند. در واقع در اين مرحله به جرات مي توان گفت كه هيچ ارتباطي بين صنعت، سازمان ها و نهادهاي مختلف و دانشگاه وجود ندارد و هيچ ساز و كاري براي استفاده از پايان نامه هاي دانشجويان انديشيده نشده است.


سرويس اجتماعي «فردا»،حسين كرماني: جامعه علمي ايران در حال حاضر با مشكلات عديده اي روبرو است. يكي از اين مشكلات كه چندان به آن توجه نشده و در معرض ديد مردم ورسانه ها قرار نگرفته، شيوه تدوين و تهيه پايان نامه هاي دانشجويي است.اين ماجرا از چند جنبه قابل بررسي و تامل است كه در اين مطلب اندكي به آنها خواهيم پرداخت.
ابتدا بهتر است توضيح دهيم كه چرا توجه پايان نامه هاي دانشجويي مهم است. در واقع ثمره سالها درس خواندن هر دانش آموزي كه تحصيل خود را از 7 سالگي شروع ميكند تا پايان دوره فوق ليسانس، چيزي نست جز پايان نامه او. اين پايان نامه بايستي عصاره هر آنچه كه محصل طي دوران تحصيل خود آموخته است باشد و با دقت هر چه تمامتر مورد ارزيابي قرار بگيرد؛ چرا كه هر پايان نامه بعنوان يك سند علمي براي هميشه باقي مي ماند و ديگران به مباحث و نتايج آن تكيه مي كنند.


اما اين مسئله در جامعه علمي ايران به چه صورتي مطرح است؟ همانطور كه در ابتدا گفتيم از چند زاويه ميتوان به اين موضوع نگاه كرد. در ابتدا نحوه تهيه پايان نامه توسط دانشجويان، بعد دوم قضيه نحوه ارزيابي و برگزاري جلسه دفاع و آخرين جنبه هم ميزان و نحوه استفاده از اين پايان نامه ها و كساني است كه از اين پايان نامه ها استفاده مي كنند. بايد خاطر نشان كرد كه همه اين مراحل بايستي هر چه دقيقتر و علمي تر انجام شود تا ثمره صرف هزينه، وقت و منابع كشور براي سواد آموزي به خود كشور بازگردانده شود. اما در واقعيت چه اتفاقي رخ مي دهد؟

هر يك از اين مراحل در دانشگاه هاي ايران نقاط ضعف فراواني دارند. در حاليكه بايستي بپذيريم دانشجويان و اساتيد فراواني وجود دارند كه تلاش مي كنند روند تهيه و تدوين پايان نامه را علمي و دقيق انجام دهند اما متاسفانه در اغلب موارد، چه اساتيد و چه دانشجويان در پي دور زدن روندهاي علمي هستند و كار انجام پايان نامه را به امري فرمايشي تبديل كرده اند.

در ابتدا دانشجويان تلاش قابل قبولي براي انتخاب موضوع نمي كنند و در بسياري از موارد ديده شده است كه دانشجويان تنها بدنبال انتخاب موضوعي هستند كه صرفا پايان نامه اي براي رفع تكليف نوشته، مدرك خود را بگيرند. در اين ميان بازار سودجوياني كه معلوم نيست چگونه پايان نامه تهيه مي كنند نيز براي فروش پايان نامه گرم است، امري كه جز به سخره گرفتن علم و دانشگاه نام ديگري بر آن نمي توان نهاد و دغدغه هيچ شخص يا ارگاني نيز نيست.

اما در جلسات دفاع چه مي گذرد؟ حكايت برگزاري اين جلسات نيز حكايت جالبي است. گذشته از اينكه اغلب اساتيد راهنما بعضا دانش كافي را در حوزه موضوع پايان نامه دانشجويشان براي راهنمايي وي ندارند و بدلايلي ديگر اينكار را قبول مي كنند، در روند تهيه پايان نامه نيز كار خاصي انجام نمي دهند و تنها به جابجا كردن چند جمله بسنده مي كنند.

به شهادت اغلب دانشجويان، جلسه دفاع پايان نامه نيز تنها يك بده بستان بين اساتيد است. چرا كه استادي كه امروز داور يك پايان نامه است ممكن است روز بعد استاد راهنماي آن پايان نامه، داور پايان نامه دانشجويش باشد و به همين دليل شهامت آن را ندارد كه نمره پايين به دانشجو بدهد و يا پايان نامه را با نگاهي علمي مورد ارزيابي قرار دهد. در موارد چندي نيز اساتيد داور اصلا زحمت اينكار را بخود نمي دهند و داور شدن براي آنها تنها ناني دارد، هر چند براي كشور آبي نداشته باشد. اينگونه است كه تمامي پايان نامه ها با نمره هاي بالاي 19 دفاع مي شوند، كه اگر واقعا تمام اين پايان نامه ها از لحاظ علمي در چنين سطحي باشند كشور تا الان مي بايست از لحاظ توليدات علمي فرسنگ ها از دنيا فاصله مي گرفت.

بعد از اتمام كار و جلسه دفاع، پايان نامه ها اغلب بايگاني شده و تنها بدرد دانشجوياني مي خورند كه بعدها مي خواهند چهارچوب نظري و پيشينه تحقيق پايان نامه خود را بنويسند. در واقع در اين مرحله به جرات مي توان گفت كه هيچ ارتباطي بين صنعت، سازمان ها و نهادهاي مختلف و دانشگاه وجود ندارد و هيچ ساز و كاري براي استفاده از پايان نامه هاي دانشجويان انديشيده نشده است.

توجه به مطالب بالا نشان مي دهد كه روند تهيه و دفاع پايان نامه ها و بعد از آن در كشور ما با مشكلات و چالشهاي عديده و مهمي روبروست كه متاسفانه توجه كافي به آنها نشده است. بديهي است كه اگر مي خواهيم كشور آنگونه كه مقام معظم رهبري مي خواهند در مسير پيشرفت و توسعه گام بردارد بايستي از خشت هاي اول شروع كرده و آنها را كج نگذاريم، آنگاه ديوارمان به ثريا خواهد رسيد.

http://www.fardanews.com/fa/news/227562


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۲ ] [ مشاوره مديريت ]

 

 

 

فصل سوم

گزارش شفاهي پايان‌نامه

گردآوري و تنظيم:
دكتر رسول تبري
عزت پارياد
 
مقدمه
بدون شك انجام يك پروژه تحقيقاتي يكي از مهم‌ترين بخش‌هاي دوره آموزش يك دانشجوي تحصيلات تكميلي است. بر همين منوال شايد بتوان جلسه دفاع از پايان‌نامه را از بياد ماندني‌ترين خاطرات دانشجو از دوران تحصيل دانست. خاطره‌اي كه خوب يا بد به راحتي فراموش نمي‌شود پس چه بهتر كه سعي كنيم اين خاطره از نوع خوب باشد. 
گزارش شفاهي پايان نامه:
   گزارش شفاهي رايج‌ترين روش دفاع از پايان‌نامه است كه در آن چندين هدف دنبال مي‌شود. اعلام نتايج تحقيق جهت كسب نظر داوران در مورد تحقيق انجام شده و ارزشيابي آن و هم چنين اعلام نتايج تحقيق به كساني كه به نتايج به دست آمده نياز داشته تا براسا س آن بتوانند به حل مشكلات و معضلات موجود بپردازند؛ عمده‌ترين اهداف اين گزارش را تشكيل مي‌دهند.
  زبان مورد استفاده در ارائه گزارش شفاهي بايد براي مستمعين و داوران حاضر در جلسه قابل درك باشد. در بسياري از موارد دانشجوياني كه هنوز به مرحله دفاع از پايان‌نامه نرسيده‌اند نيز جهت اطلاع از فرايند ارائه گزارش پاياني در جلسه دفاع حضور دارند،  به همين دليل بهتر است سخنراني به گونه‌اي ارائه شود كه ضمن تامين اهداف دانشجوي ارائه كننده و اساتيد راهنما و مشاور وي كه مسئوليت علمي نتايج را بر عهده دارند؛ جلسه از ماهيت آموزشي مناسبي نيز برخوردار گردد. به علاوه يك گزارش خوب گزارشي است كه در آن در زماني كوتاه مطالب مفيد به شنوندگان ارائه شود . در اين گزارش بايد يافته‌هاي اصلي و برجسته تحقيق ارائه شوند. به همين منظور تدوين خلاصه‌اي از پايان‌نامه جهت ارائه بهتر و هم چنين  ارائه به هيئت داوران ضروري مي‌باشد. نگارش اين خلاصه موجب مي‌شود داوران در يك نگاه اجمالي با كليات انجام شده در فرايند تحقيق آشنا شوند . اين كار امكان ارزشيابي  دقيق‌تر از تحقيق را مهيا خواهد نمود.اين خلاصه در حقيقت بدنه متن سخنراني دانشجو در جلسه دفاع مي‌باشد. همچنين پيشنهاد مي‌شود در صورت حضور دانشجويان و مهماناني كه توسط محقق و يا دانشكده محل تحصيل دعوت شده‌اند خلاصه‌اي از پايان‌نامه در 3-2 صفحه تدارك ديده‌شود.
در هر حال بايد بخاطر داشت كه شرح وتفصيل يافته‌هاي تحقيق در قالب سخنراني به جمله‌پردازي مناسب‌، انشا و رعايت اصول صحيح آيين‌نگارش نياز دارد. عدم رعايت اصول در تهيه متن سخنراني موجب ارائه يك سخنراني پريشان و مبهم شده و تمامي تلاش‌هاي محقق در ارائه نتايج تحقيق بي‌حاصل خواهد ماند .
مواردي كه ثبت  آن‌ها در چكيده تحقيق الزامي مي‌باشد :
مسئولين هر دانشكده با توجه به مقطع و رشته تحصيلي دانشجوياني كه ملزم به ارائه پايان‌نامه جهت اتمام دوره تحصيلي خود هستند؛ قوانيني جهت تدوين چكيده  تحقيق وضع مي‌نمايند. البته آن چه مسلم است ثبت موارد زير در چكيده پايان‌نامه صرفنظر از رشته و مقطع تحصيلي دانشجو الزامي مي‌باشد :
- عنوان تحقيق
- نام دانشجو و اساتيد راهنما و مشاور
- خلاصه بيان مسئله و ضرورت اجراي تحقيق
- اهداف كلي و ويژه (ثبت اهداف كاربردي در آيين نامه اجرايي تدوين چكيده برخي از دانشكده‌ها الزامي مي‌باشد و دانشجو موظف به ثبت اهداف كاربردي مي‌باشد )
- فرضيات و سوالات تحقيق كه بر اساس اهداف تدوين شده‌باشند
- تعاريف علمي و عملي واژه‌هاي موجود در عنوان و اهداف
- مروري بر حداقل سه مطالعه مشابه با موضوع اصلي تحقيق كه در داخل و يا خارج از كشور انجام شده‌باشند
- محيط، جامعه و نمونه تحقيق
- روش نمونه‌گيري
- تعريف ابزار پژوهش به طور كامل و شيوه تعيين روايي و پايايي ابزار
- روش جمع آوري اطلاعات و تجزيه و تحليل  آن‌ها
- ارائه نتايج بر اساس اهداف تحقيق به همراه تحليل دانشجو از يافته‌هاي تحقيق خود و ارائه استنادهاي مناسب موافق و يا مخالف يافته‌هاي اصلي پژوهش
- ارائه پيشنهادات بر اساس يافته‌ها
- ارائه محدوديت هاي احتمالي پژوهش
- نتيجه‌گيري نهايي و پاسخ به فرضيات تحقيق و هم چنين استدلال در مورد قدرت تعميم يافته‌ها از نمونه به جامعه
ثبت نتايج در خلاصه تهيه شده مي‌تواند به صورت انشايي و يا تهيه جدول و نمودار باشد. در هر صورت جهت ارائه شفاهي نتايج در جلسه دفاع، تهيه نتايج به صورت نمودار و جدول ضروري به نظر مي‌رسد . در حين ارائه شفاهي اين  چكيده- با توجه به آن كه  از قبل در اختيار اساتيد راهنما، مشاور و داوران قرار داده شده‌است – ارائه مطالب به صورت خلاصه‌تر از متن تهيه شده سبب توجه بيشتر مخاطبان در حين ارائه گرديده و جلسه به صورت مطلوب‌تري اداره خواهد شد .
جهت ارائه هر چه بهتر متن سخنراني در جلسه دفاع رعايت نكات زير به وسيله دانشجوي ارائه كننده پيشنهاد مي‌گردد:
بازديد از محل ارائه دفاع و آشنايي با مختصات فيزيكي محل ارائه نظير نورپردازي، محل دقيق قرار گرفتن در پشت تريبون و نحوه برقراري تماس چشمي با مخاطبان جهت همراهي هر چه بيشتر ذهني مخاطبان با سخنران و تخمين فاصله مناسب صورت با بلندگو جهت تنظيم مناسب صدا موجب افزايش اعتماد به نفس دانشجو شده و ارائه را براي وي آسان‌تر خواهد نمود.
پيشنهاد مي‌شود پس از بازديد از محل و اطمينان از مناسب بودن آن جهت ارائه دفاع، در برگه‌هايي با اندازه‌هاي مناسب،  زمان و مكان ارائه دفاع از پايان‌نامه، عنوان آن، اسامي دانشجو و استاد و يا اساتيد راهنما و در برخي از موارد حتي اسامي اساتيد مشاور ثبت شده و با فاصله زماني مناسب از جلسه دفاع (يك هفته تا سه روز قبل از برگزاري جلسه دفاع) در تابلو هاي اعلانات دانشكده  نصب گردد.
هماهنگي قبلي با مسئول تاسيسات و وسايل سمعي و بصري محل دفاع جهت آشنا شدن با عملكرد هر يك از وسايلي كه بايد در روز دفاع مورد استفاده قرار گيرد مانند پروژكتور، لپ‌تاپ و يا كامپيوتر جهت ارائه هر چه بهتر به دانشجو كمك خواهد نمود. بهتر است دانشجو در مورد نحوه ارائه خود در صورت قطع برق پيش بيني‌هاي لازم را به عمل آورده باشد.
توصيه مي‌شود دانشجويان از آمادگي ذهني كافي جهت ارائه سخنراني بدون وابستگي ‌به متن تهيه شده برخوردار باشند. بديهي است خواندن تمامي مطالب از روي متن، امكان برقراري ارتباط مناسب با مخاطبان را كاهش داده و در برخي از موارد موجب قطع اين ارتباط خواهد شد . بايد به ياد داشت كه برقراري تماس چشمي با مخاطبين يكي از شيوه‌هاي بسيار موثر در جلب نظر و افزايش توجه مستمعين خواهد بود.
پيشنهاد مي‌شود نكات مهم و كليدي و يا تصاويري در ارتباط با موضوع تحقيق با استفاده از نرم‌افزار Power Point  تهيه شده و در جلسه به نمايش درآيد. بهتر است اسلايدهايي كه به اين طريق تهيه مي‌شوند تا حد امكان ساده بوده و در تهيه  آنها نكات زير رعايت شوند.
-  استفاده از چهارچوب يكسان در كليه اسلايدها
- دقت به تركيب رنگ‌هاي زمينه و حروف (به عنوان مثال استفاده از حروف سفيد يا زرد در زمينه آبي يا سرمه‌اي يك انتخاب ايمن است).
- گنجاندن حداكثر هشت خط متن در هر اسلايد
- استفاده از تصاوير فقط در صورت نياز
در هر حال تعداد اسلايدها (با توجه به در نظر گرفتن متوسط زمان يك دقيقه براي نمايش و توضيح هر اسلايد و يا 6 اسلايد در هر ده دقيقه) بايد با زمان اختصاص داده شده براي سخنراني تناسب داشته‌باشد. 
ارائه سوال اصلي تحقيق در ابتداي مقدمه به نحوي كه توجه  مستمعين را به ضرورت اجراي تحقيق جلب نمايد سبب توجه و همراهي ذهني آنان با سخنران  تا پايان زمان ارائه سخنراني مي‌شود. ارائه جملات به صورت كوتاه و اجتناب از حاشيه‌هاي بي‌مورد و بدون ارتباط به موضوع پژوهش بر جذابيت‌هاي سخنراني خواهد افزود.
معمولاً ارائه يك پايان‌نامه حدود سي دقيقه به طول مي‌انجامد. همراه داشتن ذهن شنوندگان در طول اين مدت فقط از طريق ارائه يك سخنراني جذاب، تغييرات بجا و اصولي در شيوه ارائه مطالب، اجتناب از تُن صداي يكنواخت و كسالت بار و استفاده مناسب و بجا از وسايل سمعي و بصري امكان‌پذير خواهدبود.
پس از اتمام سخنراني دانشجو، نوبت طرح پرسش‌هاي داوران و سپس ساير حاضران مي‌باشد. توجه دقيق سخنران به سوالات فرد مطرح‌كننده پرسش، اجتناب از قطع كردن صحبت وي، يادداشت‌برداري از نكات مهم سوال به منظور پيشگيري از فراموش شدن بخشي از آن در حين ارائه پاسخ و دادن پاسخ‌هاي قانع‌كننده به دور از هيجان سبب مي‌شود تا داوران نيز بر توان‌مندي و تسلط محقق بر فرايند تحقيقاتي انجام شده صحه بگذارند. پاسخ به سوالات بايد واضح، دقيق و روشن بوده  و بر اساس بدنه سوال ارائه گردد. دستپاچگي در حين پاسخ دادن‌، طفره رفتن از ارائه پاسخ دقيق به سوال مطرح شده، بروز هيجان و اضطراب زياد و در اغلب موارد كاذب معمولا" به عنوان عدم تسلط كافي محقق بر موضوع تحقيق، فرايند انجام شده و يا ناتواني وي در اداره جلسه تلقي مي‌گردد.
اعلام تشكر از اساتيد راهنما و مشاور پايان‌نامه و  هيئت داوران كه با مطالعه پايان‌نامه و طرح سوالات خود– كه قطعا سبب ارتقائ علمي پايان‌نامه خواهد شد- نشانگر بلوغ فكري و اجتماعي دانشجو خواهدبود.

http://www.gums.ac.ir/Upload/Modules/Contents/asset33/sec3-presentation%20tez.doc


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۱ ] [ مشاوره مديريت ]

 

ده روش براي تسلط بر سخنراني و دفاع از پايان‌نامه

▬ يكي از متداول‌ترين دلايلي كه هنگام سخنراني در جلسات احساس نگراني مي‌كنيم اين است كه مي‌ترسيم مطلبي را كه آماده كرده‌ايم فراموش كنيم و با ريسك از دست دادن اعتبارمان مواجه شويم.
▬ روشي كه بسياري افراد براي غلبه بر اين هراس استفاده مي‌كنند تهيه اسلايدهاي Power Point براي كمك به حافظه است.
▬ به هر حال، همه چيز به اين سادگي نيست. زيرا، هيچ چيز به اندازه‌اي كه مخاطب ببيند در سخنراني كاملاً به اسلايدهاي خود متكي هستيد، اعتبار شما را زير سوال نمي‌برد.
▬ سخنرانان با تجربه، اين توانايي را دارند كه قبل از نشان دادن اسلايد به مخاطب، محتواي آن را اعلام كنند. آن‌ها دست كم، ابزاري را كه در دست دارند به خوبي مي‌شناسند؛ بنا بر اين، فقط لازم است نگاه كوتاهي به اين اسلايدها بيندازند و بدانند كه مطلب بعدي چيست. براي اين‌كه بتوانيد اين كار را انجام دهيد، به تمرين‌هاي ساده‌اي براي ارتقاي حافظه نياز داريد تا مطالب سخنراني خود را به خاطر بسپاريد و در نتيجه استرستان را كم كنيد.
 
░▒▓۱.  از روش «كاخ ذهن» استفاده كنيد
▬ تحقيقات مربوط به توانايي مغز نشان داده‌اند كه بين روشي كه ما اتفاقي را به خاطر مي‌سپاريم و فضايي كه اين اتفاق در آن روي داده، ارتباط عميقي وجود دارد. به عبارت ديگر، ما چيزها را بر اساس موقعيت‌هاي مكاني به خاطر مي‌سپاريم. اين تكنيكي قديمي براي تقويت حافظه است كه از آن به عنوان «كاخ ذهن» نام برده مي‌شود.
 
░▒▓۲.  از نقشه‌هاي ذهني استفاده كنيد
▬ نقشه‌هاي ذهني نمودارهايي هستند كه با كمك آن‌ها مي‌توانيد همه موضوعات سخنراني خود را به جاي اين‌كه به صورت ليست وار مشخص كنيد، به شكلي بصري طرح‌بندي كنيد. اين كار كمك بزرگي براي تقويت حافظه است، چرا كه تصوير آن شكل در مغز شما نقش مي‌بندد و آسان‌تر از يك ليست خطي مي‌توانيد اطلاعات را بازيابي كنيد، به خصوص اگر يادگيري بصري شما بهتر باشد؛ بنا بر اين، سعي كنيد به جاي استفاده از روش‌هاي قديمي يادداشت برداري، سخنراني را از طريق يك نقشه ذهني ارائه كنيد.
 
░▒▓۳.  به تمركز ۸ ثانيه‌اي اهميت بدهيد
▬ كارشناسان امر تقويت حافظه مي‌گويند ۸ ثانيه متوالي طول مي‌كشد تا يك بخش اطلاعات توسط هيپوكامپ مغز پردازش شده و وارد حافظه شود، اطلاعات اين گونه در مغز ما رمزنگاري مي‌شوند. چگونه تلاش مي‌كنيد خود را براي يك سخنراني آماده كنيد؟ آيا براي انتقال اطلاعات از روي يادداشت‌ها به ذهنتان تمركز داريد؟ يا عادت داريد با چك كردن ايميل يا پاسخ دادن به تلفن در كارتان وقفه ايجاد كنيد؟ قانون مهم «۸ ثانيه» را به ياد بياوريد و هنگام دريافت اطلاعات زماني را در نظر بگيريد كه در آن وقفه پيش نيايد. در اين صورت، نه تنها بهتر بر موضوع سخنراني خود تسلط مي‌يابيد، بلكه مدت سخنراني را هم به ميزان قابل ملاحظه‌اي كاهش مي‌دهيد.
 
░▒▓۴.  قانون تمرين ۲۰-۲۰-۲۰ را به كار بگيريد
▬ چقدر وقت داريد سخنراني خود را ارائه كنيد؟ كارشناسان حافظه قانون ۲۰-۲۰-۲۰ را پيشنهاد مي‌كنند كه بر اساس آن هنگام تمرين مي‌توانيد جزئيات سخنراني را به مدت ۲۰ دقيقه بررسي كنيد و سپس همان متن را دو بار ديگر تكرار كنيد.
 
░▒▓۵.  با صداي بلند تمرين كنيد
▬ محققان دريافته‌اند كه حافظه با تكرار بلند كلمات ۱۰ درصد بيشتر فعال مي‌شود. كل سخنراني خود را ۵ يا ۶ بار با صداي بلند بگوييد. با انجام اين كار و افزايش اعتماد به نفس، نه تنها حافظه خود را در مورد موضوع تقويت مي‌كنيد، بلكه سخنراني خود را از روخواني صرف به مطلبي كه از درون شما برخاسته، تبديل مي‌كنيد.
 
░▒▓۶.  با موزيك تمرين كنيد
▬ موزيك ابزار موثري است كه در حفظ كردن اطلاعات به ما كمك مي‌كند. دكتر جورجي لوزانوف، روان‌شناسي است كه روش خاصي براي آموزش زبان‌هاي خارجي ارائه داده است. در اين روش از موزيك بي‌قاعده باروك براي آموزش زبان استفاده مي‌شود. اين نوع موزيك نيم‌كره چپ و راست مغز را با هم فعال مي‌كند. فعاليت هم‌زمان دو نيم‌كره، ميزان حفظ اطلاعات را به حداكثر مي‌رساند. به طوري كه درصد حفظ كردن دانش‌آموزان به طور ميانگين به ۹۲ درصد رسيد. همين روش در آماده شدن براي سخنراني نيز موثر است. در حالي كه در بازگويي متن سخنراني تمرين مي‌كنيد، از موزيك استفاده كنيد تا درصد جذب و حفظ اطلاعات شما بيشتر شود.
 
░▒▓۷.  صداي خود را ضبط كنيد
▬ هنگام تمرين ارائه سخنراني، صداي خود را ضبط كنيد و سپس آن را براي خودتان پخش كنيد. شنيدن بخش به بخش صداي خودتان هنگام سخنراني، توانايي به خاطر سپاري موضوعات را بالا مي‌برد؛ چون اكنون، از راهكارهاي بصري و شنيداري تقويت حافظه با هم استفاده مي‌كنيد.
 
░▒▓۸.  قبل از خواب تمرين كنيد
▬ دانشمندان عصب‌شناسي از ارتباط بين خواب و يادگيري و تقويت حافظه پرده برداشته‌اند. يافته‌هاي آنان نشان مي‌دهد كه خوابيدن، تثبيت آخرين اطلاعاتي را كه سيستم حافظه شما قبل از خواب دريافت كرده، افزايش مي‌دهد؛ بنا بر اين. اگر دقيقاً قبل از خوابيدن متن سخنراني را تكرار كنيد، صبح كه از خواب بيدار شويد، آسان‌تر آن را به ياد مي‌آوريد.
 
░▒▓۹.  حافظه فعال خود را ارتقا دهيد
▬ حافظه فعال، سيستمي در مغز انسان است كه امكان حفظ موقت اطلاعات و اداره اطلاعات لازم براي وظايف پيچيده مانند تجزيه و تحليل زبان، استدلال كردن و يادگيري مطالب جديد را به وجود مي‌آورد. ارتقاي حافظه فعال، كنترل توانايي ما را براي توجه كردن و به خاطر سپردن افزايش مي‌دهد.
▬ كارشناسان علم عصب‌شناسي معتقدند: حافظه فعال با تمرين زياد تقويت مي‌شود.
 
░▒▓۱۰.  در نهايت خيلي سخت نگيريد
▬ در نهايت، به ياد داشته باشيد كه تنها خودتان از ايده‌هايي كه قرار است در سخنراني ارائه كنيد، آگاهيد. اگر هنگام سخنراني موضوعي را فراموش كرديد، براحتي از آن بگذريد و مطمئن باشيد كه مخاطب نيز متوجه آن نخواهد شد.
▬ بدانيد در حال اجراي اپرا نيستيد كه مخاطب اشعار آن را حفظ باشد و آن را دنبال كند. اگر هم موضوع فراموش شده را در طول سخنراني به ياد آورديد، به راحتي بگوييد «نكته ديگري وجود دارد كه بايد اضافه كنم». بنا بر اين، به جاي اين‌كه زمانتان را صرف نگران شدن كنيد، از آن براي به كارگيري ابزارهاي تقويت حافظه استفاده كنيد.
برداشت آزاد از دنياي اقتصاد
هو العليم

http://www.philosociology.ir/daily-articles/1383-1391-07-02-12-46-08.html


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۵۰ ] [ مشاوره مديريت ]

 

پايان نامه تحصيلي يا پروژه را چگونه تدوين كنيم!


 مقدمه
براي نوشتن يك پايان نامه يا پرژه تحصيلي در يك چهار چوب علمي محقق ناگزير به رعايت اصولي است كه هم نگارش مطلب براي وي آسانتر شود و هم مطالعه آن براي ديگران به سادگي امكان پذير باشد اين اصول سه گانه به شرح ذيل ميباشند .
1) اصول تنظيم و تدوين مطلب
2) اصول نگارش و نوشتن مطلب
3) اصول منابع و مآخذ مطلب
اصول تنظيم و تدوين مطلب در پايان نامه ها :
معمولا يك پايان نامه تحصيلي به صورت زير تنظيم ميگردد :
1) صفحه عنوان
2) پيشگفتار و در صورت نياز تشكر و قدر داني
3) فهرست مطالب
4) فصل اول – طرح تحقيق
5) فصل دوم –پيشينه تاريخي تحقيق
6) فصل سوم _ روش تحقيق
7) فصل چهارم _ ارائه يافته هاي تحقيق و تجزيه و تحليل آن
8) فصل پنجم _ خلاصه تحقيق و ارائه پيشنهادها
9) فهرست منابع و مآخذ
10) پيوست
 1)عنوان تحقيق
عنوان تحقيق و صفحه اولين صفحه اي است كه بيننده با آن واجه ميشود و گاه روي جلد پايان نامه را در بر مي گيرد و معمولا مشتمل بر اطلاعاتي به صورت ذيل است :
الف) عنوان پايان نامه
ب ) نام كامل استاد راهنما
ج ) نام كامل محقق يا محققين
د ) نام مركز يا دانشگاهي كه پايان نامه در آن تقديم ميگردد .
ذ ) نوع مدرك ( براي مثال : پايان نامه دوره كارشناسي ارشد صنايع دستي )
و ) تاريخ ارايه پايان نامه
2) پيشگفتار و تشكر و قدر داني :
اين بخش گر چه از ضروريات نيست ولي گاهي وجود آن لازم است كه باشد و اين قسمت ميتواند شامل اطلاعات مختصر و مفيدي از هدف ، دامنه و وسعت تحقيق باشد كه قبل از مطالعه كامل تحقيق به خواننده اطلاعاتي را در اينباره خواهد داد و تصوير و برداشتي از كل تحقيق را براي خواننده روشن ميكند . محقق ميتواند در پايتن پيشگفتار از فرد يا افراد با موسساتي كه او را در انجام تحقيقش كمك و راهنمايي كرده اند ، سپاسگزاري كند .
3) فهرست مطالب :
فهرست مطلب كه ميتواند شامل يك يا چند صفحه باشد هدفي جز دادن ديد و آگاهي از مطالب مندرج در پايان نامه به خواننده ندارد و خواننده را قادر خواهد ساخت به سرعت و دقت و سادگي ، مطلب دلخواه خود در پايان نامه را بيابد .
 4)فصل اول _ طرح تحقيق :
طرح تحقيق يكي از اركان اساسي و اصلي پايان نامه است و محقق قبل از آنكه به انجام تحقيق مبادرت ورزد ، بايد اين فصل را تهيه و تنظيم نمايد و به سرعت استاد راهنما و يا هر فرئد ديگري كه محقق قصد دارد نتايج تحقيق را به او گزارش دهد ، برساند . ÷س از تايد استاد راهنما محقق موظف است طبق طرح تنظيم شده در پي انجام تحقيق بر آيد . مهمترين قسمتهاي طرح تحقيق عبارتند از :
4-1- عنوان تحقيق ؛ بايد شناختي دقيق و روشن از حوزه ي موضوع تحقيق را عرضه دارد و خالي از هرگونه ابهام و پيچيدگي باشد .
4-2-مقدمه يا تاريخچه اي از موضوع تحقيق : در اين قسمت مختصري از نظرات و تحقيقات مربوط به موضوع و يا مسايل و مشكلات حل نشده در اين حوزه و همچنين توجه و علاقه جامعه به اين موضوع اشاره ميشود .
4-3-تعريف موضوع تحقيق : در اين قسمت محقق موضوع مورد علاقه و يا نياز احساس شده خود را در حوزه تحقيق بيان ميدارد و عوامل موجود در موقيعت را تعريف و تعيين ميكند .
4-4-هدف يا هدفهاي كلي و آرماني تحقيق : اين قسمت بايد با جملات مثبت و كلي طرح شود و ازطولاني شدن مطالب پرهيز شود
4-5-روش انجام تحقيق : در اين قسمت پژوهشگر روش كاري خود را بيان ميدارد و شيوه هاي گوناگوني را كه در گرد آوري مطالب خود به كار برده ذكر ميكند و همچنين اگر روش آماري خاصي را در تهيه و تدوين اطلاعات به كار برده آن شيوه را بيان ميكندو بيان آن يكي از ملزومات است .
4-6-اهميت و ارزش تحقيق : با توجه به تشابه اين قسمت از طرح تحقيق با تعريف موضوع تحقيق كه در آن محقق نياز خود را در آگاهي به نتايج مطالعه عنوان ميسازد ، در اين قسمت منابع شخصي يا علمي كه از خاتمه تحقيق به محقق دست ميدهد ، بحث ميشود .
4-7- محدوديت هاي تحقيق : محدوديت هايي كه كنترل آن از عهده محقق خارج است مانند انتخاب نوع بافته ها و يا زير اندازها و ديگر محدوديت هايي كه كنترل آن در دست محقق است مانند موضوع و محل تحقيق و ...
4-8- تعرف واژه ها : در اين قسمت محقق بايد واژه هايي كه ممكن است براي خواننده آشنا نباشد تعريف كند مثلا در منطقه اي گره، ايلمك و در منطقه اي ديگر خفت و در جاييي ديگر به واژه اي ديگر خوانده ميشود محقق بايد واژه هاي نا آشنا را در اين بخش معني كند .
4-9-خلاصه فصلها: در اين قسمت خلاصه اي اشاره وار از فصلهاي آتي آورده ميشودتا خواننده بتواند تصويري واضح از ديگر قسمتهاي پايان نامه در ذهن خود ترسيم كند .
اين مطالب ميتواند اگر درست بيان شود فصل اول پر باري را براي تحقيق ما محيا سازد !
5)فصل دوم پيشينه تاريخي موضوع تحقيق :
اين فصل حاوي خلاصه اي از مطالعات انجام شده در با ره موضوع تحقيق است اين بخش از تحقيق يكي از اركان اصلي و به تعبيري ديگر يكي از پايه هاي تحقيق ميتواند باشد اگر محقق از ÷يشينه مطالعاتي تحقيق آگاهي داشته باشد به دنبال موضوعات تكراري نخواهد رفت و حتي ميتواند با دلايل و برهان هاي ريشه دار و با پايه به نقد آثار گذشته بپردازد .

6)فصل سوم روش تحقيق :
در اين قسمت معمولا به تفصيل در باره مطالبي به قرار ذيل بحث ميشود:
الف) روش تحقيق در اين قسمت محقق به توضيح و توجيه روش تحقيقي خود ميپردازد و انواع مختلف روشهاي تحقيقي ، هدف و موضوع پژوهشي خود ، مناسب دانسته است ميپردازد.
ب) آزمودني ها در اين قسمت محقق به سوالاتي از قبيل :
1) آزمودنيها شامل چه اشخاص يا آيتمهايي هستند ؟ براي مثال او ميگويد آزمودنيهاي ما فقط شامل گبه بود.
2) تعداد آزمودنيها چند تا بود ؟ مثلا 500 نمونه گبه و حتي ميتواند فرد هم باشد مانند : 500 نفر بافنده گبه .
3) با توجه به موضوع و هدف آيا افراد يا تعداد انتخاب شده مناسب هستند ؟ محقق بايد با دلايل و برهانهاي قاطع اين بخش را براي خواننده ثابت كند و بقولي هدف خود را با عمل هماهنگ سازد .
4) نوع گزينش و تقسيم آزمودنيها به چه ترتيب صورت گرفته است ؟ محقق بايد به اين موضوع اشاره كند كه موارد انتخاب شده به چه دليل منتخب نگارنده بوده است و چرا مثلا به جاي گبه از گليم استفاده نكرده و ...
5)آزمودنيها از چه خصوصيات ويژه اي برخوردار هستند ؟ پژوهشگر بايد به خوانندگان بگويد كه خصوصيات آيتمهاي انتخابي چه بوده است كه او آنها را انتخاب كرده است او بايد ويژگيهاي انتخاب موضوعات مورد بحث خود را براي خواننده مشخص كند براي مثال بگويد چون ميخواستيم نوع گره كاربردي در گبه ها را بررسي كنيم 500 نمونه گبه را انتخاب كرديم و يا ...

ج) روش جمع آوري اطلاعات : پژوهشگر پس از تعيين روش تحقيق بايد روش جمع آوري اطلاعات را براي خواننده بيان كند كه ميتواند با استفاده از شيوه هاي مشاهده ، مصاحبه ، ميداني ، پرسشنامه اي وكتابخانه اي و يا حتي اينترنتي باشد .
د)متغير هاي مستقل و وابسته : در اين قسمت محقق به طور جدا گانه متغير هاي متغير هاي مستقل و وابسته را تعيين و تعريف ميكند و با اين كار هم مسير مطالعه خود را مشخص ميسازد و هم براي محقق ديگري اين امكان را به وجود مي آورد كه در صورت تمايل ، بتواند در تحقيق مشابه همين متغير ها را مورد بررسي قرار دهد .
ذ- روش اماري : در اين بخش محقق بايد از شيوه آماري بكار رفته در تحقيقش ياد كند و ضمن توصيف روش آماري استفاده شده در تحقيق به وضوح و خارج از هر گونه ابهام و پيچيدگي فرمولها و سطوح معني دار به كار رفته در تحقيق را بيان دارد برخي از روشهاي آماري كه در كاهاي تحقيقاتي عبارتند از :
1) فراواني و درصد
2) ضريب همبستگي
3) آزمون – تي
4) آزمون – اف
7- فصل چهارم – يافته ها و تجزيه و تحليل آنها :
اين فصل در واقع هسته اصلي تحقيق است و احتمالا مشتمل بر بحث هاي كلامي ، جدولها ، شكلها ، نمودارها و نيز تجزيه و تحليل اطلاعات است .
8- فصل پنجم – خلاصه تحقيق و پيشنهادها :
اين فصل شامل دو قسمت اصلي ، يكي خلاصه تحقيق و ديگري پيشنهادها ست .
الف- اين بخش يكي از مشكلترين بخشهاي پايان نامه است . يك خلاصه مناسب تركيبي از دو نوع اطلاعات است :
1_ اطلاعات و يافته هايي كه محقق از تحقيق جاري خويش به دست آورده است .
2_ اطلاعات و يافته هايي كه محقق از طريق مطالعه تحقيقات و نوشته هاي ديگران جمع آوري كرده است و كلا در نوشتن پايان نامه ، رعايت نكات زير حائز اهميت است :
الف) ارائه يافته ها و نتايج برجسته به صورت منظم .
ب ) استفاده از يافته هاي تحقيق جازي براي تاييد يا رد فرضهاي تحقيق
ج ) بكار گيري مطالب مندرج در فصل پيشينه تاريخي در رد يا تاييد تحقيق (هرجا كه لازم بود ) .
پيشنهاد ها :
تحقيقاتي كه در زمينه هاي مختلف از جمله فرش دستباف صورت ميگيرد لزوما بايد با پيشنهاد هايي همراه باشد كه در بهينه سازي رنگرزي ، بافت ، طراحي و در نهايت به سازي توليد فرش انجامد .
اين بخش كه به ازائه راهكارها ميپردازد خواهد توانست بخشي از موانع را متلاشي كند و براي مسئولان چراغ راهي باشد.
9- فهرست منابع و مآخذ :
در اين قسمت تمام منابع و مآخذ ، از قبيل كتابها ، مقاله ها ، مجله ها ، رساله هاي چاپ شده و چاپ نشده را به ترتيب حروف الفباي نام فاميل و نويسنده و يا مترجم و به صورت در هم از نظر نوع آنها نوشته ميشود .
10- پيوست :
شامل مطالب و مداركي است كه در درك و فهم خواننده از پايان نامه كمك چنداني نميكند و ميتوان از پرسشنامه ها ، آزمونها ، نامه هاي نوشته شده به افراد و موسسات و ساير وسايل جمع اوري اطلاعات نام برد .

http://www.iran-eng.com/


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۵:۲۹:۴۹ ] [ مشاوره مديريت ]
[ ۱ ][ ۲ ][ ۳ ][ ۴ ][ ۵ ][ ۶ ][ ۷ ][ ۸ ][ ۹ ][ ۱۰ ][ ۱۱ ][ ۱۲ ][ ۱۳ ][ ۱۴ ][ ۱۵ ][ ۱۶ ][ ۱۷ ][ ۱۸ ][ ۱۹ ][ ۲۰ ][ ۲۱ ][ ۲۲ ][ ۲۳ ][ ۲۴ ][ ۲۵ ][ ۲۶ ][ ۲۷ ][ ۲۸ ][ ۲۹ ][ ۳۰ ][ ۳۱ ][ ۳۲ ][ ۳۳ ][ ۳۴ ][ ۳۵ ][ ۳۶ ][ ۳۷ ][ ۳۸ ][ ۳۹ ][ ۴۰ ][ ۴۱ ][ ۴۲ ][ ۴۳ ][ ۴۴ ][ ۴۵ ][ ۴۶ ][ ۴۷ ][ ۴۸ ][ ۴۹ ][ ۵۰ ][ ۵۱ ][ ۵۲ ][ ۵۳ ][ ۵۴ ][ ۵۵ ][ ۵۶ ][ ۵۷ ][ ۵۸ ][ ۵۹ ][ ۶۰ ][ ۶۱ ][ ۶۲ ][ ۶۳ ][ ۶۴ ][ ۶۵ ][ ۶۶ ][ ۶۷ ][ ۶۸ ][ ۶۹ ][ ۷۰ ][ ۷۱ ][ ۷۲ ][ ۷۳ ][ ۷۴ ][ ۷۵ ][ ۷۶ ][ ۷۷ ][ ۷۸ ][ ۷۹ ][ ۸۰ ][ ۸۱ ][ ۸۲ ][ ۸۳ ][ ۸۴ ][ ۸۵ ][ ۸۶ ][ ۸۷ ][ ۸۸ ][ ۸۹ ][ ۹۰ ][ ۹۱ ][ ۹۲ ][ ۹۳ ][ ۹۴ ][ ۹۵ ][ ۹۶ ][ ۹۷ ][ ۹۸ ][ ۹۹ ][ ۱۰۰ ][ ۱۰۱ ][ ۱۰۲ ][ ۱۰۳ ][ ۱۰۴ ][ ۱۰۵ ][ ۱۰۶ ][ ۱۰۷ ][ ۱۰۸ ][ ۱۰۹ ][ ۱۱۰ ][ ۱۱۱ ][ ۱۱۲ ][ ۱۱۳ ][ ۱۱۴ ][ ۱۱۵ ][ ۱۱۶ ][ ۱۱۷ ][ ۱۱۸ ][ ۱۱۹ ][ ۱۲۰ ][ ۱۲۱ ][ ۱۲۲ ][ ۱۲۳ ][ ۱۲۴ ][ ۱۲۵ ][ ۱۲۶ ][ ۱۲۷ ][ ۱۲۸ ][ ۱۲۹ ][ ۱۳۰ ][ ۱۳۱ ][ ۱۳۲ ][ ۱۳۳ ][ ۱۳۴ ][ ۱۳۵ ][ ۱۳۶ ][ ۱۳۷ ][ ۱۳۸ ][ ۱۳۹ ][ ۱۴۰ ][ ۱۴۱ ][ ۱۴۲ ][ ۱۴۳ ][ ۱۴۴ ][ ۱۴۵ ][ ۱۴۶ ][ ۱۴۷ ][ ۱۴۸ ][ ۱۴۹ ][ ۱۵۰ ][ ۱۵۱ ][ ۱۵۲ ][ ۱۵۳ ][ ۱۵۴ ][ ۱۵۵ ][ ۱۵۶ ][ ۱۵۷ ][ ۱۵۸ ][ ۱۵۹ ][ ۱۶۰ ][ ۱۶۱ ][ ۱۶۲ ][ ۱۶۳ ][ ۱۶۴ ][ ۱۶۵ ][ ۱۶۶ ][ ۱۶۷ ][ ۱۶۸ ][ ۱۶۹ ][ ۱۷۰ ][ ۱۷۱ ][ ۱۷۲ ][ ۱۷۳ ][ ۱۷۴ ][ ۱۷۵ ][ ۱۷۶ ][ ۱۷۷ ][ ۱۷۸ ][ ۱۷۹ ][ ۱۸۰ ][ ۱۸۱ ][ ۱۸۲ ][ ۱۸۳ ][ ۱۸۴ ][ ۱۸۵ ][ ۱۸۶ ][ ۱۸۷ ][ ۱۸۸ ][ ۱۸۹ ][ ۱۹۰ ][ ۱۹۱ ][ ۱۹۲ ][ ۱۹۳ ][ ۱۹۴ ][ ۱۹۵ ][ ۱۹۶ ][ ۱۹۷ ][ ۱۹۸ ][ ۱۹۹ ][ ۲۰۰ ][ ۲۰۱ ][ ۲۰۲ ][ ۲۰۳ ][ ۲۰۴ ][ ۲۰۵ ][ ۲۰۶ ][ ۲۰۷ ][ ۲۰۸ ][ ۲۰۹ ][ ۲۱۰ ][ ۲۱۱ ][ ۲۱۲ ][ ۲۱۳ ][ ۲۱۴ ][ ۲۱۵ ][ ۲۱۶ ][ ۲۱۷ ][ ۲۱۸ ][ ۲۱۹ ][ ۲۲۰ ][ ۲۲۱ ][ ۲۲۲ ][ ۲۲۳ ][ ۲۲۴ ][ ۲۲۵ ][ ۲۲۶ ][ ۲۲۷ ][ ۲۲۸ ][ ۲۲۹ ][ ۲۳۰ ][ ۲۳۱ ][ ۲۳۲ ][ ۲۳۳ ][ ۲۳۴ ][ ۲۳۵ ][ ۲۳۶ ][ ۲۳۷ ][ ۲۳۸ ][ ۲۳۹ ][ ۲۴۰ ][ ۲۴۱ ][ ۲۴۲ ][ ۲۴۳ ][ ۲۴۴ ][ ۲۴۵ ][ ۲۴۶ ][ ۲۴۷ ][ ۲۴۸ ][ ۲۴۹ ][ ۲۵۰ ][ ۲۵۱ ][ ۲۵۲ ][ ۲۵۳ ][ ۲۵۴ ][ ۲۵۵ ][ ۲۵۶ ][ ۲۵۷ ][ ۲۵۸ ][ ۲۵۹ ][ ۲۶۰ ][ ۲۶۱ ][ ۲۶۲ ][ ۲۶۳ ][ ۲۶۴ ][ ۲۶۵ ][ ۲۶۶ ][ ۲۶۷ ][ ۲۶۸ ][ ۲۶۹ ][ ۲۷۰ ][ ۲۷۱ ][ ۲۷۲ ][ ۲۷۳ ][ ۲۷۴ ][ ۲۷۵ ][ ۲۷۶ ][ ۲۷۷ ][ ۲۷۸ ][ ۲۷۹ ][ ۲۸۰ ][ ۲۸۱ ][ ۲۸۲ ][ ۲۸۳ ][ ۲۸۴ ][ ۲۸۵ ][ ۲۸۶ ][ ۲۸۷ ][ ۲۸۸ ][ ۲۸۹ ][ ۲۹۰ ][ ۲۹۱ ][ ۲۹۲ ][ ۲۹۳ ][ ۲۹۴ ][ ۲۹۵ ][ ۲۹۶ ][ ۲۹۷ ][ ۲۹۸ ][ ۲۹۹ ][ ۳۰۰ ][ ۳۰۱ ][ ۳۰۲ ][ ۳۰۳ ][ ۳۰۴ ][ ۳۰۵ ][ ۳۰۶ ][ ۳۰۷ ][ ۳۰۸ ][ ۳۰۹ ][ ۳۱۰ ][ ۳۱۱ ][ ۳۱۲ ][ ۳۱۳ ][ ۳۱۴ ][ ۳۱۵ ][ ۳۱۶ ][ ۳۱۷ ][ ۳۱۸ ][ ۳۱۹ ][ ۳۲۰ ][ ۳۲۱ ][ ۳۲۲ ][ ۳۲۳ ][ ۳۲۴ ][ ۳۲۵ ][ ۳۲۶ ][ ۳۲۷ ][ ۳۲۸ ][ ۳۲۹ ][ ۳۳۰ ][ ۳۳۱ ][ ۳۳۲ ][ ۳۳۳ ][ ۳۳۴ ][ ۳۳۵ ][ ۳۳۶ ][ ۳۳۷ ][ ۳۳۸ ][ ۳۳۹ ][ ۳۴۰ ][ ۳۴۱ ][ ۳۴۲ ][ ۳۴۳ ][ ۳۴۴ ][ ۳۴۵ ][ ۳۴۶ ][ ۳۴۷ ][ ۳۴۸ ][ ۳۴۹ ][ ۳۵۰ ][ ۳۵۱ ][ ۳۵۲ ][ ۳۵۳ ][ ۳۵۴ ][ ۳۵۵ ][ ۳۵۶ ][ ۳۵۷ ][ ۳۵۸ ][ ۳۵۹ ][ ۳۶۰ ][ ۳۶۱ ][ ۳۶۲ ][ ۳۶۳ ][ ۳۶۴ ][ ۳۶۵ ][ ۳۶۶ ][ ۳۶۷ ][ ۳۶۸ ][ ۳۶۹ ][ ۳۷۰ ][ ۳۷۱ ][ ۳۷۲ ][ ۳۷۳ ][ ۳۷۴ ][ ۳۷۵ ][ ۳۷۶ ][ ۳۷۷ ][ ۳۷۸ ][ ۳۷۹ ][ ۳۸۰ ][ ۳۸۱ ][ ۳۸۲ ][ ۳۸۳ ][ ۳۸۴ ][ ۳۸۵ ][ ۳۸۶ ][ ۳۸۷ ][ ۳۸۸ ][ ۳۸۹ ][ ۳۹۰ ][ ۳۹۱ ][ ۳۹۲ ][ ۳۹۳ ][ ۳۹۴ ][ ۳۹۵ ][ ۳۹۶ ][ ۳۹۷ ][ ۳۹۸ ][ ۳۹۹ ][ ۴۰۰ ][ ۴۰۱ ][ ۴۰۲ ][ ۴۰۳ ][ ۴۰۴ ][ ۴۰۵ ][ ۴۰۶ ][ ۴۰۷ ][ ۴۰۸ ][ ۴۰۹ ][ ۴۱۰ ][ ۴۱۱ ][ ۴۱۲ ][ ۴۱۳ ][ ۴۱۴ ][ ۴۱۵ ][ ۴۱۶ ][ ۴۱۷ ][ ۴۱۸ ][ ۴۱۹ ][ ۴۲۰ ][ ۴۲۱ ][ ۴۲۲ ][ ۴۲۳ ][ ۴۲۴ ][ ۴۲۵ ][ ۴۲۶ ][ ۴۲۷ ][ ۴۲۸ ][ ۴۲۹ ][ ۴۳۰ ][ ۴۳۱ ][ ۴۳۲ ][ ۴۳۳ ][ ۴۳۴ ][ ۴۳۵ ][ ۴۳۶ ][ ۴۳۷ ][ ۴۳۸ ][ ۴۳۹ ][ ۴۴۰ ][ ۴۴۱ ][ ۴۴۲ ][ ۴۴۳ ][ ۴۴۴ ][ ۴۴۵ ][ ۴۴۶ ][ ۴۴۷ ][ ۴۴۸ ][ ۴۴۹ ][ ۴۵۰ ][ ۴۵۱ ][ ۴۵۲ ][ ۴۵۳ ][ ۴۵۴ ][ ۴۵۵ ][ ۴۵۶ ][ ۴۵۷ ][ ۴۵۸ ][ ۴۵۹ ][ ۴۶۰ ][ ۴۶۱ ][ ۴۶۲ ][ ۴۶۳ ][ ۴۶۴ ][ ۴۶۵ ][ ۴۶۶ ][ ۴۶۷ ][ ۴۶۸ ][ ۴۶۹ ][ ۴۷۰ ][ ۴۷۱ ][ ۴۷۲ ][ ۴۷۳ ][ ۴۷۴ ][ ۴۷۵ ][ ۴۷۶ ][ ۴۷۷ ][ ۴۷۸ ][ ۴۷۹ ][ ۴۸۰ ][ ۴۸۱ ][ ۴۸۲ ][ ۴۸۳ ][ ۴۸۴ ][ ۴۸۵ ][ ۴۸۶ ][ ۴۸۷ ][ ۴۸۸ ][ ۴۸۹ ][ ۴۹۰ ][ ۴۹۱ ][ ۴۹۲ ][ ۴۹۳ ][ ۴۹۴ ][ ۴۹۵ ][ ۴۹۶ ][ ۴۹۷ ][ ۴۹۸ ][ ۴۹۹ ][ ۵۰۰ ][ ۵۰۱ ][ ۵۰۲ ][ ۵۰۳ ][ ۵۰۴ ][ ۵۰۵ ][ ۵۰۶ ][ ۵۰۷ ][ ۵۰۸ ][ ۵۰۹ ][ ۵۱۰ ][ ۵۱۱ ][ ۵۱۲ ][ ۵۱۳ ][ ۵۱۴ ][ ۵۱۵ ][ ۵۱۶ ][ ۵۱۷ ][ ۵۱۸ ][ ۵۱۹ ][ ۵۲۰ ][ ۵۲۱ ][ ۵۲۲ ][ ۵۲۳ ][ ۵۲۴ ][ ۵۲۵ ][ ۵۲۶ ][ ۵۲۷ ][ ۵۲۸ ][ ۵۲۹ ][ ۵۳۰ ][ ۵۳۱ ][ ۵۳۲ ][ ۵۳۳ ][ ۵۳۴ ][ ۵۳۵ ][ ۵۳۶ ][ ۵۳۷ ][ ۵۳۸ ][ ۵۳۹ ][ ۵۴۰ ][ ۵۴۱ ][ ۵۴۲ ][ ۵۴۳ ][ ۵۴۴ ][ ۵۴۵ ][ ۵۴۶ ][ ۵۴۷ ][ ۵۴۸ ][ ۵۴۹ ][ ۵۵۰ ][ ۵۵۱ ][ ۵۵۲ ][ ۵۵۳ ][ ۵۵۴ ][ ۵۵۵ ][ ۵۵۶ ][ ۵۵۷ ][ ۵۵۸ ][ ۵۵۹ ][ ۵۶۰ ][ ۵۶۱ ][ ۵۶۲ ][ ۵۶۳ ][ ۵۶۴ ][ ۵۶۵ ][ ۵۶۶ ][ ۵۶۷ ][ ۵۶۸ ][ ۵۶۹ ][ ۵۷۰ ][ ۵۷۱ ][ ۵۷۲ ][ ۵۷۳ ][ ۵۷۴ ][ ۵۷۵ ][ ۵۷۶ ][ ۵۷۷ ][ ۵۷۸ ][ ۵۷۹ ][ ۵۸۰ ][ ۵۸۱ ][ ۵۸۲ ][ ۵۸۳ ][ ۵۸۴ ][ ۵۸۵ ][ ۵۸۶ ][ ۵۸۷ ][ ۵۸۸ ][ ۵۸۹ ][ ۵۹۰ ][ ۵۹۱ ][ ۵۹۲ ][ ۵۹۳ ][ ۵۹۴ ][ ۵۹۵ ][ ۵۹۶ ][ ۵۹۷ ][ ۵۹۸ ][ ۵۹۹ ][ ۶۰۰ ][ ۶۰۱ ][ ۶۰۲ ][ ۶۰۳ ][ ۶۰۴ ][ ۶۰۵ ][ ۶۰۶ ][ ۶۰۷ ][ ۶۰۸ ][ ۶۰۹ ][ ۶۱۰ ][ ۶۱۱ ][ ۶۱۲ ][ ۶۱۳ ][ ۶۱۴ ][ ۶۱۵ ][ ۶۱۶ ][ ۶۱۷ ][ ۶۱۸ ][ ۶۱۹ ][ ۶۲۰ ][ ۶۲۱ ][ ۶۲۲ ][ ۶۲۳ ][ ۶۲۴ ][ ۶۲۵ ][ ۶۲۶ ][ ۶۲۷ ][ ۶۲۸ ][ ۶۲۹ ][ ۶۳۰ ][ ۶۳۱ ][ ۶۳۲ ][ ۶۳۳ ][ ۶۳۴ ][ ۶۳۵ ][ ۶۳۶ ][ ۶۳۷ ][ ۶۳۸ ][ ۶۳۹ ][ ۶۴۰ ][ ۶۴۱ ][ ۶۴۲ ][ ۶۴۳ ][ ۶۴۴ ][ ۶۴۵ ][ ۶۴۶ ][ ۶۴۷ ][ ۶۴۸ ][ ۶۴۹ ][ ۶۵۰ ][ ۶۵۱ ][ ۶۵۲ ][ ۶۵۳ ][ ۶۵۴ ][ ۶۵۵ ][ ۶۵۶ ][ ۶۵۷ ][ ۶۵۸ ][ ۶۵۹ ][ ۶۶۰ ][ ۶۶۱ ][ ۶۶۲ ][ ۶۶۳ ][ ۶۶۴ ][ ۶۶۵ ][ ۶۶۶ ][ ۶۶۷ ][ ۶۶۸ ][ ۶۶۹ ][ ۶۷۰ ][ ۶۷۱ ][ ۶۷۲ ][ ۶۷۳ ][ ۶۷۴ ][ ۶۷۵ ][ ۶۷۶ ][ ۶۷۷ ][ ۶۷۸ ][ ۶۷۹ ][ ۶۸۰ ][ ۶۸۱ ][ ۶۸۲ ][ ۶۸۳ ][ ۶۸۴ ][ ۶۸۵ ][ ۶۸۶ ][ ۶۸۷ ][ ۶۸۸ ][ ۶۸۹ ][ ۶۹۰ ][ ۶۹۱ ][ ۶۹۲ ][ ۶۹۳ ][ ۶۹۴ ][ ۶۹۵ ][ ۶۹۶ ][ ۶۹۷ ][ ۶۹۸ ][ ۶۹۹ ][ ۷۰۰ ][ ۷۰۱ ][ ۷۰۲ ][ ۷۰۳ ][ ۷۰۴ ][ ۷۰۵ ][ ۷۰۶ ][ ۷۰۷ ][ ۷۰۸ ][ ۷۰۹ ][ ۷۱۰ ][ ۷۱۱ ][ ۷۱۲ ][ ۷۱۳ ][ ۷۱۴ ][ ۷۱۵ ][ ۷۱۶ ][ ۷۱۷ ][ ۷۱۸ ][ ۷۱۹ ][ ۷۲۰ ][ ۷۲۱ ][ ۷۲۲ ][ ۷۲۳ ][ ۷۲۴ ][ ۷۲۵ ][ ۷۲۶ ][ ۷۲۷ ][ ۷۲۸ ][ ۷۲۹ ][ ۷۳۰ ][ ۷۳۱ ][ ۷۳۲ ][ ۷۳۳ ][ ۷۳۴ ][ ۷۳۵ ][ ۷۳۶ ][ ۷۳۷ ][ ۷۳۸ ][ ۷۳۹ ][ ۷۴۰ ][ ۷۴۱ ][ ۷۴۲ ][ ۷۴۳ ][ ۷۴۴ ][ ۷۴۵ ][ ۷۴۶ ][ ۷۴۷ ][ ۷۴۸ ][ ۷۴۹ ][ ۷۵۰ ][ ۷۵۱ ][ ۷۵۲ ][ ۷۵۳ ][ ۷۵۴ ][ ۷۵۵ ][ ۷۵۶ ][ ۷۵۷ ][ ۷۵۸ ][ ۷۵۹ ][ ۷۶۰ ][ ۷۶۱ ][ ۷۶۲ ][ ۷۶۳ ][ ۷۶۴ ][ ۷۶۵ ][ ۷۶۶ ][ ۷۶۷ ][ ۷۶۸ ][ ۷۶۹ ][ ۷۷۰ ][ ۷۷۱ ][ ۷۷۲ ][ ۷۷۳ ][ ۷۷۴ ][ ۷۷۵ ][ ۷۷۶ ][ ۷۷۷ ][ ۷۷۸ ][ ۷۷۹ ][ ۷۸۰ ][ ۷۸۱ ][ ۷۸۲ ][ ۷۸۳ ][ ۷۸۴ ][ ۷۸۵ ][ ۷۸۶ ][ ۷۸۷ ][ ۷۸۸ ][ ۷۸۹ ][ ۷۹۰ ][ ۷۹۱ ][ ۷۹۲ ][ ۷۹۳ ][ ۷۹۴ ][ ۷۹۵ ][ ۷۹۶ ][ ۷۹۷ ][ ۷۹۸ ][ ۷۹۹ ][ ۸۰۰ ][ ۸۰۱ ][ ۸۰۲ ][ ۸۰۳ ][ ۸۰۴ ][ ۸۰۵ ][ ۸۰۶ ][ ۸۰۷ ][ ۸۰۸ ][ ۸۰۹ ][ ۸۱۰ ][ ۸۱۱ ][ ۸۱۲ ][ ۸۱۳ ][ ۸۱۴ ][ ۸۱۵ ][ ۸۱۶ ][ ۸۱۷ ][ ۸۱۸ ][ ۸۱۹ ][ ۸۲۰ ][ ۸۲۱ ][ ۸۲۲ ][ ۸۲۳ ][ ۸۲۴ ][ ۸۲۵ ][ ۸۲۶ ][ ۸۲۷ ][ ۸۲۸ ][ ۸۲۹ ][ ۸۳۰ ][ ۸۳۱ ][ ۸۳۲ ][ ۸۳۳ ][ ۸۳۴ ][ ۸۳۵ ][ ۸۳۶ ][ ۸۳۷ ][ ۸۳۸ ][ ۸۳۹ ][ ۸۴۰ ][ ۸۴۱ ][ ۸۴۲ ][ ۸۴۳ ][ ۸۴۴ ][ ۸۴۵ ][ ۸۴۶ ][ ۸۴۷ ][ ۸۴۸ ][ ۸۴۹ ][ ۸۵۰ ][ ۸۵۱ ][ ۸۵۲ ][ ۸۵۳ ][ ۸۵۴ ][ ۸۵۵ ][ ۸۵۶ ][ ۸۵۷ ][ ۸۵۸ ][ ۸۵۹ ][ ۸۶۰ ][ ۸۶۱ ][ ۸۶۲ ][ ۸۶۳ ][ ۸۶۴ ][ ۸۶۵ ][ ۸۶۶ ][ ۸۶۷ ][ ۸۶۸ ][ ۸۶۹ ][ ۸۷۰ ][ ۸۷۱ ][ ۸۷۲ ][ ۸۷۳ ][ ۸۷۴ ][ ۸۷۵ ][ ۸۷۶ ][ ۸۷۷ ][ ۸۷۸ ][ ۸۷۹ ][ ۸۸۰ ][ ۸۸۱ ][ ۸۸۲ ][ ۸۸۳ ][ ۸۸۴ ][ ۸۸۵ ][ ۸۸۶ ][ ۸۸۷ ][ ۸۸۸ ][ ۸۸۹ ][ ۸۹۰ ][ ۸۹۱ ][ ۸۹۲ ][ ۸۹۳ ][ ۸۹۴ ][ ۸۹۵ ][ ۸۹۶ ][ ۸۹۷ ][ ۸۹۸ ][ ۸۹۹ ][ ۹۰۰ ][ ۹۰۱ ][ ۹۰۲ ][ ۹۰۳ ][ ۹۰۴ ][ ۹۰۵ ][ ۹۰۶ ][ ۹۰۷ ][ ۹۰۸ ][ ۹۰۹ ][ ۹۱۰ ][ ۹۱۱ ][ ۹۱۲ ][ ۹۱۳ ][ ۹۱۴ ][ ۹۱۵ ][ ۹۱۶ ][ ۹۱۷ ][ ۹۱۸ ][ ۹۱۹ ][ ۹۲۰ ][ ۹۲۱ ][ ۹۲۲ ][ ۹۲۳ ][ ۹۲۴ ][ ۹۲۵ ][ ۹۲۶ ][ ۹۲۷ ][ ۹۲۸ ][ ۹۲۹ ][ ۹۳۰ ][ ۹۳۱ ][ ۹۳۲ ][ ۹۳۳ ][ ۹۳۴ ][ ۹۳۵ ][ ۹۳۶ ][ ۹۳۷ ][ ۹۳۸ ][ ۹۳۹ ][ ۹۴۰ ][ ۹۴۱ ][ ۹۴۲ ][ ۹۴۳ ][ ۹۴۴ ][ ۹۴۵ ][ ۹۴۶ ][ ۹۴۷ ][ ۹۴۸ ][ ۹۴۹ ][ ۹۵۰ ][ ۹۵۱ ][ ۹۵۲ ][ ۹۵۳ ][ ۹۵۴ ][ ۹۵۵ ][ ۹۵۶ ][ ۹۵۷ ][ ۹۵۸ ][ ۹۵۹ ][ ۹۶۰ ][ ۹۶۱ ][ ۹۶۲ ][ ۹۶۳ ][ ۹۶۴ ][ ۹۶۵ ][ ۹۶۶ ][ ۹۶۷ ][ ۹۶۸ ][ ۹۶۹ ][ ۹۷۰ ][ ۹۷۱ ][ ۹۷۲ ][ ۹۷۳ ][ ۹۷۴ ][ ۹۷۵ ][ ۹۷۶ ][ ۹۷۷ ][ ۹۷۸ ][ ۹۷۹ ][ ۹۸۰ ][ ۹۸۱ ][ ۹۸۲ ][ ۹۸۳ ][ ۹۸۴ ][ ۹۸۵ ][ ۹۸۶ ][ ۹۸۷ ][ ۹۸۸ ][ ۹۸۹ ][ ۹۹۰ ][ ۹۹۱ ][ ۹۹۲ ][ ۹۹۳ ][ ۹۹۴ ][ ۹۹۵ ][ ۹۹۶ ][ ۹۹۷ ][ ۹۹۸ ][ ۹۹۹ ][ ۱۰۰۰ ][ ۱۰۰۱ ][ ۱۰۰۲ ][ ۱۰۰۳ ][ ۱۰۰۴ ][ ۱۰۰۵ ][ ۱۰۰۶ ][ ۱۰۰۷ ][ ۱۰۰۸ ][ ۱۰۰۹ ][ ۱۰۱۰ ][ ۱۰۱۱ ][ ۱۰۱۲ ][ ۱۰۱۳ ][ ۱۰۱۴ ][ ۱۰۱۵ ][ ۱۰۱۶ ][ ۱۰۱۷ ][ ۱۰۱۸ ][ ۱۰۱۹ ][ ۱۰۲۰ ][ ۱۰۲۱ ][ ۱۰۲۲ ][ ۱۰۲۳ ][ ۱۰۲۴ ][ ۱۰۲۵ ][ ۱۰۲۶ ][ ۱۰۲۷ ][ ۱۰۲۸ ][ ۱۰۲۹ ][ ۱۰۳۰ ][ ۱۰۳۱ ][ ۱۰۳۲ ][ ۱۰۳۳ ][ ۱۰۳۴ ][ ۱۰۳۵ ][ ۱۰۳۶ ][ ۱۰۳۷ ][ ۱۰۳۸ ][ ۱۰۳۹ ][ ۱۰۴۰ ][ ۱۰۴۱ ][ ۱۰۴۲ ][ ۱۰۴۳ ][ ۱۰۴۴ ][ ۱۰۴۵ ][ ۱۰۴۶ ][ ۱۰۴۷ ][ ۱۰۴۸ ][ ۱۰۴۹ ][ ۱۰۵۰ ][ ۱۰۵۱ ][ ۱۰۵۲ ][ ۱۰۵۳ ][ ۱۰۵۴ ][ ۱۰۵۵ ][ ۱۰۵۶ ][ ۱۰۵۷ ][ ۱۰۵۸ ][ ۱۰۵۹ ][ ۱۰۶۰ ][ ۱۰۶۱ ][ ۱۰۶۲ ][ ۱۰۶۳ ][ ۱۰۶۴ ][ ۱۰۶۵ ][ ۱۰۶۶ ][ ۱۰۶۷ ][ ۱۰۶۸ ][ ۱۰۶۹ ][ ۱۰۷۰ ][ ۱۰۷۱ ][ ۱۰۷۲ ][ ۱۰۷۳ ][ ۱۰۷۴ ][ ۱۰۷۵ ][ ۱۰۷۶ ][ ۱۰۷۷ ][ ۱۰۷۸ ][ ۱۰۷۹ ][ ۱۰۸۰ ][ ۱۰۸۱ ][ ۱۰۸۲ ][ ۱۰۸۳ ][ ۱۰۸۴ ][ ۱۰۸۵ ][ ۱۰۸۶ ][ ۱۰۸۷ ][ ۱۰۸۸ ][ ۱۰۸۹ ][ ۱۰۹۰ ][ ۱۰۹۱ ][ ۱۰۹۲ ][ ۱۰۹۳ ][ ۱۰۹۴ ][ ۱۰۹۵ ][ ۱۰۹۶ ][ ۱۰۹۷ ]
.: Weblog Themes By iranblag :.

درباره وبلاگ

تيم مشاوران مديريت ايران IranMCT ----------------- http://iranmct.com ---------------- Iran Management Consultants Team
پنل کاربری
نام کاربری :
پسورد :
لینک های تبادلی
فاقد لینک
تبادل لینک اتوماتیک
لینک :
خبرنامه
عضویت   لغو عضویت
امکانات وب
شمارنده
شرکت مشاوره مدیریتبازارسازی مدیریت بازاریابی. بازدید تحقیقات بازاریابیآموزش مدیریت MBAدلایل ترک تحقیقات بازاریابی تحقیقات مدیریت شرایط سخت بازارکارت امتیازی متوازنارزیابی عملکرد . نمونه مطالعات موردی.برند برندینگانواع برند معرفی 21 نوع متفاوت از برندبرندسازی branding marketing . برندسازی.تحقیقات بازاریابی انگیزه بخش http://marketingbranding.ir سبک مدیریت است مدیریت بازاربازاریابیتحقیقات بازاریابی ویژگی های .حرفه ای مشاوره اموزش مدیریت.شناسایی مشتریان .تحقیقات بازاریابی استفاده از تحقیقات بازار و بازاریابی http://marketingsales.irmarketing مدیریت برندینگ . Business Management ConsultantIran Business Management ConsultantManagement . بازاریابیانواع بازاریابی 127 نوع بازاریابیبازاریابی. بازاریابی MarketingMix آمیختهآمیزه بازاريابیمدیریت بازاریابی. اخبار مدیریت و تجارتمدیریت.مشاوره بازاریابی مدیریت آموزش تکنیک‌های فروشندگی حرفه‌ای فروشندگی. اخبار مدیریت و تجارتبازاریابی برندینگ. http://iranmct.com/news/page/12مدیریت. مدیریت مشاوره بازاریابیآموزش. بیزینس پلن طرح توجیهی طرح business plan. برنامه بازاریابی Marketing Planبازاریابی. مشاوره تبلیغات مشاور تبلیغات مشاور مدیریت management مشاوره مدیریت انواع بازاریابی بازاریابی. Business Planبیرینس پلن طرح توجیهیمدیریت. کلینیک کاشت موی طبیعی آسمان