مشاوره مديريت - آموزش مديريت - آموزش فروشندگي حرفه‌اي
 
نويسندگان
عضویت
نام کاربری :
پسورد :
تکرار پسورد:
ایمیل :
نام اصلی :
آمار
امروز : 16459
دیروز : 40352
افراد آنلاین : 47
همه : 4385293

 

تمرين هاي ضروري براي سخنراني و گويندگي

۵ - تمرين افزايش اعتماد به نفس ( ۱ )

۵ اصل مهم

اغلب مردم معناي واقعي كلمه ي "اعتماد به نفس" را به خوبي درك نمي كنند ...به همين دليل ان نوع از اعتماد به نفس وخود باوري را كه مطلوب ومورد نظرشان است در زند گي تجربه نمي كنند چون فكر مي كنند اعتماد به نفس يعني اين كه ايمان واعتماد به موفقيتها يي كه در كارها به دست مي اورند. در صورتي كه اعتماد به نفس واقعي وحقيقي آن است كه قبل از اين كه در كاري موفق شويم نوعي اعتماد به توانايي خود براي انجام آن كار داشته باشيم .

اعتماد به نفس چيست ؟

"عزت نفس" يك منبع انرژي است . يك چتر وسيعي است كه اعتماد به نفس زير سايه ان است .اعتماد به نفس يعني ديدن خودبه عنوان فردي توانا ، با كفايت ، دوست داشتني ومنحصر به فرد . كفايت يعني توانايي كه درحد كافي وتسلط بر امور باشد . منحصر به فرد يعني با توجه و در نظر گرفتن تفاوتها ي فردي. به تعبير ديگر اعتماد به نفس يعني ان احساس و شناختي كه از توانايي ها و محد وديت هاي بيروني ودروني خود داريد . بنا براين وقتي كه اعتماد به نفس وخود باوري خود را بر اساس آن كه و آن چه به راستي هستيد و نه بر اساس موفقيت ها و دست يا بي ها يا شكست ها وناكامي هاي خود بنا مي كنيد چيزي را در خود خلق مي نماييد كه هيچ كس وهيچ چيز ياراي گرفتنش را از شما نخواهد داشت . حال با توجه به مفاهيم بالا مي توان گفت كه اعتماد به نفس واقعي همواره در درون خود شما توليد مي شود نه از بيرون . اعتماد به نفس واقعي زاييده ي تعهد شما به خودتان است . اين تعهد كه هر ان چه لازم باشد انجام خواهيد داد تا به خواسته ها ونيازهايتان برسيد . اعتماد به نفس باور شخصي شماست نسبت به روح خودتان به عنوان يك انسان . اعتمادبه نفس حقيقت اين نيست كه نترسيم . بلكه ان است كه بدانيد ومطمئن باشيد با اين كه مي ترسيد اما بي گمان دست يه عمل خواهيد زد .

انواع اعتماد به نفس

* اعتماد به نفس رفتاري

* اعتماد به نفس احساسي ، عاطفي

* اعتماد به نفس روحي ومعنوي

به منظوران كه اقتدار شخصي لازم را به دست آورده و رضايت و غنايي كه استحقاقش راداريد تجربه كنيد ، به هر سه نوع اعتماد به نفس نياز داريد.

- اعتماد به نفس رفتاري ، به معناي قابليت وتوانايي در عمل كردن وانجام دادن كارهاست . از كارهاي ساده گرفته تا كارهاي سخت همانند جامه عمل پوشاندن به روياهايتان . اين همان نوع از اعتماد به نفس است كه مورد نظر اغلب ماست .

-- اعتماد به نفس احساسي وعاطفي به معناي توانايي در تسلط وبه كنترل در آوردن دنياي احساس وعواطف شماست .اين كه بدانيد چه احساساتي داريد ، معناي ان ها را بفهميد وبتوانيد انتخابهاي احساسي درست بكنيد وازخود در مقابل درد و رنج روحي ولطمه ها وصد مه هاي عاطفي محافظت كنيد وبدانيد چگونه روابطي صميمي ، سالم و مانگار خلق نماييد .

-- سومين نوع از اعتماد به نفس كه مهم ترين انها مي باشد ، اعتماد به نفس روحي ومعنوي است . اين نوع از اعتماد به نفس همانا اعتماد وايمان شما به جهان هستي وكل آفرينش وموجودات است . اين ايمان روحي كه زندگي ، هدف ونهايتي مثبت را در پي خواهد داشت وشمابه خاطر هدفي اين جا هستيد وزندگي 70 - 80 - 90 ساله تان برروي اين كره خاكي هدف ومقصودي را دنبال مي كند .

اعتماد به نفس آن است كه باور داشته باشيد مي توانيد وتوانايي ان را داريد كه تمام توانتان رابه كار بگيريد و شرايط واوضاع زندگي را آن گونه كه مطلوب ودلخواه شماست تغيير دهيد

چگونه اعتماد به نفس را در خود تقويت كنيم ؟

اصل اول - گذشته را بپذيريد وا ينده را دگرگون كنيد

شما بايد بدانيد كه گذشته را نمي توان تغييرداداما آينده هنوز آفريده نشده است . آينده چيزي نيست جز انديشه هاي شما وكوشش براي افريدن انها .منظور ما اين است كه در بند گذ شته نباشيد نه اينكه از تجربيات ، خطاها وشكستهاي گذشته درس نگيريد .پس بايد عاقلانه به گذشته نگاه كرد و اند يشه و وقت خود را صرف چيزي كنيم كه توان آفريدن ودگرگون ساختن آن را داريم .

اصل دوم - درباره اهدافتان با خود گفتگو كنيد .

اهداف را به صورت جملا تي مشخص در اوريد وبه خود بگوييد ان هم به صورت جملات مثبت . اهداف بايد واقعي ومعقول باشند نه بلند پروازانه كه دسترسي به انها ممكن نباشد ونه پيش پا افتاده كه ارزش كوشيدن را نداشته باشند . اهداف معقولي براي هرساعت ، روز ، هفته وماه وضع كنيد . موفقيت در اهداف كوتاه شما را براي دست يافتن به اهداف بلند مدت تشويق مي كند و انگيزه تلاش را در شما بيدار مي سازد . همواره اهداف را ياداور شويد تا بخشي از ضمير ناخوداگاه شما گردد.

 اصل سوم - تصميم گرفتن را تمرين كنيد .

روانشناسان نشان داده اند كه كودكاني كه در سالهاي اوليه زندگي خود تشويق شده اند تا براي خود تصميم بگيرند از ديگر كودكاني كه اين موقعييت را نداشته اند در اعتماد به نفس رتبه بالاتري كسب كرده اند . تمرين تصميم گيري به شما كمك مي كند تا نسبت به قدرت قضاوت خود اطمينان بيشتري به دست اوريد ودرنتيجه اعتماد به نفس كامل تري كسب نماييد . مهم تصميم گيري است . يادتان باشد كه :

قضاوت درست نتيجه تجربه است وتجربه خود نتيجه چندين قضاوت نادرست . بنابراين از هرفرصتي براي تصميم گيري استفاده كنيد واين نيرو را در خود پرورش دهيد . تصميم گيري مستلزم خطر پذير واحساس مسئوليت است

اصل چهارم - نتايجي را كه مي خواهيد مجسم كنيد .

تصوير روشني را از آنچه مي خواهيد به دست اوريد ، داشته باشيد اين كار باعث مي شود تا انرژي خودرا بران هدف متمركز كنيد . اين برخورد تصويري باهمه آرمان ها و اهداف براي شما مفيد است وياري تان مي دهد تا كم كم زمينه هاي -دست يابي به انها را فراهم سازيد . اگر مي خواهيد از شر خصلتي رها شويد خودر ا در حالتي تصور كنيد كه از آن خصلت هيچ اثري در شما نيست . همين تصوير وتكرار آن و انجام دادن تمرينهاي اصلاحي به شما كمك مي كند تا از آن خصلت نا خوشايند رها شويد . اين كار خيال پردازي ، بي خاصيت نيست بلكه واقعيت روانشناختي پذيرفته شده اي است كه به بسياري كسا ن ياري رسانده است .

اصل پنجم - دربرخي زمينه ها متخصص شويد .

آگاهي عمومي لازمه زندگي فردي واجتماعي است اما كافي نيست . براي پيشرفت در زندگي فردي وحرفه اي شما بايد در زمينه هايي متخصص ومنحصر به فرد باشيد . همين نكته كه شما چيزي مي دانيد وديگران نمي دانند به شما اعتماد به نفس مي دهد . بايد اموزش مداوم را به عنوان يك اصل در زندگي خويش بپذيريد .

http://drzohrabi.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=306&Itemid=145


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۲۱ ] [ مشاوره مديريت ]

 

تمرين هاي ضروري براي سخنراني و گويندگي

۴ - تمرين تنفس و صدا (۱۱)

پرورش حنجره ، بهينه سازي صدا

مردم پيوسته درباره ي شيوه  سخن گفتن ما قضاوت مي كنند. الفاظي كه هنگام تكلم به كار مي بريم، ميزان هوشمندي و ظرافت ما را نشان مي دهد. از طرز گفتار ما شنونده پي مي برد چقدر مطالعه كرده ايم و با چه افرادي همنشين بوده ايم.   بنابراين شيوه  تكلم ما، اندازه ي فرهنگ و اطلاعات ما را نشان مي دهد. بايستي همان زبان مادري خودمان را، دقيق تر، شيواتر و روشن تر، تكلم كنيم و براي دلنشين شدن سخن، از حركات كليشه اي وساختگي و تكلف آميز بپرهيزيم. آواي شما بايد داراي طنين ولحن موثر وگيرا باشد. اگر حنجره تان ضعيف است و نمي توانيد كلمات را با آهنگ طنين دار و روان ادا كنيد، بايستي حنجره خود را تقويت كنيد و براي تقويت حنجره و پرورش صدا تمرين زير را انجام دهيد:  

 1 - در تنهايي با صداي بلند و شمرده كتاب بخوانيد. هنگام اداي كلمات مراقب باشيد كه عيب هاي خود را در سخن گفتن برطرف كنيد.  

 2 - واژه ها را كشيده، روشن، رسا ، آمرانه و طنين دار ادا نماييد. بهتر است در آغاز، واژه ه به واژه تكلم كنيد و هنگام اداي هر واژه، برروي آخرين حرف، كمي « مكث » نماييد.   مثلا دركلمه ي « شتاب» روي حرف «ب» اندكي مكث كنيد.   اين كار موجب مي شود تا كلمات و واژه ها را، نيمه كاره رها نكنيد و شتاب زده دنبال اداي كلمه  پس از آن نگرديد.  

 3 - بهره گيري ازدستگاه ضبط صوت وشنيدن صداي خويش توسط آن، در شناسايي و تصحيح معايب تلفظ، بسيار موثر است.  

 4 - هنگام تمرين خيال كنيد با كسي گفت وگو مي كنيد و مي خواهيد او را تحت تاثير بيانات خود قرار بدهيد. بر روي هر واژه اي كه ادا مي كنيد، تكيه كنيد. جملات را چندان تكرار كنيد كه ضعف هاي شما در تلفظ برطرف شود.  

 5 - براي تقويت حنجره ي خود آواز بخوانيد و درحين آواز خواندن، كوشش كنيد، طنين باشكوه و آهنگ دلنشين، به آواي خود بدهيد.  

 6 - بدانيد كه تنها راه بالابردن آمار اندوخته  واژه ها و توان بهره گيري از كلمات و اصطلاحات متنوع، آراسته و دلنشين، مطالعه  پيوسته  آثار بزرگ ادبي ايران و جهان مي باشد. 

  7 - كوشش كنيد تا استفاده  از « فرهنگ لغات » براي شما به صورت عادت درآيد و هر كجا در درك مفهوم لغت دچار مشكل مي شويد، به آن رجوع كنيد و آگاهانه تر اين است كه آن كلمه را ريشه يابي كنيد.

۸ - هنگام تمرينات تقويت حنجره، تنفس خود را تنظيم كنيد تا درحين عمل دچار كمبود اكسيژن و يا « نفس نفس زدن » نشويد. 

  9 - هنگام نرمش كردن نفس عميق بكشيد و اين كار را بارها تكرار نماييد تا از ظرفيت ششهاي خود تمام و كمال استفاده كنيد واكسيژن را به اندازه ي كافي به خون و ساير اندامهاي بدن برسانيد.  

 10 - تنفس عميق بايد با دهان بسته و با بيني انجام شود. بي گمان پس از انجام دادن تمرينات گفته شده، هنگام سخنراني و يا سخن گفتن، ازتنفس و اكسيژن به گونه اي بهره ميگيريد كه فقدان اكسيژن را حس نمي كنيد و سخن شما شكلي لطيف و جاذب به خود مي گيرد و به زيبايي سخن شما مي افزايد .

http://vista.ir/?view=article&id=231371


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۲۰ ] [ مشاوره مديريت ]

 

تمرين هاي ضروري براي سخنراني و گويندگي

۴ - تمرين تنفس و صدا (۱۰)

تمرين پرورش صدا براي سخنرانان و گويندگان

نفس كشيدن اصولي ، مهم ترين جنبه صداي حرفه اي سخنرانان ، گويندگان يا خبرنگاران راديو – تلويزيون به حساب مي آيد، چرا كه انرژي صداي افراد به نحوه تنفس آنها بستگي دارد.
اگر در منبع انرژي صدا مشكلي ايجاد شود قاعدتا به تمام صدا آسيب وارد خواهد شد. مثل اين مي ماند كه بخواهيد با تلفن موبايل خود با ديگران تماس بگيريد در حاليكه باتري تلفن شما تمام شده است. صداي با كيفيت بالا هم به نفسي پر از انرژي نياز دارد.
تنفس درست بايد از بخش پائين ديافراگم شروع شود:
با هر دم معده كاملا منبسط و در هر بازدم معده بايد منقبض شود. براي تمرين روش تنفس، روي زمين به پشت دراز بكشيد و روي شكم خود كتابي را قرار دهيد. اگر با هر دم كتاب بلند شد و با هر بازدم كتاب پائين آمد، شيوه تنفس شما درست است.
وقتي به اين طرز نفس كشيدن عادت كرديد، ايستاده تمرين كنيد. دست راست خود را روي قفسه سينه و دست چپ را روي خط كمر قرار دهيد. موقع نفس كشيدن فقط دست چپ بايد حركت كند و دست راست كه روي قفسه سينه نهاد شده است، بايد ثابت بماند. اين تمرين كمك مي كند كه از تنش در ناحيه گلو كاسته  شود و به مرور صداي حرفه اي براي سخنراني و  گويندگي پيدا كنيد.
براي تقويت صداي خود هر روز پيش از آنكه به تلفن پاسخ دهيد يا زماني كه در ماشين پشت چراغ قرمز متوقف هستيد، يك نفس عميق از ته ديافراگم بكشيد. ( نه در هواي آلوده )


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۹ ] [ مشاوره مديريت ]


 
فن بيان ، بهينه ساز روابط اجتماعي و فردي
 
 بدون شك ، كسب مهارت هاي فردي براي برقراري ارتباط در زمينه هاي مختلف اجتماعي ، الزامي است . اگر نمي توانيد در مورد يك موضوع بحث را شروع كنيد و يا بيش از حد خجالتي هستيد ، اشكالي ندارد ! شما مي توانيد با بكارگيري راهكارهائي مناسب ، بدون صرف وقت يا هزينه ، قدم به قدم پيشروي كنيد .


● ارتباط كلامي
براي ايجاد روابطي بهتر با افراد جامعه ، توانايي بياني ساده ، مختصر و انتقال مطالب و اطلاعات ضروري است . اگر واقعا" مي خواهيد ارتباط كلامي خود را تقويت كنيد ، خود را نبازيد ، سخنراني ،نوع زبان محاوره و نحوه ي ارائه مطلب تحت اختيار شماست ! ابتدا مي توانيد براي آگاهي بيشتر، از يك همكار معتمد در مورد موضوع گفتگو ، اطلاعاتي كسب كنيد . رشته هاي فن بيان و دروس مربوطه دانشگاهي و پيش از آن ( دبيرستان ) ، در ارائه مطلب كمك مفيدي مي كنند . براي ازبين بردن ترس روبرويي با جمعيت ، مي توانيد با خود تمرين كنيد. چه در زماني كه شما با يك نفر صحبت مي كنيدو چه در يك جمع ، كسب مهارت فن بيان بسيار مفيد است . سمينارهاي زيادي در مورد ارتباطات موثر ، ساختار رابطه و ايجاد روابطي بهينه با مردم برگزار مي شود . با دسترسي به اين امكانات ، براي شروع و كسب راهكار جديد ايجاد ارتباط ، تنها كافي است كه تصميم بگيريد . 
● ارتباط نوشتاري

تقريبا" براي هر كاري ، توانايي ارائه مطالب بصورت نوشتاري و رعايت قواعد آن لازم است ، چرا كه با رعايت اين قواعد است كه مي توانيم منظور خود را بطور صحيح بيان كنيم . بيشتر موسسات آموزشي فن بيان ، دوره هاي آموزشي را براي نحوه ي قواعد نگارش ارائه ميكنند. به منظور افزايش سطح نگارش به كتب و منابع دبيرستاني خود مراجعه كنيد . ممكن است خيلي ابتدايي باشد ولي اصولي ، قابل فهم ، سبك و بدون صرف هزينه اند. تجربيات آموزشي ثابت كرده است كه اين منابع در كسب مهارت هاي اساسي نوشتاري بسيار موثر هستند. براي سرعت بيشتر جهت نيل به اين هدف ، از يك كارشناس نگارش جهت نظارت بر يادگيري كمك بگيريد ، نوشتار هاي خود را با راهنمايي او ، اصلاح و دوباره نويسي كنيد . از طريق اينترنت ، دوره هاي آموزشي جديد نگارش را پيدا كنيد . براي مثال در موتورهاي جستجو به دنبال عباراتي همچون ، " آموزش از راه دور " ،" نگارش" ، " دوره هاي آموزش از طريق اينترنت " و موارد مشابه باشيد .

● شنوايي

مهارت گوش دادن دقيق و گرفتن مطلب اصلي موضوع صحبت ، كليد اساسي ارتباط موفق كاري است . در ابتدا بهترين كار اين است كه در كمال دقت به صحبت هاي طرف مقابل تمركز كنيد . به منظور ارتقاء مهارت هاي شنوايي خود از نوارهاي صوتي و تصويري و يا كتاب هاي آموزشي معتبر به همراه نوار آن ، استفاده كنيد . ديگران را در موضوع بحث و عقايد خود سهيم كنيد و نظر آنها را جويا شويد : در حين سخنراني خود ديگران را در نظرات و عقايدتان سهيم كيند و توضيح دهيد كه چطور به اين نتيجه رسيده ايد . شايد مجبور شويد كه بطور مختصر و در كمال آرامش از خود دفاع كنيد . به دقت به نحوه ي معرفي ديگران درباره كار خود يا فعاليتشان گوش دهيد ولي در ارائه صحبت هاي خود بايد به رعايت اهداف و چهارچوب فعاليت هاي خود توجه كنيد  .

روش ديگر براي تقويت مهارت گفتگو ، گوش دادن به مباحثاتي است كه در راديو انجام مي شود ، دقت كنيد كه چطور كارشناسان و گوينده ها با مهارت ، ديگران را در بحث شركت مي دهند و در اين بين از نظرات و عقايدشان نيز دفاع مي كنند. شما نيز مي توانيد از طريق تلفن به عنوان مهمان ، در بحث اينگونه برنامه هاي راديويي شركت كنيد و خود را امتحان كنيد. با يك مربي و يا كارشناس تمرين كنيد و از او بخواهيد نظر خود را درباره ي نحوه بيان شما صادقانه بگويد . اغلب اوقات زماني كه نظر شما را در يك مبحث كاري مي خواهند ، هول مي شويد و نمي دانيد چه بايد بگوييد ! اعتماد به نفس خود را حفظ كنيد و با خونسردي كامل از تجربيات خود و آموخته هايتان استفاده كنيد. شما ديگر مي دانيد چطور بايد بحث را شروع كنيد. نحوه ي ارتباطات شما همان بازتاب مهارت ، استعداد ، آمادگي و شخصيت شماست. بنابراين مطمئن باشيد كه هرگز از زماني كه صرف تقويت فن بيانتان كرده ا يد ، پشيمان نخواهيد شد. 


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۸ ] [ مشاوره مديريت ]

 

تمرين هاي ضروري براي سخنراني و گويندگي

۴ - تمرين تنفس و صدا (۹)

زدودن نگراني‌ ها با تنفس عميق


بعضي واژه ‌ها براي ما بسيار آشنا هستند و از ابتداي تولد آن را مي‌ شناسيم مثل «تنفس». انسان در روز هزاران بار نفس مي ‌كشد ولي لحظه‌اي در مورد آن فكر نمي ‌كند. صدها ميليون سلول بدن به ميزان ثابت و يكنواختي از اكسيژن نياز دارد تا فعاليت خود را به انجام برساند. در حقيقت زندگي بدون اكسيژن تنها براي چند دقيقه ادامه دارد.

اهميت هر نفس

نفس كشيدن بيشتر از آن چه تصور مي‌ كنيم پيچيده است. بطور متوسط ما روزانه در حدود ۲۰ هزار بار نفس كشيده و در هر بار نفس كشيدن بيش از ۲۰ ماهيچه در بدنمان به كار گرفته مي ‌شود. اختلال در عملكرد اين ماهيچه‌ ها مي ‌تواند مصرف اكسيژن را محدود كرده و عملكرد ناقص سلول ‌ها را به‌دنبال داشته باشد و در نهايت به مرگ منجر شود. صدها ميليون سلول بدن نه تنها براي عملكرد صحيح، بلكه براي زنده ماندن به اكسيژن نياز دارند. تكرار ۲۰ هزار تنفس نادرست در هر روز به‌طور طولاني ‌مدت سلامتي ما را بشدت به مخاطره مي ‌اندازد پس لازم است مراقب نفس ‌كشيدن خود بوده و كوشش كنيم تا روش ‌هاي صحيح تنفس را تقويت كنيم.

تنفس ديافراگمي

ديافراگم ماهيچه‌اي واقع در پائين قفسه سينه است كه نقشي اساسي در روش صحيح تنفس بازي مي ‌كند. هنگامي كه اين ماهيچه منقبض مي ‌شود حفره سينه را گسترش داده و سبب فشار مخالف ورود هوا به ريه‌ ها مي‌ شود و فضاي اضافي مورد نياز ريه‌ها را براي يك دم پر از هوا فراهم مي ‌كند. در صورت نقصان اين عملكرد فضاي مناسب براي باز شدن ريه‌ها كاهش يافته و اكسيژن كمتري وارد بدن مي ‌شود.

تنفس سينه‌اي

روش ديگر تنفس كه هم زمان با روش ديافراگمي و يا تنها مورد استفاده قرار مي‌ گيرد روش تنفس قفسه سينه است. طبق ديدگاه تكاملي، اين قابليت فقط در شرايطي كه نياز به مصرف اكسيژن بيشتر مانند فعاليت ‌هاي فيزيكي شديد است، كاربرد دارد. با توجه به مدرن شدن جوامع امروز افراد به نفس ‌هاي سريع كم‌عمق بيشتر از نفس‌ هاي عميق از طريق ديافراگم عادت كرده‌اند. انبساط سينه از طريق انقباض ماهيچه‌ هاي متعدد كوچك هم شكل اتفاق مي‌ افتد. به‌ خاطر اين ‌كه اين نوع از تنفس به عنوان مكمل استفاده مي ‌شود يعني ماهيچه‌ هاي كوچك هنگامي كه به‌ صورت منظم به كاربرده مي ‌شوند پركارتر مي‌ شوند. در مقابل، ديافراگم، عضله‌اي بادوام و تكامل يافته‌اي است و به راحتي تكرارهاي ثابت تنفس را تحمل مي‌ كند.


 
 

علت تنفس ‌هاي ضعيف

همه انواع محرك ‌هاي استرس ‌زا مثل شادي و يا غم استفاده از تنفس‌ هاي سينه‌اي را تشديد مي ‌كند چرا كه بدن هنگام استرس فكر مي ‌كند به اكسيژن بيشتري براي گريختن از خطر نياز دارد. با توجه به اين‌كه بدن قائل به فرق گذاشتن ميان استرس ‌هاي متداول ناشي از زندگي سرعتي مدرن با ساير استرس ‌ها نيست، يك استرس معمولي سبب استفاده طولاني‌ مدت تنفس سينه‌اي به جاي تنفس ديافراگمي مي ‌شود. به ‌علاوه بسياري از ما مدت زمان زيادي در طول روز در حالت نشسته قرار داريم كه اين باعث تشديد حالت قوز و محدود شدن عملكرد صحيح ديافراگم هنگام تنفس شده و تنفس با قفسه سينه بيشتر مي ‌شود و به دنبال آن ماهيچه‌ هاي هم شكل كوچك كه به انبساط قفسه سينه مربوط است سفت مي ‌شوند. در عوض حالت قوز معمولاً عملكرد ديافراگم را محدود كرده و در نهايت تنفس ناصحيح و حالت ‌هاي نادرست بدن منجر به دردناك شدن عضلات و محروميت از اكسيژن مي‌ شود. سوء تغذيه نيز بر عملكرد تنفسي تأثير گذاشته و حساسيت ‌هاي غذايي و غذاهاي فرآوري شده ناسالم سبب ورم‌هاي روده‌اي و ارسال سيگنال به سيستم عصبي مي ‌شود و در نتيجه در عملكرد صحيح ديافراگم تداخل ايجاد مي ‌كند. براي جبران اين تداخل استفاده از تنفس سينه‌اي به ‌جاي تنفس ديافراگمي تقويت مي ‌شود.

تمرين تنفس صحيح

تنفس نياز حياتي براي ادامه زندگي است و دم و بازدم نياز به تمركز خاصي ندارد. پس هيچ بهانه‌اي براي تمرين نكردن و تقويت نكردن تنفس صحيح وجود ندارد. ارزيابي روش صحيح تنفس بسيار آسان است. در اين حالت فرد بايد به پشت دراز كشيده و يك جسم سبك را روي شكم بگذارد. در صورت عملكرد صحيح ديافراگم، در صورتي كه هوا را به داخل فرو مي‌برد جسم به سمت بالا و هنگامي كه هوا را بيرون مي ‌فرستد جسم به سمت پائين حركت مي ‌كند. يك نفس عميق بايد بدون حركت قفسه سينه باشد. بهتر است اين تمرين را به ‌صورت منظم آنقدر ادامه داده تا روش صحيح تنفس از طريق ديافراگم در فرد تقويت شود. هنگامي كه فرد به اين روش عادت كرد مي ‌تواند بدون قرار دادن جسم روي شكم و حتي بدون دراز كشيدن و در هر مكان آن را تكرار كند.

رهايي از استرس

تنفس عميق بهترين راه براي رها شدن از استرس است. از آن جايي كه همه ما استرس داريم تمرين تنفس صحيح چيزي است كه مي‌ توانيم از مزاياي چندگانه آن استفاده كنيم. با تمركز بر استفاده از ديافراگم در تمرين ‌هاي تنفسي هم زمان دو مزيت عمده براي سلامتي حاصل مي ‌شود؛ علاوه بر از بين بردن نگراني ‌ها، ميزان استرس نيز در بدن كاهش پيدا مي ‌كند.

منبع: روزنامه ايران


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۷ ] [ مشاوره مديريت ]

 

تمرين هاي ضروري براي سخنراني و گويندگي

۴ - تمرين تنفس و صدا (۸)

تكنيك‌هاي تنفس درماني

براي ريلكس شدن، انرژي گرفتن و ترميم بدنتان، بايد ياد بگيريد چطور درست نفس بكشيد.

تاريخچه

هزاران سال است كه سالكان و عارفان به قدرت ذاتي و معنوي تنفس پي برده‌اند. اگر فقط براي چند لحظه دست از نفس كشيدن برداريم، مي‌ميريم. پس نيروي حيات در هوايي كه تنفس مي‌كنيم نهفته است. سال‌هاست كه مرتاضان هندي از قدرت تنفس براي انتقال هوشياري استفاده مي‌كنند كه درواقع بااستفاده از اين تكنيك‌هاي تنفس، يك واكنش شيميايي اتفاق مي‌افتد. تغيير وضعيت‌هاي هوشياري و شفاي عميق فقط با استفاده از تنفس مقدور بوده است. امروزه اين امكان را داريم كه مدرسيني براي تعليم نحوه استفاده صحيح از تنفس براي اهداف مختلف وجود دارد.

توني رابينز كه يك فرد موفق جهاني است كه از هيچ به همه‌چيز دست يافته است، تحقيقاتي درمورد چيزهاي كه انرژي بسيار زيادي به ما مي‌دهد تا بتوانيم هرآنچه كه لازم است براي رسيدن به موفقيت انجام دهيم را به دست آوريم. با بررسي و آزمايش همه‌چيز از قهوه گرفته تا محرك‌هاي مصنوعي ورزشي، او به اين نتيجه رسيده است كه 15 دقيقه تمرين تنفس عميق همه انرژي لازم براي روزمان را در اختيارمان قرار مي‌دهد. واقعاً شگفت‌انگيز است.

و جالب‌ترين نكته آن اين است كه كاملاً هم رايگان است.

فوايد

تنفس صحيح تاثيرات شگرفي بر سلامت ما دارد. بيش از 70 درصد موادفرعي زائد بدن از طريق تنفس و پوست دفع مي‌شوند. وقتي اكسيژن خونمان زياد مي‌شود، رشد ويروس‌ها و باكتري‌ها در بدن سخت مي‌شود. تنفس خوب رشد عضلاني را تقويت كرده و انرژي بيشتري به ما مي‌دهد. خيلي‌اوقات مكانيزم تنفس براي خيلي از ما درنتيجه تروماي تنفسي كه در زمان به‌دنيا آمدن متحمل شده‌ايم نيازمند ترميم است. بندناف خيلي از ما ممكن است زود كنده شده باشد. اولين تنفس ما پر از مايع، دردناك و وحشت‌آور بوده است و زماني اتفاق مي‌افتد كه به پشت ما مي‌كوبند. الان هم هروقت اتفاقات سختي برايمان مي‌افتد نفسمان بند ميآيد. اين مسئله ترتيب و ساختار كل مكانيزم را برهم مي‌زند. اتفاقات مثل اين زياد رخ مي‌دهد و خيلي زود مي‌بينيم كه فقط از 20 درصد ظرفيت تنفسمان و درنتيجه 20 درصد ظرفيت انرژي خود استفاده مي‌كنيم. تنفس‌درماني مي‌تواند همه اين مشكلات را حل كند.

تنفس‌درماني

در تنفس‌درماني از تركيبي از تكنيك‌هاي مختلف كه توسط ژن ديلمان (Gene Dillman) در 20 سال گذشته درنتيجه سالها تجربه او در نوزايي گشتالت درماني، يكپارچه‌سازي تنفسي سوماتو و يوگا به دست آمده، استفاده مي‌كند. اين تكنيك‌ها به ما اين امكان را مي‌دهد هم آسيب‌هاي جسمي و هم احساسي خود را با مكانيزم نفس كشيدن از بين ببريم. زماني كه در اين تكنيك‌ها مهارت پيدا كنيم، دري از لذت، عشق و انرژي به روي ما باز مي‌شود. در زير به برخي از اين تكنيك‌ها اشاره مي‌كنيم.

اين تكنيك‌ها فقط به 15 دقيقه در روز زمان نياز دارد. سه مورد از اين تكينك‌ها در زير آموزش داده مي‌شوند.

تنفس سه مرحله‌اي – ساده‌ترين و عميق‌ترين نوع تنفس كه در هر زمان و هر مكان قابل انجام است. (اين تنفسي است كه توني رابينز توصيه مي‌كند).

1. در محلي راحت بنشينيد يا بايستيد، نفسي عميق از طريق بيني به سمت شكمتان داخل كنيد، طوريكه شكمتان مثل بادكنك باد شود.

2. حالا عمل دم را براي باد كردن قفسه‌سينه‌تان و پر كردن آن از هوا ادامه دهيد.

3. سپس عمل دم را براي باد كردن سينه و بالاسينه ادامه دهيد.

حالات اين فرايند را به عقب برگرديد. يعني اول هوا را از سينه، سپس از قفسه‌سينه و در آخر از شكم بيرون دهيد.

در آخر عضلات شكم را به داخل كشيده تا همه هوا به طور كل از بدن خارج شود. حالا فرايند را دوباره با عمل دم تكرار كنيد. تصور كنيد كه بالاتنه‌تان يك ليوان است و اين ليوان از پايين به بالا پر مي‌شود و بعد از بالا به پايين خالي مي‌شود. اين تنفس را 15 دقيقه تكرار كنيد.

تنفس بادكشي – براي بالا بردن سطح انرژي بدن يا از بين بردن استرس عالي است.

1. بهتر است اين نوع تنفس در حالت نشسته (البته نه در حال رانندگي) انجام شود. پشتتان كاملاً صاف باشد.

2. تصور كنيد كه مقداري خاك را با فشار آوردن روي شكم و بيرون آوردن هوا از بيني بدميد.

3. ريلكس شويد و يك نفس طبيعي براي پر كردن دوباره ريه خودبه‌خود انجام مي‌شود.

4. دوباره هوا را به تندي از بيني خارج كنيد. اين چرخه را آنقدر ادامه دهيد كه شكمتان درست مثل يك بادكش عمل كند و هوا را بيرون دهد.

5. اين چرخه را 22 مرتبه تكرار كنيد، بعد مكث كرده و يك نفس عميق بكشيد و استراحت كنيد. سه دور اين 22 تكرار را انجام دهيد.

تنفس آگاهانه – اگر به درستي انجام شود، قابليت شفابخشي و تغييردهندگي جدي دارد. اين تكنيك را مي‌توان با اطمينان كامل در زمان‌هاي كوتاه براي ريلكس شدن و خالي كردن استرس انجام داد.

1. اين نوع تنفس فقط در حالت خوابيده انجام مي‌شود و 15 دقيقه طول مي‌كشد.

2. با يك دم كامل به سمت سينه از طريق دهان شروع كنيد.

3. بدون مكث بلافاصله اجازه بدهيد كه بازدم هوا را از دهان بيرون دهد. يك بازدم خيلي ساده و آرام.

4. سپس بدون مكث دوباره عمل دم را شروع كنيد و هوا را به سمت سينه بكشانيد.

5. دوباره به‌محض تمام شدن دم، يك بازدم آرام و ريلكس انجام دهيد.

دقت كنيد كه درطول اين عمل، هيچ مكثي نبايد صورت گيرد.


شهرزاد

http://friend.knowclub.com/forum/thread.php?l=fa&tid=949&0


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۶ ] [ مشاوره مديريت ]


 

تمرين هاي ضروري براي سخنراني و گويندگي

۴ - تمرين تنفس و صدا (۷)

 فنون تنفس در خلال موقعيت ‌هاي استرس‌ زا

 ما به ندرت لحظه‌اي دربارة اين كه درون بدنمان چه اتفاقي مي‌افتد، مي انديشيم. در واقع، فشار آن لحظات ذهن ما را مشغول به هر چيزي، جز كاركردهاي فيزيولوژيكي خود، مي‌كند. متعاقبا، اغلب آن كاركردها نامنظم مي‌شوند و به سلامت جسماني ما لطمه وارد مي‌آورند. هرگاه ما در چنين حالتي هستيم، كمتر در انجام كارهايمان توفيق مي‌يابيم. يكي از كاركردهاي فيزيولوژيكي ما كه تحت تاثير فشار رواني قرار مي‌گيرد، تنفس است. حتي در مواقعي كه فشار رواني پايين است، معدودي از افراد عادت طبيعي تنفس كامل را حفظ مي‌كنند، عادتي كه براي حفظ حالت جسماني و رواني مطلوب الزامي است. براي حفظ زندگي و پاك كردن سيستم‌هاي داخلي بدنمان، تنفس مناسب ضروري است. با يادگيري فنون تنفس مناسب بهتر مي‌توان موقعيت‌هاي فشارزا را مهار كرد و سلامت جسماني و رواني ما بهبود مي‌يابد.


• تنفس : اهميت اكسيژن
اكسيژن نقشي حياتي در سيستم ها‌ي گردش خون و تنفس ايفا مي‌كند. در ضمن تنفس، اكسيژن استنشاق شده با جابه جايي فرآورده‌هاي سمي و بي مصرف موجود در سيستم‌هاي خوني، خون ما را پالايش مي‌كند. تنفس نامنظم مانع اين فرايند پالايش مي‌شود و باعث ماندن فرآورده‌هاي بي‌مصرف در گردش خون مي‌شود. سپس گوارش نامنظم خواهد شد، بافت‌ها و اندام‌ها دچار سوء تغذيه مي‌شوند. بنابراين، مصرف اكسيژن نامناسب در نهايت به خستگي و حالات اضطرابي مفرط منجر مي شود. تنفس نامنظم در خلال موقعيت‌هاي فشارزا نه تنها غلبه برآن موقعيت را دشوار مي‌سازد بلكه در وخامت سلامت عمومي فرد نيز دخيل است. با مهار دقيق الگوي تنفس، ما نه تنها سيستم‌هايمان را احيا مي سازيم، بلكه اثرات سوء استرس را نيز خنثي مي‌كنيم.


•  روش هاي تنفس
روش هاي تنفس براي آرام سازي ذهن و بدنمان سودمند است و احساس هوشياري را افزايش مي‌دهد. سال‌هاست كه در شرق تمرين تنفس انجام مي‌گيرد. غرب چند سال پيش، مطالعه درباره كارآمدي و اهميت آنها را آغاز كرده است. تا اين زمان، پژوهش‌هاي كافي در غرب انجام گرفته است تا سودمندي اين فنون را به اثبات رساند.


روش‌هاي تنفس زير براي كاهش خشم ،‌اضطراب ، افسردگي، خستگي ،‌بي قراري، تنش عضلاني و فشار رواني كمك كننده‌است.


•  تنفس مناسب
درحالي كه تنفس كنشي است كه اغلب مردم آن را امري بديهي مي دانند ، به ندرت به شكلي مناسب انجام مي گيرد.
• كف اتاق روي فرش يا پتو دراز بكشيد، پاهايتان صاف و كشيده و كمي هم جدا از هم قرار گيرند، انگشتان پاهايتان را كمي به سمت بيرون متمايل باشند، دست‌هايتان در طرفين بدن قرارگيرند و كمي از بدنتان فاصله داشته باشند، كف دست‌ها به سمت بالا و چشمانتان را ببنديد. اين حالت را نگه داريد و به راحتي نفس بكشيد.
• بهتر آن است كه از بيني نفس بكشيد تا موهاي ظريف وغشاي مخاط بيني گرد و غبار وذرات سمي موجود در هواي استنشاقي را پالايش كند. در ضمن تنفس دهان خود را بسته نگاه داريد.
• در ضمن تنفس، بايد قفسه سينه و شكم شما با هم حركت كنند. اگر به نظر مي‌آيد كه فقط فقسه سينه تان بالا و پايين مي‌آيد، تنفس شما عميق نيست و شما از بخش‌هاي پاييني ريه‌تان به خوبي بهره نمي‌گيريد. به هنگام دم بايد احساس كنيد شكمتان بالا مي‌آيد، گويي معده شما پر از هواست. به هنگام بازدم،‌شكمتان فرومي رود، مانند بادكنكي كه همه هواي درون آن خالي مي‌شود. اين فرآيند دم و بازدم بايد به آرامي و آسودگي ادامه يابد. قفسه سينه فقط بايد به آرامي حركت كند.


• تنفس ژرف و آرميده
گرچه اين تمرين را مي‌توان به روش‌هاي چندي انجام داد، آنچه در زير مي‌آيد به مبتديان توصيه مي‌شود:
• كف اتاق روي فرش يا پتو دراز بكشيد. پاهايتان را از زانو خم كنيد و آنها را حدود 21 سانتي متر از همدور نگه داريد، انگشتان پاهايتان را كمي به سمت بيرون بگردانيد. از صاف بودن ستون فقرات خود مطمئن شويد.
• يك دست خود را روي شكم و ديگري را روي قفسه سينه‌تان بگذاريد.
• به آرامي و ژرف هوا را از راه بيني به شكم تان فرو بريد، حالا آن دستي كه روي شكم‌تان است، بالا مي‌آيد، اين بالاآمدن در حدي است كه به شما احساس آسودگي مي‌دهد. قفسه سينه شما بايد كمي و آن هم فقط با شكم تان حركت كند
• گام سوم را ادامه دهيد، تا زماني كه تنفس شما آرام و آهنگين شود. حالا به آرامي لبخند بزنيد،‌ از راه بيني نقس بگيريد و از راه دهان نفس‌تان را بيرون دهيد، موقع خروج ملايم هوا از دهانتان،‌ صدايي آرام توليد مي‌شود‌. دهان، ‌زبان و چانه شما بايد آرميده باشند. تنفس‌هاي ژرف، آرام و طولاني شكم شما را بالا و پايين مي‌آورند. صداي دم وبازدم تان را بشنويد، ‌احساس كنيد كه رفته رفته بافتهاي دستگاه تنفس تان بيشترو بيشتر آرميده مي‌شود.
• هرگاه شما اين فن را براي اولين بار شروع كرديد، ‌فقط به مدت 5 دقيقه آن را انجام دهيد. با تمرين بيشتر مي‌توانيد آن را تا 20 دقيقه تمديد كنيد.
• بعد از انجام تمرين، چند دقيقه همان طور باقي بمايند و آرامش كل بدنتان را حفظ كنيد
• هدف اين فن ارائه روشي براي تنفس مطبوع و آرميده است. مي‌توانيد در هر موقعيتي اين تمرين را انجام دهيد،‌ به ويژه موقعيت‌هاي استرس زا.


• آه آرام بخش
آه كشيدن و خميازه در خلال روز نشانه آن است كه شما اكسيژن  كافي را اختيار نداريد. آه، اندگي از تنش شما را رها مي‌سازد و مي‌توان با انجام آن خود را آرام كرد.
•  صاف بنشينيد يا بايستيد.
• آهي عميق بكشيد. در حين اين كه هوا را به شتاب از ريه‌تان بيرون مي‌فرستيد، صداي رهايي عميق ز تنش را بشنويد.
• بگذاريد هواي تازه به طور طبيعي وارد ريه‌تان شود
• اين كار را هشت تا دوازده بارانجام دهيد وتا وقتي كه احساس مي‌كنيد بدان احتياج داريد، ادامه دهيد واحساس آرميدگي را تجربه كنيد.
• مشت به هم فشرده
• صاف بايستيد، دستانتان در طرفين بدنتان
• نفس بكشيد، نفسي كامل و طبيعي آن‌گونه كه پيشتر گفته شد.
• دست‌هايتان را بالا ببريد، آنها را در همين حالت نگه داريد.
• به تدريج دستهايتان را روي شانه‌هايتان پايين بياوريد. در ضمن انجام اين كار به آرامي دستانتان را مشت كنيد،‌به طوري كه وقتي دستانتان به شانه‌هايتان رسيد، آنها تا حد ممكن سفت و گره خورده باشند.
• تا زماني كه شما مجددا دستانتان را به آرمي صاف نگه مي‌داريد،‌ تنيدگي را درمشت‌هايتان حفظ كنيد.
• دستانتان را به سمت پشت شانه‌هايتان بكشيد و آنها ر ا صاف نگه داريد، همچنان تنيدگي را در مشت‌هايتان حفظ كنيد، اين عمل را به سرعتي كه مي‌توانيد چندين بار انجام دهيد.


• تنفس تجسمي

اين تمرين آميزه اي است از مزاياي تنفس آرام وژر‌‌ف آرميدگي و ارزش درماني تلقين به خود مثبت

• كف اتاق روي فرش يا پتو در حالت بدني "آرميده "دراز بكشيد.
• دستان خود را به آرامي روي ناحيه شبكه عصبي زير معده وجلو آئورت (نقطه اي كه دنده هاي قفسه سينه در بالاي شكم از هم جدا مي شوند ) قرار دهيد وبراي چند دقيقه به آرامي وژرف تنفس كنيد.
• تجسم كنيد،‌با هرنفسي كه فرو مي‌بريد، انرژي به ريه‌هاي شما يورش مي‌برد و بي‌درنگ در ناحيه شبكه عصبي زير معده و جلو معده‌تان ذخيره مي‌شود . تجسم كنيد با هر بازدم، اين انرژي در همه بدنتان جاري مي‌شود. تصوير ذهني اين جريان انرژي بخش را بسازيد.
• هرروز دست كم به مدت پنج تا ده د قيقه اين تمرين را انجام دهيد.
• تنفس چرخشي
تمرين حاضر مستلزم يك يار است ودر آرميدگي و انرژي بخشي به شما كار آمد است.
• به پشت دراز بكشيد. يارتان، يك دستش را روي شكم‌تان ودست ديگرش را روي سينه‌تان بگذارد.
• عمل دم وباز دم را ژرف و آرام انجام دهيد، ولي هر دم در دو مرحله اول شكم وسپس سينه انجام مي‌گيرد. تصور كنيد در حالي كه شكم شما لبريز از هوا مي‌شود، به دست يارتان نفس مي‌دهيد .هرگاه شكم شما از هوا پرشد، به نفس دادن به سينه تان ادامه دهيد. نگاه كنيد در ضمن اين كار ، دستان يارتان بالا مي‌رود. از طريق سينه وشكم همزمان هوا را كاملا بيرون دهيد..
• تمرين را تكرار كنيد. مهم است كه اثر چرخش آهنگين بين شكم وقفسه سينه را حفظ كنيد. در هر حال، طبيعي نفس بكشيد. هريك از فنون پيش گفته را بايد هر روز تمرين كرد. به عنوان يك وسيلة طبيعي و پيشگيري از فشار رواني اين تمرينات عوارض جانبي بسيار اندكي دارند. مدتي وقت مي‌گيرد تا شما به تغييرات عميق رخ داده در بدن و ذهنتان پي ببريد، با شكيبايي و پشتكار تمرين را پيگيري كنيد، شما سرانجام در خواهيد يافت كه با انرژي‌تر و آرام‌تر هستيد. اگر مايليد درباره روش‌ها تنفس مطالب بيشتري بياموزيد، سري به مركز مشاوره دانشگاه بزنيد و با يكي از مشاوران صحبت كنيد.

مترجم : زينب اثباتي
 
www.msrt.ir

http://www.ravanpajoh.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2032&Itemid=65


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۵ ] [ مشاوره مديريت ]


 

تمرين هاي ضروري براي سخنراني و گويندگي

۴ - تمرين تنفس و صدا (۶)

ده قانون ترس و تمرين تنفس


اين هم ده قانون برخورد با ترس كه بمن كمك كردند ، اميدوارم كه با ترجمه من خوانا و قابل فهم باشند :
احساس ترس و نشانه هاي جسمي حاصل از آن،حالت تشديد شده عكس العمل نرمال بدن در برابر استرس مي باشند
عكس العمل هاي بدن به ترس براي سلامت جسمي بدن مضر نيستند
با خيال پردازيهايي كه ترس آور هستند، عكس العملهاي بدن خودتان نسبت به ترس را تشديد نكنيد
در عالم واقعيت باقي بمانيد، به صورت دروني مراقب جهان واقعي اطراف خود باشيد و واقعيات را براي خود تشريح كنيد
در موقعيت ترس آور باقي بمانيد تا ترس شما زايل شود
مراقب باشيد كه چگونه ترس خودبخود كاهش پيدا مي كند و از بين مي رود
از موقعيتهايي كه شما را دچار ترس مي كنند فرار نكنيد( اما به زور هم خودتان رو در موقعيت ترس قرار ندهيد، توضيح از خودم)
تمام موقعيتهايي كه باعث ترس شما مي شوند را براي خود تشريح كنيد
از موفقيت هاي كوچك خود در برابر ترس احساس غرور كنيد، حتي كوچكترينشان
در موقعيتهاي ترس زا به خودتان زمان بدهيد
خودم با قانون هاي دو و سه و نه خيلي بهتر تونستم ترسم رو مديريت كنم،يعني مشكل اصلي همون خيال پردازي شماره سه هست
فكر كنيد احساس ترس از موقعيت يا حالي پيش مي آد، آگاهانه كه باهاش برخورد كنيم مي گيم احساس ترس اومده، نقطه تمام.
در حالت ناآگاهانه شروع به خيال پردازي مي كنيم اگه اين ترسه درست باشه بعدش اين پيش مي آد، بعد كه اين طور شد چي پيش مي آد و ذهن تا جايي كه مي تونه پيش مي ره و سر هر دو راهي كه مي رسه بدترين حالت رو پيش​مي گيره و مي ره جلو يكهو مي بينيم از يه ترس كوچيك كه مثلا اين درد چيه تو قفسه سينه ام، خودمون رو كفن هم كرديم و تو قبر هم گذاشتيم و رسيديم به يه نقطه بدون برگشت. يه نكته ديگه كه خوندم اما تو اين قانونها نبود اينه كه يكبار كه تونستيم ترس رو پشت سر بگذاريم تو ذهن فعالمون نگه داريم و دفعات بعد اگه دوباره پيش اومد به خودمون بگيم يادته دفعه قبل چه طوري ترسيدي و بعد همه چي گذشت و هيچ اتفاق بدي نيفتاد تا بتونيم دوباره بهش پيروز شيم.اينها خوش بيني بيهوده نيست ترسيدن زياد هيچ كمكي به اداره موقعيت نمي كنه اگه ترس بر مبناي نشانه واقعا بدي باشه با ترسيدن نمي تونيم تصميم صحيح بگيريم بايد بتونيم آروم شيم تا بشه تصميم صحيح گرفت، اگه تو حالت دائمي ترس باقي بمونيم دچار افسردگي مي شيم،پس فكر نكنيم اگه در هر حالت بدترين حالت ممكن رو در نظر نگيريم خوشبيني به خرج داديم.
يه تمرين خوب هم كه در حالتهايي كه دچار ترس شديد مي شين يا استرس، تمرين تنفس هست.
يه قانون داره به نام چهار چهار هشت. حالا اين يعني چي، يعني به مدت چهار شماره بايد دم طول بكشه بعد چهار شماره نفسمون رو نگه داريم و بعد هشت شماره بازدم بايد طول بكشه،در مراحل اول كه آدم تمرين نداره چهار و هشت شماره زياد هستن، بهتره از دو دو چهار استفاده كنيم، يعني دو شماره دم دو شماره نگه داشتن هوا و چهار شماره بازدم. اين تمرين علاوه بر اينكه حالت صحيح تنفسه و باعث مي شه كه اكسيژن بهتر به بدن برسه و دي اكسيد كربن به طور كامل از ششها خارج بشه، به خاطر تمركزي كه بايد روي شماره ها كرد به آرام شدن اعصاب و منحرف شدن اون از محرك كمك مي كنه. اين تمرين رو هميشه همه جا مي شه انجام داد و اگه دروني بشه يعني كه شما هميشه دارين به بهترين وجهي تنفس مي كنين، يكي از تمرينهايي هم هست كه به زنان باردار داده مي شه كه بتونن زايمان بدون درد بكنن و اما جمله قصار امروز: "كلمه غير ممكن، تنها در فرهنگ لغات افراد نادان وجود دارد" ناپلئون بناپارت "هر يك از ما فرشته اي با يك بال هستيم،تنها زماني قادر به پرواز هستيم كه يكديگر را در آغوش بگيريم"

http://navanevesht.blogspot.com/2007/08/blog-post_24.html


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۴ ] [ مشاوره مديريت ]

 

سخن گفتن با ادب قرآني ( آيا ما رعايت ميكنيم؟)


فروتني و ادب در گفتار


يكي از ارزش هاي اخلاقي در گفتار، رعايت ادب و تواضع در گفتار است كه به ويژه درباره سخن گفتن با والدين توصيه شده است. «و قل لهما قولا كريما» 1. منظور از « قول كريم » در اين آيه، همان سخن مودبانه است تواضع و ادب. در همه جا، در رفتار و گفتار، مطلوب است. 2

نمونه ادب در گفتار
روزي از عباس عموي پيامبر پرسيدند: انت أكبر أم رسول الله صلي الله عليه واله وسلم، شما بزرگتر هستيد يا رسول الله صلي الله عليه واله وسلم؟ فرمود: هر اكبر و انا اسن. او بزرگتر است ولي سن من بيشتر است. 3
اين را مي گويند ادب در گفتار. نگفت من بزرگترم، گفت او بزرگتر است ولي سن من بيشتر است.
سوژه ندادن به دشمن در گفتار
از آن جائي كه دشمن منتظر فرصت مي باشد كه به هر طريق ممكن به نفع خود استفاده كنند، خداوند به مومنان دستور مي دهد كه مراقب گفتار خوبش باشيد كه تا دشمن، از گفتار شما سوء استفاده نكند.
فرمود: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَقُولُواْ رَاعِنَا وَقُولُواْ انظُرْنَا وَاسْمَعُوا ْوَلِلكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ» 4؛ اي افراد با ايمان هنگامي كه از پيامبر تقاضاي مهلت براي درك آيات قرآن مي كنيد نگوييد «راعنا» بلكه بگوئيد (انظرنا) و آن چه به شما دستور داده مي شود بشنويد و براي كافران عذاب دردناكي است.
شأن نزول: ابن عباس مفسر معروف نقل مي كند: مسلمانان صدر اسلام هنگامي كه پيامبر صلي الله عليه و اله و سلم مشغول سخن گفتن بود و بيان آيات و احكام الهي مي كرد، گاهي از او مي خواستند كمي با تأني سخن بگويد تا بتوانند مطالب را خوب درك كنند، و سوالات و خواسته هاي خود را نيز مطرح نمايند، براي اين درخواست جمله (راعنا) را از ماده (الرعي) به معني مهلت دادن است. به كار مي بردند ولي يهود همين كلمه (راعنا) را از ماده (الرعونه) كه به معناي كودني و حماقت است، استعمال مي كردند. در صورت اول مفهومش اين است «به ما مهلت بده» ولي در صورت دوم اين است كه (ما را تحميق كن). در اين جا براي يهود دستاويزي پيدا شده بود كه با استفاده از همان جمله اي كه مسلمانان مي گفتند، پيامبر يا مسلمانان را استهزاء كند، آيه فوق نازل شد و براي جلوگيري از اين سوء استفاده به مومنان دستور داد به جاي جمله (راعنا) جمله (انظرنا) را به كار برند كه همان مفهوم را مي رساند، و دستاويزي براي دشمن لجوج نيست. 5
اعراض از لغو در سخن گفتن
علي عليه السلام فرمود: «تعرفوا فان المرء مخبوء تحت لسانه 6؛ سخن گوئيد تا شناخته شويد، همانا آدمي زير زبانش نهان است.»

 

بعضي ها خيال مي كنند كه از هر طريق ممكن مي توان خود را به ديگران معرفي كنند، و به خاطر همين عقيده ناصواب متمسك به حرف هاي لغو و بيهوده مي شوند، غافل از آن كه، سخن لغو نه تنها بر شخصيت انسان نمي افزايد، بلكه ضربه اي سهمگين بر شخصيت انسان وارد مي كند.
خداوند كريم به خاطر اهميت اين موضوع و ابطال اين عقيده نادرست مي فرمايد: مومنان كساني هستند كه از لغو اعراض و دوري مي كند و روشن است كه آيه منحصر در رفتار لغو و بيهوده نيست بلكه شامل گفتار لغو هم مي شود «وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ» 7 در حقيقت لغو همان گونه كه بعضي از مفسرين گفته اند هر گفتار و عمل است كه فايده قابل ملاحظه اي نداشته باشد.8
نرمش در گفتار
اين از مطالب روشن و بديهي مي باشد كه براي نفوذ و تأثير بر افراد بايد به نرمي سخن گفت تا مخاطب احساس كند كه گوينده قصد خيرخواهي دارد نه دشمني و عداوت. قرآن كريم در اهميت اين اصل مهم به حضرت موسي عليه السلام و هارون عليه السلام مي فرمايد: «اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّيِّنًا لَّعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى»9 ؛ به سوي فرعون برويد كه طغيان كرده است، اما به نرمي سخن گوييد شايد متذكر شود و يا از خداوند بترسد .
از نكاتي كه در مقام ارشاد و تعليم ديگران، به خصوص در تربيت و تبليغ مذهب صحيح، بايد توجه داشته باشيم اين است كه رفتار و گفتارمان با هم توافق داشته باشد. نور به آرامي و ملايمت در ديگران اثر مي گذارد، در حالي كه نار مي سوزاند و آزار دهنده است. در مقام ارشاد و هدايت ديگران، بايد مثل نور بود نه نار. نبايد طوري حرف بزنيم كه مخاطب و شنونده اذيت شود. نبايد با تندي و خشونت برخورد نمائيم، بايد با ملايمت رفتار كنيم كه حرف حق در شنونده اثر كند.10
سديد بودن كلام
سداد و سديد از ماده سد، به معنا استقامت و محكم بستن است. از آداب سخن، سديد بودن كلام است، هر چه كلام با عقل و منطق و استدلال بيشتر همراه باشد، ميزان استحكام آن بيشتر باشد، ثبات و بقاء آن بيشتر خواهد شد. اصولاً قرآن به دليل آن كه سخنش يا با عقل هماهنگ است و يا با فطرت، از استحكام و استقامت خاصي برخوردار است. 11 به همين خاطر مي فرمايد: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا » 12؛ اي مومنان از خدا پروا داشته باشيد و سخني استوار گوئيد.

 

گفتار علامه طباطبائي در ذيل آيه احزاب: كلمه سديد از ماده (سد) است كه به معناي اصابت راي، و داشتن رشاد است. بنابراين قول سديد عبارت است از كلامي كه هم مطابق واقع باشد و هم لغو نباشد پس بر مومن لازم است كه به راستي آن چه مي گويد مطمئن باشد و نيز گفتار خود را بيازمايد كه لغو يا مايه افساد نباشد. 13
بليغ و رسا بودن گفتار

« وَعِظْهُمْ وَقُل لَّهُمْ فِي أَنفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغًا » 14؛ و آن ها را اندرز ده و با بياني رسا نتايج اعمال شان را به آن ها گوشزد كن. بلاغت در لغت به معناي وصول و انتها است و در اصطلاح عبارت است از مطابقت كلام با مقتضاي حال و مقام 15.
امام علي عليه السلام فرمود: الا تتكلمن اذا لم تجد للكلام موقعا 16؛ البته نبايد هنگامي كه براي كلام زمينه نيست سخن گفت
نيك بودن گفتار

«معروف» نامي است براي هر كاري كه بواسطه عقل يا شرع، حسنش شناخته شده باشد و «منكر» آن است كه به واسطه اين دو مورد انكار قرار گرفته باشد. معروف گاه صفت فعل قرار مي گيرد، آن گونه كه از آيه (وامر بالعرف) 17 فهميده مي شود.
و گاه صفت كلام قرار مي گيرد؛ يعني يكي از آداب سخن آن است كه كلام متكلم بايد از نظر عقل و شرع تحسين شده باشد . آري يكي ديگر از معيارهاي سخن ارزشي آن است كه نيك و پسنديده باشد و به همين خاطر دستور داده شده است كه با يتيمان سخن نيك و پسنديده بگوييد 18؛ «و سخن شايسته به آن ها بگوييد».
آسان گوئي در گفتار

«و َإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاء رَحْمَةٍ مِّن رَّبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُل لَّهُمْ قَوْلاً مَّيْسُورًا» 19؛ و هر گاه از آن ها (مستمندان) روي برتابي و انتظار رحمت پروردگارت را داشته باشي، با گفتار نرم و آميخته با لطف با آن ها سخن بگو .

 


گفتن بهترين سخن

«وَقُل لِّعِبَادِي يَقُولُواْ الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ» 20؛ به بندگانم بگو سخني بگوييد كه بهترين باشد .

 

انصاف در گفتار

«وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُواْ» 21؛ زماني كه سخن مي گوييد، رعايت عدالت در گفتار را بكنيد.
پي نوشت ها: 1- اسراء آيه 23.
2- اخلاق در قرآن، محمد تقي مصباح يزدي، ج3، ص 332.
3- اسرار عبادت، عبدالله جوادي آملي، ص.
4- بقره، آيه 104.
5- تفسير نمونه، ناصر مكارم شيرازي، ج1، ص 382.
6- نهج البلاغه، كلمات قصار 292.
7- مومنون، آيه 3.
8- تفسير نمونه، ج 14، ص 195.
9- 3طه، آيه 43.
10- پندهاي امام صادق (عليه السلام) به ره جويان صادق، محمد تقي مصباح يزدي، ص 52.
11- بينات، سال ششم، ش1، ص 26.
12- احزاب، آيه، 7.
13- تفسير الميزان، علامه طباطبائي، ج 16، ص 544.
14- نساء، آيه 63.
15- بينات، ش 21، ص 35.
16- ميزان الحكمه، 17964.
17- اعراف، آيه 199.
18- نساء، آيه 5.
19- اسراء، آيه 28.
20- اسراء، آيه 53.
21- اسراء، آيه 152.


تنظيم : محمدي_گروه دين وانديشه تبيان


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۳ ] [ مشاوره مديريت ]

دشنام گويي و بددهاني از منظر قرآن و روايات

يكي از نابهنجاري هاي اجتماعي كه در جامعه بسيار رواج يافته و به صورت پديده اي در همه جا حتي در ميان كودكان و نوجوانان بروز پيدا كرده است، مسئله دشنام و ناسزا با واژگان و الفاظ ركيك و زشت است.

در فرهنگ قرآني از كاربرد سب به معناي دشنام و ناسزاگويي نهي شده است. واژه سب در كاربردهاي قرآني همان مفهوم فحش و فحاشي در زبان فارسي را مي رساند. هرچند كه واژه فحش و فحشاء در زبان عربي در حوزه عمل جوارحي به كار مي رود ولي مفهوم آن در عربي غير از مفهوم فارسي آن است؛ زيرا مفهوم فارسي فحش همان ناسزا و دشنام است كه به عنوان يكي از آفات زباني در حوزه علم، اخلاق و اصول تربيتي و هنجاري از آن بحث مي شود. در اين نوشتار ديدگاه قرآن و روايات نسبت به دشنام و ناسزاگويي تحليل و تبيين شده كه ازنظر مي گذرانيم.

● مفهوم ناسزا و دشنام

دشنام و ناسزا به معناي به كاربردن الفاظ و واژگان ركيك و عبارت هاي تند و زننده است و آن عبارت از اين است كه انسان از امور قبيح و مستهجن با عبارات و الفاظ صريح تعبير كند و كلمات ناشايست و دور از شأن آدمي را برزبان جاري نمايد كه در اصطلاح به آن سب يا فحش مي گويند. فحش مفهوم وسيعي دارد كه شامل نسبت هاي زشت ناموسي نيز مي شود. البته الفاظ و عباراتي كه اراذل و اوباش در سخنان خويش به كار مي گيرند داراي مراتب مختلفي است كه بعضي از آن ها از بعضي ديگر زشت تر است و به حسب عادات و موارد باهم فرق مي كند. از اين رو ازنظر حكم شرعي، بعضي از فحش ها و ناسزاها حرام و برخي ديگر مكروه و مذموم شمرده شده است.

متأسفانه بددهاني، دشنام گويي و به كارگيري واژه هاي عاميانه قبيح به گونه فزاينده اي در ميان اقشار جامعه و بخصوص كودكان و نوجوانان معمول گرديده است. البته دشنام گويي و بددهاني تنها منحصر به افراد فحاش نيست بلكه به عنوان يك پديده نابهنجار در تعاملات اجتماعي ميان تمام اقشار جامعه رخنه كرده و در همه جا به اشكال و شيوه هاي گوناگون مشاهده مي شود.

روان شناسان اجتماعي بر اين باورند كه نمي توان دشنام ها را از فرهنگ واژگاني يك زبان به طور كامل حذف كرد، اما مي توان كاربرد آنها را در ارتباطات و كنش هاي ارتباطي تا اندازه اي كاست و آن را تا حد زيادي تحت كنترل و مهار درآورد.

● عوامل دشنام گويي

روان شناسان اجتماعي با بررسي شخصيت اجتماعي افراد براي اين پديده نابهنجار و كاربرد آن از سوي افراد، دلايلي را برشمرده اند كه مي توان به چند عامل عمده آن اشاره كرد. برخي از اين عوامل عبارتند از: دشنام دادن به خاطر يك اتفاق دردناك و غيرمنتظره مانند اصابت سر به يك جسم محكم و يا خوردن چكش به انگشتان دست هنگام كوبيدن ميخ؛ دشنام گويي به منظور برقراري هويت گروهي و عضويت در يك گروه خاص و حفظ مرزهاي آن گروه؛ ابراز همبستگي، اتحاد و همدردي با ديگران؛ ابراز صميميت و اعتماد (به ويژه ناسزاگويي زنان در حضور زنان ديگر)؛ دشنام گويي براي افزايش شوخ طبعي، تأكيد و يا غافلگيركنندگي؛ ناسزاگويي براي مستور ساختن ترس ها و ناامني هاي فردي؛ دشنام گويي از روي عادت و يا به منظور برانگيختن خشم ديگران و تحريك آنها و درحقيقت به عنوان ابزاري براي تحقير،توهين و يا ارعاب، دشنام دادن به منظور جلب توجه، خودنمايي و يا خودشيريني و يا دشنام گويي به منظور قدرت نمايي و حتي گاه به عنوان شيوه كنار آمدن با استرس و تنش و تخليه خشم و تسكين استرس.

روان شناسان اجتماعي بر اين باورند كه مردان بيش از زنان دشنام مي دهند. آنان مي كوشند تا از راه دشنام، هويت مردانه خود را ايجاد كنند. به نظر آنان اگر زناني به بددهاني مي پردازند و دشنام مي گويند تلاش مي كنند تا به اين روش مانند مردان باشند و دست كم ازآنان كم تر نباشند. البته تحقيقات نشان داده كه زنان پس از بددهاني و دشنام گويي، بيشتر از مردان احساس شرمندگي و گناه مي كنند؛ به ويژه آن كه در جامعه، دشنام دادن و بددهاني در مردان قابل پذيرش تر است.

پژوهش هاي باليني نشان داده است كه مغز با واژه هاي زننده، ركيك و قبيح، متفاوت با ساير لغات رفتار مي كند. به طور كلي زبان در نيمكره چپ مغز و در قشر مخ، پردازش مي گردد. اما دشنام ها در نواحي پايين تر مغز همراه با غرايز و احساسات پردازش مي شود. از اين رو مي توان گفت كه دشنام ها و ناسزاها بيش از آن كه خاستگاه عقلاني داشته باشد با عواطف و احساسات ارتباط پيدا مي كند و به همين سبب مي تواند بسيار زيانبار باشد؛ زيرا عواطف و احساسات برخاسته از هيجانات زودگذري است كه مي تواند پشيماني و اندوه را به دنبال آورد.

شگفت آن كه تحقيقات نشان مي دهد كه انسان قادر است دشنام و واژه هاي ركيك را ۴ برابر سريع تر از ساير لغات و واژگان به خاطر بسپارد و يا به كار گيرد. حتي برخي از روان شناسان بر اين باورند كه دشنام گويي پيش از پيدايش ديگر واژگان زباني پديد مي آيد. از اين رو مي توان گفت كه از نظر زماني و تاريخي نيز دشنام بر زبان مقدم مي باشد. چنان كه افرادي كه اقدام به يادگيري زبان دوم مي كنند ابتدا واژه هاي زشت و ركيك آن زبان را مي آموزند كه اين خود مسئله اي قابل توجه است. اين تحقيقات بيان مي كند كه بيشتر دشنام ها برگرفته از مسايل جنسي، اعضاي تناسي، خشم و غضب دانست؛ زيرا وقتي انسان از فردي ناراحت و خشمگين مي شود و قصد آزار او را داشته باشد به او ناسزا و دشنام مي دهد. دومين عامل و خاستگاه ناسزاگويي و دشنام و بددهاني، مسئله عادت است. هنگامي كه انسان با فساق و فجار، اراذل و اوباش، افراد پست و فرومايه، مجالست و هم نشيني كند و با آنها رفيق و مأنوس گردد به تدريج روحيات، خلقيات و عبارات آن ها در او اثر مي گذارد و از آن جا كه سخنان عادي آن ها توأم با هرزه گويي و فحاشي به يكديگر است به او هم سرايت مي كند و ابتدا گهگاهي آن الفاظ ركيك را بر زبان جاري مي سازد و به زشتي آن كلمات توجه دارد ولي بعد از مدتي قبح آن الفاظ از نظرش زائل شده و فحش دادن و فحش شنيدن برايش بصورت امري عادي در مي آيد و بجائي مي رسد كه در شرايط معمولي بطور ناخودآگاه اين الفاظ زشت بر زبانش جاري مي شود و كمتر سخني مي گويد كه چاشني آن فحش و ناسزا نباشد.

● راه درمان و معالجه بيماري دشنام گويي

در روايات و اصول اسلامي راهكارهايي براي درمان اين بيماري بيان شده است كه عبارتند از:

۱) انسان از مقدمات پيدايش غضب اجتناب كند تا نسبت به مؤمنان به خشم نيايد.

۲) غضب خود را فرو نشاند و بر اعصاب خود مسلط شود.

۳) از معاشرت با اهل فسق و فساد پرهيز نمايد تا بتواند زبان خود را از فحش باز دارد.

● رواياتي چند درباره دشنام گويي

۱) امام صادق(ع) فرمود: «فحش دادن ظلم است و ظالم در آتش دوزخ قراردارد.»(۱)

۲) پيامبر(ص)- فرمود: «خداوند بهشت را حرام كرده بر هر دشنام دهنده بي آبروي بي حيائي كه از آنچه مي گويد و از آنچه به او گفته مي شود باكي ندارد و متأثر و ناراحت نمي شود.»(۲)

۳) و نيز فرمود: «هرگاه شخصي را ديديد كه نسبت به آنچه مي گويد يا درباره او گفته مي شود بي مبالات و بي تفاوت است پس همانا او يا زنازاده است و يا شيطان شريك او بوده است.»(۳)

۴) و نيز فرمود: «فحش به مؤمن مانند نزديك شدن به مرگ است.»(۴)

5) همچنين فرمود، فحش به مؤمن فسق، و جنگ با او كفر است.»(۵)

● چند نكته درباره ناسزاگويي

۱) بايد توجه داشت كه سب يكي از ائمه به سب پيامبر، و سب پيامبر به سب خدا برمي گردد و سب خدا شرك بخدا و سب به پيامبر كفر به خدا است، و پيامبر(ص) فرمود هر كسي كه علي را دشنام دهد مرا دشنام داده و هر كس مرا دشنام دهد خدا را دشنام داده است.(۶)

۲) پيامبر (ص) فرمود:«مردگان را دشنام ندهيد، زيرا آن ها به آنچه پيش فرستاده اند مي رسند پس اگر مومن باشند كه مثل زندگان دشنام به آنها جايز نيست و اگر فاسق باشند با اعمال بدي كه انجام داده اند خود را گرفتار و محروم از رحمت الهي ساخته اند، بنابراين، شما به آنان دشنام ندهيد.»(۷)

۳) فحش دادن و هرزه گويي باعث مي شود كه خوبان و نيكان از فحش دهنده تنفر پيدا كنند و در نتيجه از او دوري گزينند و در عوض بدان و پستان دور او را بگيرند و غرق در فساد و تباهي شوند. امير مومنان در اين رابطه مي فرمايد:ازهر كلام زشت و سخن ناروا پرهيز كن زيرا با گفتن آن افراد پست به تو روي مي آورند و كريمان از تو مي گريزند. (۸)

۴) دشنام دادن باعث كينه توزي و دشمني مي شود. شخصي از قبيله بني تميم به خدمت پيامبر رسيد و عرض كرد مرا موعظه كنيد. در بين مواعظ حضرت اين جمله بود: به مردم فحش مده كه باعث دشمني آن ها مي شود. (۹)

۵) كسي كه فحش دادن را شروع كرده از آن كه جواب فحش او را مي دهد ستمكارتر است. (۱۰)

۶) يكي از بزرگترين تعاليم اخلاقي اسلام محترم شمردن مقدسات جامعه است. هر فردي وقتي براي چيزي قداست خاصي قايل شد به آن احترام مي گذارد و از حريم آن دفاع مي كند و بهيچ وجه راضي نمي شود كه ديگري به مقدسات او اهانت كند و آن ها را به باد فحش بگيرد و كوچكترين توهيني به مقدسات او (هر چند پوچ و خرافي باشد) باعث مي شود كه او هم بخاطر تعصب جاهلي خود متقابلا به مقدسات مومنين فحش و ناسزا بگويد و به ساحت قدس الهي اهانت كند. قرآن براي حفظ مقدسات ديني از نيش زبان و گزند مشركان، مومنان را از دشنام دادن به بتها بشدت منع مي كند و مي فرمايد: نبايد شما مومنان به بتهاي آنان دشنام بدهيد زيرا عكس العمل آنان نيز اين خواهد بود كه از روي جهالت و لجاجت معبود حقيقي و پروردگار شما را دشنام دهند. (انعام. ۱۰۸)

امام صادق- عليه السلام- فرمود:«مراد ازدشنام به خدا دشنام به اولياء خدا است» زيرا هر كس يكي از اولياء خدا را دشنام دهد خدا را دشنام داده است كه در نكته اول به آن اشاره شد.

مسعده بن صدقه از امام صادق (ع) سوال مي كند كه معني كلام پيامبر (ص) چيست كه فرمود:«شرك از حركت مورچه بر روي يك سنگ صاف در شب تاريك مخفي تر است؟!» امام فرمود:«مومنان به بت هاي مشركان دشنام مي دهند و در نتيجه مشركان هم به معبود مومنان ناسزا مي گويند پس خداوند از دشنام به بت ها نهي فرموده تا كافران معبود مومنان را دشنام ندهند پس مومنان به واسطه دشنام به بت ها، مشرك مي شوند در حاليكه خود نمي دانند. (۱۱)

به همين جهت ملاحظه مي كنيم اميرمومنان (ع) هنگامي كه در جنگ صفين شنيد جمعي از اصحاب، معاويه و پيروان او را دشنام مي دهند فرمود:«من دوست ندارم كه شما فحاش باشيد لكن اگر شما بجاي دشنام اعمال و احوال آن ها را ذكر كنيد به حق نزديكتر و براي اتمام حجت بهتر است.» (۱۲)

۷) يكي از بدترين موارد دشنام بعد از اولياء الهي، دشنام به پدر و مادر است كه به دو صورت مي-باشد:

الف) فرزند مستقيماً به پدر و مادرش دشنام دهد و به آنان ناسزا گويد كه در قرآن از آن نهي شده است. (اسراء ۲۳.)

ب) فرزند به پدر و مادر ديگري فحش دهد او هم متقابلا به پدر و مادر او فحاشي كند.

پيامبر(ص) فرمود:«كسي كه به پدر و مادرش دشنام بدهد ملعون و دور از رحمت الهي است از حضرت سوال شد، چگونه انسان به پدر و مادرش دشنام مي دهد؟ فرمود: شخص به پدر ديگري فحش مي دهد او هم پدر او را دشنام مي گويد(۱۳) و در جاي ديگر از حضرت سوال مي شود آيا كسي پدر و مادر خود را دشنام مي دهد؟ فرمود:«آري انسان پدر و مادر ديگران را دشنام مي دهد و ديگري هم در مقام پاسخگويي به پدر و مادر او دشنام مي دهد. (۱۴)

پانوشتها:

۱-كافي، ج۲، ص۳۲۵، وسائل، ج۱۱، ص۳۳۰

۲و ۳- كافي، ج۲، ص۳۲۳، تحف العقول، ص۴۱۶

۴-كافي، ج۲، ص۳۵۹، وسائل، ج۸، ص۶۱۱

۵-كافي، ج ۲، ص۳۶۰

۶-امالي، ص۹۷، عيون اخبار الرضا ص۳۰

۷-المحجه البيضاء، ج۵، ص۲۲۴

۸-غرر الحكم، ف۵، ح۹۱

۹-كافي، ج۲، ص۳۶۰، وسائل، ج ۸ ص۶۱۰

۱۰-تحف العقول، ص۴۳۵

۱۱-وسائل الشيعه، ج۱۱، ص۴۹۸

۱۲-نهج البلاغه، خطبه ۱۹۹

۱۳-المحجه البيضاء، ج۵، ص۲۱۸

۴۱-همان ج۳، ص۳۷۷

http://akhlagh.emamieh.com/index.php?option=com_content&view=article&id=162%3A1389-04-19-09-55-09&catid=54%3A1389-04-19-07-50-18&Itemid=1


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۲ ] [ مشاوره مديريت ]

 

آداب سخن گفتن ، چه بگوييم و چه نگوييم

پيش از آن كه خطيب بر كرسي سخن مستقر گردد بايد بداند در اين مجلس چه مي خواهد بگويد و محتواي سخنش چيست؟ چه مواردي از آيات و ورايات، تواريخ و رويدادها، اشعار و امثال و ديگر مطالب را به كار خواهد برد. شناخت هدف، خطي مشي سخنران را تعيين مي كند، به وي قدرت روحي و اطمينان خاطر مي بخشد، سلطه معنويش را افزايش مي دهد، او را از نگراني و پريشان گويي مصون مي دارد، با فكري آرام و خالي از تشويش مسير سخن را مي پيمايد، دچار پراكنده گويي نمي شود و در سخنان خويش از اين شاخه به آن شاخه نمي پرد. بر عكس، سخنراني كه هدف خود را تعيين ننموده و نمي داند در مجلس چه مي خواهد بگويد و چه مواردي را به كار مي برد، فكري ناآرام و ضميري مشوش دارد، او مانند كسي است كه مي خواهد چشم بسته راه برود و در هر قدم نگران و مضطرب است. نمي داند به كجا مي رود، راهش به چه نقطه اي منتهي مي گردد و با چه لغزش هايي مواجه مي شود.1
حضرت علي(ع) مي فرمايند: فكرتم تكلم تسلم من الزلل2 اول فكر كن آن گاه سخن بگوي تا از لغزش ها سالم و محفوظ بماني. طبق اصولي كه بيان شد ما مجاز نيستيم هر سخني را بر زبان آوريم. ما در سخن گفتن محدوديت داريم يعني هر كاري كه بخواهد خوب انجام شود پر از ضابطه و قانون خواهد شد. براي طراحي يك ساختمان و ساختن آن ما ضوابط و معيارهاي زيادي در نظر مي گيريم. نساختن آن يا تخريب آن كه احتياج به ضابطه و قانون ندارد. نيك سخن گفتن نيز چون قرار است نيك سخن گفتن باشد نه بد صحبت كردن احتياج به قواعد و مقرراتي دارد كه به برخي موارد آن اشاره مي كنيم:

الف: آن چه كه حق است بگوييم و از غير حق بپرهيزيم: نبايد زبان گشوده شود جز به حق گفتن و هر آن چه غير حق بگويد مذموم و ناپسند است و سكوت به مواقع آن صدها بار از صحبت كردن بهتر مي باشد. در اين قسمت و دو قسمت ديگر براي روشن شدن مطلب، مواردي كه سخن گفتن در مورد آن ناپسند است گفته مي شود تا با حذف آن ها از كلام خود، سخنور مؤدبي در جمع باشيم.

 
1) دروغ گفتن:

مـرد بـايد كه راستگو باشد  
ور بـبـارد بـلا بـر او چو تگرگ
نام مردي بر او دروغ بود 
كش نباشد به راست گفتن برگ
راستي را تو اعتدالي دان  
كه از او شاخ خشك گيرد برگ
سخن راست گو مترس كه راست
نـبـرد روزي و نـيـارد مـرگ3

يكي از زشت ترين صفات اخلاقي و مفاصد كلامي، دروغ مي باشد تا آن جا كه خود دروغگويان آن را نمي پسندند و از هر كس بشنوند زشت مي دانند. قتل الخراصون 4
كشته باد دروغگويان. اين آيه نشان دهنده شدت زشتي دروغ و تنفر خداوند از دروغگويان مي باشد زيرا آن ها به بدترين نحو خيانت در امانت مي كنند منظور زباني است كه به امانت به انان سپرده شده و استفاده نابجا از آن بي انصافي و ناسپاسي است. البته بايد از هر نوع دروغي چه كوچك باشد و چه بزرگ، جدي باشد يا شوخي، بپرهيزد. چون كسي كه به دروغ هاي كوچك مبتلا شود مي تواند دروغ هاي بزرگ را نيز بگويد. زشتي دروغ به حدي است كه خداي متعال در كوچك و بزرگ آن با هيچ كس مسامحه نمي كند و از احدي نمي پذيرد.5

2) تهمت: هر كس كه پشت سر شخصي از او چيزي بگويد كه در او نيست به او بهتان زده. وقتي كسي مورد تهمت قرار مي گيرد، آبرويش مي رود، و تا بخواهد از خودش دفاع كند بسيار طول مي كشد در اين فاصله در جمعي كه با آن ها زندگي مي كند خوار و خفيف مي شود و چه زشت و قبيح است اين گونه سخن گفتن و آزار دادن مردم.

3) دشنام و ناسزاگويي: اگر ما قبول كرده باشيم كه هدف از سخن گفتن و نيك سخن گفتن اين است كه انسان ها به هم نزديك شوند و به هم احترام گذارند و فضاي رشد برايشان فراهم شود شخصيت انسان برايشان مهم باشد و انسان بودن صرف نظر از همه اوصاف آن ارزشمند باشد به راحتي قبول خواهيم كرد كه فحاشي، هتاكي، دشنام و ناسزاگويي هم چون سم مهلكي است كه روابط انسان ها را از بين مي برد. در قرآن بزرگ ترين گناه شرك است و گناهكارترين انسان ها مشركين هستند اما ما حتي حق نداريم به مشركين دشنام دهيم يا فحاشي كنيم. و لا تسبوا الذين يدعون من دون الله؛ به(معبود) كساني كه غير خدا را مي خوانند دشنام ندهيد.
وقتي ما نسبت به دشمنان خدا حق هتاكي نداريم، حساب بقيه مشخص است و متأسفانه چقدر ما راحت حرمت انسان ها را مي شكنيم فقط به خاطر اين كه مطابق ميل ما رفتار نمي كنند.

ب: آن چه كه مهم است بگوييم و به غير مهم نپردازيم: عمدتاً انسان ها زياد حرف مي زنند و ممكن است از هر ده حرف شان يك حرف آن ها به جا و لازم باشد، انسان تا جايي كه ممكن است بايد از گفتن حرف هاي اضافه بپرهيزد، يكي از مواردي كه ما بين ما شايع است همين بيهوده گويي مي باشد كه به شرح آن مي پردازيم:

1. بيهوده گويي و زياده گويي: وقت را مي توان ساعت ها در خيابان هدر داد، پول را مي توان بيهوده خرج كرد و آب را مي توان بيهوده مصرف كرد. ساعت ها نيز مي توان حرف زد بدون اين كه دو كلمه حرف حساب در آن باشد. اگر نگاهي به صحبت هاي خود بكنيم مي بينيم كه بيشتر حرف هاي ما انسان ها بيهوده است اما چگونه مي توان تشخيص داد سخني لغو است يا خير. كافيست از خو بپرسيم آيا اين حرف هايي كه زده شد اگر گفته نمي شد تفاوتي ايجاد مي كرد؟ آيا اين سخن ها معرفت جديدي را براي انسان ها ايجاد كردند؟ آيا اين صحبت ها باعث بروز خيرات شدند؟ آيا اين حرف ها فايده و نتيجه اي هم داشتند. خلاصه اگر سخنان خود و ديگران را ارزيابي كنيم خواهيم ديد چقدر سخنان بيهوده روزانه از دهان مان خارج مي شود كه هيچ تأثيري ندارد. و اذا سمعوا اللغو اعرضوا عنه و قالوا لنا اعمالنا و لكم سلام عليكم لا نبتغي الجاهلين. و هرگاه سخن لغو و بيهوده بشنوند از آن روي برمي گردانند و مي گويند اعمال ما از آن ما و اعمال شما از آن خودتان، سلام بر شما، ما خواهان جاهلان نيستيم. اين ها به سخنان بيهوده گوش فرا نمي دهند و با آنان كه نادانان و بيهوده گو هستند بيهوده مجادله نمي كنند. بدون اتلاف وقت و طعنه و استهزاء با گفتار سلام مي گذرند. كساني كه از چشمه زلال و هميشه جاري مهر و لطف الهي بهره برده اند و هرگز كار و گفتارشان بدون هدف نخواهد بود همواره نتيجه اي مفيد و مناسب در نظر دارند تمام گفته ها و حركات و سكنات ايشان نه تنها باطل و بي نتيجه نيست با تذكر و توجه به خداي متعال بسيار ارزشمند و سود رسان است و حتي از افكار پوچ و بيهوده هم پاك و پيراسته اند.8 امام علي(ع) مي فرمايند: اياك ان تذكر من الكلام ما يكون مضحكاً و ان حكيت ذلك عن غيرك9 از گفتن سخني كه پوچ و بيهوده است برحذر باش هر چند آن را از ديگري نقل كني. از گوش دادن به سخنان بيهوده، از گفتن آن و نقل قول ديگري بپرهيزيم.

ج: آن چه كه مفيد و صلاح است بگوييم و غير آن را بيان نكنيم:

1) غيبت: اگر صفتي در كسي وجود داشته باشد و مردم از آن بي اطلاع باشند در غياب شخص به ديگران گفته شد به طوري كه آن فرد ديگر و غمناك شود غيبت است. البته صفات زشت شخص كه از نظر خداوند هم قبيح مي باشد و در ملأ عام انجام گيرد اگر به قصد سوء مثل عيب جويي و سرزنش نباشد غيبت نخواهد بود. در سوره حجرات آياتي داريم كه به صراحت از زشتي غيبت سخن مي گويند: و لا يغتب بعضكم بعضا ايحب احدكم ان يأكل لحم اخيه ميتا فكرهتموه و اتقوا الله ان الله تواب رحيم10 و بعضي از شما از برخي ديگر غيبت نكند آيا يكي از شما دوست مي دارد كه گوشت برادر مرده اش را بخورد كه از آن تنفر داريد و از خدا پروا كنيد كه بي شك خداوند توبه پذير و مهربان است. غيبت نوعي بازي با شخصيت است، بازي حيثيت و آبروي انسانهاست. انسان اشرف مخلوقات است و حفظ اعتبار و شخصيت وي از سوي ديگران از واجبات مسلم و دستورات مؤكد اسلام است، با توجه به آيه كدام يك از ما مي پسنديم كه گوشت برادر مرده خود را بخوريم؟ حتي انسان هاي پليد و ناجوانمرد هم جرأت چنين كاري را ندارند پس چرا غيبت كنيم؟11 آيا صحيح است به جاي اين كه دلي را شاد كنيم، با حرف هايمان زمينه هاي اندوه آن را فراهم كنيم. علامه مجلسي در باب غيبت شرح جالبي دارد كه با هم مي خوانيم، غيبت اين است كه پشت سر كسي حرفي بزند كه اگر آن را بشنود غمگين شود، به شرطي كه مستور و آبرومند باشد، اگر اين بدگويي راست باشد غيبت و اگر دروغ باشد بهتان است. اين معني لغت غيبت است، ولي غيبت در نظر شرع منظور ياد كردن انسان معيني است به هر چيزي كه بد مي داند به او نسبت دهند با اين كه در او هست و در عرف هم نقص او محسوب مي شود. با قصد بدگويي و نكوهش او، به وسيله ي زبان باشد يا با اشاره و كنايه، تصريح كند يا گوشه دهد و اگر شخصي را معين نكند، غيبت نيست، مثل بدگويي كردن از يك نفر از هر شهر يا بلد. شيخ بهايي فرموده: اگر از يكي از دو نفر به طور نامعلوم بدگويي كند آن هم غيبت است، مثل اين كه دو نفر قاضي در شهر باشد و او بگويد يكي از آن دو نفر فاسق است. اگر در حضور طرف بدش را بگويد غيبت نيست اگر چه حرام است از نظر آزاري كه به او رسانده، مگر به قصد پند و اندرز و اگر در مقام نهي از منكر بد كسي را بگويد، غيبت حرام نيست.12

2) عيب گويي و عيب جويي: طعنه زدن يكي از مردم آزارترين آفات زبان و گفتار است. شايد كمابيش همه انسان ها داراي عيوبي باشند ولي اگر تنها به عيوب آن ها توجه شود و علت اظهار كردن آن از طريق ديگران لطمه زدن به شخصيت آن ها باشد اين مسأله موجب دلسردي و كدورت و جدايي بين انسان ها مي شود.

عيبجويان كينه ها افزون كنند
سينه ها پر آتش و پر خون كنند

فردي كه تنها عيوب ديگران را مي بيند و زيبايي هاي باطني و ظاهري شخص را نمي بيند مسلماًً صاحب نظر نيست و نمي شود در امور با او مشورت كرد. او لياقت هم صحبتي را ندارد و هرگز صلاحيت مديريت را نخواهد داشت چرا كه از ديدن واقعيت عاجز است.13 ويل لكل همزة لمزة 14واي بر حال هر شخص بسيار عيب جو و طعنه زن. اين عمل به هر صورتي كه باشد زشت و ناپسند مي نمايد چه مي خواهد آشكار باشد يا پنهان و اشاره اي، چه در جمع باشد يا به طور تنهايي. البته اثرات سوء آن در ميان جمع بيشتر است. چون وقتي عيب كسي را در جمع بيان كردي بقيه نيز متوجه عيوب او مي شوند و نظرات شان در مورد او تغيير منفي مي كند. اين جاست كه آدم عيب جو بايد جواب گوي اثرات و آثار لطمات وارده به شخص بايد باشد. حضرت علي (ع) مي فرمايند: شر الناس من كان متتبعا لعيوب الناس عميا عن معايبه 15 بدترين مردم كسي است كه عيب هاي مردم را بررسي كند و جستجو نمايد در حالي كه از عيوب خويش غافل است.

3) سخن چيني: از ديگر چيزهايي كه به هنگام صحبت كردن از آن بايد پرهيز كرد سعايت و نمامه گويي است، زيرا تأثيرات مستقيم اين امور ايجاد عوامل بدبيني و دشمني بين انسان ها است. اعتماد و اطمينان را از بين مي برد. مولا اميرمؤمنان علي(ع) مي فرمايند: شراركم المشاؤون بالنميمة المفرقون بين الاحبة المبتغون للبراء المعايظ 16بدترين شماكساني هستند كه بسيار در پي سخن چيني بوده، جدا كننده دوستان پاكدامن مي باشند.

هر كه عيب دگران پيش تو آورد و شمرد  
بي گمان عيب تو پيش دگران خواهد برد

حضرت علي(ع) مي فرمايند: الساعي كاذب لمن سعي اليه ظالم لمن سعي عليه 17سخن چيني نسبت به كسي كه براي او سخن چيني مي كند دروغگو و نسبت به كسي كه از او به ديگري سخن چيني مي كند ستمگر است.

4) سنجيده گويي: بدحرف زدن، زشت گويي، تندي در گفتار، هتاكي و بي حرمتي از آفات كلام به شمار مي آيد. بسياري از دوستي هاي ديرين و روابط صميمي، گاهي به خاطر كلامي نسنجيده و اهانت آميز و تحقير كننده يا دل آزار، بر هم مي خورد. اگر جواب «هاي»، «هوي»  است جواب سخن مؤدبانه هم پاسخ احترام آميز است. حضرت علي(ع) مي فرمايند: اجملوا في الخطاب تسمعوا جميل الجواب 18 زيبا سخن بگوييد و خطاب كنيد تا جواب زيبا هم بشنويد. پس بايد تمرين كرد هر حرف را نزد، تازه بعضي از حرف ها هم بي اساس و شايعه است و بازگو كردن آن ها نوعي دامن زدن به شايعات دروغ است و اين گناه به شمار مي رود به آلوده شدن فضاي جامعه مي انجامد. حضرت علي(ع) مي فرمايند: لا تحدث الناس بكل ما تسمع 19 هر چه را مي شنوي براي مردم بازگو مكن. براي چه انسان حرف هايي بزند كه هم وقت خودش را بگيرد و هم وقت ديگران را هدر دهد. يكي از گناهان انسان، سرگرم شدن و لعب در دنيا است، لعب اين است كه انسان فقط وقت گذارني كند. بدون آن كه چيزي عايدش شود و يا به ديگران چيزي برساند. مواردي كه مفيد و صلاح نيست كه انسان آن ها را بگويد توضيح داديم. چه خوبست كه همه آدم ها به وقت مناسب با تقدير و تشكر از يكديگر و تعريف به جا و ابراز دوستي و دوست داشتن نسبت به يكديگر روابط شان را مستحكم تر و پايدارتر كنند.20

چگونه بگوييم و چگونه نگوييم

همان طور كه خطيب قبل از آغاز سخن لازم است موارد مورد بحث خود را در نظر بگيرد و بداند در اين مجلس چه مي خواهد بگويد، هم چنين لازم است موارد به نظر گرفته را در ذهن خود تنظيم كند، بدانيد سخن را از كجا شروع كند، هر يك از موارد مورد بحث را در كجا و چگونه بكار برد و سخن را در كجا ختم نمايد و تنظيم محتويات بحث در ذهن از جمله مسائل مهم در فن سخن است. به عبارت ديگر مطالب مورد بحث براي سخن به منزله سنگ و سيمان و آهن و ديگر مواد براي ساختمان است و تنظيم مواد سخن همانند بكار گرفتن هر يك از مصالح ساختماني در جاي خود، ساختمان متناسبي را تأسيس مي كند و خطيب توانا نيز از مواد جمع آوري شده در ذهن خطابه جالبي را به وجود مي آورد.21

الف) طرق مختلف بيان يك مطلب: ما در سخن گفتن ابتدا مفهومي را در ذهن داريم سپس آن را بر زبان مي آوريم. اما براي بيان يك مفهوم طرق بسيار زيادي وجود دارد. ما يك مطلب را به ده ها روش مي توانيم بازگو كنيم. مثال مشهوري كه زده مي شود تنوع بيان در امر به نشستن است. شما اگر بخواهيد به يك نفر كه ايستاده است امر به نشستن كنيد به بيان هاي مختلف مي توانيد منظور ود را بيان كنيد. به اين مثال ها توجه كنيد. «بنشينيد». «خواهش مي كنم بنشينيد»، «اگر ممكن است لطف بفرمائيد و بنشينيد»، «استدعا دارم كه بفرمائيد بنشينيد»، «از اين كه شما ايستاده ايد من معذب هستم، خواهش مي كنم بفرمائيد بنشينيد». اين ها هم بيانگر يك عمل فيزيكي است. گذشته از آن مي توان اين بيان ها را نيز آورد: «بنشين». «چرا ايستاده اي بنشين ديگر»، «زود باش بنشين» مي بينيد كه براي القاء يك مفهوم ما مي توانيم ده نوع بيان  و بلكه هم بيشتر داشته باشم. اما گذشته از اين كه نوع كلام مهم است لحن كلام و احساسي كه پشت كلام خوابيده است نيز اهميت دارد. انسان ها مشكل ارتباطي زيادي با هم دارند و بيشترين مشكلات ريشه در كيفيت و نحوه بيان شان دارد خيلي از روابط انسان ها به اين دليل تيره و تار مي شود كه افراد حرف هاي صحيح و خوب را به خوبي بيان نمي كنند. خيلي ها بدون اين كه در ابتدا دشمني و كينه از هم داشته باشند چون به خوبي با هم صحبت نمي كنند از هم دور مي شوند و با هم مشكل پيدا مي كنند. برخي روانشناسان براي خوب صحبت كردن توصيه هايي دارند كه به بيان چند مورد آن كه در باب آداب گفتگو آمده است مي پردازيم:
1) با طرف مقابل خود هماهنگ شويد: در فضاي فكري طرف مقابل قرار بگيريد، بفهميد او دقيقاً از چه چيزي ناراحت يا خوشحال است. اگر مي دانيد او فقط نياز به همدردي دارد و فعلاً مشاوره و راهنمايي كارساز نيست حرف هاي او را به گونه اي تصديق كنيد و در فرصت مناسب با احتياط اشكالات او را بگيريد. با شناخت صحيح از طرف مقابل مي توانيد بفهميد او چگونه آدمي است و از چه چيزهايي خوشحال و غمگين مي شود.
2) با علاقه گوش كنيد: به طرف مقابل اين اطمينان را بدهيد كه حرف هايش را با علاقه گوش مي دهيد. اگر طرف مقابل تان خواهر يا مادر و يا همسرتان است وقتي او حرف مي زند با تكان دادن سر و گفتن كلماتي هم چون آره، راستي، عجب و... به او اين را بفهمانيد كه به حرف هايش گوش مي دهيد و اگر طرف مقابل مردي از اعضاي خانواده تان است بنابر اقتضاي سني او با سكوت و گاهي همراهي در كلام و ستايش او در انجام كارهايش و بهتر جلوه دادن او به او اين اطمينان را بدهيد كه همراه او هستيد و با علاقه به صحبت هايش گوش مي دهيد.
3) از قطع صحبت خودداي ورزيد: قطع صحبت از طرف شنونده در گوينده اين حس را ايجاد مي كند كه به حرف هايش بها داده نمي شود. با كمي سياست اين مشكل قابل حل است. گوينده خويشتن داري كند و با خود فكر كند كه شايد قطع صحبت از طرف شنونده خيلي ساده مربوط به طرز صحبت او باشد و هم چنين شنونده سعي كند به انتظار پايان صحبت گوينده باشد و صبر كند.
4) سؤالات خود را ماهرانه مطرح كنيد: بعضي ها راحت ارتباط برقرار نمي كنند، صحبت با آن ها كوتاه و بي نتيجه است. با طرح سؤال مناسب مي توان صحبت را با آن ها ادامه داد. كسي كه جواب سؤال ها را كوتاه مي دهد بايد با سؤال ديگري كه در مورد آن نظرات خاصي دارد مورد خطاب قرار گيرد. اين جا بايد ماهرانه سؤال كرد و سؤالات چرايي را كنار گذاشت. مثلاً پدر به جاي اين كه از فرزندش- كه دير از مدرسه آمده- بپرسد؟ چرا دير آمدي؟ اگر بپرسد در مدرسه چه خبر، بهتر است و اگر جواب كوتاهي شنيد مي تواند دوباره بپرسد راستي فلان دوستت چطور است يا امروز امتحانت را چطور دادي و... در اين جا فرزند به صحبت مي آيد و ارتباط نيز بهتر مي شود.
5) سياست و نزاكت به خرج دهيد: صحبت هاي جدي را از شوخي جدا كنيد و سياستمدارانه به گفتگوي تان جهت دهيد.22

ب) راهنمايي قرآن در كيفيت گفتگو: قرآن كريم دستور مهمي براي كيفيت صحبت كردن مي دهد: و قل لعبادي يقولوا التي هي احسن ان الشيطان ينزع بينهم ان الشيطان كان للانسان عدوا مبينا؛ اي محمد بندگانم را بگو كه هميشه سخن بهتر را (در مقام تكلم) بر زبان آريد(و هرگز حرف زشت مگوييد) كه شيطان چه بسيار(به يك كلمه زشت) ميان شما دشمني و فساد برمي انگيزد. دشمني او با آدميان واضح و آشكار است. خداوند مي فرمايد تا مي توانيد با هم خوب صحبت كنيد. اين دستور غير از سخن خوب گفتن است، بلكه دستور به خوبي صحبت كردن است. اما چرا تا اين حد به كيفيت در لحن و اداي كلمات اهميت داده شده است. ضرب المثل معروفي است كه مي گويد: «يك سيب را اگر به هوا پرتاب كني ده ها چرخ مي زند تا به زمين برسد» مفهوم اين ضرب المثل از طرفي ممكن است اين باشد كه نمي توان پيش بيني كرد كه سيب با چه كيفيتي به زمين اصابت مي كند. در سخن نيز ما با چنين وضعيتي روبرو هستيم. وقتي كلامي از زبان ما خارج مي شود تا به گوش شنونده برسد و او آن را دريافت بكند و تحليل كند، ده ها احتمال تحليل سخن وجود دارد. ما هم چنان كه با توجه به سيستم فكري خود مسائل را از ديد خود و از برداشت هاي فكري خود نگاه مي كنيم ديگران نيز همين طور هستند. ما نمي توانيم ديگران را مجبور كنيم يا حتي از آن ها بخواهيم كه دقيقاً مثل ما فكر كنند و جملات ما را آن طور كه منظورمان است تفسير كنند.

ج) هويت يافتن كلام: كلامي كه از زبان خارج مي شود ديگر تحت سلطه ما نيست، و داراي يك وجود و هويت مستقل مي شود بنابراين افراد حق دارند كه با آن رابطه برقرار كنند و از آن برداشت هاي متنوعي داشته باشند. شما  ممكن است دوست تان را بخواهيد صدا بزنيد و از كلمه«آهاي» استفاده كنيد. شايد منظور شما فقط خطاب كردن او باشد اما كلمه«آهاي» را مي توان برداشت هاي متعددي كرد. دوست تان حق دارد كه با خود بگويد آيا او مي خواست مرا تحقير كند؟ چرا مرا به اسم خودم خطاب نكرد؟ آيا براي من ارزشي قائل نيست؟ اين برداشت ها از كلمه«آهاي» كاملاً منطقي است و فرد گوينده نمي تواند اثبات كند كه منظوري نداشته است. اگر او منظوري نداشته است پس چرا صرفاً اسم دوستش را خطاب نكرده تا راه هاي برداشت هاي متعدد و منفي را مسدول، 1407ق،
16- محمد بن يعقوب كليني، اصول كافي، ج4، ص 75.
17- عبدالواحد تميمي آمدي، غرر الحكم، ص 75.
18- همان، ج2، ص 266.
19- همان، ج6، ص 281.
20- جواد محدثي، چگونه سخن بگوييم، پرسمان، سال 1382، شماره 14، بي تا، ص 31.
21- آقاي فلسفي، سخن و سخنوري، ص 115.
22- پروفسور آرون تي بك، عشق هرگز كافي نست، برگردان مهدي قراچه داغي، نشر پيكان، بي جا، چاپ هفتم، 1375، ص 304.
23- سوره اسراء، آيه 53.
24- پروفسور آرون تي بك، عشق هرگز كافي نيست، ص 231.

منبع: مدرسه علميه حضرت نرجس


http://www.tebyan-ardebil.ir/description.aspx?id=6075


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۱ ] [ مشاوره مديريت ]

 

 ادب در گفتگو از ديدگاه قران كريم
 

آيه (3)
إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ اءَصْوَتَهُمْ عِندَ رَسُولِ اللّهِ اءُوْلََّئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَى لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَ اءَجْرٌ عَظِيمٌ
همانا كسانى كه نزد پيامبر (به خاطر ادب و احترام ) صداهايشان را پايين مى آورند، همانها كسانى هستند كه خداوند دلهايشان را براى تقوى آزمايش كرد. آمرزش و پاداش بزرگ مخصوص آنها است .
نكته ها:
O كلمه ((غَض )) به معناى از بالا به پايين و كوتاه آمدن است و آهسته سخن گفتن ، نشانه ادب ، تواضع ، وقار، آرامش و مهر و عشق است .
O قرآن در اين آيه مى فرمايد: خداوند دلهاى افراد مؤ دّب را آزمايش مى كند و ناگفته پيداست كه آزمايش خداوند براى شناخت نيست ، زيرا كه او همه چيز را مى داند، بلكه مراد از آزمايش آن است كه انسان در برابر مسائل ، از خود استعداد و عكس العملى بروز دهد تا لايق دريافت پاداش الهى بشود.
زيرا كيفر و پاداش خداوند بر اساس علم او نيست ، بلكه بر
اساس عملكرد انسان است . يعنى اگر خدا علم دارد كه فلان شخص در آينده خلاف خواهد كرد، او را كيفر نمى دهد، بلكه بايد از او خلافى سر زند تا كيفر ببيند.
جالب آن كه انسان نيز بر اساس دانسته ها به كسى مُزد نمى دهد، يعنى اگر علم داريم كه اين خيّاط لباس ما را مى دوزد، به او مزد نمى دهيم ، بلكه بايد براى ما لباس بدوزد تا مزدى به او بدهيم .
بنابراين مراد از آزمايش وامتحان الهى در آيات و روايات ، انجام وسر زدن عملى از انسان است تا پس از آن به كيفر يا پاداشى برسد. البتّه امتحان در اينجا مربوط به قلب است ، زيرا چه بسيار افرادى رياكارانه اظهار ادب و تواضع مى كنند، ولى در درون متكبّرند.
O پاداش هاى الهى هميشه با صفات ((كَريم ))، ((عَظيم ))، ((كَبير))، ((غَير مَمنُون )) (پيوسته )، ((نِعمَ اَجر)) (خوب )، مطرح شده است و اين به خاطر آن است كه پاداش هاى خداوند، از سرچشمه رحمت و لطف بى نهايت اوست .
پيام ها:
1 هم خلافكار را توبيخ كنيم و هم درستكار را تشويق . در آيه قبل خلافكارانى كه در محضر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بلند صحبت مى كردند توبيخ شدند، اين آيه و آيات بعد، افراد مؤ دّب را تشويق مى كند. (انّ الّذين يَغضّون ... لهم مغفرة ...) آرى ، سرزنش وتشويق بايد در كنار هم باشد.
2 ادب ظاهرى ، نشانه تقواى درونى است . (الذين يغضّون ... امتحن اللّه قلوبهم للتّقوى ) (يعنى كسانى كه صداى خود را پايين مى آورند، دلهاى باتقوايى دارند)
3 اكنون كه در محضر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نيستيم ، باز مسئله ادب در زيارت مرقد حضرت و نسبت به جانشينان حضرت همچنان در جاى خود باقى است .
4 ادب هاى مقطعى و لحظه اى نشان دهنده عمق تقوى نيست . (يَغضّون اصواتهم ) (فعل مضارع و نشانه استمرار و عميق بودن است )
5 در قرآن هرجا كلمه ((مغفرت )) و((اجر)) آمده ، اوّل سخن از مغفرت است . زيرا تا از گناه پاك نشويم ، نمى توانيم الطاف الهى را دريافت كنيم . (لهم مغفرة و اجرعظيم )
ادب در گفتگو
O اكنون كه اين آيه از آداب گفت و گو با رسول اللّه سخن مى گويد، ما نيز كمى درباره دستوراتى كه اسلام براى سخن گفتن دارد، اشاره كنيم :
1 گفتار بايد همراه با كردار باشد وگرنه قابل سرزنش است . (لِمَ تَقولون مالا تَفعلون )(65)
2 گفتار بايد همراه باتحقيق باشد. (هدهد به سليمان عليه السلام گفت : خبرى قطعى و تحقيق شده آورده ام ) (بِنَباءٍ يَقين )(66)
3 گفتار بايستى دل پسند باشد. (الطّيّب مِن القَول )(67)
4 گفتار بايد رسا و شفّاف باشد. (قَولاً بَليغاً)(68)
5 گفتار بايد نرم باشد. (قولاً لَينّاً)(69)
6 گفتار بايد بزرگوارانه باشد. (قَولاً كريماً)(70)
7 گفتار بايد قابل عمل باشد. (قَولاً مَيسوراً)(71)
8 با همه اقشار خوب سخن بگوييم ، نه تنها با افراد و گروه هاى خاص . (قولوا للنّاس حُسناً)(72)
9 در گفتار بهترين مطلب و شيوه را انتخاب كنيم . (يقولوا الّتى هىَ اَحسن )(73)
10 در گفتار هيچ گونه لغو و باطلى در كار نباشد. (اِجتَنِبوا قَول الزّور)(74) و (عن اللَّغو مُعرضون )(75)
نمونه ها
O چون اين آيه از افراد با ادبى كه نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله صداى خود را پايين آورده اند ستايش كرده و براى آنان مغفرت و اجر بزرگ مقرّر كرده است ، به دو نمونه از ادب و بى ادبى كه در قرآن آمده است اشاره مى كنيم :
1 همين كه حضرت آدم و همسرش بر خلاف نهى الهى از درخت ممنوعه خوردند و مورد توبيخ قرار گرفتند، شرمنده شده و توبه و عذر خواهى كردند، خداوند نيز توبه آنان را پذيرفت . اين عذر خواهى يك ادب بود كه آدم و همسرش را نجات داد.
در كربلا حُر نيز نسبت به امام حسين عليه السلام ادب كرد و با اينكه ابتدا از طرفداران يزيد بود، ولى در نماز جماعت به امام حسين عليه السلام اقتدا كرد و گفت : چون مادر تو زهرا عليها السلام مى باشد، من به تو احترام مى گذارم ! شايد همين ادب ، سبب خوش عاقبتى او شده باشد.
2 ابليس به آدم سجده نكرد و مورد سرزنش قرار گرفت ، او به جاى عذرخواهى و توبه ، بى ادبى كرد و گفت : من نبايد به او سجده كنم ، نژاد من از آتش و بر نژاد خاكى برترى دارد. او در حقيقت فرمان خدا را نابجا پنداشت و به خاطر همين بى ادبى ، براى هميشه مورد لعنت همه قرار گرفت .
امتياز پاداش هاى الهى
O پاداش هاى مردم ، كوتاه مدّت ، كوچك ، سطحى ، همراه با منّت و ساير آفات است . بگذريم كه غير خداوند (همسر، فرزند، شريك ، دوست ، حكومت و ديگران ) بسيارى از كارهاى ما را نمى دانند تا اجرى دهند. گاهى به خاطر حسادت مى دانند، ولى ناديده مى گيرند، گاهى به خاطر بخل پاداش ‍ نمى دهند و گاهى نيز به خاطر ناتوانى ، چيزى ندارند تا پاداش دهند.
غير خدا هر كس كه باشد، كارهاى كم و معيوب را از انسان نمى پذيرد، بگذريم كه پاداش هاى مردمى در يك كف زدن ، سوت كشيدن ، صلوات فرستادن و... خلاصه مى شود.
امّا خداوند هم كار كم را مى پذيرد؛ (فَمَن يَعمَل مِثقالَ ذَرّةٍ خَيرا يَرَه ) هم كار معيوب را؛ چنانكه در دعاى تعقيبات نماز مى خوانيم : پروردگارا! اگر در ركوع و سجود نماز من نقصى بود، نمازم را با همان نقص ها پذيرا باش !
خداوند عيب ها را مى پوشاند و خوبى ها را نشان مى دهد. ((يا مَن اَظهر الجَميل و سَتر القبيح ))
خداوند به بهشت جاودان مى خرد و ديگران كار ما رابه احساسات زود گذر.
آيه (4 و 5)
إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَآءِ الْحُجُرَتِ اءَكْثَرُهُمْلاَ يَعْقِلُونَ
همانا كسانى كه از پشت حجره ها تو را مى خوانند، اكثرشان تعقّل نمى كنند.
وَلَوْ اءَنَّهُمْ صَبَرُواْ حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْراً لَّهُمْ وَاللّهُغَفُورٌ رَّحِيمٌللّه
و اگر آنان صبر كنند تا تو به سوى آنان خارج شوى ، قطعاًبرايشان بهتر است و خداوند بخشنده مهربان است .
نكته ها:
O گرچه مسئله صدا زدن پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از پشت حجرات امروز ديگر مطرح نيست ، ولى درس و قانونى كه از اين ماجرا به دست مى آيد، براى ما كارساز است . چنانكه در تفسير روح المعانى مى خوانيم كه ابن عباس به خانه استادش مى رفت ، ولى درِ خانه را نمى زد تا خود استاد بيرون بيايد. از او پرسيدند: چرا در نمى زنى ؟ گفت : (و لو انّهم صَبَروا حتّى تَخرُجَ اليهم لَكان خَيراً لَهم ) يعنى اگر مردم صبر كنند تا تو از خانه خارج شوى براى آنان بهتر است .
مشاهده مى كنيم كه چگونه ابن عباس از آيه اى كه در شاءن پيامبر است ، براى همه تاريخ درس مى گيرد!
آرى ، كسى نگويد امروز كه ابولهب نيست ، جمله (تَبّت يَدا اَبى لهب ...) چه معنايى دارد؟ زيرا آيه نام فردى را مى برد، ولى هدف تفكّرات و اعمال آن فرد است . ابولهب فردى كافر و كارشكن بود و اگر امروز مى گوييم : (تَبّت يَدا ابى لهب ) يعنى بريده باد دست كسانى كه نسبت به مسلمين سوء قصد دارند و نسبت به رهبران الهى كارشكنى مى كنند!
O تعداد حجره هاى خانه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نه عدد كه از شاخه هاى خرما و بر درب هر يك پرده اى از موى بز بود و طول هر اتاق ، ده ذراع (تقريباً پنج متر) و ارتفاع آن هفت تا هشت ذراع (تقربياً چهار متر) بود. اين اتاق ها در زمان وليدبن عبدالملك خراب و جزو مسجد قرار داده شد. روز خراب كردن ، صداى گريه ها بلند شد و سعيدبن مسيب مى گفت : دوست داشتم اين حجره ها به حال خود باقى مى بود تا مردم جهان اين سادگى را ببينند و عبرت بگيرند!(76)
پيام ها:
1 به شاءن افراد توجّه كنيم . (فرياد در كوچه ، ايجاد فشار روانى ، پيامبر را در رو درواسى قرار دادن و تحميل خواسته هاى خود بر آن حضرت ، در شاءن آن بزرگوار نيست ) (يُنادونك من وراءِ الحجرات )
2 با يك حركت بى ادبانه نبايد مردم را بى عقل دانست .
گروهى كه همواره پشت اتاق هاى پيامبر با فرياد خواهان خارج شدن حضرت بودند، بى عقلند. (ينادونك ) (فعل مضارع نشانه استمرار است )
3 حساب فرياد افرادى كه بر اساس عادت بلند سخن مى گويند، (نه بر اساس اهانت و تحقير)، از افراد بى ادب و مغرِض جداست . (اكثرهم لايعقلون ) (مثلا گاهى والدين نام فرزند خود را ساده مى برند، امّا قصد سوء ندارند، حساب آنان از كسانى كه براساس بى ادبى نام را ساده مى برند جداست )
4 فرياد در كوچه و بى ادبى نسبت به رهبر آسمانى ، نشانه بى عقلى است . (ينادونك ... لايعقلون )
5 هركس عقلش بيشتر است ، ادبش بيشتر است . (الّذين ينادونك ... اكثرهم لايعقلون ) حضرت على عليه السلام مى فرمايد: ((لا عَقلَ لِمَن لا اءدبَ له )) كسى كه ادب ندارد، در واقع عقل ندارد.(77)
6 يكى از راههاى اصلاح و تربيت ، انتقاد و توبيخ خلافكار است . (الّذين ينادونك ... اكثرهم لايعقلون )
7 آنجا كه عمل خلافى تكرار شد، توبيخ لازم است . (ينادونك ... لايعقلون )
8 به برنامه ها و اوقات فراغت ديگران داورى و قضاوت نمى كنند، فاسق گفته شده است . (و مَن لم يحكم بما اَنزلَ اللّه فَاولئك هم الفاسقون )(81)
5 گاهى به حيله گران فاسق گويند. (...بما كانوا يَفسقون )(82)
6 گاهى به كسانى كه وظيفه مهم امر به معروف و نهى از منكر را رها مى كنند گفته مى شود. (اَنجَينا الّذين يَنهَونَ عن السوء و اَخَذنَا الّذين ظلموا... بما كانوا يَفسقون )(83)
7 گاهى به كسانى كه خانه ، تجارت ، فاميل و مادّيات را بر جهاد در راه خدا ترجيح مى دهند، فاسق گفته مى شود. (ان كان آبائكم ... اَحبّ... واللّه لا يَهدِى القومَ الفاسقين )(84)
8 گاهى به انحرافات جنسى و شهوت رانى هاى ناروا گفته مى شود. (قرآن به قوم لوط كه گناه لواط را در مجالس علنى و بى پروا انجام مى دادند، لقب فاسق داده است ) (رِجزا من السماء بما كانوا يَفسقون )(85)
9 گاهى به بهره گيرى از غذاهاى حرام فسق گفته مى شود. (حُرّمت عليكم المَيتَةُ و الدّم ... ذلكم فِسق )(86)
10 گاهى به تهمت زدن به زنان پاكدامن گفته شده است . (يَرمُونَ المحصنات ... اولئك هم الفاسقون )(87)
برخورد با فاسق
O آيات و روايات ، مسلمانان را از دوست شدن با فاسق نهى كرده اند. امام صادق از امام باقر و او از امام سجاد عليهم السلام نقل مى فرمايد كه از دوستى با افراد فاسق پرهيز نما كه تو را به لقمه نانى يا كمتر مى فروشند (و هرگز وفا ندارند).(88)
2 حضرت على عليه السلام فرمود: گواهى فاسق پذيرفته نمى شود.(89)
3 رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمودند: فاسقى كه گناه علنى انجام مى دهد، غيبت ندارد.(90)
4 پيامبر عزيز اسلام فرمودند: دعوت فاسق را براى مهمانى نپذيريد.(91)
تحقيق ، داروى دردهاى اجتماعى
O در طول تاريخ ، انبيا با مردم و اجتماعاتى روبرو بوده اند كه به انواع بيمارى هاى اجتماعى و اخلاقى مبتلا بوده اند و حتّى امروز با آن همه پيشرفت هاى مهمى كه در زندگى علمى ، اقتصادى و اجتماعى بشر شده است ، هنوز آن بيمارى ها به قوّت خود باقى است . آن بيمارى ها عبارتند از:
1 تقليد كوركورانه از نياكان ، عادات وآداب ورسوم خرافى .
2 پيروى از خيالات ، شايعات ، پيشگوئى ها، تحليل ها و رؤ ياها.
3 قضاوت بدون علم ، موضع گيرى بدون علم ، ستايش يا انتقاد بدون علم و نوشتن و گفتن بدون علم .
دستور تحقيق و بررسى كه در اين آيه است ، داوريى شفابخش براى همه آن بيمارى ها است .
اگر جامعه ما اهل دقّت و تحقيق و بررسى باشند، همه اين آفات و بلاهاى اجتماعى يكسره درمان مى شود.
نمونه اى تلخ
O پس از جنگ خيبر، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شخصى به نام اُسامة بن زيد را همراه گروهى از مسلمانان به سوى يهوديانى كه در يكى از روستاهاى فدك بودند فرستاد تا آنان را به اسلام يا قبول شرائط ذِمّه دعوت نمايد، يكى از يهوديان (به نام مِرداس ) با شنيدن خبر، اموال و خانواده خود را در پناه كوهى قرار داد و با گفتن ((لااله الاّاللّه محمّدٌ رَسولُ اللّه )) به استقبال مسلمانان آمد. اُسامه به گمان اينكه او از ترس اسلام آورده و اسلام او واقعى نيست او را كشت . رسول خدا پس از اطلاع از آن ، به شدّت ناراحت شدند، آيه نازل شد: اى مؤ منين ! هرگاه در راه خدا گام بر مى داريد و سفر مى كنيد، تحقيق و بررسى كنيد و به كسى كه اظهار ايمان مى كند نگوئيد تو مؤ من نيستى و بخاطر به دست آوردن غنائم بى گناهى را نكشيد. زيرا نزد خداوند غنائم فراوانى است (كه مى تواند بدون كشتن نارواى مردم به شما عطا كند).(92)
محكم كارى
O اسلام اصل دقّت و محكم كارى را در همه امور به شدّت مورد توجّه قرار داده است از جمله :
1 در اصول عقائد، تقليد را ممنوع كرده و مى فرمايد: هر كس بايد با عقل خود راه فكرى خود را انتخاب كند.
2 در رهبرى ، اصل عصمت يا عدالت را در كنار شرائط ديگر شرط لازم شمرده است .
3 در تقليد نيز يكى از شرائط مرجع تقليد را در كنار علم و عدالت ، دورى از هوا و هوس ، و بصيرت داشتن به مسائل زمان مطرح كرده است .
4 در قضاوت ، علاوه بر علم و عدالت ، تاءمين زندگى قاضى را شرط دانسته تا فقر و نياز قلب قاضى را به سوى گرفتن رشوه سوق ندهد.
5 در تنظيم اسناد تجارى . بزرگ ترين آيات قرآن كه در سوره بقره است ، مربوط به تنظيم اسناد داد و ستد و معاملات است . اسلام محكم كارى را حتّى در دفن مرده به ما سفارش كرده است ، زيرا مسلمانان ديدند پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله قبر يكى از مسلمانان را بسيار محكم مى سازد، پرسيدند: او كه مرده است اين همه دقّت در چيدن خشت هاى قبر براى چيست ؟ فرمود: خداوند دوست دارد مسلمان دست به هر كارى مى زند، محكم كارى كند.
قرآن درباره سخن گفتن نيز مى فرمايد: حرف محكم و منطقى بزنيد، (قولوا قَولاً سَديداً)(93) بعد از اين نگاه اجمالى ، به سراغ مسئله خبر در اسلام برويم ؛
خبر در اسلام
O اسلام درباره خبر تاءكيدهاى فروانى كرده است از جمله :
الف : در قرآن به ما فرمان داده شده كه هر چه را به آن علم ندارى ، دنبال نكن . زيرا در قيامت از چشم و گوش و دل شما بازخواست مى شود.(94)
ب : قرآن از كسانى كه هر خبرى را مى شنوند نسنجيده آن را نشر مى دهند، به شدّت انتقاد كرده و فرموده است : خبر را به اهل استنباط عرضه كنيد و اگر كارشناسى و حقّانيّت آن ثابت شد پخش كنيد.(95)
ج : قرآن براى كسانى كه با پخش اخبار دروغ ، در جامعه دغدغه ايجاد مى كنند، كيفرى سخت معيّن فرموده است .(96)
د: پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله در سال آخر عمر شريف خود در سفر حج فرمودند: كسانى كه خبرهاى دروغى از من نقل مى كنند زيادند و در آينده زيادتر خواهند شد، هر كس آگاهانه به من نسبت دروغ بدهد، جايگاهش دوزخ است و هر چه از من شنيديد به قرآن و سنّت من عرضه كنيد، پس اگر موافق آن دو بود بپذيريد وگرنه ردّ كنيد.(97)
ه‍ : امام صادق عليه السلام بر كسى كه خبرهاى دروغى را به پدرش امام باقر عليه السلام نسبت مى داد لعنت كردند و فرمودند: هر چه از ما شنيديد، اگر شاهد و گواهى از قرآن يا ساير سخنان ما بر آن پيدا كرديد بپذيريد وگرنه نپذيريد.(98)
و: امام رضا عليه السلام فرمودند: سند سخنان ما قرآن و سنّت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است .(99)
ز: يكى از مهم ترين علوم اسلامى ، علم رجال است كه براى شناخت خبر صحيح از غير صحيح ، افرادى را كه حديث نقل مى كنند مورد ارزيابى و بررسى قرار مى دهد.
شيوه تحقيق
O آنچه مهم است تحقيق و بررسى و كسب علم است تا اقدامى جاهلانه صورت نگيرد، امّا اسلام كه دين جامعى است براى شناخت صحيح از ناصحيح ، راههايى را نيز نشان داده است از جمله :
1 مراجعه به كتب و اسناد محكم و قابل قبول تا آنجا كه پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله نيز تورات و انجيل را شاهد براى خود آورد و فرمود: نام و نشان مرا در تورات و انجيل مى يابيد. (مَكتُوباً عندهم فى التوراة و الانجيل )(100)
2 پرسش از دانشمندان با تقوى . (فَسئلوا اهل الذّكر)(101)
3 گواهى دادن دو شاهد عادل . (ذَوا عَدلٍ منكم )(102)
4 بررسى شخصى ، كه انسان خود به بررسى صحّت و سقم آن مى پردازد. نظير تحقيق و بررسى شخص نجاشى درباره مسلمانانى كه به حبشه هجرت كرده بودند.
5 جمع آورى قرائن . گاهى انسان از مجموع آثار و قرائن و نوع سخن ، همكار، زمان ، مكان و شيوه كار، حقّانيّت آن را مى فهمد. مثلاً براى شناخت پيامبر اسلام از اينكه او فردى درس ناخوانده در مركز بت پرستى بر ضد بت پرستى قيام كرده و سخن او قرآن است و در ميان دوست و دشمن به امين شناخته شده ، خلق او كريم ، يارانش باوفا، رفتارش حتّى روز فتح مكه عفو و گذشت ، دستوراتش جهان شمول و شيوه كارش بر اساس حقّ و... كه اين قرائن نشان دهنده حقّانيّت پيامبر اسلام مى شود.
6 هماهنگى گفتار اوبا سخنان قبلى وتضاد نداشتن سخنان .
7 هماهنگى گفتار او با گفتار ديگران . مثلا شخصى مطلبى را از حديث پيامبر صلّى اللّه عليه و آله برداشت مى كند، همين كه ديد مطلبى كه فهميده بزرگان ديگرى نيز آن را براداشت كرده اند، به فهم خود مطمئن مى شود.
8 شناسايى از طريق فرستادن بازرسى مخصوص . چنانكه حضرت على عليه السلام مى فرمايد: ((عَينى بِالمغرب )) يعنى كسى كه در منطقه مغرب چشم و ناظر مخصوص من است ، چنين گزارش داده است .
9 اطلاعات مردمى نيز مى تواند سند اعتماد و تحقيق باشد. حضرت على عليه السلام مى فرمايد: ((بَلَغَنى انّك )) مردم به من اين گونه گزارش داده اند.
10 اعتماد ديگران . مثلاً اگر علما و مراجع تقليد به حديثى اعتماد كردند و طبق آن فتوى دادند و يا اگر مردم متديّن در نماز به شخصى اقتدا كردند، اين نوع اعتمادها را مى توانيم تكيه گاه تحقيق خود قرار دهيم .
11 سابقه كار نيز مى تواند راهى براى تحقيق باشد. پيامبراسلام صلّى اللّه عليه و آله به مردم مى فرمود: چرا در من شك داريد؟ من كه عمرى را در ميان شما زندگى كرده ام و شما همه حالات مرا ديده ايد. (فقد لَبِثتُ فيكم عُمراً)(103)
دروغ
O از آنجا كه در آيه مورد بحث (آيه 6) فرمان تحقيق و بررسى اخبار صادر شده ، لازم است نگاهى به مسئله دروغ داشته باشيم ؛
# دروغ يك نوع نفاق است ، زيرا انسان چيزى را به زبان مى گويد كه خود نيز در دل آن را باور ندارد. (يَقولون بِاَلسِنَتهم ما ليسَ فى قُلوبِهم )(104)
# دروغ گاهى در سيماى يك تهمت در مى آيد و نسبت ناحقّى به شخصى پاك داده مى شود. (اَرادَ بِاَهلِك سُوء)(105)
# دروغ گاهى در قالب سوگند در مى آيد، يعنى سوگند دروغ ياد مى كنند. (يَحلِفونَ بِاللّه ...)(106)
# دروغ گاهى در قالب گريه ظاهر مى شود. چنانكه برادران يوسف شبانه و اشك ريزان نزد پدر آمدند كه يوسف را گرگ پاره كرد. (و جاؤ ا اءباهُم عِشاءً يَبكون )(107)
# دروغ تنها با زبان نيست ، بلكه گاهى با عمل است . برادران يوسف پيراهن يوسف را با خون آميختند و با دروغِ عملى مطلب خود را اظهار داشتند. (بِدَمٍ كَذِب )(108)
# اسلام مردم را حتّى از دروغ شوخى نهى فرموده است .(109)
# دروغ ، كليد بسيارى از گناهان است .(110)
# دروغ ، انسان را از چشيدن مزه ايمان محروم كرده (111) وسبب خرابى ايمان مى شود.(112)
# امام باقر عليه السلام فرمود: چيزى بدتر از دروغ نيست .
# حضرت على عليه السلام فرمود: از دوستى با دروغگو بپرهيز كه او همچون سراب است .
آيه (7 و 8)
وَاعْلَمُوَّاْ اءَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِى كَثِيرٍ مِّنَ الاَْمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَكِنَّ اللّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الاِْيمَنَ وَزَيَّنَهُ فِى قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَاءُوْلََّئِكَ هُمُ الرَّ شِدُونَ
و بدانيد كه تنها در ميان شما رسول خداست كه اگر در بسيارى از امور پيرو شما باشد، قطعاً به سختى و مشقّت خواهيد افتاد، ولى خداوند ايمان را محبوب شما قرار داده و در دلهايتان آن را زينت بخشيده است و كفر، فسق و گناه را مورد تنفّر شما قرار داده است . آنها همان رشد يافتگان هستند.
فَضْلاً مِّنَ اللّهِ وَنِعْمَةً وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
(اين علاقه به ايمان و تنفّر از كفر،) از طرف خداوند فضل ونعمتى بزرگ است و خداوند آگاه و حكيم است .
نكته ها:
O در آيات قبل خوانديم كه شخصى (وليدبن عَقبه ) به دروغ خبر مخالفت مردم قبيله اى را به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و مردم داد. مردم عصبانى و آماده هجوم شدند و توقّع داشتند كه پيامبر اسلام نيز آنان را حمايت كند. آيه نازل شد كه اوّلاً هرگاه فاسقى خبرى آورد تحقيق كنيد و ثانياً مردم بايد تابع پيغمبر باشند، نه آنكه رهبر الهى تابع هيجان هاى ناپخته اى كه برخاسته از گزارشات افراد فاسق است قرار گيرد.
O در روايات مى خوانيم : كليد شناخت خود را علاقه به مؤ منين بدانيد؛ اگر اهل ايمان نزد شما محبوب بودند، در راه خير هستيد، امّا اگر به گنهكاران علاقمند باشيد، در شما خيرى نيست .(113)
O در روايات مى خوانيم : مراد از ايمان در جمله (حَبّبَ اليكم الايمان ) محبّت على ابن ابى طالب عليهما السلام است و مراد از كفر و فسوق و عصيان ، افرادى هستند كه در برابر اهل بيت عليهم السلام قيام كرده اند.(114)
O امام صادق عليه السلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل مى كند كه هر كس نعمت هاى الهى را تنها در خوراك و پوشاك و... بداند عملش كوتاه و عذابش نزديك است .
O در حديث ديگرى مى خوانيم : كسانى كه علاقه به معنويات و تنفّر از گناه را نعمت نمى دانند، نعمت هاى الهى را كفران كرده ، عملشان كم بوده و تلاشهاى آنان نابود است .(115)
O رشد، هديه الهى است كه به انبيا داده شده ؛ (آتَينا ابراهِيم رُشدَه )(116) ووظيفه آنها رشد دادن انسان مى باشد؛ (يا قوم اتّبِعون اَهدِكم سَبيلَ الرّشاد)(117) و خود آنان نيز بدنبال رشد بوده اند، چنانكه حضرت موسى در بيابان ها بدنبال حضرت خضر مى رود تا به رشد برسد؛ (هل اتّبعك على اءن تُعلّمَن ممّا عُلّمتَ رُشدا)(118) و ايمان زمينه رشد، (وليؤ منوا بى لعلّهم يَرشُدون )(119) و كتب آسمانى وسيله رشد انسان مى باشند، (يَهدى اِلىَ الرُّشد)(120). به هر حال مراد از رشد در قرآن ، رشد معنوى است ، و اين كوته فكرى انسان است كه رشد را تنها در كاميابى هاى دنيوى مى داند.
O در مديريّت و سياست گذارى جامعه ، اگر تصميم گيرنده معصوم يا عادل نباشد، از استبداد سر در مى آورد كه در آن رشدى نيست ، (و ما اَمرُ فِرعونَ بِرَشيد)(121) ولى اگر تصميم گيرنده معصوم يا عادل باشد، زمينه رشد فراهم است . (اولئك هم الرّاشِدون )
پيام ها:
1 اگر مى خواهيم پشيمان نشويم بايد به انبيا مراجعه كنيم . (در آخر آيه قبل ، سخن از ندامت و پشيمانى بود و در اين آيه مى فرمايد: شما كه پيامبر داريد به او مراجعه كنيد تا از كارهاى شتاب زده ندامت آور بيمه شويد) (نادِمين . و اعلموا انّ فيكم رسول الله )
2 حضور پيامبر ورهبران الهى ، امتياز خاصّى براى جامعه ها است . (((فيكم رسول اللّه ))، نه ((رسول اللّه فيكم )))
3 رهبر بايد در دسترس مردم باشد و مردم نيز حضور آن حضرت را جدّى بگيرند. (انّ فيكم رسول اللّه )
4 توقّع مشورت كردن پيغمبر با مردم مانعى ندارد، امّا اطاعت پيامبر از مردم انتظارى نابجاست . (لو يطيعكم ... لَعَنتّم ...)
5 مشكلات مردم به خاطر دورى از مكتب انبيا وعمل به سليقه ها وهوسهاى مختلف و شخصى است . (لو يطيعكم ... لَعَنتّم ...)
6 رهبر بايد استقلال راءى داشته باشد. (اگر امواج فتنه ها، سليقه ها وخواسته ها، راءى او را سست كند، جامعه گرفتار مشكلات مى شود) (لو يطيعكم ... لَعَنتّم ...) دشمن نيز براى ما همين نوع مشكلات را كه برخاسته از سستى راءى رهبر است مى خواهد، چنانكه در جاى ديگر مى خوانيم : (ودّوا ما عَنِتّم ...)(122)
7 انعطاف دربرخى موارد لازم است . (فى كثيرمن الامر)
8 در مواردى كه حكمى از طرف خدا و رسول نيست و جاى مشورت است ، پيروى از مردم و هم سليقه شدن با آنها مانعى ندارد. (فى كثيرٍ من الامر) (بنابراين مواردى يافت مى شود كه پيروى مشكل زا نيست )
9 گرايش به مذهب ، امرى فطرى است كه خداوند در انسان به وديعه گذاشته است . (حَبّبَ اليكم الايمان ...) (در روايات مى خوانيم : دوست داشتن حقّ و علاقه به اولياى خدا و مؤ منين ، از الطاف ويژه خداوند است )
10 محبّت به ايمان هست ، ولى جبر و تحميل ايمان نيست . (حَبّبَ اليكم الايمان ...)
11 ايمان ، زينت دلهاست ، (و زَيّنَه فى قلوبكم ) همان گونه كه كوه ها، درياها، معادن ، گل ها وآبشارها وهمه آنچه روى زمين است ، زينت زمين است . (انّا جَعلنا ما على الارض زينةً لها) (آرى ، زينت انسان ، كمالات معنوى اوست و جلوه هاى مادّى ، زينت زمين هستند)
12 تولّى و تبرّى بايد در كنار هم باشد، اگر ايمان را دوست داريم بايد از كفر، فسق و عصيان نيز بيزار باشيم . (حَبّبَ اليكم الايمان ... كَرّهَ اليكم الكفر...)
13 انكار قلبى و انگيزه فاسد، مقدّمه طغيان انسان است . ابتدا فرمود: ((الكفر)) وسپس ((الفسوق والعصيان ))
14 كفر، تغيير فطرت انسانى است . (حَبّبَ اليكم الايمان ... كَرّهَ اليكم الكفر...)
15 آفات ايمان ، كفر، فسوق و عصيان است . (حَبّب اليكم الايمان ... كرّه اليكم الكفر...)
16 تنفّر از بدى ها، فطرى است . (كَرّهَ اليكم الكفر و الفسوق و العصيان ...) و اين تنفّر، مايه رشد انسان است . (اولئك هم الرّاشدون )
17 كسانى كه از كفر، فسق و عصيان تنفّرى ندارند، رشد معنوى ندارند. (كَرّهَ... اولئك هم الرّاشدون )
18 نعمت تنها نعمت هاى مادّى نيست ، از نعمت هاى بزرگ الهى ، دوست داشتن ايمان و بيزارى از كفر، فسق و عصيان است . (حَبّبَ... كَرّهَ... فَضلاً من اللّه و نِعمة )
19 گرايش قلبى به ايمان ، لطف الهى است . (حَبّبَ اليكم الايمان ... فَضلا من اللّه و نعمة )
رابطه ايمان و علم
O حساب ايمان از علم جداست ، ايمان برتر و فراتر از علم است ، زيرا ايمان از مقوله محبّت است ، چنانكه حساب ولايت از حساب رئيس ، حاكم ، شاه و سلطان جداست و همان گونه كه حساب خمس و زكات از ماليات جداست .
توضيح آنكه انسان مؤ من به بسيارى از چيزها علم دارد، ولى به آنها عشق نمى ورزد. مثلاً به ارتفاع كوهها و عمق اقيانوس ها و تاريخ حكومت پادشاهان و هزاران مسئله ديگر علم دارد و يا به بسيارى از آمار و ارقام آگاه است ، ولى به آنها عشق نمى ورزد، لكن آنجا كه پاى خدا، اعتقاد وايمان در كار است ، به آن عشق مى ورزد و اين عشق و ايمان هديه الهى است كه در درون انسان قرار داده شده است . بنابراين كفّار در حقيقت با كفر و لجاجت ، فطرت خود را تغيير داده اند. (حَبّبَ اليكم الايمان ...)
چنانكه در خمس و زكات ، قداست ، اعتماد، انتخاب و قرب به خداوند مطرح است كه در ماليات نيست . لذا مردم تمام دنيا ماليات مى دهند، امّا به گيرنده ماليات عشق نمى ورزند، امّا مردم با ايمان به هنگام پرداخت خمس ‍ و زكات ، به مرجع تقليد عشق مى ورزند.
آيه (9)
وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُواْ فَاءَصْلِحُواْ بَيْنَهُمَا فَإِن بَغَتْ إِحْدَيهُمَا عَلَى الاُْخْرَى فَقَتِلُواْالَّتِى تَبْغِى حَتَّى تَفِى ءَّ إِلَىَّ اءَمْرِ اللّهِ فَإِن فَآءَتْ فَاءَصْلِحُواْ بَيْنَهُمَابِالْعَدْلِ وَاءَقْسِطُوَّاْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ
و اگر دو طائفه از مؤ منين به نزاع و جنگ پرداختند، پس فورى ميان آنان صلح و آشتى بر قرار كنيد. سپس اگر يكى از دو گروه بر ديگرى تجاوز كرد، پس با آن متجاوز بجنگيد تا به فرمان خداوند روى كند. پس اگر طائفه متجاوز بازگشت (و دست از تجاوز خود برداشت )، ميان آن دو گروه با عدالت صلح برقرار كنيد و عدالت به خرج دهيد. همانا خداوند عدالت پيشه گان را دوست دارد.
نكته ها:
O از آغاز اين سوره انواع برخوردها مطرح شده است :
الف : برخورد با خدا و رسول ، (پيشى نگرفتن ... (لاتقدّموا))
ب : برخورد با پيامبر اكرم ، (ادب داشتن و صدا را بلند نكردن )
ج : برخورد با فاسق ، تحقيق و بررسى گزارشات او.
د: برخورد و سركوب ياغى .
ه‍ : برخورد با محبّت ، برادرى و... با مؤ من . (آيات بعدى )
O در حديث مى خوانيم : برادر دينى خود را خواه ظالم باشد يا مظلوم يارى كن ، اگر مظلوم است ، درگرفتن حقّ و اگر ظالم است ، در جلوگيرى از ظلمش او را يارى كن .(123)
O مسلمانان بايد داراى تشكيلات ، حكومت ، قدرت ، نظام ، آموزش ، بسيج ، تبليغات و تداركات قوى باشند وگرنه امروز عمل كردن به اين آيه يعنى سركوب ياغيان بين المللى با آن همه پيشرفت علم و تكنولوژى و ارتباطات امكان ندارد. (آرى ، اگر سركوب ياغى واجب است ، مقدّمه واجب كه همان تشكيل حكومت اسلامى است نيز واجب است )
پيام ها:
از اين آيه نيز ده ها درس مى توان گرفت كه ما به بعضى از آنها اشاره مى كنيم :
1 گرچه ايمان مانع درگير شدن نيست ، ولى نزاع ميان مؤ منين يك جرقه است نه يك جريان ، موقّت است نه دائمى . زيرا كلمه ((اِقتَتلوا)) نشان از پديد آمدن نزاع است ، نه دوام آن واگر دائمى بود مى فرمود: ((يَقتَتلون ))
2 ادب به ما مى گويد كه مسائل منفى و زشت را مستقيما به مخاطب خود نسبت ندهيم . (در اين آيه نفرمود: و اگر دو طائفه از شما، بلكه فرمود: از مؤ منان ، يعنى شما اينكاره نيستيد) (اِقتتلوا)
3 طبيعت جنگ پاى همه را به ميان مى كشد و تنها به دو گروه درگير قانع نيست . (كلمه ((اقتتلوا)) جمع آمده وگرنه مى فرمود: ((اقتتلا)))
4 مسلمانان در برابر مشاهده و اطلاع از درگيرى ميان خود، متعهّد ومسئولند وبى تفاوتى را ممنوع مى دانند. (فَاصلِحوا)
5 براى آشتى دادن و برقرارى صلح ميان مسلمانان با سرعت و بدون تاءخير قيام كنيم . (حرف (فاء) در ((فَاصلِحوا)) نشانه سرعت است )
6 اگر يكى از دو گروه درگير ياغى گرى كرد، همه اُمّت اسلامى بايد بر ضدّ او سريعاً بسيج شوند. (فَاِن بَغَتْ... فقاتلوا الّتى تَبغى )
7 براى برقرارى يا حفظ امنيّت و عدالت ، حتّى اگر لازم شد بايد مسلمانان ياغى كشته و فدا شوند. آرى ، خون ياغى ارزش ندارد. (فَاِن بَغتْ... فقاتلوا...)
8 در برابر خشونت بايد خشونت به خرج داد. (فَاِن بَغتْ... فقاتلوا) (در نظام اسلامى نبايد به ياغى مهلت و فرصت داده شود)
9 در سركوب ياغى ، طفره نرويم و مسامحه نكنيم . (فقاتلوا) (حرف (فاء) علامت تسريع است )
10 در سركوب ياغى ، كارى به خانواده ، زن و فرزند او نداشته باشيم و فقط به سراغ خودش برويم . (فقاتلوا الّتى تَبغى )
11 در سركوب ياغى هيچ شرط و ملاحظه اى نداشته باشيم ؛ خودى باشد يا غريبه . (فقاتلوا الّتى تَبغى )
12 قيام مسلمين ، هدف مقدّس دارد.(حتّى تَفى ء الى ...)
13 مدّت مبازره تا رسيدن به هدف است ، (حتّى تَفى ء الى امر اللّه ) و ساعت ، ماه و تاريخ خاصّى ندارد. مثل مدّت مراجعه بيمار به پزشك و مصرف دارو است كه تا زمان سلامتى بايد ادامه يابد.
14 در سركوب ياغى ، هدفهاى شخصى ، قومى ، حزبى ، يا انتقام ، خودنمائى و گرفتن زهره چشم از ديگران مطرح نيست ، بلكه يك هدف مطرح است و آن برگشتن ياغى به راه خداست . (حتّى تَفى ء الى امر اللّه )
15 براى آتش بس ، آغاز و شروع بازگشت ياغى به راه حق كافى است . همين كه او شروع به برگشت كرد دست از او برداريد، زيرا شرط دست برداشتن از او، بازگشت صد در صد او نيست . (حتّى تَفى ء)
16 در مرحله درگيرى كه متجاوز معلوم نيست ، بايد تلاش براى خاموش كردن اصل فتنه و ايجاد صلح باشد، (فَاصلحوا) ولى در مرحله بعد كه متجاوز و ياغى شناخته شد، خاموش كردن فتنه و ايجاد صلح بايد در سمت و سوى دفاع از مظلوم و گرفتن حقّ او از ظالم باشد. (فَاصلحوا بينهما بالعَدل )
17 وظيفه مسلمانان در شرائط مختلف تفاوت دارد؛ گاهى اصلاح است و گاهى جنگ . (در اين آيه ، هم كلمه ((اصلحوا)) دو بار آمده است و هم كلمه ((قاتلوا)))
18 در اصلاح ميان دو گروه بايد خسارت و غرامت جنگ را از متجاوز گرفت . (بالعَدل )
حضرت على عليه السلام فرمود: اُمّتى كه حقّ ضعيفش از قوى بدون ترديد گرفته نشود، قداست و ارزشى ندارد.(124)
19 هر كجا طوفان غرائز و غضب و لغزشگاهى بود، سفارشات پى درپى لازم است . (بالعَدل ، اقسطوا... يحبّ المقسِطين )
20 اصلاحى ارزش دارد كه حقّ به صاحبش برسد، وگرنه سكوت ذلّت بار، مرگ آفرين و تحميلى است . (اصلحوا... اقسطوا)
21 هر كجا مسئله تحمّل مشكلات در كار است ، از اهرم محبّت استفاده كنيد. (انّ اللّه يُحبّ المقسطين )
22 كسانى محبّت خداوند را دريافت مى كنند كه بر اساس عدل و قسط حركتى كنند وگرنه ساكت كردن دو طرف جنگ بدون برقرارى عدالت ، محبوب خداوند نيست . (يحبّ المقسِطين )
نمونه ها
O آيه اى كه براى تلاوتش دو دست قطع شد.
در ماجراى جنگ جمل همين كه كار رو به سختى مى رفت و حضرت على عليه السلام آنان را از شروع به جنگ نهى فرمود، طرفداران عايشه گوش ‍ ندادند، حضرت به خداوند شكايت كرد كه مردم نافرمانى مى كنند وگوش ‍ نمى دهند و قرآن را بدست گرفت و پرسيد: كيست كه اين آيه (و ان طائفتان من المؤ منين ...) را براى مردم بخواند؟
شخصى به نام مسلم مجاشعى آمد و گفت : من اين آيه را براى مردم مى خوانم . امام فرمود: دست راست و چپ تو را قطع و تو را شهيد مى كنند! گفت : ((هذا قليلٌ فى ذاتِ اللّه )) يعنى شهادت من در راه خدا چيزى نيست .
قرآن را گرفت و در برابر لشگر عايشه ايستاد و مردم را به خدا دعوت كرد تا شايد خونى ريخته نشود و جنگى صورت نگيرد، دست راست او را قطع كردند، قرآن را به دست چپ گرفت ، دست چپ او را نيز جدا كردند، قرآن را به دندان گرفت ، سرانجام طرفداران عايشه اين تلاوت كننده قرآن را به شهادت رساندند. حضرت على عليه السلام بعد از شهادت او دستور حمله دادند.(125)
آرى ، ابتدا بايد با استناد به قرآن تبليغ و اتمام حجّت نمود و سپس شجاعانه تا آخرين نفس در راه هدف تلاش كرد.

 
http://www.ghadeer.org/qoran/tn_hojerat/hogara02.htm


امتیاز:
 
بازدید:
[ ۵ اسفند ۱۳۹۳ ] [ ۰۳:۲۰:۱۰ ] [ مشاوره مديريت ]
 

آداب سخن گفتن در قرآن

خداوند متعال نعمت‌هاي زيادي را به بندگان ارزاني داشته كه هر كدام از آنها شكر مخصوص به خود دارند؛ چرا كه علاوه بر شكر زباني هر نعمتي سزاوار شكر عملي است كه عبارت‌ است از استفاده كردن هر نعمت در جايي كه خداوند فرموده است.

يكي از نعمت‌هايي كه خداوند در قرآن كريم به آن اشاره فرموده، نعمت زبان است: «أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَينَينِ. وَ لِسانًا وَ شَفَتَينِ» (بلد / ۸ ـ ۹)؛ آيا دو چشمش نداده‌ايم؟ و زباني و دو لب .
اين نعمت با آن كه حجم كوچكي نسبت به ساير اعضاي بدن دارد، اما كارايي بسيار زيادي دارد و به همين علت هم مي‌بينيم گناهان زيادي را براي اين عضو بر شمرده‌اند.
در اين مطلب در صدد آنيم كه از ديد قرآن ‌كريم برخي خصوصيات گفتار و استفاده‌هاي صحيح و ناصحيح آن را بشناسيم تا سعي كنيم استفاده ما از اين عضو بدن، قرآني باشد.
۱٫ در سخن گفتن مواظب باشيد؛ چرا كه تمام سخنانتان نوشته مي‌شود:
«وَ إِنَّ عَلَيكُمْ لَحافِظينَ. كِراماً كاتِبين» (انفطار۱۰ـ ۱۱)؛ و قطعاً بر شما نگهبانانى [گماشته شده‏] اند. [فرشتگان‏] بزرگوارى كه نويسندگان [اعمال شما] هستند.
 
۲. چه كسي از خداوند راستگوتر است؟
«... وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللهِ حَديثًا» (نساء/۸۷)؛ ... و راستگوتر از خدا در سخن كيست؟
 
۳. چه كسي گفتارش نيكو‌تر است از كسي كه به‌ سوي خدا دعوت مي‌كند؟
«وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إِلَى اللهِ ...» (فصلت/۳۳)؛ و كيست خوش‌گفتارتر از آن كس كه به سوى خدا دعوت نمايد.
 
۴. آدمي زير زبانش پنهان است:
«... فَلَمّا كَلَّمَهُ قالَ إِنَّكَ الْيوْمَ لَدَينا مَكينٌ أَمينٌ» (يوسف/۵۴)؛ پس چون با او سخن راند، گفت: «تو امروز نزد ما با منزلت و امين هستى.»
 
۵. قرآن سخني سنگين و با عظمت:
«إِنّا سَنُلْقي عَلَيكَ قَوْلاً ثَقيلاً» (مزمل/۵)؛ در حقيقت ما به زودى بر تو گفتارى گرانبار القا مى‏كنيم.
 
۶. پاكان، در سخن گفتن نيز به پاكي هدايت يافته‌اند:
«وَ هُدُوا إِلَى الطَّيبِ مِنَ الْقَوْلِ ...» (حج/۲۴)؛ و به گفتار پاك هدايت مى‏شوند... .
 
۷. سلام كردن، بهترين شروع براي آغاز سخن با مؤمنان:
«وَ إِذا جاءَكَ الَّذينَ يؤْمِنُونَ بِاياتِنا فَقُلْ سَلامٌ عَلَيكُمْ ...» (انعام/۵۴)؛ و چون كسانى كه به آيات ما ايمان مى‏آورند نزد تو آيند، بگو: سلام بر شما ... .
 
۸. سلام، اولين سخن ملائكه هنگام قبض روح پاكان:
«الَّذينَ تَتَوَفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيبينَ يقُولُونَ سَلامٌ عَلَيكُمْ ...» (نحل/۳۲)؛ همان كسانى كه فرشتگان جان آنها را در حالى كه پاكيزه (از پليدى كفر و فسق) اند مى‏ستانند (به آنها) مى‏گويند: سلام ب target="_blank">۲۳۷ ][ ۲۳۸ ][ ۲۳۹ ][ ۲۴۰ ][ ۲۴۱ ][ ۲۴۲ ][ ۲۴۳ ][ ۲۴۴ ][ ۲۴۵ ][ ۲۴۶ ][ ۲۴۷ ][ ۲۴۸ ][ ۲۴۹ ][ ۲۵۰ ][ ۲۵۱ ][ ۲۵۲ ][ ۲۵۳ ][ ۲۵۴ ][ ۲۵۵ ][ ۲۵۶ ][ ۲۵۷ ][ ۲۵۸ ][ ۲۵۹ ][ ۲۶۰ ][ ۲۶۱ ][ ۲۶۲ ][ ۲۶۳ ][ ۲۶۴ ][ ۲۶۵ ][ ۲۶۶ ][ ۲۶۷ ][ ۲۶۸ ][ ۲۶۹ ][ ۲۷۰ ][ ۲۷۱ ][ ۲۷۲ ][ ۲۷۳ ][ ۲۷۴ ][ ۲۷۵ ][ ۲۷۶ ][ ۲۷۷ ][ ۲۷۸ ][ ۲۷۹ ][ ۲۸۰ ][ ۲۸۱ ][ ۲۸۲ ][ ۲۸۳ ][ ۲۸۴ ][ ۲۸۵ ][ ۲۸۶ ][ ۲۸۷ ][ ۲۸۸ ][ ۲۸۹ ][ ۲۹۰ ][ ۲۹۱ ][ ۲۹۲ ][ ۲۹۳ ][ ۲۹۴ ][ ۲۹۵ ][ ۲۹۶ ][ ۲۹۷ ][ ۲۹۸ ][ ۲۹۹ ][ ۳۰۰ ][ ۳۰۱ ][ ۳۰۲ ][ ۳۰۳ ][ ۳۰۴ ][ ۳۰۵ ][ ۳۰۶ ][ ۳۰۷ ][ ۳۰۸ ][ ۳۰۹ ][ ۳۱۰ ][ ۳۱۱ ][ ۳۱۲ ][ ۳۱۳ ][ ۳۱۴ ][ ۳۱۵ ][ ۳۱۶ ][ ۳۱۷ ][ ۳۱۸ ][ ۳۱۹ ][ ۳۲۰ ][ ۳۲۱ ][ ۳۲۲ ][ ۳۲۳ ][ ۳۲۴ ][ ۳۲۵ ][ ۳۲۶ ][ ۳۲۷ ][ ۳۲۸ ][ ۳۲۹ ][ ۳۳۰ ][ ۳۳۱ ][ ۳۳۲ ][ ۳۳۳ ][ ۳۳۴ ][ ۳۳۵ ][ ۳۳۶ ][ ۳۳۷ ][ ۳۳۸ ][ ۳۳۹ ][ ۳۴۰ ][ ۳۴۱ ][ ۳۴۲ ][ ۳۴۳ ][ ۳۴۴ ][ ۳۴۵ ][ ۳۴۶ ][ ۳۴۷ ][ ۳۴۸ ][ ۳۴۹ ][ ۳۵۰ ][ ۳۵۱ ][ ۳۵۲ ][ ۳۵۳ ][ ۳۵۴ ][ ۳۵۵ ][ ۳۵۶ ][ ۳۵۷ ][ ۳۵۸ ][ ۳۵۹ ][ ۳۶۰ ][ ۳۶۱ ][ ۳۶۲ ][ ۳۶۳ ][ ۳۶۴ ][ ۳۶۵ ][ ۳۶۶ ][ ۳۶۷ ][ ۳۶۸ ][ ۳۶۹ ][ ۳۷۰ ][ ۳۷۱ ][ ۳۷۲ ][ ۳۷۳ ][ ۳۷۴ ][ ۳۷۵ ][ ۳۷۶ ][ ۳۷۷ ][ ۳۷۸ ][ ۳۷۹ ][ ۳۸۰ ][ ۳۸۱ ][ ۳۸۲ ][ ۳۸۳ ][ ۳۸۴ ][ ۳۸۵ ][ ۳۸۶ ][ ۳۸۷ ][ ۳۸۸ ][ ۳۸۹ ][ ۳۹۰ ][ ۳۹۱ ][ ۳۹۲ ][ ۳۹۳ ][ ۳۹۴ ][ ۳۹۵ ][ ۳۹۶ ][ ۳۹۷ ][ ۳۹۸ ][ ۳۹۹ ][ ۴۰۰ ][ ۴۰۱ ][ ۴۰۲ ][ ۴۰۳ ][ ۴۰۴ ][ ۴۰۵ ][ ۴۰۶ ][ ۴۰۷ ][ ۴۰۸ ][ ۴۰۹ ][ ۴۱۰ ][ ۴۱۱ ][ ۴۱۲ ][ ۴۱۳ ][ ۴۱۴ ][ ۴۱۵ ][ ۴۱۶ ][ ۴۱۷ ][ ۴۱۸ ][ ۴۱۹ ][ ۴۲۰ ][ ۴۲۱ ][ ۴۲۲ ][ ۴۲۳ ][ ۴۲۴ ][ ۴۲۵ ][ ۴۲۶ ][ ۴۲۷ ][ ۴۲۸ ][ ۴۲۹ ][ ۴۳۰ ][ ۴۳۱ ][ ۴۳۲ ][ ۴۳۳ ][ ۴۳۴ ][ ۴۳۵ ][ ۴۳۶ ][ ۴۳۷ ][ ۴۳۸ ][ ۴۳۹ ][ ۴۴۰ ][ ۴۴۱ ][ ۴۴۲ ][ ۴۴۳ ][ ۴۴۴ ][ ۴۴۵ ][ ۴۴۶ ][ ۴۴۷ ][ ۴۴۸ ][ ۴۴۹ ][ ۴۵۰ ][ ۴۵۱ ][ ۴۵۲ ][ ۴۵۳ ][ ۴۵۴ ][ ۴۵۵ ][ ۴۵۶ ][ ۴۵۷ ][ ۴۵۸ ][ ۴۵۹ ][ ۴۶۰ ][ ۴۶۱ ][ ۴۶۲ ][ ۴۶۳ ][ ۴۶۴ ][ ۴۶۵ ][ ۴۶۶ ][ ۴۶۷ ][ ۴۶۸ ][ ۴۶۹ ][ ۴۷۰ ][ ۴۷۱ ][ ۴۷۲ ][ ۴۷۳ ][ ۴۷۴ ][ ۴۷۵ ][ ۴۷۶ ][ ۴۷۷ ][ ۴۷۸ ][ ۴۷۹ ][ ۴۸۰ ][ ۴۸۱ ][ ۴۸۲ ][ ۴۸۳ ][ ۴۸۴ ][ ۴۸۵ ][ ۴۸۶ ][ ۴۸۷ ][ ۴۸۸ ][ ۴۸۹ ][ ۴۹۰ ][ ۴۹۱ ][ ۴۹۲ ][ ۴۹۳ ][ ۴۹۴ ][ ۴۹۵ ][ ۴۹۶ ][ ۴۹۷ ][ ۴۹۸ ][ ۴۹۹ ][ ۵۰۰ ][ ۵۰۱ ][ ۵۰۲ ][ ۵۰۳ ][ ۵۰۴ ][ ۵۰۵ ][ ۵۰۶ ][ ۵۰۷ ][ ۵۰۸ ][ ۵۰۹ ][ ۵۱۰ ][ ۵۱۱ ][ ۵۱۲ ][ ۵۱۳ ][ ۵۱۴ ][ ۵۱۵ ][ ۵۱۶ ][ ۵۱۷ ][ ۵۱۸ ][ ۵۱۹ ][ ۵۲۰ ][ ۵۲۱ ][ ۵۲۲ ][ ۵۲۳ ][ ۵۲۴ ][ ۵۲۵ ][ ۵۲۶ ][ ۵۲۷ ][ ۵۲۸ ][ ۵۲۹ ][ ۵۳۰ ][ ۵۳۱ ][ ۵۳۲ ][ ۵۳۳ ][ ۵۳۴ ][ ۵۳۵ ][ ۵۳۶ ][ ۵۳۷ ][ ۵۳۸ ][ ۵۳۹ ][ ۵۴۰ ][ ۵۴۱ ][ ۵۴۲ ][ ۵۴۳ ][ ۵۴۴ ][ ۵۴۵ ][ ۵۴۶ ][ ۵۴۷ ][ ۵۴۸ ][ ۵۴۹ ][ ۵۵۰ ][ ۵۵۱ ][ ۵۵۲ ][ ۵۵۳ ][ ۵۵۴ ][ ۵۵۵ ][ ۵۵۶ ][ ۵۵۷ ][ ۵۵۸ ][ ۵۵۹ ][ ۵۶۰ ][ ۵۶۱ ][ ۵۶۲ ][ ۵۶۳ ][ ۵۶۴ ][ ۵۶۵ ][ ۵۶۶ ][ ۵۶۷ ][ ۵۶۸ ][ ۵۶۹ ][ ۵۷۰ ][ ۵۷۱ ][ ۵۷۲ ][ ۵۷۳ ][ ۵۷۴ ][ ۵۷۵ ][ ۵۷۶ ][ ۵۷۷ ][ ۵۷۸ ][ ۵۷۹ ][ ۵۸۰ ][ ۵۸۱ ][ ۵۸۲ ][ ۵۸۳ ][ ۵۸۴ ][ ۵۸۵ ][ ۵۸۶ ][ ۵۸۷ ][ ۵۸۸ ][ ۵۸۹ ][ ۵۹۰ ][ ۵۹۱ ][ ۵۹۲ ][ ۵۹۳ ][ ۵۹۴ ][ ۵۹۵ ][ ۵۹۶ ][ ۵۹۷ ][ ۵۹۸ ][ ۵۹۹ ][ ۶۰۰ ][ ۶۰۱ ][ ۶۰۲ ][ ۶۰۳ ][ ۶۰۴ ][ ۶۰۵ ][ ۶۰۶ ][ ۶۰۷ ][ ۶۰۸ ][ ۶۰۹ ][ ۶۱۰ ][ ۶۱۱ ][ ۶۱۲ ][ ۶۱۳ ][ ۶۱۴ ][ ۶۱۵ ][ ۶۱۶ ][ ۶۱۷ ][ ۶۱۸ ][ ۶۱۹ ][ ۶۲۰ ][ ۶۲۱ ][ ۶۲۲ ][ ۶۲۳ ][ ۶۲۴ ][ ۶۲۵ ][ ۶۲۶ ][ ۶۲۷ ][ ۶۲۸ ][ ۶۲۹ ][ ۶۳۰ ][ ۶۳۱ ][ ۶۳۲ ][ ۶۳۳ ][ ۶۳۴ ][ ۶۳۵ ][ ۶۳۶ ][ ۶۳۷ ][ ۶۳۸ ][ ۶۳۹ ][ ۶۴۰ ][ ۶۴۱ ][ ۶۴۲ ][ ۶۴۳ ][ ۶۴۴ ][ ۶۴۵ ][ ۶۴۶ ][ ۶۴۷ ][ ۶۴۸ ][ ۶۴۹ ][ ۶۵۰ ][ ۶۵۱ ][ ۶۵۲ ][ ۶۵۳ ][ ۶۵۴ ][ ۶۵۵ ][ ۶۵۶ ][ ۶۵۷ ][ ۶۵۸ ][ ۶۵۹ ][ ۶۶۰ ][ ۶۶۱ ][ ۶۶۲ ][ ۶۶۳ ][ ۶۶۴ ][ ۶۶۵ ][ ۶۶۶ ][ ۶۶۷ ][ ۶۶۸ ][ ۶۶۹ ][ ۶۷۰ ][ ۶۷۱ ][ ۶۷۲ ][ ۶۷۳ ][ ۶۷۴ ][ ۶۷۵ ][ ۶۷۶ ][ ۶۷۷ ][ ۶۷۸ ][ ۶۷۹ ][ ۶۸۰ ][ ۶۸۱ ][ ۶۸۲ ][ ۶۸۳ ][ ۶۸۴ ][ ۶۸۵ ][ ۶۸۶ ][ ۶۸۷ ][ ۶۸۸ ][ ۶۸۹ ][ ۶۹۰ ][ ۶۹۱ ][